I OSK 2250/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 października 2014 r. sygn. akt II SA/Po 381/13 odrzucające skargę w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia M. K. informacji publicznej i umorzyło postępowanie przed organem pierwszej instancji. Decyzję tę doręczono M. K. w dniu 9 stycznia 2013 r. W dniu 9 lutego 2013 r. (data stempla pocztowego) M. K. wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję, domagając się jednocześnie przywrócenia terminu do złożenia skargi. Urząd pocztowy w dniu 22 lutego 2013 r. zwrócił nadawcy przesyłkę z uwagi na podanie błędnego adresu Sądu. W dniu 1 marca 2013 r. M. K. po raz kolejny wniósł skargę na decyzję SKO w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., składając ją osobiście w siedzibie Kolegium. W skardze ponownie zawarł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 7 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Po 381/13 odmówił M. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie na to orzeczenie oddalił postanowieniem z dnia 26 września 2014 r. sygn. akt I OZ 803/14. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 14 października 2014 r. sygn. akt II SA/Po 381/13 odrzucił skargę M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "P.p.s.a."), wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie. Skuteczne zainicjowanie postępowania sądowoadministracyjnego ma miejsce, gdy w terminie określonym w art. 53 § 1 P.p.s.a. skarga zostaje przekazana do organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność. Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący - pomimo prawidłowego pouczenia go o warunkach formalnych i sposobie wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego - skargę wniósł dopiero w dniu 1 marca 2013 r., kiedy to złożył ją osobiście w siedzibie Kolegium. Powyższe oznacza, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 53 § 1 P.p.s.a. Z tych względów skarga M. K. podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniósł M. K. reprezentowany przez radcę prawnego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 86 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że niedochowanie przez skarżącego terminu do wniesienia skargi było zawinione, co skutkowało odmową przywrócenia terminu do wniesienia skargi, a w konsekwencji odrzuceniem skargi przez Sąd; 2. art. 87 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że okoliczności uzasadniające brak winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi nie zostały przez skarżącego uprawdopodobnione, mimo że przedłożył on dokumenty celem uprawdopodobnienia tych okoliczności. W związku z powyższymi zarzutami M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie pełnomocnik M. K. wniósł o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, oświadczając przy tym, że koszty te nie zostały zaspokojone ani w całości ani w części. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że M. K. nie dochował terminu do wniesienia skargi z uwagi na chorobę, na co powołał się w swym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Ponadto termin do złożenia skargi został przekroczony tylko o jeden dzień, co świadczy o należytej staranności skarżącego i jego dbałości o własne interesy. M. K. skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wysłał na prawidłowy adres, to jest adres organu. Omyłkowo jedynie jako adresata przesyłki wpisał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Zdaniem autora skargi kasacyjnej dla wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi istotny powinien być moment nadania po raz pierwszy skargi przesyłką pocztową, gdyż okoliczność, że przesyłka nie została doręczona organowi wynika wyłącznie z drobnej omyłki a nie zawinionego niedbalstwa skarżącego. W sprawie zostały zatem spełnione przesłanki dotyczące przywrócenia terminu do wniesienia skargi, przewidziane w przepisach P.p.s.a. Skarżący jako osoba ubiegająca się o przywrócenie terminu nie musiał udowadniać, że niedochowanie terminu nastąpiło bez jego winy. W takich wypadkach wystarczy bowiem, że okoliczności te zostaną uprawdopodobnione, a ten wymóg w sprawie został spełniony. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podkreślając, że skarga kasacyjna obejmuje niewłaściwy przedmiot zaskarżenia. Kwestia przywrócenia terminu do wniesienia skargi została już prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem NSA z dnia 26 września 2014 r. sygn. akt I OZ 803/14. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki zostały enumeratywnie wymienione w § 2 powołanego artykułu. W niniejszej sprawie nie zachodzi tak rozumiana nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, a w związku z tym kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego musiała ograniczyć się wyłącznie do zbadania zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej. Rozpoznając skargę kasacyjną w tych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego została złożona na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 października 2014 r. sygn. akt II SA/Po 381/13. Postanowieniem tym Sąd I instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., odrzucił złożoną doń skargę M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., uznając, że skarga ta została wniesiona po upływie ustawowego terminu przewidzianego w art. 53 §1 P.p.s.a i z tej przyczyny jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. Autor skargi kasacyjnej nie sformułował w tym zakresie żadnych zarzutów kasacyjnych. Zatem nawet nie podjął próby podważenia stanowiska WSA w Poznaniu co do daty złożenia przez M. K. skargi do tego Sądu ani co do terminu i trybu wnoszenia skarg do wojewódzkiego sądu administracyjnego ani sposobu obliczania terminu. W skardze kasacyjnej ograniczono się wyłącznie do zarzutów naruszenia art. 86 § 1, art. 87 § 2 oraz art. 106 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Złamanie tych przepisów zdaniem autora skargi kasacyjnej miało przy tym polegać na bezzasadnym przyjęciu, że M. K. nie uprawdopodobnił przyczyn niedochowania bez swej winy terminu do złożenia skargi, co doprowadziło do niezasadnej odmowy przywrócenia tego terminu i w konsekwencji do bezpodstawnego odrzucenia skargi. Taki sposób sformułowania i uzasadnienia zarzutów kasacyjnych może wskazywać, że autor skargi kasacyjnej albo nie zapoznał się z aktami sprawy, albo nie w pełni rozumie instytucję przywrócenia uchybionego przez stronę terminu ustawowego lub też nie dostrzega skutków prawomocnej odmowy przywrócenia przekroczonego terminu. Dlatego też należy przede wszystkim zauważyć, że M. K. w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. został prawidłowo pouczony o terminie i trybie zaskarżenia tego rozstrzygnięcia do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ponadto termin przewidziany w art. 53 § 1 P.p.s.a. jest terminem ustawowym, a tym samym nie może być on ani skrócony ani wydłużony. Strona może jedynie ubiegać się o przywrócenie takiego terminu. W niniejszej sprawie M. K. skorzystał z takiej możliwości i składając skargę, domagał się jednoczenie przywrócenia mu uchybionego terminu. Wniosek strony o przywrócenie terminu przewidzianego w art. 53 § 1 P.p.s.a. prawidłowo został w postępowaniu sądowoadministracyjnym rozpoznany w pierwszej kolejności i rozstrzygnięty odrębnymi postanowieniami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 7 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Po 381/13 odmówił M. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 września 2014 r. sygn. akt I OZ 803/14 oddalił zażalenie na powyższe postanowienie. Prawomocna odmowa przywrócenia terminu do wniesienia skargi skutkowała tym, że Sąd I instancji wydając postanowienie z dnia 14 października 2014 r., nie mógł po raz kolejny analizować przyczyn niedochowania przez stronę ustawowego terminu oraz nie mógł przystąpić do merytorycznego rozpoznania skargi, która w sposób oczywisty została wniesiona po upływie ustawowego terminu, a termin ten w prawem przewidziany sposób nie został przywrócony. Z tych też względów Sąd I instancji, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zobowiązany był odrzucić spóźnioną skargę M. K. jako niedopuszczalną. Skarga kasacyjna złożona od postanowienia WSA w Poznaniu z dnia 14 października 2014 r. sygn. akt II SA/Po 381/13 pozbawiona jest zatem jakichkolwiek usprawiedliwionych podstaw. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.