Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OSK 2852/23

I OSK 2852/23 - Wyrok NSA z 2025-11-18

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
18 listopada 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.S. i W.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 124/23 w sprawie ze skargi M.S. i W.S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 7 listopada 2022 r., nr 3568/2022 w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 124/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.S. i W.S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 7 listopada 2022 r. nr 3568/2022 w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddalił skargę. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Przedmiotem sprawy jest nieruchomość położona w Warszawie przy dawnej ul. [...] ozn. hip. "[...] ", rej. hip. [...], znajdująca się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) dalej: "dekret". Z dniem wejścia w życie dekretu (tj. 21 listopada 1945 r.) przeszła na własność gminy m.st. Warszawy, a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Następnie powyższy grunt z dniem 27 maja 1990 r. stał się własnością Dzielnicy Gminy Warszawa [...], co potwierdził Wojewoda Warszawski decyzją z 7 września 1992 r. nr 29940. Zgodnie z zaświadczeniem z 16 sierpnia 1946 r. Nr 8667/46, wydanym przez Sąd Okręgowy w Warszawie Wydział Hipoteczny, tytuł własności wyżej opisanej nieruchomości uregulowany jest jawnym wpisem na imię J.S., na mocy aktu z 21 października 1933 r., N rejs. [...]. Wnioskiem z 10 grudnia 1948 r. J.S., przedwojenny właściciel nieruchomości, wniósł o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do terenu. Orzeczeniem administracyjnym z 14 lutego 1962 r. Nr GT.III-II-6/R/26/62, Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie odmówiło byłemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu. Wnioskiem z 5 lipca 2013 r. M.S. i W.S. (następcy prawni dawnego właściciela na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] w Warszawie II Wydział Cywilny z 10 sierpnia 2006 r., sygn. akt [...]) wystąpili o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] pochodzącą z nieruchomości hipotecznej rej. hip. [...]. Decyzją z 22 marca 2017 r. nr 25/SD/2017 Prezydent ustalił odszkodowanie za grunt ww. nieruchomości. Odrębnym wnioskiem z 10 maja 2019 r. M.S. i W.S. wystąpili o przyznanie odszkodowania za budynek posadowiony na gruncie przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z 18 maja 2022 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił M.S. i W.S. uwzględnienia wniosku o przyznanie odszkodowania za budynek posadowiony na gruncie obecnie stanowiącym części działek ewidencyjnych 1 i 2 z obrębu [...] uznając, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka wynikająca z treści art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r. poz. 344) dalej: "u.g.n.", warunkująca pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie, tj. budynek znajdujący się na ww. gruncie nie jest domem jednorodzinnym. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Mazowiecki decyzją z 7 listopada 2022 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta St. Warszawy. W uzasadnieniu wskazał, że budynek, jak i grunt pod nim, podlegały przepisom dekretu. Badając drugą przesłankę uznał, że została ona spełniona, bowiem budynek usytuowany na przedmiotowym gruncie przeszedł na własność Skarbu Państwa po 5 kwietnia 1958 r. (orzeczeniem z 14 lutego 1962 r. Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie odmówiło byłemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu). Organ stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość na dzień wejścia w życie dekretu była zabudowana budynkiem nowym, murowanym, mieszkalnym nadającym się do użytku, co potwierdzały znajdujące się w aktach dokumenty przesłane przy piśmie Archiwum Państwowego w Warszawie z 8 kwietnia 2015 r., tj. fragmenty mapy oraz objaśnień do inwentaryzacji zniszczeń powojennych. Wojewoda powołał się na zgromadzony materiał oraz ukształtowany przez orzecznictwo sądów administracyjnych pogląd co należy rozumieć pod pojęciem "domu jednorodzinnego" na gruncie przepisów dekretu, tj. budynek zaspokajający potrzeby mieszkaniowe jednej rodziny, bez ograniczeń powierzchni, czy liczby pomieszczeń, i stwierdził, że przedmiotowy budynek nie był budynkiem jednorodzinnym. Wskazał na pismo J.S. z 3 marca 1962 r., skierowane do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej, w którym dawny właściciel wyjaśnił, że budynek posadowiony na gruncie dawnej nieruchomości hipotecznej został wzniesiony w 1935 r., obejmował 4 lokale po 2 pokoje z kuchnią oraz przesłaną przy piśmie z 2 marca 2018 r. Archiwum Państwowego w Warszawie uwierzytelnioną kopię księgi meldunkowej prowadzoną dla budynku przy ul. [...], z której wynika, że lokatorzy byli meldowani w budynku usytuowanym przy ul. [...] w latach 1938-1951. Podkreślił, że budynek nie zaspokajał potrzeb mieszkaniowych jednej rodziny, był to budynek wielorodzinny, co potwierdza księga meldunkowa. Wojewoda stwierdził, że budynek znajdujący się na spornym gruncie w dacie wejścia w życie dekretu, niezależnie od ilości kondygnacji, izb, powierzchni, w rzeczywistości pełnił funkcję mieszkalną dla wielu rodzin, a zatem nie można go uznać za dom jednorodzinny w rozumieniu art. 215 ust. 2 u.g.n. Podał, że dawny właściciel był także zameldowany w jednym z lokali znajdujących się w tym budynku, jednakże nie dowodzi to, że budynek nie miał charakteru budynku wielorodzinnego. Zdaniem Wojewody skoro z księgi meldunkowej wynika, że w budynku zamieszkiwały także inne osoby (było 7 lokali), wyklucza to możliwość uznania budynku położonego przy ul. [...] za jednorodzinny. W ocenie Wojewody okoliczność stwierdzenia braku jednej z przesłanek wymienionych w art. 215 ust. 2 u.g.n. uniemożliwia przyznanie odszkodowania jak słusznie orzekł organ pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutu odwołania podkreślił, że prowadząc postępowanie organ nie może sugerować się rozstrzygnięciem innego organu zapadłym w innej, nie tożsamej z rozpatrywaną sprawą (decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 11 sierpnia 2014 r. nr DOI-3-7713-70-KT/14 stwierdziła nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 22 czerwca 1971 r. nr GKM-VII-632/158/71, z której nie wynika w jaki sposób Minister doszedł do wniosku, że budynek usytuowany przy ul. [...] jest domem jednorodzinnym). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi M.S. i W.S., uznał ją za niezasadną. Sąd I instancji wskazał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezsporne jest, że należąca do J.S. (poprzednika prawnego skarżących) zabudowana nieruchomość położona przy ul. [...] w Warszawie objęta została działaniem dekretu, a także, że budynek usytuowany na przedmiotowym gruncie przeszedł na własność Skarbu Państwa po 5 kwietnia 1958 r., co było konsekwencją prawną przewidzianą w art. 8 dekretu, wynikającą z negatywnego rozpoznania wniosku dotychczasowego właściciela nieruchomości o przyznanie do niej prawa własności czasowej, o czym Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie rozstrzygnęło orzeczeniem administracyjnym z 14 lutego 1962 r. Istota sporu, zdaniem Sądu, sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie czy przedmiotowy budynek można uznać za dom jednorodzinny, gdyż tylko za taki możliwie jest aktualnie uzyskanie odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. Odnosząc się do tego zagadnienia, Sąd I instancji zauważył, ze w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się że domem jednorodzinnym jest taki, który miałby służyć jednej rodzinie, zaś jego wielkość zależeć mogła tylko od możliwości ekonomicznych i potrzeb rodziny (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 35/07). Z tego punktu widzenia istotne znaczenie będzie miał charakter i przeznaczenie, czy układ zaprojektowanych w takim budynku poszczególnych pomieszczeń. Jak bowiem zauważał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku 12 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 945/19 "o ile w budynku zaprojektowanych i wyodrębnionych (przy czym niekoniecznie w sensie prawnym w rozumieniu art. 2 obecnie obowiązującej ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali – Dz. U. z 2020, poz. 532) zostało kilka lokali czy mieszkań umożliwiających samodzielne i bezkolizyjne gospodarowanie przez "małe rodziny" to budynek ten nie spełniał warunku jednorodzinnego, choćby w budynku tym zamieszkiwali członkowie wielopokoleniowej (wielkiej w sensie socjologicznym) rodziny. Decydujące jest nie tyle kto i jak wykorzystywał budynek, aczkolwiek w wielu przypadkach samo to już przesądza o jego charakterze, ile jaki jest w nim układ lokali i pomieszczeń". Pogląd ten sąd I instancji podzielił. Oceniając z tego punktu widzenia stanowisko prezentowane przez Wojewodę Mazowieckiego i Prezydenta m.st. Warszawy Sąd uznał, że obie wydane w sprawie decyzje nie naruszają prawa. Z akt sprawy wynika bowiem, że budynek posadowiony na nieruchomości przy ul. [...] oznaczonej hip. "[...] " , stanowiący własność J.S., w przeddzień wejścia w życie dekretu był zaprojektowany i faktycznie użytkowany jak budynek wielorodzinny. Jakkolwiek nie zachowały się plany owego budynku, jednakże zachowana dokumentacja z lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych ub. wieku (obejmując m.in. zaświadczenia: Sądu Powiatowego dla [...], Państwowego Biura Notarialnego oraz Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Warszawa [...]), jak też sama treść wystąpienia byłego właściciela z 1959 r. o odszkodowanie, pozwala na zrekonstruowanie w tym zakresie istotnych dla oceny charakteru tego budynku elementów stanu faktycznego. Wynika z niej mianowicie, czego skarżący nie podważają, że budynek za który dochodzone było odszkodowanie, wzniesiony został w 1935 r. i był budynkiem jednopiętrowym składającym się z 12 izb oraz pomieszczeń, które w okresie powojennym wykorzystywane były jako piwnice. W roku 1960 w budynku tym wyodrębniono w sposób formalny 4 lokale mieszkalne (2 zlokalizowane na parterze i 2 na pierwszym piętrze), z których każdy składał się z dwóch pokoi, kuchni oraz łazienki. Do każdego z lokali przynależała także odrębna piwnica. Ze znajdujących się w aktach odpisów z księgi meldunkowej domu przy ul. [...], wynika z kolei, że w lokalach znajdujących się w budynku w latach 1938 -1951 meldowania byli lokatorzy niepowiązani rodzinnie z właścicielem. Przy czym jak wynika z tej księgi, w pierwotnym układzie pomieszczeń wykorzystywanych na cele mieszkaniowe w przedmiotowy budynku funkcjonowało 7 tego rodzaju lokali oznaczonych numerami od 1 do 7. Co przy tym istotne do dnia wejścia w życie dekretu właściciel budynku i członkowie jego rodziny zamieszkiwali w wyłącznie jednym z tych lokali oznaczonym numerem 4. W pozostałych zaś zamieszkiwali członkowie innych rodzin, bądź lokatorzy, którzy co kilka miesięcy się zmieniali. Tytułem przykładu można tu wskazać rodzinę K.G. zajmującą od 1938 r. do 1951 r. lokal nr 1, rodzinę S. zamieszkującą w tożsamym okresie w lokalu nr 2, czy rodzinę P. zamieszkującą od 1937 do 1951 r. w lokalu oznaczonym nr 5. Skarżący wprawdzie kwestionuje możliwość istnienia takiej liczby lokali mieszkalnych w budynku, jednakże trudno w świetle treści ww. księgi fakt ich istnienie podważyć. To, że w 1960 r. wyodrębniono formalnie jedynie 4 trzyizbowe lokale mieszkalne, nie podważa istnienia także innej ich liczby w okresie wcześniejszym. Nie można wszak wykluczyć, że w tym charakterze wykorzystywano pierwotnie część pomieszczeń piwnicznych (tzw. sutereny). Nawet jednak, gdyby tylko wziąć pod uwagę wyłącznie 4 zlokalizowane na parterze i pierwszym piętrze lokale, to zważywszy na fakt, że każdy z nich poza pokojami i przedpokojem wyposażony był w odrębne pomieszczenie kuchenne oraz sanitarne (łazienkę) - co umożliwiało samodzielne i bezkolizyjne gospodarowanie nimi przez osoby trzecie – jest to wystarczające do uznania, że budynek o takim układzie pomieszczeń nie mógł być skalsyfikowany jako dom jednorodzinnym w rozumieniu art. 215 ust. 2 u.g.n., a więc taki który służy potrzebom jednej rodziny. Uprawnione jest natomiast wnioskowanie, że w istocie było to budynek wielorodzinny (czynszowy), którego przeznaczeniem było dostarczenie jego właścicielowi dochodu z wynajmu niewykorzystywanych na cele mieszkaniowe własnej rodziny, pozostałych wyodrębnionych w nim w sposób faktyczny samodzielnych lokali mieszkalnych. Za taki zaś w świetle treści normatywnej art. 215 ust. 2 u.g.n. odszkodowanie nie może zostać przyznane. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie została złożona przez M.S. i W.S. Skarżący kasacyjnie zaskarżyli wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. Na podstawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego: 1. art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344, dalej - u.g.n.) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek przyznania odszkodowania dotycząca charakteru posadowionego na nieruchomości warszawskiej przy ul. [...] budynku, podczas gdy wszystkie przesłanki wynikające z przedmiotowego artykułu obligujące organ do ustalenia i wypłaty odszkodowania za budynek zostały w sprawie spełnione. II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 16 § 1 i 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023, poz. 775 - dalej k.p.a.) poprzez oddalenie skargi i zaakceptowanie przez Sąd prowadzenia przez oba organy administracji postępowania z naruszeniem zasady praworządności, zasady trwałości decyzji administracyjnych oraz zasady zaufania do organów władzy państwowej i pominięcie przez oba organy administracji ustaleń wynikających z decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 11 sierpnia 2014 r. znak: DOI-3-7713-70-KT/14 stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z dnia 22 czerwca 1971 r. nr GKM-VII632/158/71 pomimo, iż przedmiotowa decyzja wiązała organy administracji zarówno w zakresie sentencji jak i motywów, które doprowadziły Ministra Infrastruktury i Rozwoju do wydania decyzji takiej właśnie treści, 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przyjęcie przez Sąd, że decyzja administracyjna wydana w postępowaniu nadzorczym wiąże organ administracji jedynie w zakresie sentencji, zaś motywy organu nadzorczego wyjaśniające przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji, tj. motywy które legły u podstaw uznania przez organ nadzorczy, że kontrolowana decyzja obarczona jest wadą nieważności, nie jest już wiążące dla organów administracji, 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organy administracji orzekające w sprawie polegającą na zaakceptowaniu przez Sąd nienależytego i niewyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz przekroczenia przez oba organy zasady swobodnej oceny dowodów polegające na błędnym przyjęciu, że posadowiony na gruncie przy ul. [...] budynek nie był domem jednorodzinnym, mimo, że z akt sprawy wynika, że był to dom, który służył zaspokajaniu potrzeb jednej rodziny, a co zostało potwierdzone decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 11 sierpnia 2014 r. znak: DOI-3-7713-70- KT/14 stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z dnia 22 czerwca 1971 r. nr GKM-VII-632/158/71, która to decyzja organu nadzorczego jest dla organów ponownie rozpoznających sprawę i Sądu dokonującego kontroli decyzji tych organów wiążąca, 4. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nieodniesienie się przez Sąd do zarzutów i okoliczności podniesionych w zarzucie 3 skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego tj. naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7, 8, 9 i 11 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji, w tym nieodniesienie się do zarzutów odwołania wskazujących na związanie organów obecnie rozpoznających sprawę odszkodowania za budynek posadowiony na gruncie nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju decyzji z dnia 11 sierpnia 2014 r. znak: DOI3-7713-70-KT/14 stwierdzającą nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z dnia 22 czerwca 1971 r. nr GKM-VII-632/158/71, która to decyzja zapadła w tożsamej z rozpatrywaną sprawą, jak też bez jej wydania nie byłoby możliwie rozpoznanie wniosku o odszkodowanie za nieruchomość. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego. Równocześnie na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie oświadczyli, że zrzekają się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej, a które okazały się nieuzasadnione. W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie zrzekli się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło zatem na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na obrazie prawa materialnego i istotnym naruszeniu przepisów postępowania, ale podstawowe znaczenie miały w tym wypadku zarzuty procesowe. Zarzut prawnomaterialny zarzucał Sądowi Wojewódzkiego błędną wykładnię art. 215 ust. 2 u.g.n., jednakże skarżący kasacyjnie nie wskazał na czym błędna wykładnia tego przepisu polegała, jak powinna być w jego ocenie odczytana jego treść. Uzasadnienie zarzutu wskazuje natomiast na niewłaściwe jego zastosowanie z uwagi na nietrafną ocenę dowodów i błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. W tym zakresie zarzut ten nie spełnia wymogów art. 174 p.p.s.a. W pierwszej kolejności rozpatrzeniu powinny jednak podlegać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, od oceny ich zasadności zależna jest bowiem ocena naruszenia art. 215 ust. 2 u.g.n. W rozpoznawanej sprawie odmowa ustalenia odszkodowania nastąpiła z powodu braku uznania budynku posadowionego na gruncie za budynek o charakterze jednorodzinnym, ponieważ tylko za taki budynek możliwie jest uzyskanie odszkodowania na podstawie aktualnie obowiązującego art. 215 ust. 2 u.g.n. Jak wywodzi skarga kasacyjna, budynek na gruncie miał charakter jednorodzinny z uwagi na to, że służył rodzinie byłego właściciela jako miejsce zamieszkania. Ponadto takie stanowisko wyraził w Minister Infrastruktury i Rozwoju w uzasadnieniu decyzji z 11 sierpnia 2014 r. znak: DOI-3-7713- 70-KT/14 stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 22 czerwca 1971 r. nr GKM-VII-632/158/71 pozostawiającej wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] bez uwzględnienia. Stanowisko skarżących kasacyjnie jest błędne i nie ma odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym. W istocie jest nieskuteczną polemiką z ustaleniami dowodowymi organu i stanowiskiem Sądu I instancji w tym zakresie. W niniejszej sprawie, jak bezspornie wynika to z akt administracyjnych, budynek położony w Warszawie przy ul. [...] miał charakter wielorodzinny. Jak trafnie ocenił to Sąd I instancji świadczą o tym księgi meldunkowe z których wprost wynika, że w budynku, niemal od początku jego powstania, były wynajmowane samodzielne lokale mieszkalne. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, nie były to działania tymczasowe, skoro z księgi meldunkowej wynika , że czas wynajmu i zamieszkiwania poszczególnych rodzin był wieloletni, miał charakter stały i odpłatny. Nie była to zatem działalność jednorazowa czy też sporadyczna dla podreperowania budżetu rodziny, jak twierdzili skarżący kasacyjnie. Tym samym nie można uznać, że budynek przy ulicy [...] służył wyłącznie zaspokojeniu potrzeb jednej rodziny i w związku z tym był budynkiem o charakterze jednorodzinnym. Bez znaczenia jest przy tym to, że przepisy przeddekretowe nie definiowały wprost definicji domu jednorodzinnego. Pojęcie domu jednorodzinnego jako pojęcie niezdefiniowane przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego należy rozumieć jako taki dom, który miałby służyć jednej rodzinie, zaś jego wielkość zależeć mogła tylko od możliwości ekonomicznych i potrzeb rodziny. Takie stanowisko zostało wypracowane w orzecznictwie sądów administracyjnych jako najtrafniej oddające charakter domu jednorodzinnego w rozumieniu przepisów dekretowych. Tak we wspomnianym już wyroku NSA z 1 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 35/07, ale również w wyrokach NSA: z 16 stycznia 2025 r. I OSK 1030/22, z 18 marca 2025 r. I OSK 1239/23 oraz w wyroku z 17 czerwca 2021 r. I OSK 320/21. Tym samym zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. okazał się niezasadny. Pozostałe zarzuty procesowe odwołują się do pominięcia przez Sąd I instancji ustaleń wynikających z decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 11 sierpnia 2014 r. stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 22 czerwca 1971 r. pozostawiającej wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] bez uwzględnienia. Również w tym zakresie stanowisko skarżących kasacyjnie nie mogło zostać uwzględnione. Zwrócić należy uwagę, że powyższe decyzje zapadły w innej sprawie niż sprawa obecnie rozpoznawana. Przedmiotem tych decyzji było stwierdzenie nieważności decyzji, a zatem miała ona swoje oparcie w art. 156 § 1 k.p.a., a nie art. 215 ust. 2 u.g.n. Ponadto przedmiotem oceny w postępowaniu nieważnościowym była decyzja formalna, a nie merytoryczna. Ustalenia organu i ocena stanu faktycznego w innej decyzji i w innym przedmiocie nie mogła być zatem uwzględniona. Ponadto, jak trafnie stwierdził Sąd I instancji, zarówno organy, jak i sąd administracyjny wiąże rozstrzygnięcie decyzji, kształtujące lub potwierdzające stan prawny, a nie jej uzasadnienie. W Kodeksie postępowania administracyjnego nie ma bowiem odpowiednika przepisu art. 153 p.p.s.a. Moc wiążącą z perspektywy kolejnych postępowań uzyskuje zatem wyłącznie treść rozstrzygnięcia decyzji i to tylko w połączeniu z jego podstawą faktyczną. Treść uzasadnienia służy natomiast jedynie doprecyzowaniu rozstrzygnięcia zawartego w sentencji decyzji. Tym samym nie zasługują także na uwzględnienie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 151 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za pomocą w/w przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy zatem do czynienia w przypadku, gdy motywy wyroku nie odpowiadają wymogom tego przepisu, przy czym nie każde uchybienie temu przepisowi może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Sąd I instancji, jak wskazano wyżej, prawidłowo stwierdził brak podstaw do związania organu stanowiskiem wyrażonym w innym przedmiotowo postępowaniu niż to w którym wydano kontrolowane przez Sąd decyzje. Niezasadność zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w tym w szczególności przepisów o charakterze dowodowym przesadza również o nietrafności zarzutu naruszenia art. 215 ust. 2 u.g.n. i to w obu postaciach. Prawidłowo zebrany i oceniony materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że w świetle przesłanek art. 215 ust. 2 u.g.n. nie było możliwe ustalenie odszkodowania za dom, który nie był budynkiem jednorodzinnym. Mając na uwadze powyższe rozważania oraz stan prawny i faktyczny niniejszej sprawy uznać należało, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, a podniesione w niej zarzuty są nieuzasadnione. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji Przywoływane w uzasadnieniu wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Informacje o sprawie

Data wpływu
27 listopada 2023
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Sędziowie
Karol Kiczka Maria Grzymisławska-Cybulska Mariola Kowalska /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny