I OSK 316/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Miasta Łódź reprezentowanej przez Prezydenta Miasta Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 1580/23 w sprawie ze skargi Gminy Miasta Łódź reprezentowanej przez Prezydenta Miasta Łodzi na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 26 maja 2023 r. nr DO.1.7614.251.2022.MW w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; 3. zasądza od Ministra Finansów i Gospodarki na rzecz Gminy Miasta Łódź kwotę 1120 (tysiąc sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego

Wyrokiem z dnia 20 października 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 1580/23 (dalej wyrok IV SA/Wa 1580/23) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy Miasta Łódź, reprezentowanej przez Prezydenta Miasta Łodzi, na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 26 maja 2023 r. nr DO.1.7614.251.2022.MW w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Wyrok zapadał w następującym stanie faktycznym i prawnym: Minister Rozwoju i Technologii (dalej Minister) decyzją z dnia 26 maja 2023 r. nr DO.1.7614.251.2022.MW (dalej decyzja z 26 maja 2023 r.), po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta Łodzi od decyzji Wojewody Łódzkiego z 28 kwietnia 2022 r. znak GN-IV.GN.V.7723/D/5465/2010/ŁN (dalej decyzja z 28 kwietnia 2022 r.) odmawiającej stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę Miasto Łódź prawa własności części nieruchomości położonej w Łodzi, obręb [...]: • przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...]o pow. 0,1120 ha i nr [...] o pow. 0,1119 ha; • przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1154 ha; • przy ul. [...], oznaczonej jako działki [...] o pow. 0,1904 ha, nr [...] o pow. 0,1933 ha, nr [...] o pow. 0,2025 ha, nr [...] o pow. 0,1745 ha; • przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1045 ha; • przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0157 ha, nr [...] o pow. 0,4151 ha, nr [...] o pow. 0,006 ha, nr [...] o pow. 0,0011 ha, nr [...] o pow. 0,0014 ha; • przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,3059 ha; • przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1679 ha; • przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0150 ha i nr [...] o pow. 0,4017 ha; utrzymał w mocy decyzję z 28 kwietnia 2022 r., podzieliwszy ustalenia Wojewody, że odmowa nabycia w trybie ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133 poz. 872, dalej pwurap) jest zasadna. Minister wyjaśnił, że art. 73 ust. 1 pwurap ma charakter wywłaszczeniowy i dotyczy sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władztwa nad nieruchomością. Stosując ten przepis, organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r. Organ wskazał, że z akt sprawy (w szczególności z wypisów z rejestru gruntów (k. 9-34, 176-179, 203-204) wynika, że działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] stanowiły grunt uregulowany w księdze wieczystej rep. hip. [...]. Na podstawie zaświadczenia nr 1153/09 Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 22 lipca 2009 r., ustalono, że właścicielem nieruchomości objętych rep. hip. [...] na podstawie aktu notarialnego z 27 czerwca 1932 r. nr [...] był S.D. Następnie, gdy S.D. zmarł w dniu 9 maja 1946 r., to spadek po nim nabył P.D. na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w Łasku z 31 grudnia 1956 r. Ns 401/56. P.D. zmarł 11 grudnia 1966 r., a spadek po nim nabył Skarb Państwa na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 15 maja 2014 r. II Ns 560/13. Właścicielem działki nr [...], zarówno w dniu 31 grudnia 1998 r., jak i obecnie, pozostaje Gmina Miasto Łódź na podstawie decyzji Wojewody Łódzkiego z 16 marca 2000 r. znak GN.V.72200/l2019/2000. Stan ten jest zgodny z aktualną treścią księgi wieczystej nr [...]. Zdaniem Ministra, wynika z tego, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własność Skarbu Państwa "i" [winno być "lub" - verba legis - art. 73 ust. 1 pwurap - uw. NSA] (s. 3 akapit 5 decyzji z 26 maja 2023 r). Gminy Miasta Łódź - jednostki samorządu terytorialnego. Skoro przedmiotowy grunt stanowił na dzień 31 grudnia 1998 r. własność Skarbu Państwa "i" [winno być "lub" - uw. NSA] jednostki samorządu terytorialnego, to Minister uznał, że zachodzi przesłanka negatywna określona w art. 73 pwurap, co stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Gmina Miasto Łódź wiosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z 26 maja 2023 r., zaskarżając ją w części, jak i poprzedzającą ją decyzję z 28 kwietnia 2022 r., tj. w części dotyczącej części nieruchomości położonej w Łodzi w obrębie [...]: 1. przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,1120 ha i nr [...] o pow. 0,1119 ha; 2. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1154 ha, 3. przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,1904 ha, nr [...] o pow. 0,1933 ha, nr [...] o pow. 0,2025 ha, nr [...] o pow. 0,1745 ha; 4. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1045 ha; 5. przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,4151 ha, nr [...] o pow. 0,006 ha, nr [...] o pow. 0,0011 ha, nr [...] o pow. 0,0014 ha; 6. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,3059 ha; 7. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...[ o pow. 0,1679 ha; 8. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,4017 ha. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1. art. 7 i 77 § 1 [ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, zm. poz. 803, dalej kpa)] przez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], wszystkie położone w obrębie [...], wyodrębnione i szczegółowo opisane na "Mapie do celów prawnych" z grudnia 2020 r. przez uprawnionego geodetę, załączonej do akt sprawy, stanowiły własność P.D., a tym samym, że - na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 15 maja 2014 r. II Ns 560/13 - stały się własnością Skarbu Państwa; 2. art. 80 i 84 kpa przez ich niewłaściwe zastosowanie i dokonanie oceny materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie w sposób niezupełny; 3. art. 107 § 3 kpa przez brak właściwego uzasadnienia decyzji, zarówno na płaszczyźnie uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego, a także naruszenie art. 73 ust. 1 pwurap przez wadliwe przyjęcie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wykazał łącznego zaistnienia przesłanek z art. 73 ust. 1 pwurap, w tym - przede wszystkim - okoliczności, że ww. działki nie stanowiły własności ani jednostek samorządu terytorialnego, ani Skarbu Państwa (k. 2-9 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej ppsa), stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane zgodnie z prawem. Sąd I instancji wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 73 ust. 1 pwurap, zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Przepis ten określa normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje, że grunty, które do tej pory nie stanowiły własności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego stają się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. ich własnością. Nabycie własności nieruchomości na podstawie przywołanego przepisu uzależnione jest - jak wskazał Minister - od spełnienia łącznie w dniu 31 grudnia 1998 r. następujących przesłanek: 1. nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego; 2. nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną; 3. nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego. Jak podkreślił Sąd I instancji, Minister zwrócił uwagę, że już pierwsza przesłanka nie może zostać spełniona w niniejszej sprawie, ponieważ Skarb Państwa "i" (s. 2 akapit 4, s. 7 akapit 3 uzasadnienia wyroku IV SA/Wa 1580/23) [winno być "lub" - uw. NSA] Gmina są właścicielami działek, których stwierdzenia nabycia żądają. W celu uzasadnienia tego stanowiska organ powołał się na: - wypisy z rejestru gruntów, z których wynika, że działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] stanowiły grunt uregulowany w księdze wieczystej rep. hip. [...]; - zaświadczenie nr 1153/09 Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 22 lipca 2009 r., na podstawie którego ustalono, że właścicielem nieruchomości objętych rep. hip. [...] na podstawie aktu notarialnego z 27 czerwca 1932 r. nr [...] był S.D.; - postanowienie Sądu Powiatowego w Łasku z 31 grudnia 1956 r. Ns 401/56, w którym stwierdzono, że gdy S.D. zmarł w dniu 9 maja 1946 r., to spadek po nim nabył P.D.; - postanowienie Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 15 maja 2014 r. II Ns 560/13, z którego wynika, że P.D. zmarł 11 grudnia 1966 r., a spadek po nim nabył Skarb Państwa. Sąd I instancji wskazał, że kluczowym zagadaniem spornym było to, czy zasadnie Minister uznał za prawidłową decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nabycia nieruchomości z mocy prawa przez wnioskodawcę w trybie art. 73 ust. 3 pwurap, w której organ ustalił, że wnioskodawca był w dniu 31 grudnia 1998 r. właścicielem spornych nieruchomości. W pierwszej kolejności należało wyjaśnić kwestię związania Sądu I instancji zapisami ksiąg wieczystych i postanowieniem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 15 maja 2014 r. II Ns 560/13, z którego wynika, że P.D. zmarł 11 grudnia 1966 r., a spadek po nim nabył Skarb Państwa. Sąd I instancji wyraził pogląd, że wpis do księgi wieczystej - w myśl art. 6268 § 6 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1805, dalej kpc) - jest orzeczeniem sądu cywilnego, którego treść wiąże wszystkie inne sądy oraz organy (wyroki NSA z: 20.4.2023 r. I OSK 614/22; 14.7.2022 r. I OSK 474/22, cbosa). Dodatkowo, na zasadzie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 1982 r. nr 19 poz. 147, dalej kwh), domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Z tej przyczyny organ administracyjny nie ma możliwości, by w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, które wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6.4.1999 r. IV SA 2338/98, a który to pogląd podzielił Sąd I instancji orzekający w niniejszej sprawie, zasada wyrażona w art. 3 kwh wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach. Wprawdzie w orzecznictwie Sądu Najwyższego istnieje pewna rozbieżność poglądów w tej materii, ale dotyczy ona jedynie tego, czy domniemanie wynikające z wpisu do księgi wieczystej może być obalone tylko w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (uchwała 7 sędziów SN z 10.2.1951 r. I C 741/50, OSN 1951, poz. 2; uchwała SN z 20.3.1969 r. III CZP 11/69, OSNCP 1969/12/210; uchwała SN z 26.4.1977 r. III CZP 25/77, OSNCP 1977/12/228), czy też przeprowadzenie tego rodzaju przeciwdowodu może nastąpić również w innym postępowaniu sądowym (uchwała SN z 26.3.1993 r. III CZP 14/93, OSNC 1993/11/96). Sąd I instancji podkreślił, że analogiczny pogląd w analizowanej kwestii zajmuje także część doktryny, przyjmując, że domniemania wynikające z ksiąg wieczystych "(...) są wzruszalne, ich obalenie wymaga przeprowadzenia dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, albo w każdym innym postępowaniu sądowym jako przesłanka rozstrzygnięcia sprawy." - S. Rudnicki, Własność nieruchomości, Warszawa 2007, s. 283. Orzecznictwo Sądu Najwyższego zawęża możliwość wzruszenia domniemania z art. 3 ust. 1 kwh tylko do "innych spraw cywilnych niż sprawa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym" (uchwała SN z 8.9.2021 r. III CZP 28/21, OSNC 2022/2/14). W rezultacie, Sąd I instancji podzielił stanowisko prezentowane w orzecznictwie, że kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest zagadnieniem prawa cywilnego. Przyjęcie poglądu odmiennego, polegającego na tym, że domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 kwh, mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której - w istocie rzeczy - organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny, bo wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych. Sytuacja taka nie jest oczywiście prawnie dopuszczalna (wyroki NSA z: 20.4.2023 r. I OSK 614/22; 14.7.2022 r. I OSK 474/22, cbosa). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd I instancji wskazał, że z wnioskiem o stwierdzenie nabycia z mocy prawa nieruchomości wystąpił skarżący, załączając jedynie [kopię] "Map[y] do celów prawnych"[k. 191-190-189 akt administracyjnych], sporządzoną przez geodetę, z której wywodzi, że nie był właścicielem wskazanych przez siebie działek. Sam wnioskodawca podał, że mapa ta jest dopiero przeznaczona dla dokonywania wpisu w księdze wieczystej. Z akt sprawy nie wynika, że prowadzone były jakiekolwiek postępowania na podstawie art. 189 kpc, w myśl którego powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. W związku z istnieniem w księdze wieczystej przedmiotowych nieruchomości określonych wpisów prawa własności, istotnym staje się fakt prawny, że wynikająca z art. 3 kwh zasada jawności materialnej, czyli domniemanie iuris tantum zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa, wpisanego do księgi wieczystej, wiąże wszystkich, aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przez osobę posiadającą w tym interes prawny. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 21.7.2004 r. SK 57/2003 (OTK-A 2004/7/69) zastrzegł, że to domniemanie wyraża jedną z fundamentalnych zasad prawa wieczystoksięgowego, która jakkolwiek nie stanowi elementu instytucji rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, to w istotny sposób ją uzupełnia, tworząc spójny system materialnego prawa ksiąg wieczystych. Trybunał podkreślił, że domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym prowadzi do odwrócenia reguł dowodowych, ponieważ jego wprowadzenie oznacza, że nie jest w tym wypadku konieczne wykazanie prawdziwości wpisu przez osobę, która ma w tym interes prawny, ale wykazanie przez stronę przeciwną niezgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym. Sąd I instancji podzielił stanowisko Ministra, że Wojewoda, dysponując odpisem z księgi wieczystej, nie ma możliwości, by w toku toczącego się przed nim postępowania dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, które wynikają z prawomocnego orzeczenia sądowego. Zasada wyrażona w art. 3 kwh wyklucza kontrolę w postępowaniu administracyjnym dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach. Właściwym dla podważenia istniejącego wpisu w księdze wieczystej jest postępowanie przed sądem powszechnym. Przyjęcie poglądu odmiennego, polegającego na tym, że domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 kwh mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której w istocie rzeczy organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny, bo wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych. Sytuacja taka nie jest prawnie dopuszczalna. Organ nie mógł wydać decyzji stwierdzającej nabycie nieruchomości z mocy prawa na datę 31 grudnia 1998 r., by - jako właściciel - wnioskodawca mógł się wpisać do księgi wieczystej. Z [kopii] "Mapy do celów prawnych", którą wnioskodawca przedłożył, wynika, że może ona stanowić dopiero podstawę do zmian w księdze wieczystej. W sprawie trzeba było także mieć na uwadze niekwestionowane i wiążące postanowienie Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 15 maja 2014 r. II Ns 560/13, w myśl którego spadek po zmarłym 11 grudnia 1966 r. P.D. nabył Skarb Państwa. Wynika z tego, że ostatnim spadkobiercą ustawowym, któremu przypadł cały majątek byłego właściciela nieruchomości objętych rep. hip. [...], okazał się Skarb Państwa. Ostatni następca prawny byłego właściciela, jak wynika z postanowienia, zmarł w 1966 r. Uwzględniając treść art. 924 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm., dalej kc), że spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy i art. 925 kc, w myśl którego spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, organ miał podstawy twierdzić, że na dzień 31 grudnia 1998 r. wnioskowane działki należały do Skarbu Państwa. Poczynione rozważania wskazują, że wnioskodawca w sposób nieprzekonujący zakwestionował, że przedmiotowe nieruchomości stanowiły w dniu 31 grudnia 1998 r. własność Skarbu Państwa "i" [winno być "lub" - uw. NSA] Gminy Miasta Łódź (jednostki samorządu terytorialnego). Zachodzi zatem - jak słusznie wskazał Minister - przesłanka negatywna określona w art. 73 pwurap, co stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną (k. 2-9, 13-13v, 29, 34-39 akt sądowych). Skargę kasacyjną Prezydent Miasta Łodzi, działając w imieniu Miasta Łodzi, reprezentowany przez r.pr. M.K., zaskarżając wyrok IV SA/Wa 1580/23 w całości, zarzucając wyrokowi: 1. naruszenie przepisów postępowania mając[e] istotny wpływ na treść wyroku: a. art. 141 § 4 ppsa przez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutu Miasta Łódź w zakresie okoliczności nieobjęcia przedmiotowych działek repertorium hipotecznym [...], a w konsekwencji, brak podstaw do przyjęcia, że stanowiły one w całości własność P.D., co przejawia się niewłaściwą oceną dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, ponieważ Sąd [I instancji] poprzestał jedynie na domniemaniu wynikającym z księgi wieczystej, a to z kolei doprowadziło do błędnego przyjęcia, że przedmiotowe działki stanowiły w całości własność Skarbu Państwa, który - na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia z 15 maja 2014 r. - nabył spadek po P.D., podczas gdy stanowiły one w części własność właścicieli nieustalonych; b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 133 § 1 ppsa w zw. z art. 73 ust. 1 pwurap przez wadliwe przyjęcie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wykazał łącznego zaistnienia przesłanek z art. 73 ust. 1 pwurap, co w konsekwencji doprowadziło do oddaleni[a] skargi Miasta Łódź, podczas gdy należało ją uwzględnić ze względu na uzasadnione podstawy skargi oraz niezgodne z prawem orzeczenia organów I i II instancji; c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i [art.] 84 kpa przez ich niewłaściwe zastosowanie i pominięcie podczas ustalania okoliczności sprawy niektórych dowodów znajdujących się w aktach sprawy, a przez to [dokonanie] wybiórczej i niezupełnej i przez to też wadliwej oceny materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie, co wyraża się w poczynieniu ustaleń faktycznych wyłącznie w oparciu o treść ksiąg wieczystych, przy całkowitym pominięciu [kopii] "Mapy do celów prawnych" sporządzonej i opisanej w grudniu 2020 r. przez uprawnionego geodetę i przez to braku ustalenia okoliczności, że działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], obręb [...], nie były w istocie objęte repertorium hipotecznym [...], a tym samym - na skutek spadkobrania po P.D. - nie stały się własnością Skarbu Państwa, tymczasem Sąd [I instancji], jak i organy administracji przyjęły domniemanie wynikające z księgi wieczystej bez zbadania, czy przedmiotowe działki były objęte repertorium hipotecznym [...]; d. naruszenie art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez oddalenie skargi, mimo że organy administracyjne w toku postępowania naruszyły art. 7, [art.] 8, [art.] 77 § 1 i [art.] 80 kpa, które polegało na braku rozpatrzenia sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, co skutkowało wadliwym przyjęciem, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła w całości własność Skarbu Państwa; 2. obrazę przepisów prawa materialnego, która miała wpływ na wynik sprawy: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 73 ust. 1 pwurap przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że nieruchomości stanowiły własność Skarbu Państwa, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy spełniono wszystkie przesłanki wskazane w ww. przepisie, a mianowicie działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] nie stanowiły własności ani jednostek samorządu terytorialnego, ani Skarbu Państwa, a z [kopii] "Mapy do celów prawnych" i jej opisu, której nie można odmówić mocy dowodowej w sprawie, gdyż przesłanki z art. 73 ust. 1 pwurap mogą być udokumentowane za pomocą wszelkich dostępnych środków dowodowych, o których mowa w art. 75 § 1 kpa, wynika, że ww. działki nie miały na dzień 31 grudnia 1998 r. ustalonych właścicieli i tym samym, jako działki zajęte pod drogę publiczną, a pozostające we władaniu Miasta Gminy Łódź, stały się z dniem 1 stycznia 1999 r., z mocy prawa, własnością Gminy Łódź. Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz obciążenie organu kosztami postępowania w sprawie; rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 2 ppsa. Skarżący kasacyjnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy (k. 46-52 akt sądowych). Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu NSA z 26.10.2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie - na podstawie art. 176 § 2 ppsa - zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie. W rezultacie, rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, skarżący kasacyjnie oparł skargę kasacyjną na obydwu podstawach kasacyjnych. Przed przystąpieniem do zbadania zarzutów skargi kasacyjnej trzeba mieć na uwadze, że - stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 ppsa - podstawy kasacyjne muszą zostać uzasadnione. Nie wystarczy zatem samo stwierdzenie, że dany przepis został naruszony, ponieważ strona musi wyjaśnić na czym to naruszenie polegało, a w odniesieniu do art. 174 pkt 2 ppsa dodatkowo wykazać, że miało ono wpływ na wynik sprawy. Obowiązek ten ciąży na autorze skargi kasacyjnej, a jego