I OSK 2500/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 439/24 w sprawie ze skargi M.Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 4 marca 2024 r. nr KO.411.359.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem z dnia 30 lipca 2024 r. (sygn. akt II SA/Bd 439/24) - orzekając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako: "p.p.s.a") i po rozpoznaniu skargi M. Ł. – uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 4 marca 2024 r. nr KO.411.359.2024 oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Aleksandrów Kujawski z dnia 22 grudnia 2023 r. nr ŚR.5233.148.2023 o odmowie przyznania M. Ł. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką D.Ł.. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. Ł., zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 grudnia 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615) -poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że żyją jeszcze inne osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny w stopniu pierwszym, które jednak są osobami nie dającymi rękojmi sprawowania należytej opieki nad osobą niepełnosprawną oraz żaden przepis prawa nie przewiduje kryteriów wyboru opiekuna z grupy osób na których ciąży obowiązek alimentacyjny w tym samym stopniu. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2024, poz. 935 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w w/w skardze. Rozpoznawana skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. to jest na naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 grudnia 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615; dalej jako "u.ś.r."). Zarzut ten - w realiach przedmiotowej sprawy - okazał się jednak chybiony i nie mógł prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Wyjaśnić należy, że – jak wskazano to na wstępie - zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.Ł., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 4 marca 2024 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Aleksandrów Kujawski z dnia 22 grudnia 2023 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Sądu I Instancji stanowił przy tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. zgodnie z którym, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z motywów w/w wyroku wynikało, że Sąd Wojewódzki dopatrzył się owego mogącego mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy naruszenia przez organ przepisów procesowych w postaci: art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. i w zw. z art. 140 k.p.a. Zdaniem bowiem Sądu, przyjęte przez Kolegium stanowisko, iż w sprawie nie została spełniona wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanka związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki nad matką było nieuzasadnione z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. W związku z tym Sąd Wojewódzki stwierdził, że organ odwoławczy nie odniósł się do: okoliczności przyznania skarżącemu decyzją Burmistrza Aleksandrowa Kujawskiego z dnia 13 października 2022 r. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad matką na okres od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia 31 października 2023 r., w której to decyzji organ ten stwierdził spełnienie przesłanki niewykonywania przez skarżącego pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką; pozytywnej oceny związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką wyrażoną przez organ I instancji w toku niniejszego postępowania; kwestii oświadczeń skarżącego podważających poprawność negatywnej oceny pracownika socjalnego po przeprowadzonym pod nieobecność skarżącego wywiadzie środowiskowym a także nie zweryfikował sytuacji życiowej brata skarżącego, na którym również ciążył obowiązek alimentacyjny wobec matki. Uchybienia te, jak podnosił Sąd Wojewódzki, doprowadziły do braku możliwości prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. i właściwej oceny wyrażonej w niej przesłanki niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Z tych też powodów Sąd Wojewódzki uznał, że zachodziła konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania, które pozwoli na jednoznaczną ocenę czy w zaistniałych okolicznościach, po stronie skarżącego występują przesłanki umożliwiające przyznanie mu wnioskowanego świadczenia. Z powyższego wynika zatem, że podstawą uchylenia korzystnego dla skarżącego wyroku były wyłącznie kwestie proceduralne koncentrujące się wokół braku wszechstronnego wyjaśnienia w toku postępowania administracyjnego istotnych dla sprawy okoliczności. Skarga kasacyjna nie zawierała natomiast stosownego zarzutu naruszenia przepisów postępowania, który pozwoliłyby dokonać Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu kontroli zaleconego przez Sąd Wojewódzki zakresu ponownego przeprowadzenia przez organy postępowania administracyjnego. Podniesiony zaś zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., polegającej na uznaniu, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, iż żyją jeszcze inne osoby na których w równym stopniu ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki skarżącego (tj. brat skarżącego) dotyczył kwestii, do której Sąd I instancji odniósł się jedynie dodatkowo (marginalnie) w końcowej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku, wskazując na potrzebę wyjaśnienia przez organy również sytuacji życiowej brata skarżącego. Co prawda skład orzekający zgadza się ze stanowiskiem autora skargi kasacyjnej, że nie jest prawidłowa taka wykładania art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., która dopuszcza możliwość nieprzyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym rodzicem z uwagi na posiadanie przez stronę rodzeństwa (na równi zobowiązanego do alimentacji wglądem tego samego rodzica), jednak, jak wyżej wskazano, w rozpoznawanej sprawie nie ta okoliczność była przyczyną uchylenia przez Sąd Wojewódzki zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W związku z powyższym uznać należy, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. był nieadekwatny do istoty sporu zaistniałego w niniejszej sprawie. Innymi słowy, wskazanie jako wzorca kontroli art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie było w tym przypadku trafne. Sąd Wojewódzki nie dokonał bowiem wykładni ww. przepisu, a stwierdził jedynie zaistnienie uchybień procesowych, które wystąpiły w prowadzonym przez organy postępowaniu administracyjnym. W tym stanie rzeczy, uznając skargę kasacyjną za niezasadną, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.