Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OSK 2368/23

Wyrok NSA z 28 sierpnia 2025 r., I OSK 2368/23 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
28 sierpnia 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Marian Wolanin sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rozwoju i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 489/21 w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 13 stycznia 2021 r. nr DLI-VI.7615.299.2020.MT w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od M. L. na rzecz Ministra Finansów i Gospodarki kwotę 871 (osiemset siedemdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 czerwca 2022 r. I SA/Wa 489/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. L. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 13 stycznia 2021 r. nr DLI-VI.7615.299.2020.MT w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość: 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Lubelskiego z 12 maja 2020 r. nr GN-II.7570.6.105.2019.SK; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz M. L. kwotę 1022 złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał na następujące okoliczności sprawy. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z 13 stycznia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Lubelskiego z 12 maja 2020 r., którą to decyzją organ I instancji ustalił na rzecz M. L. odszkodowanie w wysokości [...] zł z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Gminy Lublin, prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 2 m2 i nr [...] o pow. 140 m2 z obrębu [...]., Gmina Lublin. Przejęcie nastąpiło w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1474; dalej: specustawa drogowa) pod budowę przedłużenia ulicy L[...]. Podstawę ustalenia odszkodowania stanowiły operaty szacunkowe z 1 września 2019 r. Rzeczoznawca majątkowy ustalił, że zgodnie z planem miejscowym, zatwierdzonym Uchwałą Nr 1242/XLIX/2018 Rady Miasta Lublin z 25 października 2018 r., szacowane działki stanowiły tereny zieleni parkowej (11.2.ZP1). Analiza rynku nieruchomości przeznaczonych pod drogi oraz nieruchomości stanowiących tereny zielone wykazała, że ceny nieruchomości przeznaczonych pod komunikację są wyższe od cen gruntów przeznaczonych pod zieleń parkową, a zatem przejęcie ww. nieruchomości na cele inwestycji drogowej powoduje zwiększenie jej wartości. W konsekwencji tego rzeczoznawca dokonał wyceny zgodnie z art. 134 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.), tj. według alternatywnego sposobu użytkowania, czyli w oparciu o zbiór nieruchomości o przeznaczeniu drogowym. Wyceniając grunt biegły zastosował podejście porównawcze, metodę porównywania parami. Składniki budowlane znajdujące się na działce nr [...] i nr [...] oszacowano na łączną kwotę [...] zł. Natomiast wartość składników roślinnych znajdujących się na działce nr [...] wyceniono na [...] zł. Łączna wartość nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] wyniosła [...] zł, natomiast wartość nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę nr [...] oszacowano na [...] zł. Organ odwoławczy podniósł również, że w związku z wydaniem przedmiotowej nieruchomości do dyspozycji inwestora w ustawowym terminie, prawidłowo organ pierwszej instancji ustaloną kwotę odszkodowania powiększył o 5 % wartości nieruchomości, tj. o kwotę [...] zł. W ocenie organu, rzeczoznawca prawidłowo przyjął, że z uwagi na wyższy poziom cen nieruchomości drogowych od cen nieruchomości nabywanych na cele zieleni parkowej, w przedmiotowej sprawie znajdzie zastosowanie zasada korzyści wynikająca z art. 134 ust. 3 i 4 u.g.n. W konsekwencji biegły poprawnie przeprowadził wycenę, tj. w oparciu o ceny nieruchomości o przeznaczeniu drogowym. Organ odwoławczy podkreślił, że jeżeli strona miała zastrzeżenia co do rzetelności i prawidłowości wykonanych operatów, to mogła skorzystać z możliwości ich oceny przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych w celu skontrolowania prawidłowości jego sporządzenia, do czego była uprawniona na mocy art. 157 u.g.n. Możliwość ta zależy jednak od inicjatywy strony. Za niezasadne organ uznał również żądanie wydania decyzji wywłaszczeniowej i ustalenia odszkodowania za pozostałą część nieruchomości. Organ przywołał art. 13 ust. 3 specustawy drogowej i wskazał, że żądanie nabycia części nieruchomości w warunkach określonych w tym przepisie nie jest elementem administracyjnego postępowania wywłaszczeniowego i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Roszczenie o wykup całej nieruchomości w trybie tego przepisu ma bowiem charakter cywilnoprawny, dlatego też może być dochodzone tylko i wyłącznie w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyła M. L. zarzucając jej naruszenie; 1) art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ustalenie odszkodowania, które nie stanowi ekwiwalentu utraconych przeze nią praw, co jest niezgodne z orzecznictwem i zasadami współżycia społecznego, a także niesporządzenie ponownej wyceny zgodnie z wnioskiem skarżącej, 2) naruszenie art. 7, 7b i 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej, która nie tylko pozbawia skarżącej dachu nad głową, ale ustala odszkodowanie, które nie jest adekwatne do wartości wywłaszczonych dóbr. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju, Pracy i Technologii wniósł o jej oddalenie. Uwzględniając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem z 6 czerwca 2022 r. I SA/Wa 489/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że jest ona zasadna, choć z innych przyczyn niż w niej podniesione. W ocenie Sądu I instancji organy nie dostrzegły istotnych nieprawidłowości jakich dopuścił się rzeczoznawca majątkowy szacując wartość przejętych nieruchomości, co dyskwalifikowało przydatność dowodową opinii sporządzonych przez niego w dniu 1 września 2019 r. Przede wszystkim wątpliwości organów co do zgodności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r., Nr 207, poz. 2109, ze zm.; dalej: rozporządzenie), w tym w szczególności jego § 36, powinien wywołać sposób wyceny działek nr [...] i nr [...] w oparciu o rynek transakcji nieruchomościami drogowymi. Kwestia ta ma o tyle istotne znaczenie, że jak podkreśla się w orzecznictwie, § 36 jest przepisem szczególnym, regulującym kompleksowo zagadnienia określania wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. Powołany przepis ma zatem w tym zakresie charakter lex specialis w odniesieniu do pozostałych regulacji odnoszących się do wyceny wywłaszczonych nieruchomości (por. wyrok NSA z 9 lutego 2017 r. I OSK 823/15, Lex nr 2299212). W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że przejęte pod inwestycję drogową działki nr [...] i nr [...], w dacie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, w obowiązującym wówczas miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, nie były przeznaczone pod drogi, lecz pod zieleń parkową. Uzasadniając w niniejszej sprawie wycenę powołanych działek w oparciu o rynek nieruchomości drogowych rzeczoznawca odwoływał się do unormowanej w art. 134 ust. 4 u.g.n. zasady korzyści. Zgodnie z tą zasadą, w przypadku gdy przeznaczenie nieruchomości zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania ustala się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia. Reguła ta jednak w procesie szacowania gruntów przejętych w trybie specustawy drogowej (nie przeznaczonych w planie czy studium pod drogi) ma zastosowanie wyłącznie przy ustalaniu procentowego wzrostu wartości wycenianej nieruchomości według zasad określonych w § 36 ust. 3 ww. rozporządzenia. Powołana norma przewiduje mianowicie, że w sytuacji, w której przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość rynkową nieruchomości określa się w następujący sposób: 1) wartość działek gruntu wydzielonych pod nowe drogi publiczne albo pod poszerzenie dróg istniejących stanowi iloczyn wartości 1 m2 gruntów, z których wydzielono te działki gruntu, i ich powierzchni, wartość nieruchomości zajętych pod drogi publiczne stanowi iloczyn wartości 1 m2 gruntów o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych i ich powierzchni - powiększony, na podstawie badania rynku nieruchomości, nie więcej niż o 50%. Jeśli zatem, jak w rozpoznawanej sprawie, przeznaczenie wynikające z decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej powodowało wzrost wartości przedmiotowych nieruchomości (przeznaczonych w dacie wydania tej decyzji w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod zieleń parkową) to wykluczało to możliwość ustalania ich wartości w oparciu o analizę transakcji nieruchomości nabywanymi pod drogi, jak wynikałoby to z art. 134 ust. 4 u.g.n. W takim bowiem wypadku powinno to nastąpić według transakcji nieruchomościami przeznaczonymi pod zieleń parkową (a więc o tożsamym przeznaczeniu jak grunt wyceniany), przy powiększeniu ustalonej na bazie tego rodzaju reprezentatywnej próbki ich wartości o nie więcej niż 50%,a zatem na zasadach określonych w § 36 § ust. 3 pkt 1 rozporządzenia. To natomiast, o jaki konkretnie procent wartość ma ta zostać zwiększona, ustala się właśnie w oparciu o dane dotyczące transakcji nieruchomościami drogowymi. Co istotne, w takiej sytuacji nie znajdzie również zastosowania § 36 ust. 4 rozporządzenia przewidujący możliwość uwzględniania w procesie wyceny cen transakcyjnych "nieruchomości drogowych". Mógłby on bowiem stanowić podstawę wyceny jedynie wówczas, gdyby przedmiotowa nieruchomość, na dzień wydania decyzji skutkującej wywłaszczeniem, była przeznaczona w planie zagospodarowania przestrzennego pod drogę publiczną. Okoliczność ta jest bowiem warunkiem koniecznym do jego zastosowania (por. wyrok NSA z 21 lutego 2019 r. I OSK 691/17, Lex nr 2639352). Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła. Powyższe dyskwalifikuje zatem opartą na powołanej regulacji, a także wprost zastosowanej zasadzie korzyści przewidzianej w art. 134 ust. 4 u.g.n., wycenę przedmiotowych działek, jako miarodajny dowód w sprawie. Z tych przyczyn, ustalenie odszkodowania na podstawie wskazanej wyceny powoduje, że podjętą w tej materii ostateczną decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii Sąd I instancji ocenił jako wydaną z istotnym naruszeniem powołanych przepisów prawa materialnego, co doprowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak też poprzedzającej ją decyzji Wojewody Lubelskiego. Naruszenie tych przepisów było z kolei wynikiem wadliwej oceny dowodu w postaci operatów szacunkowych z 1 września 2019 r., a tym samym naruszenia art. 80 k.p.a. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 czerwca 2022 r. I SA/Wa 489/21, wniósł Minister Rozwoju i Technologii. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie: 1. prawa materialnego: a) art. 134 ust. 4 u.g.n., poprzez jego błędną wykładnię i uznanie że zasada korzyści ma zastosowanie w procesie szacowania gruntów przejętych w trybie specustawy drogowej, a nieprzeznaczonych w planie, bądź studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego pod drogi, wyłącznie przy ustalaniu procentowego wzrostu wartości wycenianej nieruchomości, a więc według zasad określonych w § 36 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia; b) § 36 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie powinien mieć zastosowania prawidłowy zastosowany art. 134 ust. 4 u.g.n.; 2. przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż dokonano wadliwej oceny dowodu w postaci operatów szacunkowych. Skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zrzekł się także rozprawy. W osobiście sporządzonej odpowiedzi na skargę kasacyjną, skarżąca M. L. stwierdziła, że wyrok Sadu I instancji jest słuszny, a ustalone odszkodowanie rażąco małe. W piśmie procesowym z 22 sierpnia 2025 r. pełnomocnik M. L. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, będąc związany stanowiskiem skarżącej uznającej zaskarżony wyrok za "słuszny", ewentualnie o uwzględnienie skargi kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w przypadku uznania, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia zasady "reformationis in peius" oraz przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły. Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. W skardze kasacyjnej powołano obie podstawy z art. 174 p.p.s.a., zarzucając zarówno naruszenie prawa procesowego, jak i prawa materialnego. Zasadą jest, że w takiej sytuacji w pierwszej kolejności rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny podlegają zarzuty naruszenia prawa procesowego. W rozpoznawanej sprawie zarzuty te ograniczają się jednak do wskazania na niezasadne uznanie, że operat szacunkowy obarczony jest wadami. Na tle oceny prawnej, jaką przyjął Sąd I instancji, zagadnienie prawidłowości operatu szacunkowego ma w pierwszej kolejności charakter materialnoprawny. Rozpoznanie tak sformułowanego zarzutu naruszenia prawa procesowego zależy zatem od uprzedniego rozpoznania zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 27 maja 2025 r. I OPS 1/24, zapadłej po rozpoznaniu wniosku Prezesa NSA, przyjął, że "Określenie wartości nieruchomości wywłaszczonej lub przejętej z mocy prawa na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 311), która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, powinno nastąpić na podstawie § 49 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości (Dz. U. z 2023 r. poz. 1832), a przed zmianą stanu prawnego na podstawie § 36 ust. 4 uchylonego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 555 z późn. zm.), uwzględniając zasadę korzyści określoną w art. 134 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145)." Wprawdzie w niniejszej sprawie nie mieliśmy do czynienia z nieruchomością, "która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową" (przejęte z mocy prawa działki nr [...] i [...] położone były wg planu miejscowego na terenie zieleni parkowej), a zatem sentencja powyższej uchwały nie znajdzie wprost zastosowania w tej sprawie, to jednak uzasadnienie tej uchwały daje argumenty do przyjęcia, że również w takiej jak ta sytuacji (przeznaczenie nieruchomości pod zieleń parkową) zastosowanie powinna znaleźć zasada korzyści wynikająca z art. 134 ust. 4 u.g.n. Podzielić należy stanowisko zawarte w zdaniu odrębnym do uchwały I OPS 1/24, że analiza powołanych w niej orzeczeń NSA prowadzi do wniosku, że zagadnienia w nich poruszane i rozważane, dotyczące problematyki podstaw prawnych ustalania odszkodowania za nieruchomości przejęte w trybie specustawy drogowej, dotyczą stanu prawnego obejmującego art. 134 ust. 3 i ust. 4 u.g.n. w związku z § 36 ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia z 2004 r., bądź też relacji rozporządzenia do u.g.n., a nie wyłącznie relacji pomiędzy art. 134 ust. 4 u.g.n. a § 36 ust. 4 rozporządzenia z 2004 r., jak to ujęto we wniosku o podjęcie uchwały. Na użytek tej sprawy podzielić jednak należy i zacytować jedynie te wnioski z uzasadnienia samej uchwały, z których wynika, że "(...) ustawowa zasada korzyści z art. 134 ust. 4 u.g.n. stanowi o konieczności przyjęcia - jako podstawy wyliczenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość - korzystniejszego dla podmiotu wywłaszczanego przeznaczenia tej nieruchomości ze względu na zwiększenie jej wartości jako pochodnej inwestycyjnej atrakcyjności wynikającej z celu wywłaszczenia. Stosowanie zasady korzyści realizuje w większym stopniu konstytucyjny standard ochrony prawa własności i związanego z nim prawa do słusznego odszkodowania, o których mowa w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Wymiaru odszkodowania nie można ograniczać w sposób arbitralny, bez wyraźnego unormowania, którego nie sposób poszukiwać także w przepisie art. 134 ust. 4 u.g.n. Przepis ten nie pozostawia swobody wyboru w zakresie podstawy określenia wartości nieruchomości, wyraźnie stanowiąc, że określenie tej wartości musi być oparte na korzystniejszym dla wywłaszczanego przeznaczeniu nieruchomości, dającym wyższą jej wartość i w wyniku tego zwiększającym odszkodowanie. Odmienna interpretacja godziłaby w wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasadę wyłącznie ustawowego ustanawiania ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw. Skoro wyznacznikiem wysokości odszkodowania za grunty wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa w trybie specustawy są zasady wynikające z u.g.n., to wobec braku odmiennych uregulowań zaliczyć należy do nich również zasadę zawartą w art. 134 ust. 4 u.g.n., stosowania której ustawodawca nie ograniczył do określonego rodzaju nieruchomości czy przeznaczenia (...)." Z tego powodu za zasadną należy uznać tezę, że również w sytuacji, gdy mamy do czynienia nieruchomością, która na dzień wydania decyzji (przejęcia z mocy prawa) nie była przeznaczona pod inwestycję drogową (w tym wypadku przeznaczenie pod zieleń parkową), ale przeznaczenie zgodne z celem wywłaszczenia (drogowe) powoduje zwiększenie jej wartości, odszkodowanie powinno być ustalone z uwzględnieniem zasady korzyści określonej w art. 134 ust. 4 u.g.n. (zob. końcową część sentencji uchwały I OPS 1/24). Odmienna wykładnia "prowadziłaby do naruszenia konstytucyjnej zasady hierarchiczności aktów prawnych, która oznacza, że norma hierarchicznie wyższa uchyla normę hierarchicznie niższą (lex superior derogat legi inferiori), niezależnie od tego w jakim czasie obie normy zostały wydane, bez względu na to, która jest bardziej ogólna (zob. System Prawa administracyjnego. Tom 4. Wykładnia w prawie administracyjnym, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2015, s. 385)" – cytat za uzasadnieniem uchwały I OPS 1/24. W niniejszej sprawie zagadnienie to ma jeszcze inne, procesowe konsekwencje, których wprawdzie "nie dotykają" zarzuty skargi kasacyjnej, ale wskazuje na nie pełnomocnik skarżącej w piśmie z 22 sierpnia 2025 r. i które mogą mieć znaczenie przy ocenie zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 134 ust. 4 u.g.n. Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (zakaz reformationis in peius). Ta ostatnia okoliczność w niniejszej sprawie nie miała miejsca. "Naruszenie zakazu reformationis in peius, wynikającego z art. 134 § 2 p.p.s.a. ma miejsce wówczas, gdy zawarte w wyroku oceny i zalecenia mogłyby w dalszym postępowaniu administracyjnym prowadzić do wydania aktu lub podjęcia czynności pogarszającej sytuację skarżącego w stosunku do tej, która wynika z zaskarżonego aktu (A. Kabat (w:) B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, art. 134). W realiach niniejszej sprawy, mając na uwadze, że skargę złożyła wyłącznie beneficjentka decyzji odszkodowawczej, uchylenie wydanych decyzji i nakazanie szacowania wartości nieruchomości w sposób określony w § 36 ust. 3 rozporządzenia, tj. w oparciu o nieruchomości o niższej wartości, oznaczałoby wydanie wyroku na niekorzyść skarżącej, albowiem mogłoby prowadzić do ustalenia odszkodowania w niższej wysokości niż ustalona w zaskarżonej decyzji, stawiając w ten sposób beneficjentkę decyzji odszkodowawczej w gorszej sytuacji niż przed wniesieniem skargi (vide: NSA w wyrokach z dnia 8 maja 2023 r., wydanych w sprawach o sygnaturach I OSK 929/22 i I OSK 1001/22)." – zob. wyrok NSA z 14.03.2025 r. I OSK 480/22, LEX nr 3907089. Tak więc zarzut naruszenia art. 134 ust. 4 u.g.n. i § 36 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia poprzez ich niewłaściwe zastosowanie należy uznać za zasadny. Skutkowało to koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i oddaleniem skargi, skoro skargę kasacyjną wniósł tylko organ, a ustalenia faktyczne, co do poprawności operatu szacunkowego, nie zostały skutecznie zakwestionowane. Mając to na uwadze, na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 i art. 151 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. Zaznaczyć też należy, że o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy orzec może wyłącznie Sąd I instancji (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

Informacje o sprawie

Data wpływu
4 października 2023
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Rozwoju~Minister Rozwoju
Sędziowie
Dariusz Chaciński /sprawozdawca/ Marek Stojanowski /przewodniczący/ Marian Wolanin

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny