I OSK 2225/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: NSA Iwona Bogucka NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1198/19 w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego: oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z 13 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1198/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku pełnomocnik skarżącego do Sądu I instancji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.) - dalej ppsa, przez wybiorcze przedstawienie stanu sprawy, nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze oraz uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny i uzasadnienia decyzji uznaniowej, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, pomimo, że decyzje te zostały wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, w szczególności w zakresie okoliczności dotyczących sytuacji zdrowotnej i majątkowej skarżącego. W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przez ich błędne zastosowanie polegające na nieudzieleniu skarżącemu pomocy społecznej w rozmiarze odpowiednim do okoliczności, to jest jego ciężkiej sytuacji bytowej i materialnej, co z kolei uniemożliwia skarżącemu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, - art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej przez błędną wykładnię pojęcia "niezbędnej potrzeby życiowej" polegającej na przyjęciu, że prawo do posiadania czy też utrzymania mieszkania nie mieści się w zakresie terminu "niezbędnej potrzeby życiowej", w konsekwencji czego odmówiono skarżącemu zasiłku celowego celem spłaty zadłużenia czynszowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację mającą przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa) z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Sąd I instancji nie zastosował - powołanego w zarzucie skargi kasacyjnej - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, lecz wydał wyrok na podstawie art. 151 ppsa. Nie mógł więc naruszyć przepisu postępowania, którego nie stosował, co w konsekwencji wyklucza dopuszczalność oceny naruszenia tego przepisu w powiązaniu z innymi przepisami prawa w sposób wskazany w zarzucie skargi kasacyjnej. W skardze tej nie wskazano i nie wykazano natomiast, aby doszło do naruszenia, zastosowanego przez Sąd I instancji, art. 151 ppsa w jakimkolwiek powiązaniu z innymi przepisami prawa. Również zarzut kasacyjny naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ppsa nie jest wystarczający do uchylenia zaskarżonego wyroku. Jakkolwiek bowiem zakres treści uzasadnienia zaskarżonego nie spełnia oczekiwań skarżącego kasacyjnie, to jednak zawiera wystarczającą argumentację dotyczącą oceny decyzji organów obu instancji. W wyroku tym dostrzeżono ustalenia faktyczne organów administracji dotyczące udzielania skarżącemu kasacyjnie stałej pomocy ze środków pomocy społecznej na miarę finansowych możliwości tych organów w kontekście wysokości środków finansowych, jakimi organy te dysponują i liczby osób objętych opieką społeczną. Z tej perspektywy pomoc społeczna nie służy zaspokajaniu wszelkich potrzeb życiowych, a tylko niezbędnych, które wobec skarżącego kasacyjnie są zapewniane. W art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zdefiniowano cel pomocy społecznej, jako instytucję polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis ten nie został więc naruszony w niniejszej sprawie, ponieważ skarżący kasacyjnie jest objęty świadczeniami z pomocy społecznej, których wysokość wynika z konieczności udzielania takiej pomocy również innym osobom potrzebującym. Organy pomocy społecznej zobowiązane są bowiem, w ramach posiadanych środków finansowych, identyfikować najistotniejsze potrzeby wszystkich tych osób, które takiej pomocy wymagają, dlatego nie jest celem pomocy społecznej zaspokajanie wszystkich oczekiwań osób potrzebujących, a tylko tych najbardziej podstawowych, co w niniejszej sprawie organy administracji w wystarczający sposób wykazały. Na możliwości pomocy społecznej, także w wymiarze finansowym uwzględniającym wszystkich potrzebujących ustawodawca wskazał w art. 3 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej, stąd również i ten przepis nie został w niniejszej sprawie naruszony. Nie można bowiem zarzucić organom administracji i Sądowi I instancji nieprawidłowości przy ocenie, czy udzielana skarżącemu pomoc finansowa nie jest wystarczająca dla jego życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomimo bowiem zadłużenia czynszowego, skarżący kasacyjnie zamieszkuje w dwupokojowym mieszkaniu z kuchnią, łazienką i toaletą, co trudno uznać za życie pozbawione warunków odpowiadających godności człowieka. Sąd I instancji w wystarczający sposób wyjaśnił, że potrzeby bytowe innych podopiecznych wykluczają w niniejszej sprawie udzielenie pomocy na spłatę zaległości czynszowych przy jednoczesnym zaspokajaniu pilniejszych potrzeb bytowych skarżącego kasacyjnie. Również art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej nie został w niniejszej sprawie naruszony. Z przepisu tego wynika, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jakkolwiek w praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych spłata zaległości czynszowej może być w szczególnych przypadkach uznana za niezbędną potrzebę bytową, o tyle rozmiar udzielanej skarżącemu kasacyjnie pomocy ze środków pomocy społecznej nie daje podstaw do uznania, aby w rozumieniu powołanego przepisu także zaległość czynszową uznać za niezbędną potrzebę bytową. O ile bowiem każdy z podopiecznych może oczekiwać udzielenia wszelkiej pomocy, o tyle pomoc ta może być udzielona tylko w zakresie niezbędnych potrzeb bytowych, których indywidualizacja w każdym przypadku musi uwzględniać wytyczną zawartą w art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, że potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo ocenił wykazanie przez organy administracji, że posiadane środki finansowe i rozmiar niezbędnych potrzeb bytowych pozostałych podopiecznych wyklucza uznanie za taką potrzebę pokrycie zaległości czynszowych. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla skarżącego do Sądu I instancji nie orzeczono, ponieważ według art. 254 § 1 ppsa wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.