I OSK 2600/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku N.F. o wstrzymanie wykonania w sprawie ze skargi kasacyjnej N.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2516/22 w sprawie ze skargi N.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2022 r. nr KOC/3802/Sr/22 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2516/22 oddali skargę N.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2022 r. nr KOC/3802/Sr/22 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w skardze kasacyjnej od ww. wyroku zawarł m.in. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek wskazał, że kwota zobowiązania wynikająca z zaskarżonych decyzji jest kwotą znaczącą w porównaniu do możliwości finansowych Skarżącego kasacyjnie. Rozpoczęcie egzekucji przed rozpatrzeniem sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny przy uwzględnieniu, że sprawa jest sporna może spowodować nieodwracalne skutki zachwiania możliwości bytowych Skarżącego kasacyjnie i jego rodziny. Podkreślenia wymaga fakt, że ani Skarżący kasacyjnie ani jego żona nie mają pracy, ponadto wychowują syna, który jest dzieckiem niepełnosprawnym. Jedynym źródłem dochodu Skarżącego kasacyjnie i jego rodziny są przyznane świadczenia rodzinne, które pozwalają na zaspokojenie jedynie najpilniejszych potrzeb. Skarżący jest cudzoziemcem, który nie włada językiem polskim w sposób pozwalający na swobodne porozumiewanie się, co znacznie utrudnia znalezienie pracy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 powołanego przepisu, jednak wyłącznie wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić przy tym należy, że postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczy wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi wskazać na konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji. Użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien zaprezentować wnioskodawca. Z treści przepisu wynika bowiem, że podstawową przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest istniejące realne niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Celem omawianej instytucji jest zatem ochrona strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wyjaśnić należy, że wniosek został poparty faktami i Sąd uznał, że argumenty i okoliczności przytoczone przez skarżącego dają podstawy do uznania, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. Za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji przemawia przede wszystkim wysokość zobowiązania nałożonego na skarżącego w stosunku do trudnej sytuacji faktycznej i materialnej rodziny skarżącego. Jak wynika z oświadczenia skarżącego, powtórzonego we wniosku o wstrzymanie wykonania - zarówno on, jak i jego żona nie pracują, opiekują się niepełnosprawnym dzieckiem, które wymaga stałej opieki, co wynika z orzeczenia z 24 kwietnia 2019 r. o niepełnosprawności. Skarżący jest cudzoziemcem, który nie włada językiem polskim w sposób pozwalający na swobodne porozumiewanie się, co znacznie utrudnia znalezienie pracy. Skarżący wraz z rodziną utrzymuje się jedynie z przyznanych świadczeń rodzinnych, w tym świadczenia pielęgnacyjnego, które pozwalają na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb. Wprawdzie przedmiot sprawy, jak już słusznie zauważył Sąd I instancji w swoim postanowieniu dotyczącym wstrzymania wykonania zaskarżonej w sprawie decyzji, stanowi świadczenie pieniężne, które z natury rzeczy jest odwracalne, co oznacza - w wyniku ewentualnego uwzględnienia skargi - zwrot należności z odsetkami, jednak również Sąd Naczelny wziął pod uwagę skutki ewentualnego postępowania egzekucyjnego dla egzystencji skarżącego i jego rodziny, co oznacza, że w tej akurat sytuacji Sąd uznał, że należy zastosować ochronę tymczasową przewidzianą w art. 61 § 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.