Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OSK 3301/19

I OSK 3301/19 - Wyrok NSA z 2023-04-21

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
21 kwietnia 2023
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. H. i R. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2174/18 sprawy ze skargi T. H. i R. H. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 20 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wyrokiem z 21 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2174/18 (dalej wyrok I SA/Wa 2174/18) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T.H. i R.H. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z 20 września 2018 r. nr DO.1.6614.179.2017 (2-AK) w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości (k. 41, 47-56 akt sądowych). Skargę kasacyjną wywiedli T.H. i R.H. (dalej skarżący kasacyjnie), reprezentowani przez r. pr. M.I., zaskarżając wyrok I SA/Wa 2174/18 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie: I.1. prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną [Dz.U. nr 133 poz. 872 ze zm., dalej ustawa z 1998 r. lub pwur] i uznanie, że w niniejszej sprawie spełnione zostały łącznie wszystkie przesłanki pozwalające stwierdzić nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności część gruntu działki nr [...] o pow. 0,0047 ha, wydzielonej z działki nr [...], dla której Sąd Rejonowy w Częstochowie prowadzi księgę wieczystą nr [...], podczas gdy - zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie - organy nie wykazały, że na dzień 31.12.1998 r. przedmiotowa nieruchomość była we władztwie publicznoprawnym Województwa Śląskiego oraz że była zajęta pod drogę publiczną w rozumieniu art. 73 ust. 1 pwur, gdyż o przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga stan jej urządzenia w dniu 31.12.1998 r. bądź sposób korzystania z niej, tj. mapa z opisem z 1988 r. i mapa z 1999 r., załączone przez skarżących do skargi z 29.10.2018 r., których Sąd przy badaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie uwzględnił, a które wskazywały na fakt, że przedmiotowa działka nie była oznaczona symbolem "DR" w wypisie z rejestru gruntów, co wskazywało na fakt, że nie jest użytkiem drogowym, tj. zajętym pod drogę publiczną, stąd nie można [było] stwierdzić przesłanki zajętości; II. przepisów postępowania: 2. art. 133 § 1 w zw. z art. 113 § 1 oraz 141 § 4 [ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej] ppsa przez: a. niedostateczne wyjaśnienie sprawy i pobieżną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sprawie, gdyż Sąd, nie analizując zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. mapy z projektem podziału nieruchomości, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 30.11.2009 r. nr ew. 376-203/09, błędnie podał na s. 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku i błędnie podtrzymał za organami administracyjnymi wystąpienie przesłanki zajętości przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną, podając że "Potwierdza powyższe mapa z projektem podziału nieruchomości przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 30.11.2009 r. przedstawiająca granice nieruchomości według jej zajęcia pod drogę publiczną na dzień 31.12.1988 r., sporządzona przez geodetę uprawnionego B.M., która w ocenie Sądu ma charakter dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 76 kpa". Tym samym, Sąd [I instancji] błędnie ocenił, że uprawniony geodeta B.M. podpisał mapę z projektem podziału nieruchomości na dzień 30.11. 2009 r., mimo że w rzeczywistości dokonał tej czynności dopiero w 2015 r., natomiast wcześniej, tj. na dzień 30.11.2009 r., mapa była podpisana przez Z-cę Dyrektora ds. inwestycji kluczowych mgr. M.K. - podmiot nieuprawniony, zatem mapa ta nie mogła zostać skutecznie wciągnięta z oświadczeniem o zajętości ("Przebieg pasa drogowego uwidoczniony na mapie jest zgodny ze stanem faktycznym na dzień 31.12.1998 r.") do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a więc przesłanka zajętości nie występowała w dacie 31.12.1998 r.; b. niewskazanie w uzasadnieniu wyroku, na podstawie jakich dokumentów geodezyjnych uprawniony geodeta B.M. stwierdził "zajętość" przedmiotowej działki w 2015 