I OSK 2214/21

Dnia 16 września 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 września 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 562/21 w sprawie ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: zawiesić postępowanie sądowe do czasu zakończenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OPS 2/22.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2021 r., II SA/Sz 562/21, po rozpoznaniu skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ś. z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...]. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie: 1. przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 17 ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2020.111 ze zm.), dalej jako "u.ś.r.", w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy przez zastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. i uwzględnienie skargi, na skutek błędnego przyjęcia, że prawidłowo interpretowane przepisy art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. nie pozbawiają prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, podczas, gdy istnienie osób spokrewnionych z podopieczną w pierwszym stopniu, które nie są małoletnie lub nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w sytuacji, gdy mają obiektywną możliwość sprawowania opieki, jest przesłanką uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym naruszenie przepisów postępowania przez Sąd I instancji miało istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji, gdy skarga strony jako niezasadna podlegała oddaleniu stosownie do art 151 p.p.s.a. 2. prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i błędne przyjęcie, iż prawidłowe zastosowanie dyrektyw interpretacyjnych, w tym dyrektyw wykładni prokonstytucyjnej, prowadzi do takiego rozumienia tych przepisów, że nie wyłącza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby spokrewnionej z podopieczną w linii prostej w dalszej kolejności (wnuczki), pomimo istnienia osób spokrewnionych z podopieczną w pierwszym stopniu (dzieci), podczas gdy przepis ten powinien być wykładany w taki sposób, iż istnienie osób spokrewnionych z podopieczną w pierwszym stopniu, które nie są małoletnie lub nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w sytuacji gdy mają obiektywną możliwość sprawowania tej opieki, jest przesłanką uniemożliwiającą otrzymanie przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Ś. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] orzekającej o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babcią, na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., pod zarzutem naruszenia art. 17 u.ś.r., w sytuacji kiedy skarga podlegała oddaleniu w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej i rozpoznanie sprawy na podstawie art. 188 p.p.s.a. przez uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną E. D. wniosła o jej oddalenie jako niezasadnej. Pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. Rzecznik Praw Obywatelskich, na podstawie art. 264 § 2 w zw. z art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wobec zaistniałych rozbieżności w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny następującego zagadnienia prawnego: "Czy podstawę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przez osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. stanowi wyłącznie legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki (art. 17 ust. 1a u.ś.r.), współmałżonka osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności czy też dopuszczalne jest przyznanie, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji w sytuacjach, gdy rodzice osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki (art. 17 ust. 1a u.ś.r.), współmałżonek osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.) nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale z przyczyn obiektywnych nie mogą sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wymagającą wsparcia?". Sprawie z ww. wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich została nadana sygnatura akt I OPS 2/22. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może z urzędu zawiesić postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przepis ten wskazuje na przesłanki fakultatywnego zawieszenia postępowania sądowego, a zagadnienie wstępne, będące przyczyną zawieszenia, musi mieć wpływ na wynik danego postępowania. W niniejszej sprawie takim postępowaniem jest sprawa o sygn. akt I OPS 2/22, dotycząca wyjaśnienia treści przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. i art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., którego stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie. Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie kwestią sporną było właśnie to, czy można przyznać skarżącej E. D. świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad babcią mimo, iż osobami w pierwszej kolejności zobowiązanymi do spełnienia obowiązku alimentacyjnego są dzieci G. L.: syn A. L. oraz córki J. B. i R. D. Wobec tego, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r., rozstrzygnięcie niniejszej sprawy jest uzależnione od treści orzeczenia, które zostanie wydane przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I OPS 2/22. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.