I OSK 2493/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 19 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 279/16 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę kasacyjną

Zaskarżonym wyrokiem z 17 czerwca 2016 r., sygn. I SA/Wa 279/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. G. na decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2015 r. wydaną w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość. W skardze kasacyjnej M. G. zaskarżyła wyrok Sąd I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji organów obu instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) Sądowi I instancji zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm., dalej u.g.n.) polegające na nieuwzględnieniu faktu, że odnoście części spornego gruntu spełniona została przesłanka w nim określona, to jest poprzednik prawny skarżącej nie utracił faktycznej możliwości władania gruntem (tj. dz. Nr [...]) przed dniem 5 kwietnia 1958 r., w związku z tym za tę cześć gruntu powinno zostać przyznane odszkodowanie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w sprawie kluczowe jest ustalenie daty, kiedy poprzedni właściciel utracił faktyczną możliwość władania gruntem. WSA w uzasadnieniu wskazał na 26 lipca 1956 r., kiedy wydano decyzje o odstąpieniu działki o pow. [...] m2 gruntu na rzecz H. H. i S. M.. Sąd błędnie jednak przyjął, że odstąpienie to miało miejsce na rzecz każdego z nich, każdorazowo po [...] m2. Stwierdzenie takie mija się z prawdą, albowiem decyzje z [...] lipca 1956 r. dotyczyły jednej i tej samej, pojedynczej działki wspólnie dla obu wymienionych osób, a nie dwóch działek dla każdej z nich osobno. Decyzje te nie oznaczały przy tym natychmiastowego objęcia gruntu we władanie. W konsekwencji pozostała część gruntu o pow. ok. [...] m2 nigdy nie została rozdysponowana, nie została objęta w użytkowanie, wobec czego były właściciel nie utracił faktycznej możliwości władania nią. W stosunku do tej części istnieją zatem podstawy do przyznania odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Ponieważ postępowanie sądowe w sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zastosowanie znajduje przepis art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten stanowi lex specialis w relacji do art. 141 § 4 p.p.s.a. i ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku, do rozpoznania zarzutów kasacyjnych, co skutkuje pominięciem opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji. Wyrok Sądu I instancji dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach, dostępnej na stronie https://cbois.nsa.gov.pl. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art.176 p.p.s.a skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną oparto wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 215 ust. 2 u.g.n. Zarzut niewłaściwego zastosowania wymaga wykazania, że w ustalonych okolicznościach faktycznych doszło do wadliwej kwalifikacji prawnej i stan faktyczny nie odpowiada hipotezie zastosowanej normy prawnej. Jak się wobec tego wskazuje, zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego może odnieść skutek w sytuacji, gdy nie jest kwestionowany stan faktyczny sprawy (por. wyrok NSA z 13 lutego 2009 r., sygn. I OSK 414/08, wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., sygn. II OSK 270/08). Może on także odnieść skutek po uprzednim uzasadnionym zakwestionowaniu przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego, co wiąże się ze skutecznością zgłoszonych zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego polega bowiem na braku korelacji między przyjętym w sprawie stanem faktycznym, a jego prawną kwalifikacją i powiązanymi z nim skutkami prawnymi. Nie jest natomiast dopuszczalne kwestionowanie stanu faktycznego poprzez zgłaszanie zarzutów niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, taki zarzut nie może służyć obaleniu ustaleń faktycznych. W niniejszej sprawie zarzutem objęto przepis art. 215 ust. 2 u.g.n., zgodnie z którym przepisy tej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Sąd I instancji zaakceptował materiał dowodowy zebrany w postępowaniu administracyjnym i w szczególności przyjął, że poprzedni właściciel pozbawiony został faktycznej możliwości władania działką przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Działka znajdowała się w administracji Zarządu Nieruchomości Miejskich, a następnie została przekazana w użytkowanie wieczyste. Sąd I instancji stwierdził, że nieruchomość w całości pozostawała we władaniu osób trzecich. Powyższe potwierdza zwłaszcza fakt zawarcia dniu 6 kwietnia 1957 r. umów użytkowania przedmiotowej nieruchomości z H. H. i ze S. M., z których to umów wynika, że Prezydium Rady Narodowej w [...] decyzjami z dnia [...] lipca 1956 r. odstąpiło na rzecz użytkowników działkę położoną w [...] przy ul. [...] o pow. [...] m2 dla każdego z nich. Tak więc już co najmniej od tej daty można mówić o braku możliwości władania przedmiotową nieruchomością przez poprzedniego właściciela. Opisując stan faktyczny przyjęty przez organy Sąd I instancji przytoczył stanowisko Wojewody, który w szczególności powołał się na takie dokumenty, jak orzeczenia Komisji Kwalifikacyjnej ds. Indywidualnego Budownictwa Mieszkaniowego z [...] lipca 1956 r.: nr [...] o odstąpieniu na rzecz H. H. działki położonej w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] w trybie ustanowienia użytkowania wieczystego o pow. [...] m2 oraz nr [...] o odstąpieniu na rzecz S. M. działki położonej w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] w trybie ustanowienia użytkowania wieczystego o pow. [...] m2. Jak wynika z przedstawionych ustaleń faktyczny, Sąd I instancji podzielił ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie i wnioski organów, że działka w całości znalazła się przed dniem 5 kwietnia 1958 r. we władaniu osób trzecich, zatem jej poprzedni właściciel przed tą datą został pozbawiony możliwości władania gruntem. Bez zakwestionowania tych ustaleń, nie można Sądowi I instancji postawić skutecznie zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 215 ust. 2 u.g.n. Skoro Sąd I instancji przyjął, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z tego przepisu i poprzedni właściciel przed określoną w przepisie datą utracił faktyczną możliwość władania działką, to nie miał podstaw do uwzględnienia skargi na decyzję odmawiającą przyznania odszkodowania. W skardze kasacyjnej nie postawiono zarzutu naruszenia przepisów postępowania, w szczególności dotyczących postępowania dowodowego. Kwestionując fakt odstąpienia gruntu o pow. po [...] m2 dla każdej z dwóch osób wymienionych w uzasadnieniu decyzji, nie wskazano w skardze kasacyjnej na naruszenie jakichkolwiek przepisów postępowania. Nie podano też, jakie argumenty przemawiają za tezą skargi kasacyjnej, że na rzecz dwóch osób, w odrębnych aktach, orzeczono o odstąpieniu tego samego gruntu o powierzchni [...] m2. Nie pozwala to Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na podważanie przyjętych w sprawie ustaleń faktycznych i w konsekwencji uwzględnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego. Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej.