I OSK 2174/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 120/13 w sprawie ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 120/13, oddalił skargę S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2012 r. nr: [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Wyrok został wydany w następującym stanie sprawy: Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...], na podstawie art. 138 ust. 1 w związku z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), orzekł o zatrzymaniu S. W. prawa jazdy, zobowiązał stronę do zwrotu prawa jazdy oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 25 maja 2011 r. wpłynął wniosek Komendanta Stołecznego Policji w Warszawie o sprawdzenie kwalifikacji S. W. We wniosku podano, że w okresie od dnia 27 maja 2010r. do dnia 1 maja 2011 r. skarżący dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego i w tym okresie otrzymał 26 punktów karnych, a tym samym przekroczył dopuszczalną liczbę 24 punktów karnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...], na podstawie 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 138 ust. 1 w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g) ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym, po rozpatrzeniu odwołania S. W., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na powyższą decyzję S. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 108 § 1 k.p.a. oraz art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez nieuwzględnienie w niniejszym postępowaniu faktu odbycia szkolenia, o którym mowa w powołanym przepisie, pomimo, że o jego odbyciu został z urzędu poinformowany Komendant Stołeczny Policji w Warszawie. Skarżący podniósł, że organy nie uwzględniły w sprawie obniżenia liczby punktów, zgodnie z art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 120/13,, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), oddalił skargę. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy Prawo o ruchu drogowym, w przypadku przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego następuje obligatoryjne zatrzymanie prawa jazdy do czasu wykazania się posiadaniem kwalifikacji do kierowania pojazdami mechanicznymi. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym w tym zakresie mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Przed wydaniem decyzji organ na podstawie sformalizowanej informacji przesłanej w formie wniosku przez Komendanta Wojewódzkiego Policji ustala zewidencjonowaną liczbę punktów karnych przypisanych danemu kierowcy. Jednocześnie w myśl art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 wskazanej ustawy podlega kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Sąd I instancji podał, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, iż skarżący w okresie od dnia 27 maja 2010 r. do dnia 1 maja 2011 r. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów prawa ruchu drogowego i w tym okresie otrzymał 26 punktów karnych, a tym samym przekroczył dopuszczalną liczbę 24 punktów karnych. Sąd zaznaczył, że ustawodawca, na mocy art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym, dopuścił możliwość udziału kierowcy w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów tej ustawy. Nie jest natomiast dopuszczalne zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego na skutek uczestnictwa w szkoleniu w sytuacji, gdy odbycie szkolenia nastąpiło już po przekroczeniu 24 punktów wpisanych do ewidencji kierowców naruszających przepisy prawa drogowego. Sąd zauważył zatem, że fakt odbycia przez skarżącego szkolenia, potwierdzonego zaświadczeniem Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Warszawie nr [...] z dnia [...] maja 2011 r., nie zwalnia organu z obowiązku wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Sąd zaznaczył, że osoba zainteresowana wykreśleniem punktów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego powinna zwrócić się o podjęcie określonego aktu lub czynności przez Policję. Ponieważ skarżący podniósł tę kwestię we wniesionej skardze, to Sąd stwierdził, że kwestia ta nie może być rozpatrywana w niniejszym postępowaniu. Zauważył też, że ponieważ szkolenie zostało odbyte już po przekroczeniu w ewidencji 24 punktów, to nieuzasadniony jest zarzut, że organy miały obowiązek obniżyć liczbę punktów uzasadniających zatrzymanie prawa jazdy. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 120/13 skargę kasacyjną złożył S. W., reprezentowany przez adwokata, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 i 2, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 a), art. 145 § 1 pkt 1 c), art. 145 § 1 pkt 1 b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania, poprzez: a) błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie ilości punktów karnych przypisanych skarżącemu w dniu wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, co stanowi naruszenie art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania, b) niewykonanie funkcji kontrolnych w stosunku do organów zobowiązanych do działania niezwłocznie i z urzędu, poprzez uznanie przez Sąd, że organ ewidencyjny nie jest związany obowiązującą normą ustawową w zakresie prawidłowego określenia ilości punktów karnych, akceptacja naruszenia przez organ ewidencyjny art. 6 w zw. z art. 8 K.p.a. w zw. z art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez nieobniżenie liczby punktów, pomimo jednoznacznego obowiązku wynikającego z obowiązującej normy ustawowej art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, co stanowi naruszenie art. 3 § 1 w zw. z art. 135 i art. 141 § 4 oraz art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania, c) brak w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej przedstawionego w uzasadnieniu wyroku stanowiska WSA w Warszawie co do braku możliwości zmniejszenia liczby punktów z tytułu uczestnictwa w szkoleniu przewidzianym w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym po przekroczeniu 24 punktów wpisanych oraz obowiązku osoby odbywającej szkolenie określone w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym do składania wniosków o podjęcie określonych czynności i wydanie aktu przez Policję – stanowi to naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, d) niewykonanie funkcji kontrolnych i nie uchylenie przedmiotowych decyzji w przypadku zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. - wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który decyzję wydał, co stanowi naruszenie art. 3 § 1 w zw. z art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art.145 § 1 pkt 5 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania, 2) zarzucono, że zaskarżony wyrok został wydany również z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na niezastosowaniu obowiązującej normy prawnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m. in., że w sprawie wyszły na jaw istotne okoliczności nie znane organowi, który wydał decyzję. Zdaniem skarżącego kasacyjnie fakt odbycia szkolenia określonego w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym przed wszczęciem postępowania przez Starostę i dowód z dokumentu urzędowego – zaświadczenia Dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego – spełniają wprost przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Skarżący zaznaczył, że w istniejącym stanie faktycznym i prawnym, wynikającym z art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w dniu 25 maja 2011r. nie przekroczył 24 punktów karnych. Zarzucił, że Sąd dokonując kontroli legalności działania organów w niniejszej sprawie nie zastosował powyższego przepisu i w konsekwencji naruszył art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie okolicznością niesporną jest, że skarżący w okresie od dnia 27 maja 2010 r. do dnia 1 maja 2011 r. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym i w tym okresie otrzymał 26 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, które odnotowane zostały w ewidencji, o jakiej mowa w art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Jednak zdaniem skarżącego, zarówno w postępowaniu prowadzonym przez organy administracji publicznej, jak i zakończonym zaskarżonym wyrokiem, nieprawidłowo pominięta została okoliczność, że S. W. odbył szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, co potwierdza zaświadczenie z dnia 19 maja 2011 r. wydane przez Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w Warszawie. W ocenie skarżącego, odbycie tego szkolenia winno z mocy prawa skutkować obniżeniem liczby punktów o 6, zgodnie z § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.). Powyższe argumenty nie mogły być uznane za zasadne. Przypomnieć należy, że postępowanie zakończone zaskarżoną przez S. W. decyzją prowadzone było w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 138 ust. 1 w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g) ustawy Prawo o ruchu drogowym, wobec przekroczenia przez skarżącego liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Jak słusznie stwierdzono w zaskarżonym wyroku, organ wydający decyzję w o zatrzymaniu prawa jazdy nie jest uprawniony do kwestionowania prawidłowości danych wprowadzonych do ewidencji, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Pogląd taki nie budzi żadnych wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zgodnie bowiem z art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Natomiast po myśli art. 130 ust. 4 ustawy Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu oraz Ministrem Sprawiedliwości, mając na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego, obowiązany jest określić w drodze rozporządzenia: 1) sposób punktowania i liczbę punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego; 2) warunki i sposób prowadzenia ewidencji, o której mowa w ust. 1, oraz tryb występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji; 3) program szkolenia i jednostki upoważnione do prowadzenia szkolenia, o którym mowa w ust. 3; 4) liczbę punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia; 5) podmioty uprawnione do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, o której mowa w ust. 1. W wykonaniu tak zakreślonej delegacji ustawowej wydane zostało, obowiązujące w dacie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy, rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998), zastąpione obowiązującym od dnia 10 czerwca 2012 r. rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2012 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 488). W powyższych przepisach w wykonawczych zostały szczegółowo uregulowane m. in. kwestie związane z usuwaniem przez organ prowadzący ewidencję wpisanych do tej ewidencji punktów. Dopóki takiego usunięcia nie dokona Policja – jako organ prowadzący ewidencję, dopóty starosta jest związany wskazaną przez Policję liczbą punktów przypisaną kierowcy zgodnie z ewidencją z racji naruszeń, których się dopuścił. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że strona zainteresowana wykreśleniem punktów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego może zwrócić się o podjęcie określonego aktu lub czynności, a w razie milczenia organu skorzystać ze skargi w oparciu o przepis art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Gdyby działania takie doprowadziły do stosownego zmniejszenia liczby punktów już po zakończeniu przedmiotowego postępowania, możliwe byłoby wznowienie postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Natomiast powołanie się w skardze kasacyjnej na taką hipotetyczną możliwość nie daje podstaw do twierdzenia, że w sprawie niniejszej naruszony został art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. W omawianej kategorii spraw organy administracji publicznej nie mają możliwości działania w ramach uznania administracyjnego. W przypadku uzyskania od organu prowadzącego ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego informacji o przekroczeniu przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, ani starosta, ani samorządowe kolegium odwoławcze, prowadząc postępowanie w sprawie dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Starosta zgodnie z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g w związku z art. 138 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym zobowiązany jest do zatrzymania prawa jazdy. Reasumując stwierdzić należy, że Sad I instancji nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Uzasadnienie wyroku odpowiada wymogom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a., w dostateczny sposób wyjaśnione zostały wszystkie istotne dla sprawy kwestie odnoszące się zarówno do okoliczności faktycznych, jak i prawnych rozstrzygnięcia. Sąd dokonał prawidłowej kontroli działalności administracji publicznej, oddalenie skargi w żaden sposób nie narusza art. 3 § 1 i 2 , art. 135, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c) p.p.s.a. Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut dotyczący naruszenia art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, bowiem przepis ten nie stanowił podstawy zaskarżonej decyzji i – jak wcześniej podniesiono – organ wydający decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie jest upoważniony do samodzielnej oceny w tym względzie. Stąd też stanowisko Sądu wyrażone w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego na skutek uczestnictwa w szkoleniu w sytuacji, gdy odbycie szkolenia nastąpiło już po przekroczeniu 24 punktów wpisanych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, chociaż zakwestionowane zostało w skardze kasacyjnej, nie wymagało szczegółowego rozważenia. Ubocznie jedynie zauważyć należy, że stanowisko takie utrwalone jest w orzecznictwie dotyczącym art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.