I OSK 31/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 563/24 w sprawie ze skargi R.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 23 lutego 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/238/2024/1593 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek R.C. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 19 września 2024 r. II SA/Gl 563/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 23 lutego 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/238/2024/1593 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Lyski z 3 stycznia 2024 r. nr OPS-ŚP.5234.DO.20.P.8.23. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 79a § 1 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organów obu instancji, z uwagi na brak pouczenia strony, w zakresie warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy stronie kilkukrotnie wskazywano na konieczność zawieszenia prawa do emerytury, a strona świadomie stwierdzała, że warunku tego nie spełni, gdyż traktuje go jako "absurd" i samodzielnie weryfikowała ustawę, która w jej ocenie takiego warunku nie tworzy. SKO wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Nadto wniosło o zasądzenie od skarżącego na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach kosztów postępowania, według norm przepisanych. Zrzekło się też rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, z tego względu w uzasadnieniu pominięto opis przebiegu postępowania i wydanych w sprawie rozstrzygnięć, elementy te zawiera uzasadnienie Sądu I instancji. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W myśl art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Stosownie zaś do art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie, która ma ustalone prawo do emerytury. W cytowanym przepisie ustawodawca jednoznacznie wykluczył przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej ustalone prawo do emerytury. Uwzględniając jednak aktualną i utrwaloną praktykę orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, w której świadczenie pielęgnacyjne dla skarżącej stanowi kwotę wyższą od kwoty pobieranej emerytury należy przyjąć, że skarżąca ma prawo dokonać wyboru świadczenia, z którego chce skorzystać. W takim przypadku organ powinien wystosować odpowiednie pouczenie o możliwości wyboru, które wskaże, że rezygnacja z prawa do emerytury w postaci jej zawieszenia będzie skutkowało przyznaniem świadczenia. Skarżąca wskazywała, że organ nie poinformował jej o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury jak również nie wskazał jej przesłanek zależnych od niej, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane. Rzeczywiście, jak słusznie zwrócił uwagę Sąd Wojewódzki, w sprawach dotyczących świadczeń rodzinnych, wynikający z art. 9 i art. 79a k.p.a. obowiązek informacyjny polega na pouczeniu strony o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do renty i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że skarżąca podniosła, iż "jedyną informacją jaką mi przekazano jeszcze przed złożeniem wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego była konieczność wnioskowania w ZUS o zawieszenie emerytury". Na to oświadczenie powoływał się organ odwoławczy. Zdaniem Sądu I instancji nie mogło to stanowić o prawidłowym dokonaniu pouczenia. Nie dość, że nie znalazło odzwierciedlenia w aktach sprawy, to poprzedzało wszczęcie postępowania w sprawie oraz dokonanie jakichkolwiek ustaleń, w tym też ustaleń dających podstawę do tego rodzaju pouczenia. Nieuzasadnione było zatem powoływanie się przez organ odwoławczy na wiedzę Skarżącej o konieczności zawieszenia emerytury, gdyż w rzeczywistości nie umożliwiono jej dokonanie właściwego wyboru. Taka ocena Sądu zasługuje na aprobatę. Z powyższych względów należało uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 79a § 1 k.p.a. za bezzasadny. Skarga kasacyjna nie zawiera natomiast zarzutów odnoszących się do przepisów przejściowych, zawartych w ustawie o świadczeniu wspierającym, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł wyrazić stanowiska w tej kwestii. Wobec tego, że zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Wniosek skarżącej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego zamieszczony w odpowiedzi na skargę kasacyjną nie podlegał zaś uwzględnieniu, ponieważ nie wykazano w niej poniesienia żadnych kosztów.