niedopełnienie wiąże się z poważnymi konsekwencjami. Naczelny Sąd Administracyjny jest bowiem związany granicami skargi kasacyjnej - o ile nie wystąpiła badana z urzędu nieważność postępowania - i nie może samodzielnie uzupełniać jej uzasadnienia czy też doprecyzowywać zakresu lub kierunku stawianych zarzutów. Reasumując, jedynie zarzuty spełniające wymienione przesłanki mogą być przedmiotem merytorycznej oceny Sądu kasacyjnego. Temu wymogowi sprostano we wniesionej skardze kasacyjnej. Zgodnie z art. 174 pkt 1 ppsa - naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (ewentualnie niezastosowanie). Skarżący kasacyjnie zarzucił natomiast obrazę przepisów prawa materialnego, która miała wpływ na wynik sprawy. Odmiennie niż w przypadku zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzucając wyrokowi naruszenie prawa materialnego, nie ma potrzeby wykazywania, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Samo naruszenie prawa materialnego (przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, ewentualnie niezastosowanie) stanowi tego rodzaju wadę orzeczenia, która determinuje potrzebę jego uchylenia. Tym samym, naruszenie prawa materialnego zawsze ma istotny wpływ na wynik sprawy. Niemniej, wskazana niedoskonałość postawionego przez skarżącego kasacyjnie zarzutu nie miała wpływu na jego skuteczność. Poddawał się on bowiem kontroli instancyjnej. Zwrócić także trzeba uwagę na błąd skargi kasacyjnej polegający na wskazaniu przez skarżącego kasacyjnie, jako przepisów wynikowych, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa. O ile skarżący kasacyjnie prawidłowo powiązał te przepisy z przepisami proceduralnymi, jak i odpowiednio przepisem materialnym, których naruszenia się dopatrywał, o tyle winien mieć na względzie, że jako przepis wynikowy winien być w niniejszej sprawie powołany art. 151 ppsa, który stanowił podstawę prawną oddalenia skargi przez Sąd I instancji. Art. 145 § 1 ppsa zawiera wskazanie, jakie rozstrzygnięcie podejmuje sąd administracyjny w przypadku uwzględnienia skargi ze względu na stwierdzone naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to (przepisom postępowania) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Art. 151 ppsa wskazuje, jakie rozstrzygnięcie podejmuje sąd administracyjny w przypadku, gdy skarga nie jest uwzględniona. Jak wskazuje się w orzecznictwie, unormowania te są przepisami kompetencyjnymi - dającymi sądowi administracyjnemu kompetencje do podejmowania przewidzianych prawem rozstrzygnięć - oraz "wynikowymi" - mówiącymi o tym, jaki może być wynik sprawy. Ich naruszenie jest zawsze następstwem uchybienia innym normom prawnym, a zatem wymienione w analizowanym zarzucie przepisy nie mogą być samoistną podstawą skargi kasacyjnej (wyroki NSA z: 11.10.2018 r. I OSK 2674/16, 26.9.2018 r. II OSK 104/18, 12.1.2017 r. II OSK 970/15; 4.3.2014 r. II OSK 2387/12; 9.6.2016 r. I OSK 2054/14, cbosa), ale także sformułowanie zarzutów kasacyjnych winno odpowiadać rozstrzygnięciu podjętemu przez Sąd I instancji, z uwzględnieniem podstawy prawnej tego rozstrzygnięcia (wyniku sprawy). Nie jest poprawne jednoczesne powoływanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c i art. 151 ppsa, czy to w osobnych zarzutach, czy też tym bardziej w ramach jednego zarzutu (jak to miało miejsce także w niniejszej sprawie). Obydwie podstawy prawne, jako przepisy wynikowe, wzajemnie się bowiem wykluczają. Prawidłowe jest zatem powiązanie przepisów formalno- lub materialnoprawnych, których naruszenia dopatruje się skarżący kasacyjnie, z przepisem wynikowym, jakim jest podstawa prawna zaskarżonego wyroku. Niemniej, uchybienia konstrukcyjne skargi kasacyjnej w tym zakresie - wobec treści jej zarzutów, jak i uzasadnienia - nie dyskwalifikowały skargi kasacyjnej, mimo jej wysoce sformalizowanego charakteru. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty w przedmiocie błędów procesowych, gdyż dopiero zbadanie ich zasadności - przyjęcie, że w sposób prawidłowy zrekonstruowano stan faktyczny sprawy - przesądza o możności rozpatrzenia zarzutów odnoszących się do naruszeń prawa materialnego. Dodatkowo, w niniejszej sprawie zarówno zarzuty naruszenia prawa procesowego, jak i prawa materialnego ogniskują się wokół zasadniczo tego samego zagadnienia prawnego, gdyż centralnym punktem wniesionego środka prawnego skarżący kasacyjnie uczynił niewłaściwą ocenę dowodów dokonaną przez organy administracji w ramach postępowania wyjaśniającego, zgodnie z którą sporne nieruchomości stanowiły własność Skarbu Państwa, a w konsekwencji, w wyniku tych błędnych ustaleń, wybiórczych i niezupełnych, doszło do naruszenia prawa materialnego w postaci obrazy art. 73 ust. 1 pwurap, gdyż z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by zaistniały łącznie przesłanki określone w tym przepisie. Przystępując do rozpatrzenia zarzutów proceduralnych, należy przypomnieć, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 73 ust. 1 pwurap, zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. W orzecznictwie wyrażono zapatrywanie, zgodnie z którym nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 pwurap nastąpiło, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego; nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną; nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego. Wynika z tego, że - prowadząc postępowanie w trybie art. 73 pwurap - organ obowiązany jest ustalić stan prawny i faktyczny na dzień 31 grudnia 1998 r. (wyrok NSA z 4.2.2025 r. I OSK 32/22, cbosa). W niniejszej sprawie, w wyniku przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz wyjaśniającego, organy administracyjne doszły do wniosku, który następnie zaaprobował Sąd I instancji, że z wypisów z rejestru gruntów, zaświadczenia nr 1153/09 Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 22 lipca 2009 r., postanowienia Sądu Powiatowego w Łasku z 31 grudnia 1956 r. Ns 401/56 i postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 15 maja 2014 r. II Ns 560/13 wynika, że nie została spełniona wyjściowa przesłanka nabycia własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 pwurap, ponieważ sporne nieruchomości pozostawały własnością zarówno Skarbu Państwa, jak i Gminy Miasta Łódź, będącej w tej sprawie wnioskodawcą. Przesądzającym argumentem Sąd I instancji uczynił w tym zakresie domniemanie wynikające z księgi wieczystej. Powołując się na judykaturę, Sąd wyraził zapatrywanie, zgodnie z którym wpis do księgi wieczystej stanowi orzeczenie sądu powszechnego, którego treść wiąże wszystkie inne sądy i organy. Jednocześnie, na zasadzie art. 3 ust. 1 kwh, przyjmuje się domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Organ administracji publicznej nie ma zatem możliwości, by w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od wynikających z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Zasada wyrażona w art. 3 kwh wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym dotyczącą treści wpisów własności w księgach wieczystych. W ocenie Sądu I instancji, analogiczny pogląd w tej kwestii zajmuje również część doktryny. Doprowadziło to Sąd I instancji do konkluzji, że kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest zagadnieniem prawa cywilnego. Dlatego też przyjęcie poglądu odmiennego, polegającego na tym, że domniemanie wynikające z art. 3 ust. 1 kwh mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której - w istocie rzeczy - organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny, bo wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych. Tymczasem, jest to sytuacja prawnie niedopuszczalna. Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie nie podziela tego poglądu. Wbrew zapatrywaniu wyrażonemu przez Sąd I instancji, mimo że domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, to domniemanie to może być wzruszone nie tylko w postępowaniu przed sądem powszechnym, np. z powództwa o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 kwh) lub w drodze powództwa o ustalenie na podstawie art. 189 kpc czy w postępowaniu o zasiedzenie. Doktryna prawnicza wskazuje, że domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest zwykłym domniemaniem wzruszalnym (praesumptio iuris tantum). Różne jednak drogi wiodą do jego obalenia. Generalnym rozwiązaniem proceduralnym jest uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (w szczegółach Nb 151-168). Niezależnie od tego można je obalić dowodem przeciwnym w każdym postępowaniu, w którym od stwierdzenia rzeczywistego stanu prawnego zależy treść rozstrzygnięcia (B. Barłowski, E. Janeczko, Księgi wieczyste, W. Pr. 1988, s. 35-36; E. Gniewek, Prawo rzeczowe, 2010, s. 297-298; J. Ignatowicz, J. Wasilkowski, w: System prawa cywilnego, t. II, s. 911; A. Menes, Domniemania, s. 66; K. Piasecki, Księgi wieczyste i hipoteka. Komentarz, OW Branta 1995, s. 18 uw. 2, s. 19-20, uw. 7; S. Rudnicki, Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Przepisy o postępowaniu w sprawach wieczystoksięgowych. Komentarz, LexisNexis 2010, s. 37-38, uw. 3 i aprobowane przez Komentatora: uchwała SN z 26.3.1993 r. III CZP 14/93, OSNCP 1993/11/196; wyrok SN z 21.3.2001 r. II CKN 325/00). Trzeba zauważyć, że obalenie w takim postępowaniu domniemania zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wywołuje skutki prawne jedynie w zakresie osądzonej sprawy i zapadającego tam rozstrzygnięcia. Sam wpis w księdze wieczystej utrzymuje się nadal i w dalszym ciągu, wyłączywszy osądzoną sprawę, funkcjonuje domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym (E. Gniewek, Prawo rzeczowe, 2012, s. 291; E. Gniewek w: red. E. Gniewek, System prawa prywatnego. Prawo rzeczowe, t. 3, C.H. Beck, Instytut Nauk Prawnych PAN 2013, s. 198, nb 198). K. Piasecki twierdzi kategorycznie, że w celu obalenia domniemania z art. 3 kwh mogą być wykorzystane dwa tryby: a. w postępowaniu wieczystoksięgowym (art. 10, 31 ust. 2 kwh), b. w każdym innym postępowaniu jako przesłanka rozstrzygnięcia o prawie. Jak to wyjaśnił SN w orzeczeniu z 17.6.1960 r. 3 CR 328/60, OSPiKA 1962/6/162, dowód przeciwko treści wpisu może być przeprowadzony nie tylko w postępowaniu o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie z art. 3 kwh (poprzednio art. 18 pr) można obalić w każdym postępowaniu, opierając się na wszelkich dostępnych środkach dowodowych. Postępowanie z art. 524 kpc nie jest tu wyjątkiem (K. Piasecki - op. cit., s. 19-20, uw. 7). Za możliwością obalenia domniemania z art. 3 kwh zarówno w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, jak i w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie, opowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21.7.2004 r. SK 57/03, OTK-A 2004/7/69, jak i doktryna (K. Zaradkiewicz, Domniemanie zgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym a proces dotyczący nieujawnionego bądź ujawnionego błędnie, Palestra 2005/3-4/230; B. Jelonek-Jarco w: red. J. Pisuliński, Księgi wieczyste i hipoteka. Postępowanie wieczystoksięgowe, LexisNexis 2014, s. 101- 103, uw. 27-33). Nie jest kwestionowana teza, że w każdym postępowaniu sądowym (i administracyjnym) można obalić domniemanie zgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, gdy ujawnienie prawa (czy jego wykreślenie) nastąpiło w trybie wpisu deklaratywnego, rejestrującego zmianę stanu prawnego nieruchomości. [...] Jednak bez wahania trzeba tutaj stanowczo wesprzeć współczesne stanowisko doktryny (K. Gołębiowski, O domniemaniach, cz. 1, s. 90-92; także B. Jelonek-Jarco w: [red.] J. Pisuliński - op. cit., s. 101), wyrażające tezę, że również w przypadku konstytutywnego wpisu obalenie domniemania może nastąpić w każdym postępowaniu (sądowym i administracyjnym), jeżeli od tego zależy (przy zakwestionowaniu domniemania) rozstrzygnięcie sprawy. W żadnym razie nie jest tu konieczne uprzednie "konstytutywne wykreślenie prawa"; zwłaszcza na podstawie wyroku wydanego w trybie art. 10 kwh. Nie można również posługiwać się fałszywym argumentem, że wpis do księgi wieczystej jest orzeczeniem, a po uprawomocnieniu wiąże inne sądy (art. 365 kpc) i nie może być obalony w innym postępowaniu (zob. ponownie uzasadnioną krytykę K. Gołębiowskiego, O domniemaniach, cz. 1, s. 91; także B. Jelonek-Jarco - op. cit., s. 102-103; E. Gniewek, Księgi wieczyste. Art. 1-582 KWU. Art. 6261-62613 KPC. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck 2018, s. 92-93, nb 44 do art. 3, a także wyroki NSA z: 17.1.2025 r. I OSK 2210/21, 10.4.2025 r. I OSK 2210/21, cbosa). Poglądy te Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie w pełni podziela, co oznacza, że zrelacjonowane stanowisko Sądu I instancji jest w tym zakresie nietrafne. Uszedł uwadze organów obu instancji i Sądowi I instancji fakt, że zaświadczenie nr 1153/09 Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 22 lipca 2009 r. dotyczy figury objętej rep. hip. [...], z której jednak zostały wyłączone działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], obręb [...]. Tym samym, wedle stanu prawnego i faktycznego na dzień 31 grudnia 1998 r. nie stanowiły one własności Skarbu Państwa, gdyż - wskutek przenoszenia ich własności przez spadkobranie - były w części własnością właścicieli nieustalonych i jednocześnie były zajęte pod drogi publiczne. Potwierdza to [kopia] "Mapy do celów prawnych" sporządzonej w 2020 r. przez uprawnionego geodetę (k. 191, 190, 189 akt administracyjnych), wedle której część spornych działek pozostawała pod faktycznym władaniem Gminy Miasta Łódź, a które to działki przeszły na własność jednostki samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r. Rację ma skarżący kasacyjnie, że wskazana [kopia] "Mapy do celów prawnych" wraz z wykazem powierzchni i ich szczegółowym opisem - sporządzona przez uprawnioną osobę - stanowi dokument geodezyjny dowodzący, że sporne działki stanowiły w części faktycznie obszary niehipotekowane, a więc obszary nieobjęte zapisami w księdze wieczystej. Oznacza to, że w świetle tej dokumentacji, stanowiącej pełnowartościowy dowód w postępowaniu administracyjnym, jedynie część nieruchomości z figury stanowiła własność Skarbu Państwa. Pominięcie tego faktu przez organy i Sąd I instancji przesądziło o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, a przez Sąd dodatkowo art. 133 § 1 in principio ppsa (sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy), gdyż ustalenia faktyczne poczyniono wyłącznie w oparciu o treść ksiąg wieczystych z pominięciem innych dowodów - w tym [kopii] "Mapy do celów prawnych" i zaświadczenia dotyczącego d. Rep. Hip. [...] (k. 8-8v akt administracyjnych). Sąd I instancji, a uprzednio także organy administracji, winny były wziąć te dowody pod uwagę. Nieprawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy skutkował naruszeniem art. 73 ust. 1 pwurap. Z uwagi na fakt, że - wedle stanu prawnego i faktycznego na dzień 31 grudnia 1998 r. - działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] nie stanowiły własności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - inaczej niż przyjęły to organy oraz ocenił to Sąd I instancji - została spełniona materialnoprawna przesłanka nabycia własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 pwurap, a mianowicie ten wymóg, zgodnie z którym nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Dlatego też zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie okazał się zasadny, co skutkowało uwzględnieniem skargi kasacyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie mógł zostać uwzględniony zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa przez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu I instancji do zarzutu nieobjęcia spornych działek repertorium hipotecznym [...]. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być jednocześnie na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości aprobowanego przez Sąd I instancji stanu faktycznego, jak również nie jest możliwe kwestionowanie w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ppsa stanowiska wojewódzkiego sądu administracyjnego co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Art. 141 § 4 ppsa jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 ppsa w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że nie jest możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Tymczasem, uzasadnienie zaskarżonego wyroku, wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, zawiera wszystkie wymagane elementy, w tym: przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. W rezultacie, treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku czyni go w pełni poddającym się kontroli kasacyjnej i wprost wynika z niego rezultat i wnioski przeprowadzonej kontroli działalności organów administracji publicznej. Przedstawiona przez Sąd I instancji argumentacja jest klarowna, sprawiając, że wyrok poddaje się kontroli instancyjnej, wobec czego zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa jest bezskuteczny. Na marginesie jedynie można dodać, że obowiązek odniesienia się do zarzutów skargi oznacza konieczność odniesienia się do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślić należy, że przywołany przez skarżącego kasacyjnie art. 141 § 4 ppsa nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów skargi i podniesionej w niej argumentacji, ale wymaga odniesienia się do tych zarzutów, których zbadanie jest niezbędne do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ppsa nie można uzasadniać nieuwzględnieniem wszystkich zarzutów skargi czy nieodniesieniem się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich kwestii podnoszonych przez stronę. To, że skarżący kasacyjnie nie jest przekonany o trafności rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd I instancji nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku. Powołane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty odnoszące się do naruszenia przez zaskarżony wyrok art. 8 i art. 84 kpa nie mogły okazać się skuteczne. Oba te przepisy te dzielą się na dwie jednostki redakcyjne (paragrafy) i nie sposób stwierdzić, czy skarżący kasacyjnie zarzuca naruszenie § 1 czy też § 2 wskazanych przepisów. Każdy z tych paragrafów formułuje odrębną normę prawną. W przypadku art. 8 § 1 kpa reguluje zasadę prowadzenia przez organy administracji publicznej postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, przy uwzględnieniu zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Paragraf 2 tego artykułu formułuje natomiast zasadę nieodstępowania przez organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Art. 84 § 1 kpa stanowi o możliwości zwrócenia się przez organ do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Z kolei, art. 84 § 2 zdanie pierwsze kpa odnosi się do kwestii wyłączenia biegłego, odsyłając w tym zakresie do zasad i trybu określonego w art. 24 kpa, natomiast art. 84 § 2 zdanie drugie kpa wskazuje, że - poza regulacją ujętą w zdaniu pierwszym - do biegłych stosuje się przepisy dotyczące przesłuchania świadków. Powołanie przez skarżącego kasacyjnie jedynie art. 8 i art. 84 kpa, bez sprecyzowania ich jednostki redakcyjnej, jak i brak dostatecznego rozwinięcia tych zarzutów w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, sprawia, że zarzuty te są niezrozumiałe, co uniemożliwia dokonanie merytorycznej kontroli zaskarżonego wyroku w tym zakresie. Uchybienia te nie miały wpływu na skuteczność skargi kasacyjnej, skoro podlegała ona uwzględnieniu z innych przyczyn. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 ppsa, uchylił zaskarżony wyrok w całości i uznawszy, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 73 ust. 1 pwurap i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, uchylił zaskarżoną decyzję w całości. Organ odwoławczy winien mieć na uwadze, ponownie prowadząc postępowanie wyjaśniające, że w skład figury folwarku oznaczonego w dziale II księgi wieczystej rep. hip. [...] wchodziły wszystkie drogi i części placów. Natomiast wskutek przenoszenia własności oraz spadkobrania przynajmniej część działek spośród znajdujących się w tej figurze w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła ani własności Skarbu Państwa, ani jednostek samorządu terytorialnego. Minister zobowiąże Gminę Miasta Łódź do złożenia do akt postępowania uwierzytelnionej, czytelnej "Mapy dla celów prawnych", bowiem złożona dotychczas kserokopia tej mapy jest mało czytelna - w szczególności czytelne winny być numery działek, i opatrzenie jej legendą, pozwalającą na przyporządkowanie działek uwidocznionych na mapie, do działek objętych wnioskiem (art. 153 ppsa). O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 w zw. z art. 193 ppsa. Na koszty te składały się koszty sądowe: wpis od skargi (200 zł, k. 11, 17 akt sądowych); opłata za sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem (100 zł, k. 62 akt sądowych); opłata od skargi kasacyjnej (100 zł, k. 54, 61 akt sądowych); koszty zastępstwa procesowego skarżącego kasacyjnie reprezentowanego przez radcę prawnego, o wysokości których orzeczono stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935), mając na względzie reprezentację skarżącego kasacyjnie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (480 zł, k. 10 akt sądowych), stosownie do § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia, mając na względzie reprezentację skarżącego kasacyjnie w postępowaniu kasacyjnym (50% z 480 zł = 240 zł, k. 53 akt sądowych), tj. łącznie 1120 zł (200 zł + 480 zł + 100 zł + 100 zł + 240 zł).