I OSK 3299/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 12 września 2019 r., sygn. akt II SA/Po 318/19 w sprawie ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z 12 września 2019 r., sygn. akt II SA/Po 318/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku pełnomocnik M. H. zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 1 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej ppsa, i art. 113 § 1 ppsa w zw. z art. 141 § 4 ppsa polegające na lakonicznym i ogólnikowym uzasadnieniu skarżonego wyroku, pozbawiające informacji o przesłankach rozstrzygnięcia, co miało wpływ na rozstrzygnięcie postępowania prowadząc do nierozpoznania istoty sprawy; II. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z: - art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 8, art. 9 i art. 11 kpa, - art. 6, art. 7 kpa, art. 86 kpa oraz art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa, mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez oddalenie skargi i brak uchylenia zaskarżonej decyzji wskutek błędnego przyjęcia, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. prawidłowo ustaliło, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego w większym wymiarze; III. naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4, art. 3 ust. 1 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 poz. 1508) przez niewłaściwą wykładnię i powoływanie się przy ustalaniu wysokości zasiłku na fakt przyznania skarżącemu innej pomocy socjalnej, co nie jest samodzielną przesłanką ograniczającą wysokość przyznanego zasiłku celowego, a to z pominięciem zgłaszanych przez skarżącego potrzeb; - art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4, art. 3 ust. 1 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej przez niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że mimo, iż przyznanie zasiłku celowego odbywa się na zasadzie uznania administracyjnego, to w przypadku zaniechania przez organ ustalenia sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i bytowej skarżącego, organ nie dopuścił się przekroczenia granic uznania i wydania decyzji w sposób dowolny, podczas gdy, brak właśnie wskazanych ustaleń a priori uniemożliwiał wszechstronne ustalenie sytuacji skarżącego, co czyniło niemożliwym, wydanie decyzji w ramach uznania administracyjnego, w sposób wolny od niedopuszczalnej prawem dowolności. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarto argumenty mające przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Sąd I instancji nie zastosował - powołanego w zarzucie skargi kasacyjnej - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, lecz wydał wyrok na podstawie art. 151 ppsa. Nie mógł więc naruszyć przepisu postępowania, którego nie stosował, co w konsekwencji wyklucza dopuszczalność oceny naruszenia tego przepisu w powiązaniu z innymi przepisami prawa w sposób wskazany w zarzucie skargi kasacyjnej. W skardze tej nie wskazano i nie wykazano natomiast, aby doszło do naruszenia, zastosowanego przez Sąd I instancji, art. 151 ppsa w jakimkolwiek powiązaniu z innymi przepisami prawa. Również zarzut dotyczący lakonicznego i ogólnikowego uzasadnienia wyroku Sądu I instancji nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku znalazły się bowiem wszystkie elementy określone w art. 141 § 4 ppsa - zawiera ono wystarczającą argumentację dotyczącą oceny decyzji organów obu instancji oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. W odniesieniu zaś do zarzutów kasacyjnych naruszenia przepisów prawa materialnego należy wskazać, że według art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Z treści tego przepisu wynika, że zasiłek ten zostaje przyznany na zasadzie uznania administracyjnego. Z art. 3 ust. 4 powołanej ustawy wynika natomiast, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Oznacza to, że wielkość udzielanej pomocy jest uzależniona m.in. od możliwości, jakimi dysponuje organ przyznający świadczenie. Prawidłowo zatem Sąd I instancji ocenił, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy a jego wysokość jest uzależniona od wielkości posiadanych przez organ pomocy społecznej środków finansowych mających służyć wsparciu wszystkich potrzebujących, którzy spełniają ustawowe kryteria do udzielenia takiej pomocy. Jeżeli więc organ posiada ograniczone środki finansowe na realizację zadań z pomocy społecznej, to przy jej udzielaniu zobowiązany jest – z mocy art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej – uwzględnić potrzeby jak największej grupy podopiecznych. Przy określaniu celów pomocy społecznej nie można bowiem pomijać wytycznych ustawodawcy, wynikających z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, że pomoc ta ma umożliwić osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna nie służy więc stałemu zaspokajaniu wszelkich oczekiwań osób o to wnioskujących, lecz jedynie wspieraniu ich do czasu uzyskania przez te osoby możliwości samodzielnego zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. W związku z powyższym, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla skarżącego do Sądu I instancji nie orzeczono, ponieważ według art. 254 § 1 ppsa wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.