r., a nie w 2009 r., jak błędnie ustaliły organy, czego Sąd I instancji nie zweryfikował przy analizie materiału dowodowego; 3. art. 133 § 1 w zw. z art. 113 § 1 ppsa przez przyjęcie, że dokumentami wskazującymi geodezyjnie działki wywłaszczane są: wykonana 24 marca 2015 r. kopia mapy z projektem podziału przedmiotowej nieruchomości wraz z wykazem zmian danych ewidencyjnych wpisanej do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 30.11.2009 r. pod nr 376-203/09 oraz operat techniczny sporządzony przez funkcjonariusza publicznego, podczas gdy dokumenty te nie stanowią dowodu na okoliczność zajęcia na dzień 31.12.1998 r. pod drogę publiczną pasa przedmiotowej nieruchomości, a jedynie dokumenty geodezyjne, które nie potwierdzają granic zajęcia tej nieruchomości pod drogę publiczną na 31.12.1998 r. z uwagi na fakt, że przedmiotowa działka nie była oznaczona symbolem "DR" w wypisie z rejestru gruntów, co oznaczało że działka nie była użytkiem drogowym, tj. zajętym pod drogę publiczną. Tym samym, organy i Sąd [I instancji] nie miały podstaw do stwierdzenia przesłanki "zajętości drogi" na podstawie takich dokumentów i nie mogły ustalić granic pasa drogowego, który potwierdzałyby stan zajętości działki istniejący w dniu 31 grudnia 1998 r.; 4. art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 ppsa przez błędne przyjęcie, że organ rozpoznający odwołanie skarżących dokonał poprawnej oceny materiału dowodowego, jak również przez niedokonanie przez Sąd [I instancji] oceny naruszenia przez organy administracji publicznej przepisów prawa procesowego: art. 7, 77 i art. 80 [ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej] kpa, co miało wpływ na błędne uznanie przez Sąd władztwa publicznoprawnego i zajętości pasa przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną na dzień 31.12.1998 r., mimo faktu, że okoliczność ta nie została udowodniona zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów dla działki nr [...] według stanu na dzień 31.12.1998 r., żadna z części przedmiotowej działki nie została oznaczona jako użytek drogowy, a organy administracji publicznej nie przeprowadziły w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, a jedyny zgromadzony materiał dowodowy, tj. oświadczenie Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach z 3 stycznia 2012 r. na okoliczność sprawowania władztwa publicznoprawnego przedmiotowej nieruchomości na dzień 31.12.1998 r., nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność władztwa publicznoprawnego, z uwagi na fakt, że oświadczenie to nie zawierało w swej treści wymienionych konkretnych czynności faktycznych podejmowanych przez zarządcę drogi w stosunku do przedmiotowej działki, wskazujących na władanie nią w dacie 31.12.1998 r., jak i informacji, z jakich źródeł oświadczający powziął dane potwierdzające okoliczność władztwa; 5. art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 80 kpa przez niezastosowanie przez Sąd [I instancji] środka określonego w ustawie, mimo naruszenia przez organy obu instancji zasady swobodnej oceny dowodów przez nieuwzględnienie dowodów potwierdzających stanowisko skarżąc[ych], że w dacie 31.12.1998 r. przedmiotowa nieruchomość nie była zajęta pod drogę publiczną w rozumieniu art. 73 ust. 1 pwur; 6. art. 151 ppsa przez oddalenie skargi i w konsekwencji utrzymanie w mocy błędnej decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z 20.9.2018 r. nr DO.1.6614.179.2017 (2-AK) utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 24.2.2017 r. nr NWVI.7533. 103.2012 w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Województwo Śląskie z mocy prawa z dniem 1.1.1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę wojewódzką nr 791, obecnie relacji Wanaty-Zawiercie-Ogrodzieniec-Olkusz- Trzebinia, położonej w jednostce ewidencyjnej Poczesna, obręb Zawodzie, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0047 ha, wydzielonej z działki nr [...], dla której Sąd Rejonowy w Częstochowie prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Skarżący kasacyjnie wnieśli o: uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; zasądzenie od Ministra Inwestycji i Rozwoju na ich rzecz [zwrotu] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Na podstawie art. 106 § 3 ppsa, skarżący kasacyjnie wnieśli o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, tj. kserokopii pism z: 26.7. 