I OSK 2250/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1983/23 w sprawie ze skargi J.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 listopada 2023 r. nr SKO.PS/41.5/1184/2023/21907/ w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego oddala skargę kasacyjną

Wyrokiem z 5 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1983/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej wyrok II SA/Gl 1983/23), po rozpoznaniu skargi J.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej Kolegium, SKO) z 8 listopada 2023 r. nr SKO.PS/41.5/1184/2023/21907/ w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego, oddalił skargę (k. 2, 22, 25-27 akt sądowych). Skargę kasacyjną wniósł J.T. (dalej skarżący lub skarżący kasacyjnie), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu adwokata M.L., zaskarżając wyrok II SA/Gl 1983/23 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie: 1. prawa materialnego, a to art. 45 ust 1 Konstytucji w związku z art. 32 ust 1 Konstytucji i w związku z art. 6 kpa przez pozbawienie skarżącego prawa do sądu i nieustanowienie pełnomocnika z urzędu i w ten sposób naruszenie obowiązku zapewnienia równości stron oraz prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy; 2. prawa materialnego, a to art. 41 ust. [winno być pkt – uwaga NSA] 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przez jego błędną wykładnię i uznanie, że nie zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek uzasadniający przyznanie wyższej kwoty specjalnego zasiłku celowego oraz uznanie, że organ administracji nie przekroczył granic uznania administracyjnego pomimo, iż decyzja nosiła znamiona dowolności a organ administracji nie uzasadnił jej w sposób pozwalający na sądową kontrolę, 3. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku z art. 151 ppsa przez oddalenie skargi, mimo że organ administracji publicznej II instancji : - naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 kpa ze względu na nieprawidłowe zebranie materiału dowodowego sprawy, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia, niedokładnie wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy w tym sytuacji majątkowej skarżącego, ustalenie, że jest możliwe podejmowanie przez skarżącego własnych działań i w rezultacie utrzymanie w mocy decyzji wydanej z naruszeniem prawa, - naruszył art. 8 i art. 80 kpa przez dowolną ocenę materiału dowodowego, w tym wywiadu środowiskowego oraz analizy budżetu skarżącego i w rezultacie przyjęcie, że skarżący jest w stanie poprawić swoją sytuację w drodze własnych działań, - naruszył art. 107 § 3 kpa uwagi na fakt, że uzasadnienie decyzji SKO nie zawierało prawidłowej analizy zgromadzonych w sprawie dowodów; W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania; zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu adwokata M.L. kosztów pomocy prawnej świadczonej skarżącym z urzędu według norm przepisanych, albowiem koszty te nie zostały przez skarżącego uiszczone w całości ani w części. Jednocześnie, oświadczył, że nie wnosi o rozstrzygnięcie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie postawionych zarzutów (k. 44-50 akt sądowych). Pismem z 17 października 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach podtrzymało stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę; podniosło że decyzja z 8 listopada 2023 r. została wydana zgodnie z prawem; sentencja jest odzwierciedleniem stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawne, ze wskazaniem określonej normy prawnej; Kolegium właściwie zastosowało przepisy prawa, czego odzwierciedleniem jest obszerne uzasadnienie decyzji (k. 62-63 akt sądowych). Do akt załączono nadesłane do sprawy I OSK 2167/24 przez Powiatowy Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w Z. 26 listopada 2025 r. kserokopie: 1. poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 7 sierpnia 2015 r. znak: PZON.4721.1.1697.2015, zaliczające skarżącego do stopnia niepełnosprawności lekkiego do 21 lipca 2017 r., od którego skarżący wniósł odwołanie, które 22 grudnia 2015 r. znak: ON.9531.1.5016.2015 rozpoznał Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim utrzymując w mocy zaskarżone orzeczenie. W wyniku wniesionego odwołania wyrokiem z 23 marca 2017 r. VI U 98/16 Sąd Rejonowy w Gliwicach VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję, zaliczając skarżącego do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym na stałe, 2. poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 14 listopada 2023 r. znak: PZON.4721.1.2741.2023, zaliczające skarżącego do stopnia niepełnosprawności umiarkowanego na stałe, od którego skarżący wniósł odwołanie, które 18 marca 2024 r. znak: ON.9531.1.4754.2023 rozpoznał Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim utrzymując w mocy zaskarżone orzeczenie. Skarżący wniósł odwołanie, sprawa zawisła przed właściwym sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 ppsa i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 ppsa które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie ppsa, w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze ppsa. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny zrezygnował z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadził swą dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Należy odmówić słuszności zarzutom naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Warto przypomnieć, że Sąd I instancji kontrolował decyzje organów administracji publicznej, mocą których przyznano skarżącemu zasiłek celowy specjalny na zakup obuwia w wysokości 120 zł, na zakup odzieży w wysokości 150 zł oraz na zakup zestawu igieł, nici, kleju do butów, naparstka i lupy w wysokości 30 zł. Organy administracji publicznej wypowiadające się w przedmiotowej sprawie dostrzegły trudną sytuację materialną skarżącego i przyznały mu świadczenie w wysokości odpowiadającej możliwościom pomocy społecznej, uwzględniły jego żądania, ale nie w całości, bo skarżący domagał się przyznania świadczenia w znacznie wyższej kwocie. Nie uzasadniają uwzględnienia skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Decyzja organu odwoławczego zawiera wymagane elementy, zatem zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa nie znajduje potwierdzenia. Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 kpa. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał motywy, którymi kierował się ten organ przyznając świadczenie w takiej a nie innej wysokości. Postępowanie wyjaśniające w badanej sprawie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i dostatecznie szczegółowy aby podjąć w ramach uznania administracyjnego rozstrzygnięcie na podstawie art. 41 ust 1 ups. Zarzuty naruszenia art. 7 w związku z art. 77 § 1 kpa podnoszone w zakresie wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy są zatem nietrafne. Zarzuty naruszenia art. 80 kpa jest ogólnikowy, wadliwie postawione w nawiązaniu do zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego i w żadnym zakresie nie wskazuje na naruszenia postępowania dowodowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że art. 8 kpa składa się z 2 paragrafów o różnej treści normatywnej, przy czym skarżący kasacyjnie nie wskazuje ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu, naruszenia którego paragrafu się dopatruje. Z tej przyczyny zarzut naruszenia "art. 8 kpa" nie nadawał się do rozpoznania. Podkreślania wymaga, że to obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest ścisłe określenie jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, wobec którego zawiera się w treści skargi kasacyjnej zarzuty (wyrok NSA z: 5.10.2010 r. I GSK125/09; 23.11.2010 r. II FSK 1165/09; 1.12.2010 r. II FSK 1507/09; 8.12.2010 r. I GSK 619/09; 19.7.2013 r. I OSK 2766/12, cbosa, aprobowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, R. Stankiewicza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 897, nb 19). Zarzuty i ich uzasadnienie, winny być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny I instancji nie naruszył innych przepisów (postanowienie Sądu Najwyższego z 26.10.2000 r. IV CKN 1518/00, OSNC 2001/3/39 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5.8.2004 r. FSK 299/04, OSP 2005/3/36). Sąd nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 ppsa). Nie stwierdzając przesłanek do uwzględnienia skargi, Sąd I instancji nie miał podstaw do jej uwzględnienia i nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez oddalenie skargi w oparciu o art. 151 ppsa. Także zarzuty naruszenia prawa materialnego nie zasługują na uwzględnienie. Zarzut naruszenia art. 45 ust 1 Konstytucji w związku z art. 32 ust 1 Konstytucji i w związku z art. 6 kpa przez pozbawienie skarżącego prawa do sądu i nieustanowienie pełnomocnika z urzędu i w ten sposób naruszenie obowiązku zapewnienia równości stron oraz prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy jest całkowicie chybiony. W rozpoznawanej sprawie postanowieniem z 4 stycznia 2024 roku (sprawa o sygn. akt II SPP/Gl 294/23) referendarz sądowy umorzył postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i odmówił ustanowienia adwokata. Uzasadniając odmowę ustanowienia pełnomocnika referendarz podkreślił, że chociaż wnioskodawca znajduje się bezspornie w trudnej sytuacji materialnej i życiowej, to jednak z pola widzenia nie można tracić podstawowej funkcji prawa pomocy a mianowicie zapewnienia prawa do sądu, a nadto trzeba uwzględnić kontekst procesowej potrzeby ustanowienia takiego pełnomocnika i wziąć pod uwagę w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, a także konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (przymus adwokacko-radcowski). Po rozpoznaniu sprzeciwu wniesionego od wyżej wymienionego postanowienia Sąd utrzymał je w mocy (postanowienie z 24 stycznia 2024 r. II SPP/Gl 294/23). Rozpoznając ponowny wniosek, starszy referendarz sądowy postanowieniem z 14 marca 2024 r. umorzył postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz odmówił ustanowienia adwokata. W ocenie referendarza sądowego, kolejny wniosek oparty na niemalże identycznych okolicznościach nie może doprowadzić do zmiany postanowienia z 4 stycznia 2024 r. W sprzeciwie z 29 marca 2024 r. skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia, przez przyznanie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z 10 kwietnia 2024 r. II SPP/Gl 32/24 Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, że kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy. Składając kolejny wniosek o prawo pomocy nie przytoczył żadnych nowych argumentów, które przemawiałyby za uwzględnieniem jego wniosku, tylko wyraził swoje niezadowolenie z nieuwzględnienia wniosku. Postępowanie w sprawie, której niniejszy wniosek dotyczy nadal jest w fazie poprzedzającej wydanie wyroku, a tym samym w dalszym ciągu nie obowiązuje tu przymus adwokacki (radcowski). W rezultacie, okoliczności przytaczane w sprawie o sygn. II SPP/Gl 294/23 nie uległy istotnej zmianie, zaś przedstawione tam motywy odmowy ustanowienia dla strony adwokata pozostają w pełni aktualne. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący nie został pozbawiony prawa do sądu, a nieustanowienie pełnomocnika z urzędu na tym etapie postępowania nie doprowadziło do naruszenia obowiązku zapewnienia równości stron oraz prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy. Gdy sytuacja procesowa skarżącego w następstwie wydania wyroku I instancji uległa zmianie, skarżący wniósł kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, a Sąd I instancji postanowieniem z 4 września 2024 r. II SPP/Gl 136/24 przyznał skarżącemu prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. Sąd I instancji zaakcentował, że sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, z uwagi na jego dochody i wydatki, a także podkreślił, iż sprawa jest na etapie skargi kasacyjnej, co również uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Korzystanie przez skarżącego z profesjonalnej pomocy jest konieczne, bowiem skarga kasacyjna nie może być sporządzona przez niego samodzielnie. Zgodnie z art. 41 pkt 1 ups w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. W orzecznictwie sądów administracyjnych, wskazuje się, że przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 41 ups występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby [...], ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych. Należą do nich zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (wyroki NSA z: 28.8.2008 r. I OSK 1416/07; 12.5.2011 r. I OSK 164/11, cbosa). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje zatem, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności. Świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zatem zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Decyzja poddana kontroli w niniejszym postępowaniu dotyczyła świadczenia w postaci zasiłku celowego, który może zostać przyznany stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 ups, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W przypadku zgłoszenia wniosku o takie świadczenia z pomocy społecznej, konieczne jest ustalenie sytuacji osoby lub rodziny, która się o nie ubiega. Stosownie do treści art. 39 ust. 1 ups w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Skarżący otrzymał na podstawie art. 41 pkt 1 ups zasiłek celowy na zakup obuwia w wysokości 120 zł, na zakup odzieży w wysokości 150 zł oraz na zakup zestawu igieł, nici, kleju do butów, naparstka i lupy w wysokości 30 zł, a jednocześnie organy odmówiły przyznania wskazanego świadczenia w wysokości 700 zł. Skarżący otrzymał je mimo, że wysokość jego dochodu przekroczyła kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczenia pieniężnego, jednakże organy uznały, że w przypadku skarżącego występuje szczególna okoliczność uzasadniająca przyznanie przedmiotowego świadczenia. Okoliczności, na które powoływał się skarżący - nie kwestionując jego trudnej sytuacji życiowej, materialnej i zdrowotnej - nie noszą znamion niecodzienności, czy nadzwyczajności, wymaganej dla przyznania zasiłku celowego określonego w art. 41 pkt 1 ups w wysokości żądanej wręcz wymaganej przez skarżącego. Należy także mieć na uwadze okoliczność, że skarżący jest objęty opieką ośrodka pomocy społecznej, który przyznał stronie pomoc finansową. Świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego nie ma charakteru obligatoryjnego, lecz uznaniowy, co wynika z zawartego w art. 41 pkt 1 ups sformułowania "może być przyznany". Orzekając w przedmiocie przyznania takiego świadczenia organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazania ustawodawcy co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko o tym, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ups), ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej winny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom mieszczącym się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ups). Zgodnie z art. 3 ust. 4, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W przepisach tych ustanowiono zasady indywidualizacji i fakultatywności świadczeń z pomocy społecznej. Zasada indywidualizacji dotyczy z jednej strony indywidualnego rozpoznania wniosków, z drugiej zaś dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczeniobiorcy. Zasada fakultatywności polega na niemożności domagania się przez osoby i rodziny ubiegające się o świadczenia pomocy społecznej, aby przyznano im je w określonym rodzaju, formie. W kontekście przeprowadzonej analizy prawnej zarzuty skarżącego zmierzające do podważenia oceny Sądu I instancji co do istoty sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za bezzasadne. Zabezpieczenie społeczne opiera się na zasadach pomocniczości i solidarności, zakotwiczonych w preambule Konstytucji RP. Z zasady pomocniczości wynika podział zadań między obywateli, stowarzyszenia, fundacje, samorządy terytorialne i państwo (Wojciech Łączkowski, Etyczne aspekty finansowania potrzeb socjalnych ze środków publicznych, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny z 2004/1/, s. 8 i n.). Rozmiar świadczeń zabezpieczenia społecznego w znacznym stopniu zależy od kondycji danej gospodarki, dla której nie może być nadmiernym, a jedynie adekwatnym obciążeniem. Podatnicy co do zasady nie mogą bowiem pokrywać pełnych kosztów utrzymania osób mających własne źródła dochodów i własny majątek - nawet ubogich. O subsydiarnym charakterze prawa pomocy świadczy m.in. art. 3 ust. 1 ups. Stanowi on, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny a nie je wyręcza. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ups). Skarżący korzysta z zasiłku stałego, a nadto z dodatku mieszkaniowego. W toku niniejszego postępowania, mając na uwadze wszystkie wskazane okoliczności, nie było podstaw do przyznania skarżącemu kasacyjnie pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego we wnioskowanej przez niego kwocie. W rozpoznawanej sprawie nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Oceniając zgromadzony materiał dowodowy, organ przekonująco uzasadnił, dlaczego w jego ocenie żądane świadczenie może zostać przyznane stronie w proponowanej wysokości. Sąd I instancji, dokonując kontroli legalności tej decyzji, trafnie uznał, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego ani procesowego i oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny powyższą ocenę w całości podziela. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, po stwierdzeniu spełnienia ustawowych warunków przewidzianych w art. 182 § 2 ppsa. Pełnomocnik skarżącego zrzekł się rozprawy, zaś strona przeciwna nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną. Z odrębnym wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, wraz z właściwym oświadczeniem, pełnomocnik z urzędu winien wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (art. 258 § 2 pkt 8 ppsa).