I OSK 2778/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.S., R.S., K.A., L.K. i J.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1485/18 w sprawie ze skargi T.S., R.S., K.A., L.K. i J.A. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z 28 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1485/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T.S., R.S., K.A., L.K. i J.A. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2018 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Skargę kasacyjną od powołanego wyroku wywiódł pełnomocnik skarżących zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece przez jego błędne zastosowanie i błędne oparcie się na założeniu, że obalenie domniemania wynikającego z tego przepisu możliwe jest jedynie przed sądem powszechnym w trybie powództwa określonego w art. 10 tej ustawy, b) art. 365 kpc poprze jego błędne zastosowanie i pominięcie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w N. z dnia [...] kwietnia 2005 r. sygn. akt I C [...], którego to wyroku załącznikiem jest opinia mgr inż. J.P. z miesięcy luty-kwiecień 2004 r.; 2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) w zw. z art. 151 i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) – dalej ppsa, przez zaniechanie przez Sąd I instancji poprawnej kontroli zastosowania przez organ nadzorczy przepisów postępowania administracyjnego, tj.: – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa przez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia w całości pomimo tego, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy, w konsekwencji czego Sąd I instancji błędnie uznał, że w postępowaniu administracyjnym nie zachodził brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy z uwagi na niedostateczne ustalenie faktów i ich znaczenia według obowiązujących przepisów prawa oraz w zakresie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, a to brak ustalenia losów prawnych działki gruntu posiadającego w dacie 27 maja 1990 r., oznaczenie geodezyjne nr [...], obręb [...] od chwili jej przejęcia przez Skarb Państwa oraz jej rzeczywistego stanu pranego i podstaw nabycia prawa własności przez Skarb Państwa, tj.: - pominięcia prawomocnego wyroku ustalającego Sądu Okręgowego w N. z [...] kwietnia 2005 r., sygn. akt I C [...], którego to wyroku załącznikiem jest opinia mgr inż. J.P. z luty-kwiecień 2004 r., - błędnej oceny opinii mgr inż. J.P. z luty-kwiecień 2004 r., wniosku z 11 września 1973 r., Dz. Kw. [...]; decyzji z [...] maja 1966 r., znak [...] oraz decyzji z [...] czerwca 1966 r., znak [...], z których wynika jakie były podstawy ujawnienia prawa własności do działki ew. [...] obręb [...] na rzecz Skarb Państwa, - oparcie ustaleń będących podstawą wydania zaskarżonego postanowienia wyłącznie na bezkrytycznie ocenionym dokumencie - piśmie z Sądu Rejonowego w N. z 23 lutego 2012 r. i pominięcie pozostałych dowodów w sprawie, - pominięcie treści zapisów w wykazach hipotecznych: Iwh [...] i [...], oba gm. kat. N. oraz wpisów w księgach wieczystych KW nr [...] i Kw nr [...] oraz zaniechanie dokonania ich analizy; b) art. 16 § 1 w zw. z art. 110 kpa przez nieuzasadnione uznanie, iż do rozpoznania niniejszej sprawy konieczna jest zmiana okoliczności faktycznych, gdy tymczasem rozpoznaniu niniejszej sprawy nie stoi na przeszkodzie decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] kwietnia 2016 r. z uwagi na odmienny status skarżących, którzy wykazali swój tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości w szczegółowy sposób uzasadnili swój wniosek odwołując się do prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w N. z [...] kwietnia 2005 r., sygn. akt I C [...] oraz stanowiącej jego załącznik opinii mgr inż. J.P. z luty-kwiecień 2004 r. wraz ze szczegółowym opisem dokonanych przekształceń geodezyjnych. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono szczegółową argumentację mającą przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku. Również w piśmie z 15 czerwca 2022 r. pełnomocnik skarżących kasacyjnie zawarł dodatkowe uzasadnienie zarzutów kasacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2022 r., poinformowano strony postępowania, że w związku ze zmianą art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach, w których strony nie wyraziły zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony wyrażą na to zgodę. We wskazanym wyżej okresie nie przeprowadza się rozpraw w siedzibie Sądu z udziałem stron. Jeżeli którakolwiek z wezwanych stron oświadczy, że nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. W związku z powyższym zwrócono się o udzielenie informacji, czy strony wyrażają zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz poinformowano o możliwości przedstawienia dodatkowych wyjaśnień na piśmie. W odpowiedzi na powyższe, wszystkie strony postępowania wyraziły zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym sprawa zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z dnia 21 czerwca 2022 r., na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) – dalej zwanej "P.p.s.a.", została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, prawidłowo organ administracji i Sąd I instancji uznały tożsamość sprawy administracyjnej objętej zaskarżonym postanowieniem ze sprawą zakończoną decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] kwietnia 2016 r. W obu bowiem sprawach przedmiotem wniosku skarżących jest żądanie stwierdzenia nieważności tej samej decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] lipca 1992 r. Powołany przez skarżących kasacyjnie wyrok Sądu Okręgowego w N. z [...] kwietnia 2005 r., sygn. akt I C [...], nie zmienia ich statusu w postępowaniu zakończonym zaskarżonym do Sądu I instancji postanowieniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2018 r., skoro wyrok ten istniał już w obiegu prawnym w chwili wydania decyzji przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] kwietnia 2016 r., którą organ umorzył postępowanie z wniosku skarżących. Status skarżących był zatem determinowany powołanym wyrokiem z [...] kwietnia 2005 r. już w chwili wydania decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] kwietnia 2016 r., niezależnie od tego, czy wyrok ten został przez organ uwzględniony i czy wyrok ten został organowi przedłożony. Pozostawanie tej decyzji w obiegu prawnym wyklucza zatem ponowne rozpatrywanie sprawy z wniosku skarżących w tym samym przedmiocie, który został rozstrzygnięty powołaną decyzją. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.