I OSK 2497/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 936/24 w sprawie ze skargi E.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 5 lutego 2024 r., nr KO-902/4103/531/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 936/24 oddalił skargę E.D.j (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z 5 lutego 2024 r., nr KO-902/4103/531/23, którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy S. z 22 czerwca 2023 r. nr GOPS.5211.11.2.23 odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na matkę. W skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca zrzekła się rozprawy. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie: I. prawa materialnego, tj.: 1. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia oraz że między rezygnacją lub niepodejmowaniem przez skarżącą z zatrudnienia nie występuje związek przyczynowy. II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, tj.: 1. art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez oddalenie skargi przy nieuwzględnieniu całości materiału dowodowego zebranego w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2. art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niesłuszne oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), bowiem organ odwoławczy orzekł jednoznacznie sprzecznie z zebranym materiałem dowodowym oceniając go zupełnie dowolnie, czym naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów, zdecydowanie wykraczając poza granice tej swobody. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu. Skarga kasacyjna została oparta na zarzutach naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzut kasacyjny naruszenia prawa materialnego może dotyczyć błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania. W niniejszej sprawie postawiono zarówno zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390; dalej: u.ś.r.), jak i jego niewłaściwego zastosowania. Uzasadnienie zarzutu błędnej wykładni związane jest z wykazaniem, że przyjęte przez Sąd I instancji rozumienie określonego przepisu narusza uznane dyrektywy interpretacyjne. Wymaga zatem z jednej strony wskazania, na czym polega błąd Sądu w interpretacji przepisu, jakie dyrektywy zostały naruszone, zaś z drugiej strony wykazania, jakie winno być prawidłowe rozumienie przepisu. Takiej argumentacji skarga kasacyjna nie zawiera. Natomiast Sąd I instancji nie wykluczył bynajmniej czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego osoby niepełnosprawnej przez opiekuna z zakresu czynności opiekuńczych. Tego zagadnienia Sąd I instancji w ogóle nie rozważał. Sąd I instancji odniósł się w uzasadnieniu jedynie do kwestii rozumienia stałej i długotrwałej opieki uznając, że zakres sprawowanej opieki w sprawie, w której dochodzi do uwzględnienia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, musi być tego rodzaju, że obiektywnie wyklucza możliwość jakiegokolwiek zarobkowania. To rozumienie jest prawidłowe, świadczenie przyznaje się bowiem osobie, która ze względu na zakres opieki nie może być aktywna zawodowo. Z tego względu zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie uzasadnia uwzględnienia skargi kasacyjnej. Natomiast zastosowanie przepisu to kwestia kwalifikacji prawnej ustalonego stanu faktycznego. Zarzut niewłaściwego zastosowania wymaga zatem wykazania, że w ustalonych okolicznościach faktycznych doszło do wadliwej kwalifikacji prawnej i stan faktyczny nie odpowiada hipotezie zastosowanej normy prawnej. W tej sytuacji warunkiem skuteczności zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. było wykazanie naruszenia przepisów postępowania i wadliwości ustaleń faktycznych bądź oceny ustalonych okoliczności faktycznych. Nie znajdują potwierdzenia zarzuty naruszenia przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zarzucając brak ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności, skarga kasacyjna nie precyzuje, jakie dowody zostały pominięte, nie podważa też poczynionych ustaleń faktycznych. Z materiału sprawy wynika zaś, że skarżąca pracowała w okresie od 1 kwietnia 2023 r. do 30 kwietnia 2023 r., a stosunek pracy uległ rozwiązaniu z upływem czasu, na jaki umowa została zawarta. Następnie skarżąca złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne 25 maja 2023 r. Ustalono także, że od dnia 1 września 2023 r. ponownie podjęła zatrudnienie w wymiarze ½ etatu, na czas do 5 lipca 2024 r. W tej sytuacji badaniu podlegały przesłanki do uzyskania przez skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od złożenia wniosku do 31 sierpnia 2023 r. Ustalenia dowodowe, w tym wywiad środowiskowy nie potwierdzają, aby w tym okresie sytuacja zdrowotna matki skarżącej była na tyle odmienna i gorsza niż po 1 września 2023 r. i przed 1 maja 2023 r., że wymagała w tym okresie rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą. Takich argumentów i dowodów nie przedstawiono też w skardze kasacyjnej. W tej sytuacji uprawnione było stanowisko, że o przerwie w zatrudnieniu skarżącej nie decydowały względy zdrowotne jej matki, ale inne okoliczności, skoro możliwe było podjęcie przez skarżącą zatrudnienia mimo opieki sprawowanej nad matką legitymującą się w tym okresie odpowiednim stopniem niepełnosprawności. Z wywiadu środowiskowego i wyjaśnień samej skarżącej wynika, że zakres czynności opiekuńczych we wskazanych okresach był zasadniczo taki sam. Wniosek o braku związku między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nie jest w tej sytuacji arbitralny, znajduje potwierdzenie w ustaleniach faktycznych, które zostały ocenione zgodnie z art. 80 k.p.a., przy uwzględnieniu całości materiału dowodowego. Skoro nie zostały podważone ustalenia faktyczne w sprawie, to nie znajduje potwierdzenia zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, a oddalając skargę, Sąd I instancji nie naruszył art. 151 p.p.s.a. Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.