2019 r. do Starostwa Powiatowego i 5.8.2019 r. z uwagi na fakt, że jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości, że dokument, tj. mapa z projektem podziału nieruchomości znajdująca się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, nie zawiera adnotacji "Przebieg pasa drogowego uwidoczniony na mapie jest zgodny ze stanem faktycznym na dzień 31.12.1998 r." i na okoliczność potwierdzenia faktu, że na wskazanej mapie wciągniętej do zasobu nie ma również podpisu i pieczęci M.K., jak i pieczęci geodety uprawnionego B.M., a zatem w dacie wciągnięcia do zasobu geodezyjnego, tj. 30.11. 2009 r. (lub w 2015 r.), a tym bardziej w dacie 31.12.1998 r., stan zajętości nie występował z uwagi na fakt, że dokument ten nie został podpisany przez uprawnione osoby (k. 63-72, 85 akt sądowych). Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Zarządzeniami z: 13 października 2022 r. i 15 lutego 2023 r. sygn. I OSK 3301/19 Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym (k. 103-114, 116-126 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie ppsa, w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji. Sporządzone przez Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnienie wyroku może zostać zawężone wyłącznie do oceny tych aspektów prawnych, które świadczą o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, z którego to uprawnienia Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie postanowił skorzystać. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 ppsa. Powołanie się na obie podstawy wymaga - co do zasady - rozważenia w pierwszej kolejności prawidłowości zarzutów procesowych, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i nie doszło do istotnych uchybień procesowych, można przejść do oceny podstawy naruszenia prawa materialnego. Istotą sporu w niniejszej sprawie była kwestia, czy działka ewidencyjna nr [...] (wydzielona z działki nr [...]) była na dzień 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną, a jeśli tak, to czy w dacie tej wykonywane było na niej władztwo publicznoprawne przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego. Zarzuty z drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 ppsa) z uwagi na ich charakter wymagały łącznego rozpoznania. Niezasadnie okazały się zarzuty naruszenia: art. 133 § 1 w zw. z art. 113 § 1 oraz 141 § 4 ppsa; art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 7, art. 77 [§ 1 - Autor skargi kasacyjnej, realizując obowiązek z art. 176 ppsa, doprecyzował tę jednostkę redakcyjną jak wzorzec kontroli na s. 8 skargi kasacyjnej - uw. NSA], art. 80 kpa; art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 80 kpa oraz art. 151 ppsa wskazanego samoistnie. Rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest: podjęcie wszelkich czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 kpa), w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), dokonanie swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa) i uzasadnienie w sposób przewidziany w art. 107 § 3 kpa wydanej decyzji. Dokumentacja akt niniejszej sprawy wskazuje, że prawidłowo Sąd I instancji uznał, że organy prowadzące postępowanie tym standardom sprostały. Organy wypełniły zawarty w art. 7 kpa nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Prawidłowo wywiązały się z wynikającego z art. 77 § 1 kpa obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ocena dowodów dokonana przez organy mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że upływ czasu winien być brany pod uwagę przy ocenie kompletności akt sprawy (odpowiednio - wyroki NSA z: 14.2. 2014 r. I OSK 1720/12; 17.9.2008 r. I OSK 912/07; 24.8.2010 r. I OSK 1415/09; wyrok WSA w Warszawie z 10.9.2010 r. IV SA/Wa 1071/10, cbosa). Między dniem 31 grudnia 1998 r. (art. 73 ust. 1 in princ. ustawy) a wydaniem decyzji z 20 września 2018 r. upłynęło ponad 19 lat. Zgodnie z doświadczeniem życiowym, w dawnych czasach, zarządy dróg (art. 21 ust. 1 udp), często nie przechowywały ponad konieczne okresy archiwizacji dokumentów, wskazujących na wykonywanie robót konserwacyjnych, porządkowych i innych. Zachowaniu dokumentów źródłowych, w szczególności wskazujących na wykonywanie przez zarząd drogi obowiązków określonych w art. 20 udp - "w szczególności" w punkcie 11 tego przepisu - nie sprzyjała zmiana podmiotu będącego zarządcą drogi (do dnia 31 grudnia 1998 r. - była to Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych, a od 1 stycznia 1999 r. jest nim Zarząd Dróg Wojewódzkich w Katowicach (k. 24 akt Wojewody). Skoro przedmiotowa nieruchomość leży w pasie drogi, która w załączniku do Uchwały nr 192 Rady Ministrów z 2 grudnia 1985 r. (MP z 1996 nr 3 poz. 16, zm. z 1996 r. nr 2 poz. 10) wymieniona została jako droga krajowa nr 791 Wanaty-Zawiercie-Ogrodzieniec-Olkusz, a od dnia 1 stycznia 1999 r. została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich nr 791 Wanaty-Zawiercie-Ogrodzieniec-Olkusz w załączniku nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich Dz.U. nr 160 poz. 1071), to brak jest podstaw do przyjęcia, że działka nr [...], na której znajdują się elementy pasa drogowego w postaci pobocza, przeciwskarpy i zjazdu, nie znajdowała się w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego (k. 24, 119 akt Wojewody). Trafnie organy obu instancji dały wiarę oświadczeniu Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach z 3 stycznia 2012 r., skoro ustawodawca wskazał, że "jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny" (art. 75 § 1 kpa). W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że sformułowanie "w szczególności" oznacza, że ustawodawca wprowadził otwarty system dowodów i oparł się na zasadzie równej mocy środków dowodowych (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2022, s. 534-537, nb 3, 4). Tym samym argumenty skarżących kasacyjnie, że mapa z projektem podziału nieruchomości przyjęta do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 30 listopada 2009 r., sporządzona przez geodetę uprawnionego Bogdana Modrzejewskiego na ma charakteru dokumentu urzędowego (art. 76 [§ 1] kpa), nie niweczy prawidłowości oceny tego dowodu, w powiązaniu z pozostałymi dowodami zebranymi w sprawie (art. 80 kpa). Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, oświadczenie z 3 stycznia 2012 r., podpisane przez mgr M.K. - Zastępcę Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach, zasługiwało na wiarygodność. W świetle art. 75 kpa, niedopuszczalne jest stosowanie formalnej teorii dowodów poprzez twierdzenie, że daną okoliczność można udowodnić wyłącznie określonymi środkami dowodowymi bądź też przez tworzenie nowych reguł korzystania ze środków dowodowych Oświadczenia składane przez stronę w postępowaniu administracyjnym korzystają z domniemania prawdziwości, jeżeli nie są sprzeczne z innymi dowodami lub okolicznościami i faktami znanymi organowi administracyjnymi z urzędu (wyrok NSA z 9.3.1989 r. II SA 961/88, ONSA 1989/1/33; wyrok SN z 20.9.1990 r. III ARN 9/90, OSNC 1991/10-12/129, aprobowane przez B. Adamiak 0- op. cit., s. 544, nb 17). Oświadczenie przewidziane w art. 75 § 2 kpa środkiem dowodowym, który podlega ocenie przez organ administracji publicznej na zasadach i w trybie wskazanym w Kodeksie postępowania administracyjnego (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el 2022, pkt 6 do art. 75). Stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku NSA z 12.9.2012 r. I OSK 1138/11, wskazanym w skardze kasacyjnej, nie znajduje zastosowania w kontrolowanej sprawie, bowiem nie sposób przyjąć, by zastępca dyrektora zarządcy drogi złożone w 2012 r., w jakikolwiek sposób był zainteresowany wynikiem sprawy dotyczącej działki o pow. 0,0047 ha, w ciągu wielokilometrowej drogi wojewódzkiej (do dnia 31 grudnia 1998 r. będącej drogą krajową). Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organy administracji zgromadziły wystarczający materiał dowodowy pozwalający na ustalenie, że wskazana nieruchomość znajdowała się w ciągu drogi publicznej, tj. drogi wojewódzkiej nr 791 relacji Wanaty-Zawiercie-Ogrodzieniec-Olkusz-Trzebinia, objętej księgą wieczystą nr [...]. Fakt ten wynika wprost z mapy z projektem podziału nieruchomości przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 30 listopada 2009 r., przedstawiającej granice nieruchomości według jej zajęcia pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1988 r., sporządzonej przez geodetę uprawnionego B.M. Sąd I instancji nietrafnie uznał, że mapa ta ma charakter dokumentu urzędowego, o którym stanowi art. 76 [§ 1] kpa. Skarżący kasacyjnie skutecznie podważyli kwalifikację mapy jako dokumentu urzędowego. Na tę okoliczność wskazali na załączone do skargi kasacyjnej (k. 74 akt sądowych) pismo z 5 sierpnia 2019 r., stanowiące odpowiedź Naczelnika Wydziału Geodezji i Kartografii w Starostwie Powiatowym w Częstochowie na pismo skarżących z 26 lipca 2019 r., z której wynika, że mapa z projektem podziału znajdująca się w zasobie geodezyjnym nie zawiera adnotacji "Przebieg pasa drogowego uwidoczniony na mapie jest zgodny ze stanem faktycznym na dzień 31.12.1998 r." ani podpisu i pieczęci M.K., ani pieczęci geodety uprawnionego B.M.. Naczelnik wyjaśnił, że wskazane adnotacje, pieczęcie i podpisy znajdują się na materiałach przekazanych przez wykonawcę prac geodezyjnych zleceniodawcy tych prac i kopii dokumentu. Brak ich na materiałach zgromadzonych w zasobie geodezyjnym. Zostały one umieszczone na tych dokumentach w późniejszym okresie, po ich przekazaniu zleceniodawcy przez wykonawcę prac geodezyjnych lub po wydaniu kopii materiału z zasobu, prawdopodobnie na potrzeby postępowania administracyjnego prowadzonego poza naszym urzędem. Zgodnie art. 106 § 3 ppsa, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na podstawie art. 193 zdanie pierwsze ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę dopuścił i przeprowadził wnioskowane dowody uzupełniające z potwierdzonych za zgodność z oryginałem kserokopii dokumentów: pisma z 26 lipca 2019 r. skarżących do Starosty Czętochowskiego i pisma Naczelnika Wydziału Geodezji i Katografii w Częstochowie z 5 sierpnia 2019 r. (k. 74-75 akt sądowych). Dowody te nie miały jednak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Uwzględniwszy treść pisma z 5 sierpnia 2019 r., należy stwierdzić, że sporna mapa w istocie nie stanowi dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 kpa, a więc nie korzysta z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą zawartych w tym dokumencie treści z mocy prawa. Niemniej, brak urzędowego charakteru mapy nie skutkuje tym, że nie jest ona dowodem pozwalającym na dokonanie na podstawie jej treści ustaleń przez organy administracji (art. 75 § 1 i art. 80 kpa) w powiązaniu z pozostałymi dowodami świadczącymi o spełnieniu przesłanki z art. 73 ust. 1 pwur. Innymi słowy, brak urzędowego charakteru określonego dokumentu nie oznacza, że dokument ten nie jest autentyczny, a informacje w nim zawarte lub zeń wynikające nie są prawdziwe, ani że pozbawiony jest on mocy dowodowej. W aktach brak dowodu przeciwnego bądź dowodu przeciwieństwa co do dowodu z mapy z projektem podziału nieruchomości przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 30 listopada 2009 r., przedstawiającej granice nieruchomości według jej zajęcia pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1988 r., sporządzonej przez geodetę uprawnionego Bogdana Modrzewskiego, jak i pozostałych dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, a którym organy obu instancji trafnie dały wiarę (art. 80 kpa; H. Dolecki, Ciężar dowodu w polskim procesie cywilnym, W. Pr. PWN 1998, s. 126-128). Jakkolwiek skarżący kasacyjnie nie zgadzają się z wnioskami organów, wyprowadzonych z prawidłowo zebranych dowodów z dokumentów, to ustaleń przez nie poczynionych nie zakwestionowali skutecznie. Podnoszone w toku postępowania argumenty i okoliczności, w żaden sposób nie podważają prawidłowości przyjętych przez organy ustaleń. Skarżący kasacyjnie podważali sprawowanie władztwa publicznego nad sporną działką ewidencyjną nr [...], wskazując, że oświadczenie Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach z 3 stycznia 2012 r. (k. 24 akt Wojewody) na okoliczność sprawowania władztwa publicznoprawnego przedmiotowej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. nie jest wystarczający z uwagi na fakt, że oświadczenie to nie zawierało w swej treści wymienionych konkretnych czynności faktycznych