I OSK 2724/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Gminy [...] o wstrzymanie wykonania decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2019 r. Nr [...] w sprawie ze skargi kasacyjnej Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 171/20 oddalającego skargę Gminy [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu utraty prawa własności nieruchomości postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z 28 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 171/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Gminy [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu utraty prawa własności nieruchomości. Od powyższego wyroku skarżąca Gmina wniosła skargę kasacyjną, w której zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Starosty [...] z [...] października 2019 r. Nr [...], którą to decyzją organ I instancji ustalił na rzecz E.K. odszkodowanie w wysokości [...] zł za prawo własności nieruchomości gruntowych, które z mocy prawa przeszły na własność tej Gminy [...]. Powyższa decyzja utrzymana została w mocy decyzją Wojewody [...] z [...] stycznia 2020 r. W uzasadnieniu wniosku Gmina wskazała, że wstrzymanie ww. decyzji jest uzasadnione, bowiem ustalona kwota odszkodowania jest bardzo wysoka (zawyżona) i stanowi nadmierne obciążenie godząc w możliwości codziennego funkcjonowania Gminy, a tym samym powodując uszczerbek w możliwościach zaspokajania potrzeb jej mieszkańców. W przypadku zatem zweryfikowania i uchylenia przedmiotowej decyzji istnieje duże niebezpieczeństwo co do braku możliwości odzyskania zasądzonej kwoty odszkodowania, a co za tym idzie mogłyby zaistnieć nieodwracalne szkody po stronie skarżącej, która bez wątpienia gospodaruje środkami publicznymi. Zdaniem Gminy, niewstrzymanie wykonania decyzji może zrodzić daleko idące konsekwencje powodujące przyznanie odszkodowania za wywłaszczenie dokonane z naruszeniem przepisów prawa. Gmina wskazała, że wywłaszczenie jako wyjątkowa ingerencja we własność prywatną winno być dokonane z uwzględnieniem zasady praworządności, zgodnie z którą organy administracji mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa. Rozstrzygając zatem sprawy w formie decyzji administracyjnych, organy jednostek samorządu terytorialnego nie mogą kierować się interesem swoich jednostek, ani realizować celów wyznaczonych przez te jednostki. Muszą one, po ustaleniu stanu faktycznego sprawy, bezstronnie wyważyć wszystkie prawnie doniosłe interesy społeczne i indywidualne, stosownie do wagi tych interesów, ustalonej na gruncie konstytucyjnego systemu wartości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po oddaleniu skargi, skarżący, który wniósł skargę kasacyjną może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07, ONSAiWSA z 2007 r., nr 4, poz. 77). Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a.") sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie wykonania decyzji, tj. zastosowanie ochrony tymczasowej, nie służy zatem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnej decyzji, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (zob. wyrok NSA z 14 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 691/17). Uprawdopodobnienie natomiast zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wymaga podania przez wnioskodawcę konkretnych okoliczności, z którymi wiąże się szkoda lub trudne do odwrócenia skutki. Odnosząc się do zasadności wniosku w rozpoznawanej sprawie, należy uznać, że wnosząca skargę kasacyjną Gmina [...] wykazała, iż spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji Starosty [...] z [...] października 2019 r. Nr [...]. Wskazać należy, że wykonanie ww. orzeczenia przed podjęciem przez Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnięcia, co do zasadności wniesionej skargi kasacyjnej, może prowadzić do wyrządzenia skarżącej kasacyjnie znacznej szkody. Konieczność zapłacenia przez stronę odszkodowania w ustalonej w decyzji wysokości wiąże się bowiem z naruszeniem dyscypliny finansów publicznych i utratą środków finansowych przeznaczonych na cele określone wcześniej w uchwale budżetowej, co w konsekwencji mogłoby doprowadzić do ich niezrealizowania. Ponadto zapłata tak dużej kwoty może spowodować trudności w jej odzyskaniu od podmiotu wywłaszczonego, w przypadku pozytywnego dla gminy rozstrzygnięcia przed sądem. Podkreślić należy, że w sprawach o wywłaszczanie nieruchomości źródłem obowiązku dla zapewnienia słusznego odszkodowania musi być przede wszystkim konieczność właściwego wyważenia interesów - publicznego i prywatnego. Obowiązek ten przewiduje wprost art. 7 K.p.a. W niniejszej sprawie biorąc pod uwagę wysokość odszkodowania przyznanego decyzją Starosty [...] należy zauważyć, że interes publiczny przemawia za wstrzymaniem jej wykonania. Z tych przyczyn argumenty podnoszone przez skarżącą Gminę odnoszące się do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okazały się uzasadnione. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.