I OSK 3215/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. K. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 449/19 w sprawie ze skargi D. K. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 23 lipca 2019 r., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm., dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z [...] 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z [...] 2018 r. odmawiającą prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej D. K. Odmowa świadczenia nastąpiła z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, określonego w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 554). W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku J. K., reprezentowana przez radcę prawnego, podniosła następujące zarzuty: I. naruszenie przepisów postępowania polegające na niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji, w której zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na oczywiste naruszenie art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, art. 32 oraz art. 71 Konstytucji RP. Wskazane uchybienie - w ocenie skargi kasacyjnej - mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ naruszenie tych przepisów skutkowało bezpośrednio oddaleniem skargi zamiast uchyleniem decyzji. II. naruszenie prawa materialnego, tj. 1. art. 32 oraz art. 71 Konstytucji RP poprzez całkowite pominięcie kwestii sytuacji rodzinnej i majątkowej Skarżącej przemawiającej za koniecznością skorzystania z pomocy funduszu alimentacyjnego, zwłaszcza w sytuacji, gdy egzekucja alimentów skierowana do ojca małoletniego D. K. od wielu lat jest bezskuteczna gdyż ukrywa się on przed wymiarem sprawiedliwości a organy Państwa w żaden sposób nie pomogły w osiągnięciu jej celu; 2. art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, art. 32 oraz art. 71 Konstytucji RP przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że organ w procesie ustalania uprawnień do świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie powinien brać pod uwagę celu ustalenia kryterium dochodowego w 2008 roku i skutków braku podwyższenia kryterium dochodowego przez ponad 10 w sytuacji skokowego wzrostu płacy minimalnej, przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej i realnego spadku wartości nabywczej pieniądza w tym okresie. Wskazując na powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Pismem z 21 października 2019 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 października 2017 r., sygn. akt I OSK 714/17, w sprawach dotyczących przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego wydawane decyzje nie mają charakteru uznaniowego. Kwestia publicznego źródła tych świadczeń nie świadczy o ważeniu interesu publicznego i słusznego interesu strony. Na organach administracji publicznej ciąży bowiem obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP). Zauważyć zatem trzeba, że w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, przyjęto, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Przepis ten wyraźnie określa wysokość dochodu w przeliczeniu na osobę w rodzinie, którego przekroczenie nie pozwala na przyznanie tego świadczenia, nie przewidując żadnych odstępstw. Z pewnością nie przewiduje, by organ przy użyciu wskaźników ekonomicznych, czy kierując się innymi wartościami, mógł tak ustalony próg dochodowy odmiennie kształtować. Nieskuteczne w związku z powyższym okazały się zarzuty skargi kasacyjnej nakierowane na wyprowadzenie tezy odmiennej. Z faktu, iż rokrocznie dochodzi do wzrostu płacy minimalnej i przeciętnego wynagrodzenia, nie sposób wywieść, że dochodzi do faktycznej zmiany tego kryterium i jego zaostrzenia. Gdyby wolą ustawodawcy było przekazanie organom administracji uprawnienia do aktualizowania wskazanej w ustawie kwoty, z pewnością odpowiedni zapis znalazłby się w ustawie. Brak zaś jest odpowiedniego w tej materii przepisu, stąd przedstawiona argumentacja może być uznana jedynie za postulat wobec ustawodawcy o charakterze de lege ferenda. Nie niweczy przedstawionego stanowiska przywołanie w podstawach skargi kasacyjnej art. 32 i art. 71 Konstytucji RP. Zasada niedyskryminacji i równości wobec prawa, przy gwarantowanej konstytucyjnie szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej ze strony władz publicznych, nie mogła stać się podstawą dla wyprowadzenia uprawnienia organu do ingerencji w ustawowo ustalone kryteria przyznawania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Z tych względów stwierdzić należy, że nie doszło do naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania polegających na niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.