podejmowanych przez zarządcę drogi w stosunku do przedmiotowej działki, jak i informacji, z jakich źródeł oświadczający powziął dane potwierdzające okoliczność władztwa. Należy zwrócić uwagę, że z oświadczenia z 3 stycznia 2012 r. wynika, że przedmiotowa działka, na której znajdowały się elementy drogi wojewódzkiej nr 791 (pobocze, przeciwskarpa i zjazd), pozostawała we władaniu Skarbu Państwa - na co wskazuje ujęcie jej w wykazie dróg krajowych stanowiącym załącznik do uchwały nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 r. (M.P. z 1986 r. nr 3 poz. 16 ze zm.) i że droga ta była utrzymywana i remontowana do 31 grudnia 1998 r. przez poprzednika prawnego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach, tj. Dyrekcję Okręgową Dróg Publicznych. Zarząd oświadczył wprost, że Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych, jako jego poprzednik prawny, do 31 grudnia 1998 r. wykonywała w imieniu Skarbu Państwa wszelkie obowiązki dla przedmiotowego odcinka drogi, które są szczegółowo opisane w art. 20 ustawy z dnia 31 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. nr 71 poz. 838 ze zm., dalej udp). Wskazując na władztwo Skarbu Państwa nad nieruchomością w dniu 31 grudnia 1998 r., Zarząd wywiódł fakt zajęcia i urządzenia drogi na tej nieruchomości. Wyjaśnił, że drogę przejęto jako obiekt budowlany; nie przejęto dokumentów dotyczących ponoszonych nakładów i kosztów, które pozostały u inwestora/poprzednika prawnego - zarządcy drogi krajowej, a po upływie określonego czasu zostały "zlikwidowane". Odnosząc się do sformułowanego przez skarżących kasacyjnie zarzutu co do braku władztwa publicznego nad nieruchomością, wskazać należy, że art. 20 udp stanowi, że do zarządcy drogi należy w szczególności: [...] 2) opracowywanie projektów planów finansowania budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg oraz drogowych obiektów inżynierskich; [...] 4) utrzymanie części drogi, urządzeń drogi, budowli ziemnych, drogowych obiektów inżynierskich, znaków drogowych, sygnałów drogowych i urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego, z wyjątkiem części pasa drogowego, o których mowa w art. 20f pkt 2; 5) realizacja zadań w zakresie inżynierii ruchu; [...] 11) wykonywanie robót interwencyjnych, robót utrzymaniowych i zabezpieczających; [...]. Treść powołanego przepisu bez wątpienia wskazuje na zadania zarządcy drogi, które można zakwalifikować jako sprawowanie władztwa nad rzeczą - w tym przypadku drogą wojewódzką (do 31 grudnia 1998 r. - krajową). Wbrew twierdzeniu skarżących oświadczenie nie musiało zawierać w swej treści wymienionych konkretnych czynności faktycznych podejmowanych przez zarządcę drogi w stosunku do przedmiotowej działki. Wystarczające było oświadczenie, że zarządca wykonywał wszelkie obowiązki, o których stanowi art. 20 udp, który wprost definiuje czynności będące wykonywaniem władztwa. Oświadczenie - wbrew omawianemu zarzutowi kasacyjnemu - nie jest również wadliwe z uwagi na brak wskazania przez Zarząd, z jakich źródeł powziął on dane potwierdzające okoliczność władztwa. Obowiązek wskazania takich źródeł nie jest niezbędny do uznania oświadczenia o sprawowaniu władztwa nad drogą za wiarygodne. Oświadczenie z 3 stycznia 2012 r. jest spójne z pozostałymi dowodami zgromadzonymi w sprawie, którym organy dały wiarę. Skarżący kasacyjnie nie przedstawili dowodu przeciwnego, który wskazywałby na to, że poprzednik prawny Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach nie wykonywał faktycznego władztwa nad fragmentem drogi wojewódzkiej nr 791 znajdującej się na działce ewidencyjnej nr [...], będącej dotychczasową współwłasnością: M.Z., T.H. i E.Z., a następnie T.H. i R.H.. W tej sytuacji zarzut ten ocenić należało jako nieskuteczny. Wskazywane w skardze kasacyjnej przepisy: art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa są przeciwstawnymi przepisami o charakterze "wynikowym", regulującymi jedynie sposób rozstrzygnięcia skargi. Dla potwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia tych przepisów niezbędne jest wskazanie naruszenia innych przepisów proceduralnych lub materialnych, którym Sąd w zaskarżonym wyroku uchybił. Ewentualne naruszenie w zakresie ustalenia podstaw do oddalenia lub uwzględniania skargi następuje w fazie wcześniejszej niż etap orzekania, czyli w fazie kontroli zaskarżonego aktu lub czynności poprzedzającej wydanie orzeczenia. W tym kontekście niesłusznie Sądowi I instancji zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 80 kpa., ponieważ w istocie zarzut ten stanowi powielenie uprzednio omówionych zarzutów kasacyjnych, mając dodatkowo na względzie jedynie wynik postępowania - nieuwzględnienie skargi. Skoro Sąd I instancji trafnie uznał, że nie doszło do naruszenia prawa materialnego, która miało wpływ na wynik sprawy ani przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to Sąd I instancji nie naruszył art. 151 ppsa. W myśl art. 133 § 1 ppsa, sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Uregulowanie zawarte w art. 141 § 4 ppsa określa elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku. Zgodnie z dyspozycją art. 141 § 4 zd. 1 ppsa, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 ppsa, jeżeli nie wiadomo jaki stan faktyczny Sąd przyjął jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Tymczasem, brak przekonania skarżących kasacyjnie o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z ich oczekiwaniami, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Treść zarzutu naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 kpa odnosiła się w istocie do podważenia oceny materiału dowodowego dokonanej przez Sąd. Skarżący kasacyjnie nie wskazali, by uzasadnienie zaskarżonego wyroku w związku z błędnie - ich zdaniem - przeprowadzonym postępowaniem dowodowym przez organy administracji, które podlegało następnie ocenie w toku postępowania sądowoadministracyjnego, było wadliwe. W niniejszej sprawie wiadome jest, jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął jako podstawę wyrokowania, a uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie uniemożliwiało dokonania kontroli instancyjnej tego wyroku. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa jest więc pozbawiony podstaw. Z opisanych przyczyn zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie mogły przynieść oczekiwanego rezultatu. Nietrafnie zarzucono Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego – błędnej wykładni art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Przepis ten przewidywał, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. By zatem nieruchomość z mocy prawa stała się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego musiały zostać spełnione łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze - nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, po drugie - nie stanowiła własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i po trzecie - była to nieruchomość zajęta pod drogę publiczną. Z przeprowadzonych w sprawie dowodów wynika, że spełnione zostały łącznie wszystkie trzy przesłanki, o których stanowi art. 73 ust. 1 ppwr. Wskutek takiej oceny organy i Sąd I instancji prawidłowo zastosowały przepis materialnoprawny pozwalający na stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Województwo Śląskie własności nieruchomości zajętej pod drogę wojewódzką nr 791, obecnie relacji Wanaty - Zawiercie - Ogrodzieniec - Olkusz - Trzebinia, położonej w jednostce ewidencyjnej Poczesna, obręb Zawodzie, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0047 ha, wydzielonej z działki nr [...], dla której Sąd Rejonowy w Częstochowie prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Zastosowanie tej regulacji stanowiło konsekwencję prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego w tej sprawie. Skoro ustalono, że spełnione zostały w niniejszej sprawie wszystkie ustawowe przesłanki niezbędne do stwierdzenia nabycia przez jednostkę samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości, to organy nie mogły wydać decyzji przeciwnej. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.

Informacje o sprawie

Data wpływu
17 grudnia 2019
Symbol z opisem
6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Skarżony organ
Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska Jolanta Rudnicka /przewodniczący/ Maciej Dybowski /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny