Sygnatura
I OSK 2512/23
I OSK 2512/23 - Wyrok NSA z 2025-09-04
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 4 września 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Dnia 4 września 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 września 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2986/22 w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 19 maja 2023 r. I SA/Wa 2986/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R.G. (Skarżący) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Minister) z [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. Skarżący zaskarżył wyrok Sądu Wojewódzkiego w całości podnosząc zarzut naruszenia: 1 art. 104 k.p.a. w zw. z § 5 i 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1.05.1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6.09.1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6.09.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez zaniechanie wydania decyzji stwierdzającej o tym, czy dana nieruchomość podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6.09.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, 2 art. 105 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji istnienia przesłanek do wydania decyzji co do istoty sprawy, 3 § 5 ust. 1 i § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1.03.1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6.09.1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez jego niezastosowanie, 4. naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji wbrew słusznemu interesowi obywateli, brak rozstrzygnięcia wątpliwości prawnych na korzyść odwołującego, brak przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego oraz dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób dowolny a nie swobodny, 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w art. 21 oraz 64 gdyż prawo własności było i jest prawem chronionym przez państwo. Skarżący wniósł o : 1) uwzględnienie skargi w całości, uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy, 2) ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Skarżący wniósł również o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wymienionych w uzasadnieniu pisma znajdujących się w aktach sprawy Wojewody Wielkopolskiego. W uzasadnieniu wskazał, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem Ministra utrzymującym w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego (Wojewoda) z [...] czerwca 2022 r. umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia, że wskazane przez niego nieruchomości nie podlegały pod działanie dekretu o reformie rolnej. Wyjaśnił, że uwłaszczenia majątku jego spadkodawców dokonano na podstawie orzeczenia PPRN w Poznaniu, Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z [...] czerwca 1960 r. i orzeczenia PWRN w Poznaniu, Wydział Rolnictwa I Leśnictwa z [...] października 1960 r. Podkreślił, że Państwo Polskie przejęło w 1960 r. na podstawie ww. orzeczeń następujące nieruchomości rolne : 1. działki gruntu o pow. 2.76.18 ha , KW nr [...] (H.) oraz działki gruntu o pow. 14.50.45 ha (G., W.) , KW nr [...] (nowy nr) stanowiące własność A.G. zamężnej B., 2) działki o pow. 11.10.55 ha, KW nr [...], stanowiące własność D.G., 3) działki o pow. 71.50.37 ha , KW [...] wykaz 1.1658, stanowiące własność K. i H.G. Łącznie rodzinie G. zabrano 99.87.52 ha . Podkreślił, że każda z ww. nieruchomości należała do innych właścicieli, jedynie działka gruntu o pow. 71,50.37 ha, KW [...] wykaz 1.1658 stanowiła współwłasność małżonków K. i H.G.. Ziemie zostały przejęte na rzecz Państwa bez odszkodowania, na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego z 4 października 1952 r. Przedmiotowy protokół stwierdza przymusowe zagospodarowanie majątku M., należącego do rodziny G.: K. i H.G., D.G. oraz A.G. z domu B. (grunty orne, łąki, dom mieszkalny, chlewy, stodołę, maszyny i urządzenia rolnicze, inwentarz żywy, zapasy i zasiewy). Wskazał, że w dokumentach rodziny G. jest też inny protokół zdawczo-odbiorczy z 1950 r. o przekazanie jedynie w użytkowanie przez D.G. 5 ha gruntów na Skarb Państwa (własność D.G.) oraz odwołanie D.G. od orzeczenia o przejęcia gruntów na rzecz Skarbu Państwa z dnia 8.07.1960 r, z żądaniem zwrotu nieruchomości o powierzchni 11.10.55 ha). Wyjaśnił, że orzeczeniem z [...] października 1960 r. PWRN Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w Poznaniu utrzymano w mocy decyzję o przymusowym przejęciu na rzecz Państwa majątku rodziny G. z czym nie sposób się zgodzić. Podniósł, że po wojnie majątki ziemskie były przejmowane na podstawie dekretu o reformie rolnej z 6.09.1944 r. Zgodnie z ww. dekretem w byłym woj. poznańskim normy obszarowe co do przejmowanych majątków ziemskich wynosiły 100 ha. Nieruchomości nie spełniały norm obszarowych, gdyż nie stanowiły jednej nieruchomości rolnej, zatem winny być wyłączone spod działania dekretu o reformie rolnej, a stwierdzenia tego żądał Skarżący. Ze znajdującego się w aktach księgi wieczystej o nr [...] wniosku do Sądu Powiatowego w Lesznie (wpływ do Sądu 24 października 1960 r.) wynika, iż nieruchomości rodziny G. zostały przejęte w wykonaniu reformy rolnej (wpis w KW na podstawie dekretu z dnia 8.09.1946 r. o wpisywaniu w kw prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej i rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej z dnia 30.04.1947 r.), a zatem winny być spełnione normy obszarowe. Dekret z 1945 r. dotyczył wyłącznie przymusowego zagospodarowania, a nie uwłaszczenia. Nadto grunty rodziny G. były zagospodarowane, o czym świadczy protokół zdawczo-odbiorczy z 1952 r., zatem zastosowanie winien mieć dekret o reformie rolnej i przepisy wykonawcze do tego aktu prawnego, a zatem i art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzaniem reformy rolnej ( w przypadku uznania, iż opisane powyżej nieruchomości zalicza się do określonych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 1944 r. o reformie rolnej norm obszarowych). Skarżący wskazał, że zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa I Reform Rolnych z dnia 1.03.1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6.09.1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej organ orzeka, czy nieruchomość lub jej część podpadała pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Z tego powodu wniósł o wydanie takiej decyzji. Wskazał, że skoro organ pierwszej instancji sam stwierdza, iż żaden ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie potwierdza przejęcia wnioskowanych nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, organ ten był władny wydać decyzję zgodnie z wnioskiem Skarżącego. Podkreślił, że obecnie pozbawiony został prawa uzyskania nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z [...] października 1960 r, nr [...] z uwagi na nowelizację k.p.a. zgodnie z którą, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Oznacza to, że w odniesieniu do decyzji doręczonej lub ogłoszonej od 10 do 30 lat temu możliwe jest wyłącznie stwierdzenie wydania jej z naruszeniem prawa. Podkreślając, że po wojnie majątki ziemskie były przejmowane na podstawie dekretu o reformie rolnej z dnia 6 września 1944 r. tj. na podstawie art. 2 ust. 1 ww. dekretu Skarżący wskazał, że powyższe nieruchomości nie spełniały norm obszarowych, gdyż nie stanowiły jednej nieruchomości rolnej, zatem winny być wyłączone spod działania dekretu o reformie rolnej, a niewątpliwie takiemu podlegały zważywszy na władanie nimi przez państwo Polskie jeszcze przed wydaniem orzeczenia o przymusowym przejęciu nieruchomości na Skarb Państwa. Podniósł, że powyżej przywołane protokoły wskazują na przejęcie spornych nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na postawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, wbrew odmiennym stanowiskom organów rozpatrujących sprawę. Skarżący wyjaśnił, że w jego ocenie zaskarżone orzeczenie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa tj. z pominięciem analizy wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Wejście w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. Nr 17, poz. 71 ze zm., dalej jako "ustawa z 12 marca 1958 r."), nie zmieniło sytuacji prawnej właścicieli gospodarstw, które zostały przejęte w sposób niezgodny z przepisami dekretu, w tym znaczeniu, że nie dało im nowych narzędzi prawnych, umożliwiających domaganie się zwrotu wadliwie przejętych majątków. Wskazał, że przepis § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. miał z założenia służyć naprawieniu skutków wadliwie przejmowanych majątków. Mimo to ówczesny ustawodawca - dostrzegając przypadki wadliwej realizacji reformy rolnej - dokonał kilku prób "konwalidacji" przejęć nieruchomości dokonanych niezgodnie z prawem, nie eliminując jednocześnie z systemu prawa § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 roku. Skarżący podniósł, że ustawa z 12 marca 1958 r. stanowiła jeden z przykładów takiego aktu "konwalidacji". Innym przykładem był dekret z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz.U. Nr 57, poz. 321). Akty te miały sanować przypadki wadliwego przejęcia nieruchomości. Co istotne Sąd Najwyższy stwierdził, iż zaświadczenie wojewódzkiego urzędu ziemskiego stwierdzające, że nieruchomość przeznaczona jest na cele reformy rolnej nie jest decyzją administracyjną ( uchwała SN z 27.11.1991, III CZP 90/91). Skarżący wskazał końcowo, że w art. 21 oraz 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo własności było i jest prawem chronionym przez państwo. Poprzez powyżej opisane działania Państwa Polskiego doszło zatem do naruszenia przepisów polskiej Konstytucji co winno skutkować nieważnością skarżonego orzeczenia. Naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegało natomiast na wydaniu decyzji wbrew słusznemu interesowi odwołującego, który został pozbawiony przez polskie państwo słusznego odszkodowania. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Sąd kasacyjny przypomina, że skarga kasacyjna stanowi sformalizowany środek zaskarżenia, (sporządzany przez zawodowego pełnomocnika), dlatego rozpoznanie zawartych w niej zarzutów jest możliwe tylko wtedy, gdy zostały sformułowane w sposób odpowiadający ustawowym wymogom określonym w art. 174 p.p.s.a. Prawidłowe przytoczenie i sformułowanie podstaw kasacyjnych w formie weryfikowalnych zarzutów (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) powinno obejmować wskazanie naruszonych przepisów oraz podanie sposobu ich naruszenia (art. 174 p.p.s.a.), a także musi zawierać konieczną konkretyzację tych podstaw przez powiązanie ich treści ze stanem prawnym i faktycznym sprawy w celu właściwego ukierunkowania kontroli kasacyjnej. Skarżący kasacyjnie jest więc zobowiązany do szczegółowego określenia już w treści podstaw kasacyjnych sposobu i formy naruszenia przepisów prawa materialnego lub formalno-procesowego w płaszczyźnie twierdzeń skonkretyzowanych na tle poszczególnych elementów stanu faktycznego i stanu prawnego sprawy (por. wyrok NSA z 6 sierpnia 2025 r. I OSK 2311/23 i przywołane w nim orzecznictwo). W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej zaniechał wskazania na której z podstaw wskazanych w art. 174 p.p.s.a. stawia Sądowi Wojewódzkiemu poszczególne zarzuty. Innymi słowy, autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił, czy poszczególne zarzuty to zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też zarzuty naruszenia prawa materialnego. Nie powiązał również zarzutów naruszenia przepisów k.p.a. z przepisami regulującymi postępowanie przed sądami administracyjnymi. Pomimo zawarcia w skardze kasacyjnej wskazania, że środek ten dotyczy wyroku Sądu Wojewódzkiego, sposób sformułowania zarzutów jak i treść uzasadnienia wskazują, że autor skargi kasacyjnej kieruje swoje zarzuty wobec organu administracji. Świadczą o tym następujące fragmenty skargi kasacyjnej: a. wniosek o przeprowadzenie dowodów wymienionych w uzasadnieniu pisma znajdującego się w aktach Wojewody, b. wniosek o wydanie decyzji (str. 4 uzasadnienia skargi kasacyjnej), c. wskazanie, że organ pierwszej instancji władny był wydać decyzję zgodnie z wnioskiem odwołującego (str. 5 uzasadnienia skargi kasacyjnej) jak również konsekwentne posługiwanie się w treści skargi kasacyjnej określeniem "odwołujący". Zarzuty objęte punktami 1- 4 skargi kasacyjnej uznać należy za zarzuty o charakterze procesowym. Wyjaśnić należy w tym miejscu, że sąd administracyjny nie stosuje przepisów procesowych regulujących postępowanie przed organami administracyjnymi a jedynie kontroluje prawidłowość ich zastosowania przez te organy. Jeżeli autor skargi kasacyjnej uważa, że organy administracji rozpoznając sprawę naruszyły przepisy postępowania, czego nie dostrzegł sąd administracyjny, wówczas w skardze kasacyjnej winien wskazać, jakie przepisy p.p.s.a. zostały naruszone przez Sąd Wojewódzki na skutek niedostrzeżenia owych naruszeń. Skarżący nie powiązał ani zarzutów naruszenia przepisów k.p.a. ani zarzutu naruszenia § 5 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 z późn. zm., dalej "rozporządzenie) z przepisami p.p.s.a., co oznacza, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania sformułowane zostały wadliwie. Niezależnie od tej oceny, tak sformułowane zarzuty wymagają jednak wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie przywołanej za ich pomocą argumentacji (por.: uchwała NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09). Istota zarzutów objętych punktami 1-3 petitum skargi kasacyjnej sprowadza się do stwierdzenia, że w ocenie Skarżącego zachodziły podstawy do wydania w sprawie decyzji administracyjnej na podstawie § 5 rozporządzenia. Ustosunkowanie się do tych zarzutów wymaga zatem w pierwszej kolejności odniesienia się do zarzutu objętego punktem 4 petitum skargi kasacyjnej, to jest zarzutu naruszenia art. 7, 7a, 77 § 1, 80 k.p.a. Ze sposobu jego sformułowania wynika, że Skarżący naruszenia wskazanych przez siebie przepisów upatrywał w wydaniu decyzji wbrew słusznemu interesowi obywateli, braku rozstrzygnięcia wątpliwości prawnych na korzyść odwołującego, braku przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego oraz w dokonaniu oceny materiału dowodowego w sposób dowolny a nie swobodny. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazywał natomiast, że naruszenie to polegało na wydaniu decyzji wbrew słusznemu interesowi odwołującego, który został pozbawiony przez Polskie Państwo słusznego odszkodowania. Sąd kasacyjny wskazuje, że podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów było ustalenie, że przejęcia opisanych we wniosku Skarżącego nieruchomości nie dokonano na podstawie art. 2 ust 1 lit e Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (t.j. Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 z późn. zm., dalej "dekret") ale na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. nr 17, poz. 71, dalej " ustawa z 12 marca 1958 r."). Ustalenie to poczynione zostało na podstawie wydanych [...] czerwca 1960 r. orzeczeń Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Lesznie [...], [...] oraz utrzymującego je w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z [...] października 1960 r. znak [...]. Sąd Wojewódzki oddalając skargę zwrócił uwagę, że w rozpoznawanej sprawie brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, że będące przedmiotem postępowania nieruchomości przejęte zostały na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, a tylko w takiej sytuacji organ administracyjny byłby uprawniony do orzekania o ich niepodpadaniu pod poddziałanie ww. przepisu. Wyjaśnił, że wbrew zarzutom skargi, o przejęciu majątku we wskazanym trybie nie może świadczyć wyłącznie fakt sporządzenia protokołu zdawczo-odbiorczego z 4 października 1952 r. odnośnie jego przymusowego zagospodarowania. Brak jest bowiem dowodów, że w protokole tym stwierdzono przeznaczenie nieruchomości ziemskiej na cele reformy rolnej według art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Tym samym przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie ujawniło żadnych dokumentów potwierdzających przejęcie majątku w tym trybie. Sąd Wojewódzki zwrócił również uwagę, że Skarb Państwa został wpisany jako właściciel nieruchomości do dawnych ksiąg wieczystych KW [...] - własność A.G., KW [...] - własność A.B., KW [...] - własność D.G. oraz KW wykaz liczby [...] - własność K. i H.G. na podstawie orzeczeń Prezydium WRN w Poznaniu z [...] października 1960 r. oraz Prezydium PRN w Lesznie z [...] czerwca 1960 r. Sąd kasacyjny dostrzega, że Skarżący powoływał się zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i na etapie skargi kasacyjnej na wniosek do Sądu Powiatowego w Lesznie opatrzony datą wpływu - 4 października 1960 r., podnosząc, że z wniosku tego wynika, iż nieruchomości rodziny G. zostały przejęte "w wykonaniu reformy rolnej" tj. na podstawie dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej i rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej z dnia 30 kwietnia 1947 r. Jak słusznie zwróciły uwagę organy oraz Sąd Wojewódzki, ujawnienie Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości przejętych w trybie dekretu następowało zgodnie z § 12 rozporządzenia na wniosek właściwego wojewódzkiego urzędu ziemskiego, przy czym "Tytułem do wpisania na rzecz Skarbu Państwa w księdze hipotecznej (gruntowej) prawa własności nieruchomości ziemskich, wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. b, c, d i e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13), jest zaświadczenie wojewódzkiego urzędu ziemskiego, stwierdzające, że nieruchomość ziemska jest przeznaczona na cele reformy rolnej według powołanych przepisów" (art.1 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 39, poz. 233 z późn. zm.) W rozpoznawanej sprawie zaświadczenie takie nie zostało odnalezione. Nie zostało ono również przywołane jako podstawa wpisu w księdze wieczystej. Co więcej, właśnie fakt wydania orzeczeń z 1960 r. (i przywołania ich jako podstawy wpisu w księgach wieczystych) świadczy o tym, że nieruchomości nie zostały przejęte na podstawie dekretu ale na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. Przywołany przez Skarżącego protokół zdawczo-odbiorczy z 4 października 1952 r. również nie potwierdza, by podstawą przejęcia był art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Powoływany kilkakrotnie jako znajdujący się w "dokumentach rodziny G." inny protokół zdawczo-odbiorczy z 1950 r. nie został złożony do akt sprawy. Nie można zatem czynić organom a w konsekwencji Sądowi Wojewódzkiemu zarzutu nieuwzględnienia wynikających z niego okoliczności. Odwołanie D.G. od orzeczenia o przejęcia gruntów na rzecz Skarbu Państwa 8 lipca 1960 r, z żądaniem zwrotu nieruchomości o powierzchni 11.10.55 ha potwierdza, że podstawę przejęcia przez Państwo tej nieruchomości stanowił inny przepis niż art. 2 ust 1 lit. e dekretu. Zatem zarzuty objęte punktem 4 petitum skargi kasacyjnej uznać należało za niezasadne. W rozpoznawanej sprawie Sąd Wojewódzki słusznie uznał, że ustalenia faktyczne organów zostały poczynione prawidłowo, co oznacza, że nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Przedstawiona w skardze kasacyjnej argumentacja (stanowiąca, jak już wskazywano powtórzenie argumentacji podnoszonej na etapie postępowania przed organami administracji) nie doprowadziła do zakwestionowania prawidłowości ustaleń przyjętych przez Sąd Wojewódzki. Argument dotyczący naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji wbrew słusznemu interesowi obywateli jest w realiach sprawy oczywiście niezasadny. Przywołany przez Skarżącego fragment art. 7 k.p.a. nakazujący organom administracji załatwienie sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli dotyczy spraw rozstrzyganych w ramach uznania administracyjnego. Wydana w sprawie decyzja nie ma zaś charakteru uznaniowego. Ustalenie, że brak jest dowodów potwierdzających przejęcie nieruchomości w trybie przepisów dekretu obligowało organy do wydania decyzji o umorzeniu postępowania. Przywołany przez Skarżącego art. 7a k.p.a składa się z dwóch jednostek redakcyjnych. Skarżący zaniechał wskazania, który z paragrafów przywołanego przez niego przepisu został naruszony przez organy, czego nie dostrzegł Sąd Wojewódzki. Z uwagi na zasadę związania Sądu kasacyjnego zarzutami podniesionymi w skardze kasacyjnej i brak możliwości domniemywania, jaki konkretny przepis został naruszony w ocenie autora skargi kasacyjnej, w tym zakresie zarzut ten uchyla się spod kontroli kasacyjnej. Niepodważenie na etapie skargi kasacyjnej ustaleń faktycznych, zgodnie z którymi podstawą prawną przejęcia wskazanych we wniosku nieruchomości był inny przepis niż art. 2 ust. 1 pkt e dekretu oznacza, że za niezasadne uznać należało również zarzuty objęte punktami 1-3 petitum skargi kasacyjnej. Sąd kasacyjny wyjaśnia, że tryb orzekania przewidziany w § 5 rozporządzenia dotyczył rozstrzygnięcia, czy dana nieruchomość, przejęta na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, rzeczywiście stanowiła nieruchomość podpadającą pod działanie tego przepisu. Tryb ten nie może być stosowany w przypadkach, w których podstawę przejęcia stanowił inny przepis, niż dekret o reformie rolnej. Zatem, skoro podstawę przejęcia stanowił inny akt, niż dekret, nie było możliwe prowadzenie postępowania na podstawie § 5 rozporządzenia, co oznacza, że niezasadny był również zarzut objęty punktem 1 petitum skargi kasacyjnej w zakresie dotyczącym naruszenia § 5 w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Zgodnie z przywołanym przez Skarżącego w punkcie 1 i 3 petitum skargi kasacyjnej § 6 rozporządzenia : strona, ubiegająca się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. (1) pkt e), winna przedłożyć wojewódzkiemu urzędowi ziemskiemu dowody, stwierdzające dokładny obszar tej nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju, a w braku takich dowodów zwrócić się do wojewódzkiego urzędu ziemskiego o sporządzenie dowodów pomiarowych na swój koszt. Skarżący nie wyjaśnił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w czym upatruje naruszenie tego przepisu. Jego naruszenia nie dostrzega również Sąd kasacyjny – skoro brak było podstawy prawnej dla prowadzenia postępowania w trybie § 5 rozporządzenia, przepis § 6 rozporządzenia jako regulujący kwestie dowodowe w takim postępowaniu, nie mógł zostać naruszony. Zarzut objęty punktem 2 petitum skargi kasacyjnej, to jest zarzut naruszenia art. 105 k.p.a. uchylał się spod kontroli kasacyjnej z tych samych przyczyn, co zarzut naruszenia art. 7a k.p.a. – to jest z uwagi na niesprecyzowanie naruszonej jednostki redakcyjnej. Ta sama uwaga dotyczy objętego punktem 1 petitum skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 104 k.p.a. oraz objętego punktem 5 petitum skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego – to jest art. 21 i art. 64 Konstytucji. Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 23 października 2023
- Symbol z opisem
- 6290 Reforma rolna
- Hasła tematyczne
- Administracyjne postępowanie
- Skarżony organ
- Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
- Sędziowie
- Anna Wesołowska /sprawozdawca/ Piotr Niczyporuk Piotr Przybysz /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
art. 184 · Dz.U. 2024 poz. 935
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny