I OSK 2930/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych: Ministra Rozwoju i Technologii oraz Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta Poznania od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 329/23 w sprawie ze skargi B.G., P.C., E.M.W., M.E.D., M.E.W. i Ł.J.W. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 7 maja 2018 r. nr DO-4-6613-184-RF/16 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargi kasacyjne w całości.

Wyrokiem z dnia 12 lipca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 329/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B.G., P.C., E.W., M.D., M.E.W., Ł.W. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 7 maja 2018 r. nr DO-4-6613-184-RF/16 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 15 października 2015 r. nr DOI-4-7714-259-RK/14; 2. zasądził od Ministra Inwestycji i Rozwoju solidarnie na rzecz skarżących B.G., P.C., E.W., M.D., M.E.W., Ł.W. kwotę 680 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (k. 194, 196-204 akt IV SA/Wa 329/23). Skargi kasacyjne od wyroku IV SA/Wa 329/23 wywiedli: Minister Inwestycji i Rozwoju oraz Skarb Państwa - Prezydent Miasta Poznania. A. Minister Rozwoju i Technologii (dalej Minister), reprezentowany przez r. pr. M.G., zaskarżył wyrok IV SA/Wa 329/23 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie: I. prawa materialnego art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z "2023 r. poz. 775", dalej kpa) w zw. z art. 2 pkt 1 lit. b dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz.U. z 1948 r. nr 20 poz. 138 ze zm., dalej dekret) przez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że doszło do wywłaszczenia nieruchomości z rażącym naruszeniem prawa, mimo że celem wywłaszczenia było urządzenie mieszkań służbowych (a nie socjalnych) dla pracowników przedsiębiorstwa państwowego Poczta Polska, Telegraf i Telefon (a więc przedsiębiorstwa państwowego należącego do jednej z podstawowych gałęzi gospodarki narodowej); II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 170 w zw. z art. 171 i art. 153 w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 ppsa przez sformułowanie błędnej oceny, że organ nadzoru był związany w przedmiotowej sprawie wykładnią i oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1157/11 [dalej wyrok I OSK 1157/11], który zapadł w innej sprawie, podczas gdy: a. wyrok I OSK 1157/11 został wydany ze skargi na decyzję w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu nadzoru z dnia 31 maja 2007 r., stwierdzającej nieważność orzeczenia wywłaszczeniowego, nie zaś ze skargi na ww. decyzję z 31 maja 2007 r., a zatem Sąd oceniał decyzję z 31 maja 2007 r. tylko przez pryzmat przesłanek z art. 156 § 1 kpa; b. wyrok I OSK 1157/11 dotyczy sprawy, w której celem wywłaszczenia były "cele mieszkalne pracowników poczty", natomiast w zaskarżonej decyzji z 7 maja 2018 r. przedmiotem oceny było orzeczenie o wywłaszczeniu w celu urządzenia mieszkań służbowych dla pracowników poczty (nie zaś mieszkań socjalnych); 2. art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 ppsa przez niestaranną analizę i błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym treści zaskarżonej decyzji z 7 maja 2018 r., co przejawia się w błędnym uznaniu przez Sąd, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na "cele użyteczności publicznej" (art. 2 pkt 1 lit. f dekretu), podczas gdy z treści zaskarżonej decyzji z 7 maja 2018 r. oraz zebranego materiału dowodowego wynika, że wywłaszczenie nastąpiło na cele przedsiębiorstwa państwowego należącego do jednej z podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (art. 2 pkt 1 lit. b dekretu); 3. art. 141 § 4 ppsa przez: a. zaniechanie przez Sąd dokonania własnej oceny dopuszczalności wywłaszczenia nieruchomości na podstawie art. 2 "ust." [winno być "pkt" - uw. NSA] 1 lit. b dekretu, wskutek przyjęcia oceny prawnej sformułowanej w nierelewantnym wyroku I OSK 1157/11; b. niewskazanie jakie konkretnie - zdaniem Sądu - przepisy zostały naruszone (wskazano jedynie, że przedmiotowe decyzje wywłaszczeniowe zostały wydane z rażącym naruszenie art. 1 i 2 dekretu bez wskazania konkretnych jednostek redakcyjnych), co utrudnia odniesienie się do argumentacji Sądu (przepisy te zawierają różne przesłanki) i zrekonstruowanie motywów, którymi kierował się Sąd I instancji; c. zaniechanie analizy okoliczności sprawy zakończonej wyrokiem I OSK 1157/11 m. in. pod kątem tożsamości celu wywłaszczenia, wskutek czego Sąd nie rozróżnił wywłaszczenia "na cele pracowników" (a więc na cele socjalne) od wywłaszczenia na cele przedsiębiorstwa państwowego. Minister wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; rozpoznanie sprawy na rozprawie; wyraził zgodę rozpoznanie sprawy na rozpoznanie sprawy na rozprawie, oświadczywszy, że dysponuje środkami technicznymi umożliwiającymi udział w takiej rozprawie (k. 253-258v akt IV SA/Wa 329/23). Pismem z 17 kwietnia 2024 r. Minister Rozwoju i Technologii wniósł o przyznanie na rzecz Ministra Rozwoju i Technologii [zwrotu] kosztów postępowania [sądowego] według norm przepisanych (k. 338-344 akt IV SA/Wa 329/23). B. Skarb Państwa - Prezydent Miasta Poznania (dalej Prezydent), reprezentowany przez r. pr. Małgorzatę Berger, zaskarżył wyrok IV SA/Wa 329/23 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 170 w zw. z art. 153 i art. 171 ppsa przez błędne uznanie, że niedopuszczalności wywłaszczenia na podstawie dekretu z 1948 r. nieruchomości przeznaczonej na cele mieszkalne pracowników poczty, rozstrzygniętą przez NSA w wyroku z dnia 10 sierpnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1157/11, należy uznać za wiążąco przesądzoną w odniesieniu do wszystkich nieruchomości wywłaszczonych na cele mieszkalne pracowników poczty, objętych decyzjami wywłaszczeniowymi z 1956 r., a zatem także do nieruchomości, stanowiących wcześniej własność poprzednika prawnego skarżących, podczas gdy wyrok [I OSK 1157/11] dotyczył innej sprawy administracyjnej, to jest sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Budownictwa z 31 maja 2007 r., a nie orzeczenia o wywłaszczeniu z 1956 r., gdzie organy nadzorcze mają ograniczony zakres kontroli decyzji i ocena ta nie uwzględniała całokształtu okoliczności sprawy - odnosiła się jedynie do jednej z przesłanek wywłaszczenia określonych w dekrecie, z pominięciem innych; 2. art. 145 § 1 [pkt 1] lit. c ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez uchylenie zaskarżonej decyzji Organu wskutek wadliwego przyjęcia - z niezasadnym powołaniem się na rozstrzygnięcie NSA [I OSK 1157/11], że organ nadzoru błędnie uznał, że decyzje wywłaszczeniowe z 1956 r. nie są obarczone kwalifikowanymi wadami prawnymi określonymi w art. 156 1 pkt 2 kpa, podczas gdy należało przyjąć, że zaskarżona decyzja Organu odpowiada prawu, bowiem Organ w toku postępowania prawidłowo przeprowadził analizę zgodności z prawem orzeczeń wywłaszczeniowych z 1956 r. Prezydent wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; zasądzenie na rzecz skarżącego [kasacyjnie zwrotu] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych; zrzekł się przeprowadzenia rozprawy (k. 268-271 akt IV SA/Wa 329/23). Pismem z 16 kwietnia 2024 r. pełnomocnik skarżących adw. B.K. wniósł o oddalenie obu skarg kasacyjnych w całości; zasądzenie od skarżących [kasacyjnie zwrotu] kosztów postępowania wywołanych wniesieniem ww. skarg kasacyjnych według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego; podtrzymał wszystkie swe wnioski i twierdzenia dotyczące obu skarg; wskazał, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy w przedmiotowej sprawie (k. 334 akt IV SA/Wa 329/23). Dnia 17 kwietnia 2024 r. skarżąca B.G. udzieliła swemu zięciowi M.A. pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej na rozprawie dnia 18 kwietnia 2024 r. w sprawie I OSK 2930/23 (k. 345 akt I OSK 2930/23). Na rozprawie dnia 18 kwietnia 2024 r. nie stawiła się żadna ze stron ani żaden z profesjonalnych pełnomocników stron, mimo prawidłowego powiadomienia o terminie rozprawy. Stawił się jedynie M.A., składając pełnomocnictwo z 17 kwietnia 2024 r. B.G., który został pouczony przez Sędzię Przewodniczącą Składu, że art. 35 ppsa nie przewiduje, by pełnomocnikiem strony był zięć (małżonek zstępnego) strony. M.A. pozostał na Sali rozpraw jako publiczność (k. 345-346v akt I OSK 2930/23). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 183 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 ppsa, zatem należy ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skarg kasacyjnych. Według art. 193 zdanie drugie ppsa, w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze ppsa. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę przedstawionych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt I OSK 2608/19 (dalej wyrok I OSK 2608/19) po rozpoznaniu skarg kasacyjnych Ministra Inwestycji i Rozwoju oraz Prezydenta Miasta Poznania od wcześniejszego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2032/18 (dalej wyrok IV SA/Wa 2032/18) w sprawie ze skargi B.G., J.W. i P.C. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 7 maja 2018 r. nr DO-4-6613-184-RF/16 (dalej decyzja z 7 maja 2018 r.) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, II. oddalił skargę kasacyjną Prezydenta Miasta Poznania, III. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości (k. 43, 47-54, 119, 120-124 akt I OSK 2608/19). Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 ppsa). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że w konsekwencji uregulowań zawartych w art. 190 w zw. z art. 183 § 1 ppsa, wnoszący skargę kasacyjną od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy, jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA, a więc następnej skargi kasacyjnej nie może oprzeć na podstawach, stanowiących rozszerzenie lub poprawienie podstaw kasacyjnych pierwotnej skargi kasacyjnej, bowiem godzi to w powagę rzeczy osądzonej (wyroki NSA z: 30.11.2007 r. II FSK 1124/06, Lex 926590; 26.2.2016 r. I OSK 2976/14, Lex 2036081; 8.3.2016 r. I OSK 1458/15, Lex 2112970; 7.6.2016 r. II FSK 966/14, Lex 2083032). Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie dysponuje całkowitą swobodą przy wydawaniu nowego orzeczenia. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, ustrojowe, jak i procesowe. W zgodnych ocenach Komentatorów, zakres związania WSA wykładnią dokonaną przez sąd II instancji przestaje obowiązywać jedynie w razie zmiany stanu faktycznego sprawy, zmiany stanu prawnego, podjęcia przez NSA przed ponownym rozpoznaniem sprawy przez WSA uchwały zawierającej odmienną wykładnię w tym samym zakresie, co wykładnia zamieszczona w wyroku uchylającym oraz gdy NSA w swoich rozważaniach wykroczy poza zakres kognicji i orzekania, wyznaczony zasadą związania granicami skargi kasacyjnej (B. Dauter, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 887-894, uw. 1-6, 9; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 r., s. 518-520, uw. 1-5; J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 929-931, nb 1-13). W kontrolowanej sprawie nie zaszła żadna z przesłanek, która prowadziłaby do sytuacji, w której wykładnia dokonana przez sąd II instancji w wyroku I OSK 2608/19 przestała obowiązywać. Sąd I instancji w wyroku IV SA/Wa 329/23 trafnie odczytał wykładnię prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku I OSK 2608/19. Wyrok I OSK 2608/19 zapadł w niniejszej sprawie. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy wyrokiem IV SA/Wa 329/23 nie zmienił się ustalony stan faktyczny; nie zmienił się też stan prawny. W doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że wyrok sądowy jest oświadczeniem woli i wiedzy sądu (K. Knoppek, Dokument w procesie cywilnym, Poznań 1993, s. 90-91). Sąd I instancji prawidłowo ustalił treść oświadczenia wiedzy i dokonał prawidłowej wykładni oświadczenia woli, zawartego w wyroku I OSK 2608/19. W szczególności Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem I OSK 2608/19 oddalił w całości skargę kasacyjną Prezydenta Miasta Poznania (punkt II sentencji i s. 9 akapit 2 in fine uzasadnienia wyroku I OSK 2608/19). W uzasadnieniu wyroku I OSK 2608/19 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w szczególności: "[...] spór skupia się wokół legalności wydanych aktów administracyjnych, tj. decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 26 września 1956 r. nr ew. 50/56 oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 23 czerwca 1956 r. nr SA.Adm.II.1a/528/51. Pierwszorzędnym zagadnieniem dla rozstrzygnięcia zaistniałego sporu, w odniesieniu do każdej ze skarg kasacyjnych, jest ustalenie czy - w szczególnych okolicznościach rozpoznawanej sprawy - mają zastosowanie normy prawne zawarte art. 170 p.p.s.a. i art. 171 p.p.s.a. w związku z prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 10 sierpnia 2012 r. sygn. I OSK 1157/11, który uprzednio zaaprobował w innej sprawie nielegalność przedmiotowych aktów administracyjnych przez uznanie ich za wydane z rażącym naruszeniem prawa, a których to aktów administracyjnych obecnie organ w ostatecznej decyzji odmawia uznania za wydane z rażącym naruszeniem prawa. [...] skarżący kasacyjnie [Minister] w istocie kwestionuje wyrok [IV SA/Wa 2032/18] Sądu pierwszej instancji, zarzucając Sądowi I instancji - nienależyte wykonanie - przez Sąd I instancji obowiązku rzetelnej kontroli z powodu wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, nieodpowiadającego wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. Minister [...] wskazuje w uzasadnieniu tego zarzutu w szczególności, że Sąd I instancji w uzasadnieniu skarżonego wyroku [IV SA/Wa 2032/18] ograniczył się do wskazania, iż jest związany wykładnią przepisów i oceną prawną wskazaną w wyroku NSA z dnia 10 sierpnia 2012 r. sygn. I OSK 1157/11, który dotyczył innej sprawy. Następnie, jak akcentuje skarżący, Sąd wojewódzki zacytował motywy rozstrzygnięcia wskazane w powyższym wyroku NSA [I OSK 1157/11]. Nie odniósł się w ogóle w uzasadnieniu do decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 7 maja 2018 r. nr DO-4-6613-184-RF/16. Nie wyjaśnił wadliwości stanowiska organu w sprawie oraz powodów, dla których organ powinien zastosować wykładnię i ocenę prawną wskazaną w wyroku NSA z dnia 10 sierpnia 2012 r. sygn. I OSK 1157/11. Ponadto Minister Inwestycji i Rozwoju wskazał, że uchylenie przez Sąd I instancji decyzji Ministra [...] z dnia 7 maja 2018 r. nr DO-4-6613-184-RF/16 w oparciu o wskazane wyżej motywy bez wypowiedzenia się w kwestiach kluczowych, w szczególności zaś w kwestii dokonanej przez organ wykładni art. 2 pkt 1 lit. b dekretu prowadzi m. in. do zbędnego przedłużania postępowania nadzorczego i oddala jego merytoryczne zakończenie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego sprawę ten zarzut jest zasadny. [...] Wprawdzie z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji prawidłowo zidentyfikował sporne - pierwszorzędne - zagadnienie w tej sprawie oraz jego istotę, ale uchylił się od obowiązku rzetelnej kontroli i zajęcia własnego stanowiska w sprawie, co wykazał w uzasadnieniu zarzutu Minister [...] To zaniechanie Sądu Wojewódzkiego skutkuje tym, że z powodu wadliwie sporządzonego uzasadnienia zaskarżony wyrok wymyka się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tym samym Sąd I instancji nie wywiązał się w pełni z ciążącej na nim powinności rzetelnej kontroli zaskarżonej decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 7 maja 2018 r. nr DO-4-6613-184-RF/16. Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku wskazał, że kontrolowana sprawa dotyczyła orzeczenia, które zostało już skontrolowane przez sądy administracyjne a w konsekwencji uznał, że jest związany wykładnią i oceną jaką wyraziły sądy we wcześniej zapadłych wyrokach. Pomimo zajęcia takiego stanowiska Sąd pierwszej instancji uchylił się od dokonania kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, która wydana została bez uwzględnienia stanowiska wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2012 r. I OSK 1157/11. W wyroku tym wskazano, że zajęcia nieruchomości na cele mieszkalne pracowników poczty nie można było uznać za zajęcie na cel użyteczności publicznej, o którym mowa w art. 2 "ust." [winno być "pkt"] 1 lit. f) dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 (Dz.U. Nr 20 poz. 138, Dz.U. z 1949 r. Nr 65 poz. 527) ani na żaden z pozostałych celów użyteczności publicznej wskazanych w art. 2 "ust." [winno być "pkt"] 1 powołanego dekretu. Skoro Sąd pierwszej instancji uznał, że jest związany oceną prawną wyrażoną w wyroku z 10 sierpnia 2012 r. I OSK 1157/11 winien ocenić, czy decyzja wydana przez Ministra bez uwzględnienia stanowiska zawartego w tymże wyroku jest zgodna z prawem czy też nie. [...] należy uznać, że podniesiony w skardze kasacyjnej Ministra [...] zarzut nr 5 - naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest zasadny. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (pkt I sentencji wyroku). [...] Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił pozostałe zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej Ministra Inwestycji i Rozwoju oraz oddalił w całości skargę kasacyjną Prezydenta Miasta Poznania (pkt II sentencji wyroku). Sąd I instancji rozpoznając ponownie sprawę przeprowadzi rzetelną kontrolę decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 7 maja 2018 r. nr DO-4-6613-184-RF/16 stosownie do powyższych ustaleń oraz obowiązujących w tym zakresie wymogów prawnych, dając temu odpowiedni wyraz w szczególności w sporządzonym uzasadnianiu wyroku. [...]" (k. 119, 120-124 akt I OSK 2608/19). A. Odnośnie do skargi kasacyjnej Ministra Inwestycji i Rozwoju. Zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z "2023 r. poz. 775", dalej kpa) w zw. z art. 2 pkt 1 lit. b dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz.U. z 1948 r. nr 20 poz. 138 ze zm., dalej dekret), został postawiony niestarannie. Sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności (art. 133 § 1 ppsa; J. P. Tarno - op. cit., s. 343-344, uw. 1 - zasada tempus regit actum). W dacie wydania zaskarżonej decyzji Kodeks postępowania administracyjnego obowiązywał w brzmieniu Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, zm. z 2018 r. poz. 149 i 650). W dacie wydania decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 26 września 1956 r. nr ew. 50/56, która była przedmiotem postępowania nieważnościowego, dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. obowiązywał w brzmieniu Dz.U. z 1948 r. nr 20 poz. 138, zm. z 1949 r. nr 65 poz. 257. Mimo tej niedoskonałości, zarzuty powołujące wzorce kontroli z obu tych aktów prawnych, nadawały się do rozpoznania. Zarzuty z drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 ppsa) z uwagi na ich charakter i powtórzenie części wzorców kontroli, należało rozpoznać łącznie. Niezasadne okazały się zarzuty naruszenia: art. 170 w zw. z art. 171 i art. 153 w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 ppsa; art. 141 § 4 ppsa (wskazanego jako wzorzec kontroli zarówno samoistnie, jak i w zw. z art. 133 § 1 ppsa) - zarzuty II.1, II.2 i II.3 petitum skargi kasacyjnej). W doktrynie, orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że z art. 170 ppsa wynika, że prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz także inne sądy, w tym sądy administracyjne. Moc wiążąca jest cechą prawomocnego formalnie orzeczenia sądowego, która oznacza, że nie tylko uwzględnienie, że dane orzeczenie funkcjonuje w obrocie prawnym, lecz przede wszystkim, że jego treść, nie może być kwestionowana i winna zostać uwzględniona w każdej innej sprawie, jeżeli tylko będzie miała wpływ na jej rozstrzygniecie jako zagadnienie wstępne czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd. Innymi słowy, moc wiążąca jako walor prawny rozstrzygnięcia zamieszczonego w sentencji orzeczenia musi być w pełni uznawana i respektowana przez wszystkie kategorie podmiotów wymienione w art. 170 ppsa (wyroki NSA z: 20. 11.2008 r. I OSK 1850/07; 29.1.2010 r. I FSK 1716/08; 16.11.2012 r. I OSK 2300/12; 8.12.2013 r. I OSK 2720/12; 23.4.2013 r. I FSK 413/12; 30.1.2014 r. II FSK 47/12, cbosa, aprobowane przez W. Piątka w częściowo krytycznej glosie do wyroku NSA z 25.3.2013 r. II GSK 2322/11 - dalej glosa do wyroku II GSK 2322/11 - OSP 2015/9/ 88, s. 1301). Jeżeli w orzeczeniu sądowym dochodzi do rozstrzygnięcia powstałego konfliktu o prawo w sposób stanowczy przez podmiot władzy państwowej, to nie może ono być ujmowane tylko w kategoriach poglądu, opinii czy też dyrektywy prawidłowego postępowania. Orzeczenie sądowe nie może wykazywać jedynie cechy negatywnej uniemożliwiającej ponowne wszczęcie procesu sądowego. Powinno ono powodować przede wszystkim konsekwencje pozytywne wykraczające poza postępowanie, w którym zapadło (T. Woś, Prawomocność orzeczeń sądu administracyjnego, "Przegląd Prawa Publicznego" 2007/5, s. 48). Moc wiążąca orzeczenia jest jego atrybutem, dzięki któremu oddziałuje ono na istniejącą rzeczywistość prawną, uczestnicząc w jej kreowaniu m.in. przez wywieranie wpływu na orzecznictwo innych sądów i organów państwowych, w tym sądów administracyjnych (W. Piątek, glosa do wyroku II GSK 2322/11 - op. cit., s. 1301-1302). Pozytywne oddziaływanie rzeczy osądzonej w postaci mocy wiążącej oraz negatywne znaczenie powagi rzeczy osądzonej tworzy jedno pojęcie prawomocności materialnej orzeczenia sądowego (W. Piątek, Powaga rzeczy osądzonej wyroku sądu administracyjnego, C.H. Beck 2015, Rozdział III. § 5, s. 151-152). W odniesieniu do wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez sądy administracyjne rozstrzygnięciem tym pozostaje ocena zgodności z prawem określonego przejawu działania bądź zaniechania administracji publicznej. Mówiąc inaczej, sąd administracyjny w kolejnym postępowaniu ma obowiązek przyjęcia, że istotne z punktu widzenia oceny legalności poddanego kontroli aktu [...] zagadnienia kształtują się tak, jak zostało to przyjęte w prawomocnym wyroku. Akt administracyjny uznany w prawomocnym wyroku za zgodny z prawem nie może zostać uznany przez inny sąd administracyjny za nielegalny. Z kolei akt wyeliminowany z obrotu prawnego nie może być traktowany jako prawnie istniejący. Kwestia oceny legalności konkretnego aktu albo czynności wywiera wpływ nie tylko na dopuszczalność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego w tej samej sprawie (T. Woś, Moc wiążąca aktów administracyjnych w czasie, Warszawa 1978, s. 102-107; T. Woś, Prawomocność orzeczeń..., s. 52-53), lecz niejednokrotnie odgrywa znaczenie dla oceny zgodności z prawem przez sąd innych aktów [...] zapadłych w tej samej czy też w odrębnej sprawie administracyjnej, która jednak pozostawała w związku normatywnym z aktem zapadłym w innym postępowaniu. Wpływ mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego na wynik innego postępowania sądowoadministracyjnego w rzeczywistości ma charakter wieloaspektowy. Zależy on przede wszystkim od prawnomaterialnych powiązań pomiędzy poszczególnymi sprawami sądowymi, w tym ich wzajemnego na siebie wpływu. Bez odniesienia się do konkretnej regulacji prawnej trudno o wskazanie uniwersalnych reguł występujących w tym zakresie (W. Piątek, glosa do wyroku II GSK 2322/11 - op. cit., s. 1302). W judykaturze wskazuje się wobec tego, że moc wiążąca orzeczenia może rozciągać się pośrednio na przyjętą w nim podstawę faktyczną rozstrzygnięcia (zdaniem NSA, sąd kasacyjny nie może kontestować ustaleń prawomocnie uwzględnionych w sprawach powiązanych pod względem faktycznym; wyroki NSA z: 19.12.2012 r. I FSK 62/12; 1.10.2013 r. I FSK 1373/12; 30.1.2014 r. II FSK 865/12, aprobowane przez W. Piątka w glosie do wyroku NSA II GSK 2322/11 - op. cit., s. 1304). Niewątpliwie w takich przypadkach rezultat wykładni przepisów winien być zbliżony, a wręcz taki sam. Wynika to nie tylko z potrzeby zachowania jednolitości orzecznictwa sądowego, lecz przede wszystkim z art. 170 ppsa. Jeżeli bowiem te same okoliczności faktyczne istniały już w trakcie wcześniejszego postępowania sądowego i miały one znaczenie dla oceny legalności określonego przejawu działania administracji publicznej, to nie powinny one zostać pominięte w innym postępowaniu sądowym, jeżeli nie uległy modyfikacji istotnej z punktu widzenia podstawy prawomocnego rozstrzygnięcia. Moc wiążąca orzeczenia sądowego przejawia się na różne sposoby i w różnym stopniu, zależnie od istniejących powiązań pomiędzy poszczególnymi sprawami sądowymi. Ograniczenie jej tylko do wąsko rozumianego związania treścią sentencji orzeczenia z pominięciem efektów rozumowania sądu przedstawionych w uzasadnieniu zubażałoby omawianą instytucję, prowadząc do zatracenia jej właściwości i szerokiego pola oddziaływania. Przyznanie aprobaty dla związania sądu administracyjnego w razie zaistnienia prekluzji stanu faktycznego sprawy winno jednak zawsze zostać poprzedzone wnikliwą analizą przez sąd, czy rzeczywiście ona wystąpiła. [...] Dla zaistnienia omawianego rodzaju związania nie jest wystarczające przyjęcie, że w drugim postępowaniu uczestniczą te same podmioty i obowiązują te same przepisy prawa. Przede wszystkim stan faktyczny tej sprawy powinien wykazywać istotne podobieństwo ze stanem zaistniałym wcześniej, poddanym sądowoadministracyjnej kontroli. [...] sądy, powołując się na art. 170 ppsa, nie powinny zwalniać się od samodzielnego rozstrzygnięcia powstałej sprawy. W każdym przypadku oparcie rozstrzygnięcia na mocy wiążącej wcześniejszego prawomocnego formalnie orzeczenia powinno zostać poprzedzone analizą zakresu i charakteru prawnego tego związania (W. Piątek, glosa do wyroku NSA II GSK 2322/11 - tamże, s. 1305). Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku IV SA/Wa 329/23 trafnie wskazał, że ponownie rozpatrując skargę, Sąd I instancji związany był wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku I OSK 2609/19 (art. 190 ppsa). Sąd I instancji, ponownie rozpoznając sprawę, samodzielnie rozstrzygnął, czy w szczególnych okolicznościach rozpoznawanej sprawy zastosowanie miały normy prawne zawarte w art. 170 i 171 ppsa, w związku z prawomocnym wyrokiem NSA I OSK 1157/11. Sąd i instancji, prawidłowo powołując pogląd prawny wyrażony w wyroku z 30.6.2022 r. I OSK 884/19 (cbosa), w którym to wyroku NSA wskazał, że stosownie do treści art. 170 ppsa orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Analiza zacytowanego przepisu wskazuje, że prawomocne orzeczenie wywiera skutek także poza sprawą, w której zostało wydane, co oznacza, że orzeczenie wydane w innej niż rozpatrywana, ale powiązanej sprawie, jest wiążące tak dla sądu administracyjnego kontrolującego prawidłowość działania administracji publicznej, jak i dla organu prowadzącego postępowanie administracyjne. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem, że w świetle art. 170 ppsa nie tyle istotne jest, jakich konkretnych aktów administracyjnych czy ich części (zakresów) dotyczyło postępowanie sądowe zakończone wydaniem prawomocnego orzeczenia, ale jakiego rodzaju zagadnienia powstałe na tle konkretnego stanu faktycznego zostały w nim przesądzone (wyrok. NSA z 21.12.2021 r. III OSK 833/21). Sądy administracyjne stoją na stanowisku, że rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem kwestia prawna nie może być już w odniesieniu do danego podmiotu kwestionowana i poddana odmiennej ocenie (m.in. wyroki NSA z: 7.9.2021 r. II OSK 3133/18; 3.8.2021 r. II FSK 255/19; 28.5.2021 r. I OSK 252/21). Prawomocny wyrok wiąże nie tylko w zakresie jego sentencji, ale także jego uzasadnienia. Zawiera ono bowiem konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia, niezbędne do określenia jego zakresu (wyrok NSA z 30.6.2020 r. II FSK 799/20). Słusznie Sąd I instancji uznał, że zasadnicze znaczenie dla oceny zgodności z prawem decyzji wywłaszczeniowych z 1956 r. w odniesieniu do nieruchomości należących do poprzednika prawnego skarżących miała konieczność przesądzenia, czy zajęcie w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. nieruchomości w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych pracowników poczty było zajęciem nieruchomości na cele wymienione w art. 2 pkt 1 dekretu z 1948 r., stanowiącym konieczny warunek do wywłaszczenia nieruchomości na podstawie tego aktu normatywnego. Pomiędzy obiema sprawami - zakończoną wyrokiem NSA z 10 sierpnia 2012 r. I OSK 1157/11 oraz kontrolowaną wyrokiem IV SA/Wa 329/23, pozostającymi w związku normatywnym - zachodzi istotna łączność. W obu tych sprawach doszło do wywłaszczenia sąsiednich nieruchomości tym samym orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiego Rady Narodowej w Poznaniu (dalej Prezydium WRN) z dnia 23 czerwca 1956 r. nr SA Adm. II- 1a/528/51 (dalej orzeczenie z 23 czerwca 1956 r.; k. 81-83 w teczce 1 akt Ministra), utrzymanym w mocy decyzjami Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiego Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 26 września 1956 r. nr 50/56 (tego samego organu, z tej samej daty, opatrzonymi tym samym numerem; przy czym w sprawie zakończonej wyrokiem I OSK 1157/11 Prezydium WRN wywłaszczyło część nieruchomości Nr Rep. KW. nr [...], działki nr [...], powierzchni 3583 m2, "własności nominalnej" ob. Z.J. z P. (lit. b tenoru orzeczenia); w sprawie kontrolowanej wyrokiem IV SA/Wa 329/23 Prezydium WRN wywłaszczyło część nieruchomości zapisanej obecnie pod nr Rep. KW. nr [...] Nr działki [...] powierzchni 4166 m2, nr działki [...] powierzchni 3748 m2, nr działki [...] powierzchni 154 m2, nr działki [...] powierzchni 470 m2 oraz nr działki [...] powierzchni 589 m2, "własności nominalnej" ob. G.Z. i "współwłaścicieli" (lit. a tenoru orzeczenia; k. 382, 81 w teczce 1 akt Ministra). Orzeczenie o wywłaszczeniu części nieruchomości położonych w P. przy ul. P., D., i J. wskazywało, że Prezydium WRN "Na podstawie art. 1 i 4 dekretu z dnia 7.IV.1948 r. (Dz.U. Nr 20 poz. 138 i z 1949 r. Nr 65 poz. 527) łącznie z art. 6 ustawy z dnia 29.12.1951 r. (Dz.U. z 1952 r. Nr 4 poz. 25) ora[z] art. 22 rozporządzenia Prezydenta R.P. dnia 24.IX.1934 r. (Dz.U. Nr 86 poz. 776 i z 1939 r. Nr 31, poz. 205) Prezydium Wojewódzkiego Rady Narodowej w Poznaniu w wyniku przeprowadzonej rozprawy w dn. 23.VIII.1951 w [siedzibie] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Poznaniu oraz w wyniku postępowania wyjaśniającego orzekło wywłaszczenie gruntów na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Zarządu Łączności w Poznaniu - na cele użyteczności publicznej. Orzeczeniem z 26 września 1956 r. wywłaszczono także inne, położone w sąsiedztwie nieruchomości: pod lit. c - "własności nominalnej" ob. L.T. w P.; pod lit. d - "własności nominalnej" spółki osadniczej w Poznaniu (k. 81-83 akt administracyjnych). Odwołania od orzeczenia z 26 września 1956 r., złożone przez: I. spadkobierców Z.G. (zmarłego dnia 23 listopada 1937 r.); W.C. i spadkobierców Z.C.; II. J.Z.; III. T.L., ten sam organ - Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiego Rady Narodowej w Poznaniu rozpoznała trzema odrębnymi decyzjami z dnia 26 września 1956 r., oznaczonymi tym samym numerem ewidencyjnym [...]. Decyzje odwoławcze z 26 września 1956 r., podjęte w każdej z tych spraw z odwołania - odpowiednio - każdego z tych odwołujących się, na podstawie art. 6 ustawy z dnia 29.XII.1951 r. (Dz.U. z 1952 r. Nr 4 poz. 25) oraz art. 1 dekretu z dnia 7.IV.1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz.U. Nr 20 poz. 138 i z 1949 r. Nr 65 poz. 527), żadnego z tych odwołań nie uwzględniła i zaskarżone orzeczenie utrzymała w mocy z powodów w nich przytoczonych. Każda z tych spraw toczyła się na podstawie wniosku wywłaszczeniowego tego samego podmiotu - przedsiębiorstwa państwowego "Poczta Polska, Telegraf i Telefon" z 20 grudnia 1949 r. nr AB. 214/49, zatwierdzonego pismem z 29 grudnia 1949 r. nr AL. 1100/49 Ministra Komunikacji, zgłoszonego do Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu przed 27 stycznia 1950 r.; po przeprowadzeniu rozprawy dnia 28 sierpnia 1951 r., w której uczestniczyli: przedstawiciel inwestora; adw. A.F. (w sybstytucji adw. dra J.K. - pełnomocnika W.C. i spadkobiercy Z.C. oraz przedstawicieli właścicieli innych nieruchomości objętych tym postępowaniem wywłaszczeniowym (k. 315, 317, 319, 359-359v, 81-83, 84-84v teczki 1 akt Ministra; s. 1, 3-4, 7, 10-11 uzasadnienia wyroku I OSK 1157/11; k. 1-3, 4-6, 9, 13, 16-17 uzasadnienia wyroku IV SA/Wa 329/23; s. 1-5, 6-9 decyzji z 7 maja 2018 r.). Z tych względów prawidłowo Sąd I instancji uznał, że między obiema tymi sprawami, pozostającymi w związku normatywnym, (zakończoną wyrokiem I OSK 1157/11 i kontrolowaną wyrokiem IV SA/Wa 329/23), pozostającymi ze sobą w istotnej łączności, przeto na podstawie art. 170 i 171 ppsa Sąd w sprawie rozstrzyganej wyrokiem IV SA/Wa 329/23, kwestię niedopuszczalności wywłaszczenia na podstawie dekretu z 1948 r. nieruchomości przeznaczonej na cele mieszkalne pracowników poczty, przesądzoną wyrokiem z 10 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1157/11, wydanym w sprawie powiązanej - w sprawie dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości dokonanego nie tylko na wniosek tego samego podmiotu, w tym samym celu i okolicznościach ale także na podstawie tych samych decyzji wywłaszczeniowych z 1956 r., należy uznać za wiążąco przesądzoną w odniesieniu do wszystkich nieruchomości wywłaszczonych na cele mieszkalne pracowników poczty, objętych ww. decyzjami wywłaszczeniowymi z 1956 r., a zatem także do nieruchomości, stanowiących wcześniej własność poprzednika prawnego skarżących w sprawie IV SA/Wa 329/23. Sąd I instancji w wyroku IV SA/Wa 329/23 słusznie uznał, że orzeczenia wywłaszczeniowe z 1956 r. w części dotyczącej nieruchomości, stanowiącej wcześniej własność poprzednika prawnego skarżących, wydano z rażącym naruszeniem prawa. Istota mocy prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu i ogół skutków z niego wynikających (M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz - op. cit., s. 862, nb 4). Pogląd prawny w zakresie zastosowania i wykładni prawa materialnego, zawarty w sentencji i uzasadnieniu wyroku I OSK 1157/11 wiązał wszystkie organy administracji publicznej i sądy administracyjne w sprawach pozostającymi ze sobą w istotnej łączności, w których te same zagadnienia prawa materialnego także zaistniały, bez względu na to, że wyrok I OSK 1157/11 zapadł w sprawie ze skargi na decyzję w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu nadzoru z 31 maja 2007 r., stwierdzającej nieważność orzeczenia wywłaszczeniowego, nie zaś ze skargi na ww. decyzję z 31 maja 2007 r. Związanie poglądem prawnym zawartym w wyroku I OSK 1157/11 nie zależało od tego, czy wyrok I OSK 1157/11 dotyczył sprawy, w której celem wywłaszczenia były "cele mieszkalne pracowników poczty", bowiem w obu tych sprawach badano orzeczenie z 23 czerwca 1958 r., w którym Prezydium WRN wskazało - w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia obu tych spraw - "[...] wywłaszczenie gruntów na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Zarządu Łączności w Poznaniu - na cele użyteczności publicznej a) [...], b) [...] Przedmiotowa nieruchomość została zajęta pod bloki mieszkalne pracowników pocztowych w czasie wojny 1939-1945r. [...] - są nadal na powyższe cele użytkowane [...] III. Nieruchomość została zajęta w okresie od 1.9. 1939 do 9.5.1945 r. na potrzeby pocztowe, a mianowicie na gruntach tych pobudowane zostały bloki mieszkalne dla pracowników pocztowych przez b. zarząd pocztowy niemiecki, a więc na cele rozwoju utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, względnie na cele przedsiębiorstwa podstawowej gałęzi gospodarki narodowej, będącego przedsiębiorstwem państwowym (art. 2 pkt 1) dekr. z 7.4.1948 - Dz.U. Nr 20 poz. 138/ i jest nadal użytkowane na wymienione cele /art. 2 pkt 2/ cyt. dek./ co wynika z treści wniosku Dyrekcji O. i P. [Okręgu Poczt i Telegrafów; k. 315-315v teczki 1 akt Ministra - uw. NSA] z 20/12/1949 oraz z pisma Min. Poczt i Telegrafów z 29/12.1949r. [...]" (k. 315-315v, 317, 319, 81-83 teczki 1 akt Ministra). W uzasadnieniu wyroku I OSK 1157/11 NSA wskazał jednoznacznie: "[...] Wyrażony w decyzji z dnia 31 maja 2007 r. pogląd co do interpretacji pojęcia celów użyteczności publicznej wskazanych w art. 2 dekretu z 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. zaaprobowany w postępowaniu nadzorczym zakończonym zaskarżoną decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. i przyjęty przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1226/09 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną w pełni podziela. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, do którego odwołał się Sąd pierwszej instancji, utrwalone jest stanowisko, że cele użyteczności publicznej wskazane pod literą f/ w art. 2 "ust." [winno być "pkt"] 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. muszą być interpretowane ścieśniająco, mogą to być tylko oczywiste cele publiczne, realizujące wartości powszechnie w społeczeństwie akceptowane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2003 r. (I SA 2349/00, niepubl.). Jak przyjęto w decyzji z dnia 31 maja 2007 r. zajęcia nieruchomości, stanowiącej własność J.Z. na cele mieszkalne pracowników poczty nie można było uznać za zajęcie na cel użyteczności publicznej, o którym mowa w art. 2 "ust." [winno być "pkt"] 1 lit. f/ powołanego dekretu ani na żaden z pozostałych celów użyteczności publicznej wskazanych w art. 2 "ust." [winno być "pkt"] 1. W konsekwencji więc istniały podstawy, by stwierdzić, że decyzje wywłaszczeniowe rażąco naruszały prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. [...]" (s. 11 uzasadnienia wyroku I OSK 1157/11). Pogląd ów wiąże zarówno w sprawie kontrolowanej wyrokiem I OSK 1157/11, jak i w sprawie poddanej kontroli wyrokiem IV SA/Wa 329/23, bowiem to samo zagadnienie materialnoprawne występuje w niniejszej sprawie. Zagadnienie mieszkań socjalnych pojawiło się tylko w aspekcie prawidłowości wykorzystania przedmiotowych lokali mieszkalnych dla zakwaterowania w tych lokalach przymusowo osób, które nie będąc pracownikami wnioskodawcy wywłaszczenia, a dla których brakowało mieszkań zastępczych (uzasadnienie decyzji z 26 września 1956 r. Nr. ew. 50/56, której adresatem był T.L. - k. 84 teczki 1 akt Ministra). W obu sprawach - kontrolowanej wyrokiem I OSK 1157/11 i IV SA/Wa 329/23, cel wywłaszczenia wszystkich nieruchomości objętych lit. a), b) i c) orzeczenia z 23 czerwca 1956 r. był tożsamy, co wynika jednoznacznie z treści orzeczenia z 23 czerwca 1956 r., obu decyzji z 26 września 1956 r. i wniosku wywłaszczeniowego. Trafnie Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku IV SA/Wa 329/23 wskazał: "[...] X. Ponowna kontrola przez Sąd legalności zaskarżonej decyzji Ministra prowadzi do następujących wniosków: 1. Przedmiotem kontrolowanego nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, uregulowanym w art. 156 i nast. k.p.a., było rozstrzygnięcie, czy kwestionowane przez Skarżących orzeczenia wywłaszczeniowe z 1956 r., wydane w trybie i na zasadach uregulowanych w dekrecie z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 r., są obciążone - w części dotyczącej nieruchomości należącej do poprzednika Skarżących - którąkolwiek z kwalifikowanych wad prawnych, skatalogowanych w art.156 § 1 pkt 1 - 7 k.p.a. Wadliwie uznał Minister, iż w/w decyzje wywłaszczeniowe są wolne od tego rodzaju wad. Akty to zostały bowiem wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. z rażącym naruszeniem art.1 i 2 dekretu z 1948 r. [...]" (s. 13 uzasadnienia wyroku IV SA/Wa 329/23). Uwadze Ministra przy wydawaniu decyzji z dnia 7 maja 2018 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji i poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 15 października 2015 r. nr DOI-4-7714-259-RK/14 (dalej decyzja z 15 października 2015 r.) było pominięcie jednoznacznego uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku I OSK 1157/11, że "[...] Wyrażony w decyzji z dnia 31 maja 2007 r. pogląd co do interpretacji pojęcia celów użyteczności publicznej wskazanych w art. 2 dekretu z 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. zaaprobowany w postępowaniu nadzorczym zakończonym zaskarżoną decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. i przyjęty przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1226/09 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną w pełni podziela. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, do którego odwołał się Sąd pierwszej instancji, utrwalone jest stanowisko, że cele użyteczności publicznej wskazane pod literą f/ w art. 2 "ust." [winno być "pkt"] 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. muszą być interpretowane ścieśniająco, mogą to być tylko oczywiste cele publiczne, realizujące wartości powszechnie w społeczeństwie akceptowane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2003 r. (I SA 2349/00, niepubl.). Jak przyjęto w decyzji z dnia 31 maja 2007 r. zajęcia nieruchomości, stanowiącej własność J.Z. na cele mieszkalne pracowników poczty nie można było uznać za zajęcie na cel użyteczności publicznej, o którym mowa w art. 2 "ust." [winno być "pkt"] 1 lit. f/ powołanego dekretu ani na żaden z pozostałych celów użyteczności publicznej wskazanych w art. 2 "ust." [winno być "pkt"] 1. W konsekwencji więc istniały podstawy, by stwierdzić, że decyzje wywłaszczeniowe rażąco naruszały prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. [...]" (s. 11 uzasadnienia wyroku I OSK 1157/11). Zatem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku I OSK 1157/11 jednoznacznie przesądził, że decyzje wywłaszczeniowe rażąco naruszały prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie tylko dlatego, że zajęcia nieruchomości nie można było uznać za zajęcie na cel użyteczności publicznej, o którym mowa w art. 2 pkt 1 lit. f, ani na żaden z pozostałych celów użyteczności publicznej wskazanych w art. 2 pkt 1 dekretu z 1948 r. Tym samym wydanie decyzji z 7 maja 2018 r. i poprzedzającej ją decyzji 15 października 2015 r. nastąpiło z naruszeniem prawomocności rozszerzonej, wynikającej z prawidłowego rozumienia art. 170 i 171 ppsa, które wiązały Ministra Inwestycji i Rozwoju w postępowaniu zakończonym decyzją z 7 maja 2018 r. Nietrafnie Autor skargi kasacyjnej podnosi, że zgodnie z dominującym poglądem judykatury, wynikający z mocy wiążącej stan związania ograniczony jest do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia, nie obejmując jego motywów (s. 5 skargi kasacyjnej). Przeciwnie - dla prawidłowego odczytania treści sentencji orzeczenia należy kierować się uzasadnieniem, w którym zawiera się tok rozumowania sądu, prowadzący do określonego rozstrzygnięcia. Istotne jest to, co zadecydowało o takim, a nie innym rozstrzygnięciu. Kluczowe znaczenie może mieć wykładnia lub zastosowanie w zaistniałym stanie faktycznym przepisu prawa, jak również ocena tego stanu (wyroki NSA z: 25.5.2016 r. I OSK 2537/14; 24.6.2014 r. I GSK 446/13; 14.10.2010 r. II OSK 1578/09, aprobowane przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, R. Stankiewicza, M. Grzywacza - op. cit., s. 862, nb 4). Prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Powagą rzeczy osądzonej obejmuje się sentencję orzeczenia, jak również uzasadnienie orzeczenia (a w gruncie rzeczy zawarte w uzasadnieniu motywy wydania wyroku o określonej treści (wyroki NSA z: 5.7.2016 r. I FSK 2081/14; 25.2.2014 r. II GSK 1939/12, akceptowane przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, R. Stankiewicza, M. Grzywacza - op. cit., s. 863, nb 3). Z uwagi na kasacyjny charakter rozstrzygnięcia podejmowanego przez sąd administracyjny, niejednokrotnie prawidłowe odczytanie jego treści jest możliwe po zapoznaniu się z pisemnym uzasadnieniem (wyroki NSA z: 16.10.2014 r. I GSK 93/13; 18.11.2014 r. I OSK 718/13). Mimo że mocą wiążącą objęte jest samo prawomocne orzeczenie, to jednak treść pisemnego uzasadnienia może wywierać istotny wpływ na ustalenie granic pozytywnego oddziaływania prawomocnego rozstrzygnięcia (W. Piątek w: red. A. Skoczylas, P. Szustakiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck 2023, dalej W. Piątek w: Ppsa. Komentarz, s. 359, nb 11). Tym samym nietrafnie Autor skargi kasacyjnej dopatrywał się naruszenia art. 153 w zw. z art. 170 ppsa, podnosząc, że art. 170 ppsa rozszerza moc wiążącą prawomocnego wyroku "tylko w zakresie sentencji, a nie motywów rozstrzygnięcia" (s. 7 skargi kasacyjnej Ministra). Z tych przyczyn nie można uznać, że decyzja z 7 maja 2018 r. nie dotyczyła przedmiotu rozstrzygnięcia wskazanego w wyroku I OSK 1157/11, bowiem z przyczyn wyżej podniesionych, w kontrolowanej sprawie zachodziła rozszerzona prawomocność wyroku I OSK 1157/11 (wyrok NSA z 30.6.2022 r. I OSK 884/19, cbosa). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w świetle art. 170 ppsa nie tyle istotne jest, jakich konkretnych aktów administracyjnych czy ich części (zakresów) dotyczyło postępowanie sądowe zakończone wydaniem prawomocnego orzeczenia, ale jakiego rodzaju zagadnienia powstałe na tle konkretnego stanu faktycznego zostały w nim przesądzone (wyrok NSA z 21.12. 2021 r. III OSK 833/21). Sądy administracyjne stoją na stanowisku, że rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem kwestia prawna nie może być już w odniesieniu do danego podmiotu kwestionowana i poddana odmiennej ocenie (wyrok NSA z: 7.9.2021 r. II OSK 3133/18; 3.8.2021 r. II FSK 255/19; 28.5.2021 r. I OSK 252/21, cbosa). Skoro sprawa kontrolowana wyrokiem IV SA/Wa 329/23 dotyczy stwierdzenia nieważności orzeczenia z 23.6.1956 r. i decyzji z 24.9.1956 r., orzekających o wywłaszczeniu działek nr: 2614/183, 183/14, 2615/183, 2617/183 i 2619/183 (lit. a orzeczenia z 23 czerwca 1956 r.), a sprawa kontrolowana wyrokiem I OSK 1157/11 dotyczyła sąsiedniej działki nr [...] (lit. b orzeczenia z 23 czerwca 1956 r.), a postępowanie wywłaszczeniowe wszczęto na wniosek z 20 grudnia 1949 r. tego samego podmiotu (Dyrekcji Okręgu Poczt i Telegrafów w Poznaniu), na tej samej podstawie materialnoprawnej, w tym samym celu i okolicznościach, to brak było podstaw do uznania, że na gruncie stanu faktycznego podlegającego prekluzji na podstawie wyroku I OSK 1157/11 (wyrok WSA w Poznaniu z 28.11.2013 r. IV SA/Po 889/13; wyrok WSA we Wrocławiu z 13.1.2015 r. II SA/Wr 625/14; wyrok WSA w Bydgoszczy z 29.6.2010 r. II SA/Bd 369/10, cbosa, aprobowane przez W. Piątka - w glosie do wyroku II GSK 2322/11 - op. cit., s. 1303). Jedną z form oddziaływania mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego jest prekluzja stanu faktycznego, występująca w sprawach o mocno zbliżonym stanie faktycznym, który determinuje zastosowanie tych samych przepisów prawa. Sąd nie może kontestować ustaleń prawomocnie uwzględnionych w sprawach powiązanych pod względem faktycznym, a moc wiążąca orzeczenia może rozciągać się pośrednio na przyjętą w nim podstawę faktyczną rozstrzygnięcia (wyroki NSA z: 19.12.2012 r. I FSK 62/12; 13.5.2015 r. II FSK 1150/13). Brzmienie art. 170 ppsa i wzgląd na potrzebę zachowania jednolitości orzecznictwa sądowego i logiki działania organów wymiaru sprawiedliwości, jeśli te same okoliczności faktyczne istniały już w trakcie wcześniejszego postępowania sądowego i miały znaczenie dla oceny legalności określonego przejawu działania administracji publicznej, to nie powinny one zostać pominięte w innym postępowaniu sądowym, jeżeli nie uległy istotnej modyfikacji punktu widzenia podstawy prawomocnego rozstrzygnięcia (W. Piątek w: Ppsa. Komentarz, s. 356, nb 4; W. Piątek - w glosie do wyroku II GSK 2322/11 - op. cit., s. 1304-1305). Sąd I instancji trafnie uznał w wyroku IV SA/Wa 329/23, że okoliczności te winny podlegać takiej samej ocenie, jak w sprawie kontrolowana wyrokiem I OSK 1157/11, oceniającym te same zagadnienia prawne. W uzasadnieniu wyroku I OSK 1157/11 Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie wskazał, że "[...] Sąd [I instancji wyrokiem I SA/Wa 1226/09] stwierdził, że z powołanych przepisów wynika zatem, że wywłaszczenie dopuszczalne było przy kumulatywnym spełnieniu trzech przesłanek, to jest zajęcia nieruchomości w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. wyłącznie na cele wymienione w ust. 2 pkt 1, użytkowanie nieruchomości po dniu wejścia w życie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. oraz władanie nieruchomością przez Skarb Państwa, związek samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstwo państwowe w dniu wejścia w życie dekretu.". Stan faktyczny w sprawie kontrolowanej wyrokiem I OSK 1157/11 różni się od stanu faktycznego kontrolowanego wyrokiem IV SA/Wa 329/23 jedynie w tym zakresie, że postanowieniem z dnia 27 lipca 1945 r. sygn. akt IIIa Co 461/45 Sąd Grodzki w Poznaniu wprowadził J.Z. w posiadanie tej nieruchomości, objętej literą b tenoru orzeczenia z 23 czerwca 1956 r., a skoro tak, to przedsiębiorstwo państwowe Poczta Polska, Telegraf i Telefon, Skarb Państwa, czy też związek samorządu terytorialnego nie mogły nią władać, a jedynie, jak wskazał to Minister Budownictwa, administrować (s. 5 decyzji Ministra Budownictwa z 31 maja 2007 r. nr BO4m-787-R-293/05 - potwierdzony za zgodność odpisu z oryginałem, załączony do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 26 września 1956 r. nr ew. 50/56 i orzeczenia z 23 czerwca 1956 r. - w teczce 1 błędnie nieponumerowanych akt Ministra Inwestycji i Rozwoju; s. 1 uzasadnienia wyroku I OSK 1157/11) . Analogicznego postanowienia o wprowadzeniu w posiadanie nieruchomości opisanej pod lit. a orzeczenia z 23 czerwca 1956 r. nie uzyskali spadkobiercy Z.G. lub współwłaściciele tej nieruchomości. Pozostałe ustalenia istotne dla rozstrzygnięcia sprawy kontrolowanej wyrokiem IV SA/Wa 329/23 odpowiadają istotnym ustaleniom, prekludowanym wyrokiem I OSK 1157/11. W doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że decyzja administracyjna jest to oświadczenie woli kompetentnego organu administrującego, podjęte w wyniku zastosowania normy materialnego prawa administracyjnego lub w określonym zakresie normy prawa procesowego do ustalonego stanu faktycznego, w trybie, formie, strukturze uregulowanej prawem procesowym, zakomunikowany stronie, w celu wywołania skutku prawnego w sferze stosunku materialnoprawnego (decyzja rozstrzygająca sprawie co do jej istoty w całości lub części) bądź w sferze stosunku procesowego (decyzja w inny sposób kończąca sprawę w danej instancji (B. Adamiak, Wadliwość decyzji administracyjnej, Wrocław 1986, s. 22-23; Borkowski/Adamiak w: B. Adamiak/J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2024, s. 687-688, nb 5). Prawidłowa wykładnia oświadczeń woli i wiedzy zawartych w orzeczeniu z 23 czerwca 1956 r. i orzeczeniach z 24 września 1956 r. prowadzi do wniosku, że ustalenia poczynione w oparciu o owe decyzje wywłaszczeniowe i akt subsumcji, zawarty w wyroku I OSK 1157/11, winien być wiążący dla Ministra Infrastruktury i Rozwoju, wydającego decyzję z 15 października 2015 r., utrzymanej w mocy decyzją z 7 maja 2018 r. (art. 170 w zw. z art. 171 ppsa), czego Minister nietrafnie nie uwzględnił. Uzasadnienie wyroku IV SA/Wa 329/23, mimo że mogoby być bardziej pogłębione, spełnia wymogi art. 141 § 4 ppsa i poddaje się kontroli instancyjnej. To, że Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku IV SA/Wa 329/23 nie wskazał poszczególnych liter z art. 2 pkt 1 dekretu, nie utrudnia odniesienia się do argumentacji Sądu i zrekonstruowania motywów, którymi kierował się Sąd I instancji. Należy zauważyć, że ani Prezydium WRN w orzeczeniu z 23 czerwca 1956 r., ani Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium WRN w poszczególnych decyzja z 26 września 1956 r. podjętych pod nr ew. 50/56, nie wskazało żadnej z liter punktu 1 art. 2 dekretu z 1948 r. Zarówno orzeczenie z 23 czerwca 1956 r. jak i decyzja z 26 września 1956 r., zapadły pod rządem rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. nr 36 poz. 341 ze zm., dalej rpa). Każda decyzja powinna zawierać powołanie się na podstawę prawną [...] (art. 75 ust. 1 rpa). Jeśli decyzja jest w całości lub części odmowna, powinna zawierać prawne i faktyczne uzasadnienie (art. 75 ust. 2 rpa). Ówczesna doktryna jednoznacznie wskazywała: "Powołanie się na podstawę prawną" - oznacza szczegółowe (artykuł, paragraf, ustęp, litera, punkt) przepisu prawnego, uzasadniającego decyzję. NTA. [...] Nienaprowadzenie przepisów prawa materialnego, którymi władza się kierowała przy rozstrzygnięciu spraw, stanowi naruszenie postępowania administracyjnego, ze szkodą dla skarżącego (12 lutego 1925 r., l. rej. 1595/23; ZW 552). [...] wyrok NTA, głoszący, że błąd oczywisty w zacytowaniu ustawy nie może sam przez się powodować bezzasadności orzeczenia, jeżeli niema wątpliwości, które postanowienie ustawy orzeczenie miało na myśli (23 listopada 1923, l. rej. 1120/22; ZW 197) Z tego stanowiska NTA wynika, że nie samo niepowołanie lub błędne powołanie ustawy jest powodem do uchylenia wyroku, lecz jedynie wytworzenie stanu rzeczy, przy którym nie można pojąć, na jakim przepisie prawnym wyrok się opiera. (E. Iserzon, Postępowanie administracyjne. Komentarz, Orzecznictwo - okólniki. Księgarnia Powszechna Kraków 1937, w. 2 zmienione i uzupełnione, s. 145-147, uw. 2 do art. 75 i aprobowane przez Komentatora wyroki NTA). Pod rządem rpa także powojenna doktryna jednoznacznie wskazywała: "Powołanie się na podstawę prawną jest najbardziej istotną i zasadniczą częścią decyzji. [...] Należy więc wskazać odpowiednie artykuły (paragrafy) ustawy, dekretu, rozporządzenia i to zarówno regulujących dany stosunek prawny merytorycznie, jak i ustalających tryb postępowania (procedurę) [...] Jedna z ważniejszych części decyzji, to jej prawne i faktyczne uzasadnienie, jeśli decyzja jest w całości lub choćby w części odmowna. [...] Odmowną jest decyzja, która nie uwzględnia podania strony. [...] administracja państwowa działa jednak nie zawsze na skutek wniesionego podania, ale w przeważającej większości spraw z własnej inicjatywy, czyli z urzędu. Wówczas brak jest tego formalnego kryterium "decyzji odmownej", bo nie ma podania złożonego przez stronę. W przypadkach działania z urzędu należy jednak uzasadniać te decyzje, które tworzą niekorzystną dla adresata sytuację, tj. nakładają obowiązki lub ograniczają prawa. Taki jest niewątpliwie cel przepisu zawartego w art. 75 ust. 2 rpa" (B. Graczyk, Postępowanie administracyjne. Zarys systemu z dodaniem tekstów podstawowych przepisów prawnych, W.Pr. 1953; s. 133, 136; M. Zimmermann w: Prawo administracyjne. Praca zbiorowa, 1952, cz. II, s. 122). Zarówno orzeczenie z 23 czerwca 1956 r., jak i decyzje z 26 września 1956 r., wymogów prawidłowego powołania podstawy prawnej (nie wskazując konkretnych liter punktu 1 art. 2 dekretu z 1948 r.). Po II wojnie światowej w Polsce nie przywrócono sądownictwa administracyjnego (zostało ono ponownie utworzono w 1980 r.), co czyniło sytuację procesową stron postępowania wywłaszczeniowego szczególnie trudną. Podobnie uczynił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku I OSK 1157/11, szerzej analizując brak spełnienia przesłanek z art. 2 pkt 1 lit. f dekretu, wskazując: "[...] Jak przyjęto w decyzji z dnia 31 maja 2007 r. zajęcia nieruchomości, stanowiącej własność J.Z. na cele mieszkalne pracowników poczty nie można było uznać za zajęcie na cel użyteczności publicznej, o którym mowa w art. 2 "ust." [winno być "pkt" - uw. NSA] 1 lit. f/ powołanego dekretu ani na żaden z pozostałych celów użyteczności publicznej wskazanych w art. 2 ust. 1. W konsekwencji więc istniały podstawy, by stwierdzić, że decyzje wywłaszczeniowe rażąco naruszały prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a." (s. 11 uzasadnienia wyroku wyroku I OSK 1157/11). W praktyce sądów administracyjnych często stosuje się podobną formułę – np. w postępowaniach nieważnościowych, w których strona np. podnosiła zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa, sądy w sposób pogłębiony analizują przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, dodając np.: "nie stwierdzono także naruszenia pozostałych przesłanej z art. 156 § 1 kpa". Zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, zm. z 2018 r. poz. 149 i 650) w zw. z art. 2 pkt 1 lit. b dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz.U. z 1948 r. nr 20 poz. 138, zm. z 1949 r. nr 65 poz. 527) nie zasługiwał na uwzględnienie. Z przyczyn wyżej podniesionych, wiążącym dla Ministra Infrastruktury i Rozwoju (który wydał decyzję z 15 października 2015 r.) i Ministra Inwestycji i Rozwoju (który wydał decyzję z 7 maja 2018 r.) był pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku I OSK 1157/11, że decyzja z 26 września 1956 r. nr ew. 50/56, utrzymująca w mocy orzeczenie z 23 czerwca 1956 r. w części wywłaszczającej grunty na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Zarządu Łączności w Poznaniu, części nieruchomości opisanej pod lit. a) tenoru orzeczenia z 23 czerwca 1956 r., wobec braku przesłanek z którejkolwiek litery (od a do f włącznie) punktu 1 art. 2 dekretu z 1948 r. (art. 170 i 171 ppsa). B. Odnośnie do skargi kasacyjnej Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta Poznania. Zarzut naruszenia art. 170 w zw. z art. 153 i art. 171 ppsa przez błędne uznanie, że niedopuszczalności wywłaszczenia na podstawie dekretu z 1948 r. nieruchomości przeznaczonej na cele mieszkalne pracowników poczty, rozstrzygniętą przez NSA w wyroku z dnia 10 sierpnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1157/11, należy uznać za wiążąco przesądzoną w odniesieniu do wszystkich nieruchomości wywłaszczonych na cele mieszkalne pracowników poczty, objętych decyzjami wywłaszczeniowymi z 1956 r., a zatem także do nieruchomości, stanowiących wcześniej własność poprzednika prawnego skarżących, podczas gdy wyrok [I OSK 1157/11] dotyczył innej sprawy administracyjnej, to jest sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Budownictwa z 31 maja 2007 r., a nie orzeczenia o wywłaszczeniu z 1956 r., gdzie organy nadzorcze mają ograniczony zakres kontroli decyzji i ocena ta nie uwzględniała całokształtu okoliczności sprawy - odnosiła się jedynie do jednej z przesłanek wywłaszczenia określonych w dekrecie, z pominięciem innych. Zarzut ten w swej istocie odpowiada zarzutowi II.1 skargi kasacyjnej Ministra (przy czym Autor skargi kasacyjnej Prezydenta ograniczył wzorce kontroli jedynie do art. 170 w zw. z art. 153 i art. 171 ppsa). Prezydent dla uzasadnienia zarzutu 1 petitum swej skargi kasacyjnej w istocie podnosi te same argumenty, co Minister w swej skardze kasacyjnej. Dla uniknięcia zbędnych powtórzeń należy w tej części uzasadnienia odwołać się do argumentów wyżej podniesionych przy analizie zarzutu II.1 skargi kasacyjnej Ministra. Przywołanym przykładowo przez Skarb Państwa wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5.3.2020 r. I OSK 2135/18 (dalej wyrok I OSK 2135/18), którym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną innej osoby fizycznej [X.Y.], od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1278/17 w sprawie ze skargi [X.Y.]na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 13 marca 2017 r. nr DO-4-6613-335-MZ/16 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 10 listopada 1951 r., którym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu wywłaszczyło nieruchomość zapisaną w dawnej księdze wieczystej KW [...] tom [...] wykaz [...], parcela nr [...] o powierzchni 1003 m2, położoną w innej części P. przy ul. [...], stanowiącej własność innego dawnego właściciela. Aktualnie wywłaszczonej nieruchomości odpowiadają działki ewidencyjne nr [...]. W toku postępowania Minister ustalił, że zgodnie z treścią wniosku Dyrekcji Okręgowej Poczty i Telekomunikacji z dnia 6 lipca 1950 r. na nieruchomości przy ul. AA nr Z wybudowano dom mieszkalny dla pracowników Poczty Niemieckiej, zaś na sąsiedniej nieruchomości (nr S) położono fundamenty drugiego domu (bliźniaczego), który miał spełniać analogiczną funkcję. Budowy jednak nie dokończono przed wyzwoleniem Poznania w 1945 r. zaś po ustąpieniu okupanta działka ta była wykorzystywana pod ogródki warzywne przez pracowników poczty zamieszkujących w budynku nr [...]. Nieruchomość położona przy ul. [...] nr [...], podobnie jak zabudowana nieruchomość przy ul. [...] nr [...], weszła w posiadanie Poczty Polskiej bezpośrednio po ustąpieniu okupanta. Naczelny Sąd Administracyjny wbrew twierdzeniom skarżącego uznał, że takie wykorzystanie nieruchomości [...] nr [...] stanowiło cel określony w art. 2 pkt 1 dekretu - i to zarówno wymieniony pod lit. b) jak i f) (cbosa). Należy zwrócić uwagę, że pomiędzy dwiema sprawami - zakończonej wyrokiem I OSK 1157/11 i zakończonej wyrokiem I OSK 2135/18 nie zachodzi jakakolwiek łączność (jak w sprawie glosowanej przez W. Piątka - OSP 2015/9/88, s. 1301-1305) mimo że obie dotyczyły nieruchomości położonych w Poznaniu i przejętych przez okupacyjne władze niemieckie w okresie wojny 1939-1945 r. na potrzeby poczty niemieckiej. W sprawie kontrolowanej tymi wyrokami orzekały organy w różnych latach, odrębnymi orzeczeniami (w sprawie kontrolowanej wyrokiem I OSK 2135/18 - orzeczeniem z 10 listopada 1951 r.), na podstawie odrębnych wniosków Dyrekcji Okręgu Poczt i Telegrafów w Poznaniu, z innych dat, a same nieruchomości położone są w różnych, odległych od siebie częściach Poznania. W wyroku I OSK 1157/11 (w sprawie pozostającej w normatywnym związku ze sprawą I OSK 2930/23) Naczelny Sąd Administracyjny w sposób wiążący przesądził, że "[...] zajęcia nieruchomości, stanowiącej własność J.Z. na cele mieszkalne pracowników poczty nie można było uznać za zajęcie na cel użyteczności publicznej, o którym mowa w art. 2 "ust." [winno być "pkt"] 1 lit. f/ powołanego dekretu ani na żaden z pozostałych celów użyteczności publicznej wskazanych w art. 2 ust. 1. W konsekwencji więc istniały podstawy, by stwierdzić, że decyzje wywłaszczeniowe rażąco naruszały prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. [...]" (art. 170 i 171 ppsa). Późniejsze wydane przez sąd administracyjny wyroki dotyczące określonej kwestii prawnej nie mogą stanowić podstawy do obalenia prawomocnego wyroku sądu administracyjnego z tego względu, że zawierają odmienny pogląd prawny (wyrok NSAz 1.4.2008 r. II OSK 311/07, aprobowany przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, R. Stankiewicza, M. Grzywacza - op. cit., s. 863, nb 4). Późniejsze wyroki sądów administracyjnych, oparte na odmiennym stanowisku co do kwestii materialnoprawnych, nie niweczą rozszerzonej prawomocności (art. 170 i 171 ppsa). Tym samym wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24.1.2014 r. I SA/Wa 1304/13 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11.3.2016 r. I OSK 1336/14, owego związania pozytywnego wyrokiem I OSK 1157/11, w kontrolowanej sprawie nie niweczą. Trafnie Prezydent podnosi, że "[...] ocena prawna wyrażona przez Sąd I instancji co do istotności wyroku z 2012 r. [I OSK 1157/11] jako elementu stanu faktycznego niniejszej sprawy jest zanegowaniem w wyroku oceny przedstawionej w decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju [...]", jednakże wynika to wyłącznie z tego, że Minister Inwestycji i Rozwoju błędnie nie dostrzegł, że był związany oceną prawną zawartą w wyroku I OSK 1157/11, naruszając art. 170 i 171 ppsa. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu (W. Piątek w: Ppsa. Komentarz, s. 355-356nb 2; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz - op. cit., s. 862, nb 3 i 4). Tym innym organem państwowym był Minister Inwestycji i Rozwoju, wydając decyzję kontrolowaną wyrokiem IV SA/Wa 329/23. Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że art. 156 § 1 pkt 2 kpa, choć jest zawarty w ustawie proceduralnej, ma charakter prawnomaterialny (wyrok NSA z 15.5.2013 r. I OSK 2160/11, Lex 1328357) i stanowi on podstawę skargi kasacyjnej, określoną w art. 174 pkt 1 ppsa, tak jak art. 155 kpa (H. Knysiak-Molczyk, Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, LexisNexis 2010 s. 222, przypis 20). W pełni aktualne są argumenty dotyczące naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa, wskazanego jako wzorzec kontroli w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 1 ppsa), przedstawione wyżej przy analizie zarzutu I skargi kasacyjnej Ministra. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 [pkt 1] lit. c ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd I instancji nie naruszył normy odniesienia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa), bowiem trafnie dostrzegł naruszenie przez Ministra norm dopełnienia z art. 7, 77 § 1 kpa oraz normy materialnoprawnej z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Skoro obie skargi kasacyjne okazały się niezasadne, należało na podstawie art. 184 ppsa każdą z nich oddalić w całości. Brak było podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, wobec nie wniesienia w terminie odpowiedzi na skargę kasacyjną z właściwym wnioskiem (k. 334, 346-346v akt I OSK 2930/23).