I OSK 316/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) sędzia del. WSA Joanna Skiba Protokolant starszy asystent sędziego Dawid Nowotka po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 895/22 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 8 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 895/22 oddalił skargę J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 maja 2022 r. w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi w sytuacji, gdy decyzja Burmistrza Miasta Pszów została wydana z naruszeniem przepisów prawa, a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobody oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz oparcie zaskarżonej decyzji na niekompletnym materiale dowodowym i dowolną a nie swobodną ocenę, podczas gdy organ administracji posiadał z urzędu informacje dotyczące sytuacji osobistej i majątkowej skarżącego, których właściwa analiza winna doprowadzić do uznania, że nie spełnia on przesłanek do uznania go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Mając na uwadze powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie wyłącznie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 P.p.s.a., art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., jednakże punktem wyjścia do rozważań dotyczących tego zarzutu stanowić powinna treść przepisów prawa materialnego, na których oparta została kwestionowana decyzja. Prawidłowe ustalenie treści normy materialnoprawnej jest bowiem niezbędne dla oceny naruszenia przepisów postępowania dotyczących zebrania materiału dowodowego, jego oceny i poczynionych ustaleń faktycznych w sprawie. W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2021 r., poz. 877 ze zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 3 ww. ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwy dłużnika, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Stosownie natomiast do treści art. 5 ust. 3a ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Z dokonanych przez orzekające w sprawie organy i zaakceptowanych przez Sąd I instancji ustaleń wynika, że Burmistrz Miasta Pszów wystosował do skarżącego pismo z dnia 24 lutego 2022 r. wzywające do stawienia się osobiście, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, w Referacie Świadczeń Społecznych Urzędu Miasta Pszów celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego – ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej, ustalenia stanu zdrowia, odebrania oświadczenia majątkowego oraz ustalenia przyczyn niełożenia na utrzymanie osób uprawnionych do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jednocześnie organ poinformował o treści art. 5 ust. 3 pkt 1, ust. 3a i ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wskazując m.in., że w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub odmówił złożenia oświadczenia majątkowego, organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W dniu 11 marca 2022 r. do organu I instancji wpłynęło wprawdzie pismo skarżącego kasacyjnie stanowiące odpowiedź na wezwanie z dnia 24 lutego 2022 r., jednakże w piśmie tym strona stanowczo odmówiła przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. J. J. nie wyraził także zgody na przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego w piśmie z dnia 1 kwietnia 2022 r., po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie uznania za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Skoro zatem strona nie dopełniła wskazanego obowiązku, zasadnie organy administracji uznały skarżącego za osobę uniemożliwiającą przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Ponadto z informacji przekazanych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. w piśmie z dnia 1 kwietnia 2022 r. wynika, że skarżący przez ostatnie 6 miesięcy nie wywiązywał ze swych zobowiązań w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Tym samym, wszystkie istotne okoliczności dla uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych na rzecz osoby uprawnionej zostały wyjaśnione a ich ustalenie nie budzi wątpliwości w odniesieniu do całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Z tych względów nie można skutecznie zarzucić Sądowi I instancji naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 P.p.s.a., art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Podkreślić przy tym trzeba, że decyzja w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że w zaistniałym stanie faktycznym jej wydanie było obowiązkiem organu. Stąd też, bez wpływu na ocenę decyzji organów pozostają powoływane w skardze okoliczności związane z prowadzonymi postępowaniami sądowymi dotyczącymi wzajemnych rozliczeń pomiędzy skarżącym kasacyjnie a przedstawicielką ustawową małoletnich uprawnionych do świadczeń alimentacyjnych. Odnosząc się do argumentów związanych z koniecznością wyjaśnienia stronie w jaki sposób organy administracji przetwarzają dane osobowe w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego zgodnie z przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skierowane do skarżącego wezwanie z dnia 24 lutego 2022 r. na str. 2 zawiera klauzulę informacyjną dotyczącą przetwarzania danych osobowych w sposób wyczerpujący wskazując m.in. cel przetwarzania danych, przysługujące stronie prawa związane z przetwarzaniem danych osobowych, administratora danych osobowych oraz sposób kontaktu z administratorem. W tej sytuacji nie można uznać, że organ uchybił jakiemukolwiek obowiązkowi w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine P.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.