I OSK 2148/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej "A" S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 115/14 w sprawie ze skarg: Prezydenta [...] wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej i "A" S.A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości postanawia zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

Wyrokiem z dnia 20 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 115/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi Prezydenta [...] wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej i "A" S.A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości. Skargę kasacyjną od wyroku I SA/Wa 115/14 wywiodły "A" S.A., reprezentowane przez r. pr. A. D., która zaskarżyła wyrok w całości, zarzucając naruszenie: I. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy: 1. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 [pkt 1] lit. c ppsa, przez oddalenie skargi mimo naruszenia przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową przepisów postępowania: a. art. 7, 8, 77, 80 i 107 § 3 kpa w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 pwust przez błędne zastosowanie normy prawa materialnego w postaci art. 5 ust. 1 pkt 1 pwust do nieustalonego stanu faktycznego oraz nieuwzględnienie spełnienia przez przedmiotową nieruchomość przesłanki z art. 11 ust. 1 pkt 2 pwust, wyłączającej możliwość wydania w odniesieniu do nieruchomości decyzji komunalizacyjnej, jak również przerzucenie na skarżącą braków dokumentacji w archiwach państwowych; b. art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 127 § 3 i art. 107 § 1 kpa przez wydanie przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową dnia [...] listopada 2013 r. decyzji nr [...] w przedmiocie nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości mimo tego, że decyzja zawiera istotne wady, w wyniku wystąpienia których winna zostać uchylona; 2. art. 134 § 4 ppsa wobec faktu, że Sąd I instancji, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice, mimo że winien to uczynić; 3. art. 141 § 4 ppsa przez niewyjaśnienie przez Sąd I instancji przyczyn, dla których: a. dokonaną przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową w związku z zaskarżona decyzją wykładnię pojęć "zarządzać" i "należeć do" sprowadzającą się do uznania, że pojęcia te są ze sobą tożsame uznać należy za prawidłową; b. nie dopuszcza on możliwości powstania w przypadku skarżącej zarządu nad przedmiotową nieruchomością na podstawie przepisów prawa, mimo że taką możliwość dopuszcza w przypadku terenowych organów administracji, w oparciu o art. 6 ust. 1 ugg; II. prawa materialnego: 1. art. 5 ust. 1 pkt 1 pwust przez błędne zastosowanie przejawiające się uznaniem, że z art. 5 ust. 1 pkt 1 pwust wynika, że do wydania decyzji komunalizacyjnej wystarczające jest ustalenie, że w odniesieniu do danej nieruchomości państwowej jednostce organizacyjnej nie przysługiwało prawo zarządu, podczas gdy w rzeczywistości przepis ten warunkuje wydanie decyzji komunalizacyjnej ustaleniem, że dana nieruchomość należała do rad narodowych lub terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego; 2. art. 5 ust. 1 pkt 1 pwust w zw. z art. 6 ust. 1 ugg w zw. z art. 200 i 206 ugn w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (dalej rozporządzenie z 2008 r.) przez błędne zastosowanie przejawiające się uznaniem, że prawo zarządu nieruchomością można wykazać wyłącznie decyzją o ustaleniu takiego prawa; 3. art. 5 ust. 1 pkt 1 pwust w zw. z art 80 ugg przez błędne zastosowanie przejawiające się nieuwzględnieniem, że grunty, które w dniu wejścia w życie ugg znajdowały się w posiadaniu "A" S.A. przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa; 4. art. 5 ust. 1 pkt 1 pwust w zw. z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" w zw. z art. 46 ust. 1 i 2 ustawy z 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych przez błędne zastosowanie przejawiające się nieuwzględnieniem, że przepisy prawa przewidywały wyposażenie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo państwowe, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę oraz, że z przepisów prawa wynika, że "A" S.A. gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie "A" S.A. stanowiło wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodziły środki będące w dyspozycji "A" S.A. w dniu wejścia w życie uppPKP oraz środki nabyte przez "A" S.A. w toku jego dalszej działalności; 5. art. 5 ust. 1 pkt 1 pwust w zw. z art. 34 i 34a ukPKP przez błędne zastosowanie przejawiające się nieuwzględnieniem, że nieruchomość będąca własnością Skarbu Państwa, a znajdująca się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu "A" S.A., co do której "A" S.A. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tej nieruchomości w formie prawem przewidzianej i nie legitymowało się nimi do dnia wykreślenia tego przedsiębiorstwa z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stała się z dniem wejścia w życie ukPKP z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego "A" S.A. oraz, że nieruchomość jest wyłączona spod komunalizacji, jak również błędne uznanie, że przepisy te nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, że spełnione są przesłanki komunalizacji z mocy prawa, co jednak nie miało miejsca. Skarżąca kasacyjnie wniosła o: zmianę zaskarżonego wyroku w całości, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu jako Sądowi I instancji; zasądzenie na podstawie art. 203 ppsa zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na rozprawie dnia 1 czerwca 2017 r. Gmina [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, pozostawiła rozstrzygnięcie o skardze kasacyjnej do uznania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ppsa sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Wnioskiem z dnia 26 lipca 2017 r. nr KR-40-67/17/AAB, Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej wniósł o podjęcie w pełnym składzie NSA uchwały wyjaśniającej przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, o następującej treści: "Czy brak możliwości wykazania zarządu nieruchomością w oparciu o dokumenty, o których mowa w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99 ze zm.), wobec uchylenia ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99 ze zm.), wyłącza możliwość dowodzenia istnienia zarządu nieruchomością na podstawie innych środków dowodowych stosownie do art. 75 i art. 76 § 3 w zw. z art. 76 § 1 i § 2 i w zw. z art. 77 § 1 art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 23) dla wykazania, że określona nieruchomość nie należała na dzień 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191, ze zm.)?". W przypadku negatywnej odpowiedzi na powyższe zagadnienie, Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej wniósł o wyjaśnienie: "Czy do wykazania zarządu nieruchomością wykonywanego w dniu 27 maja 1990 r. przez państwowe jednostki organizacyjne znajduje zastosowanie katalog środków dowodowych określony w § 4 i § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120)?". Pytanie to zostało zarejestrowane pod sygn. akt I OPS 4/17. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę, rozstrzygnięcie wątpliwości co do interpretacji wskazanych wyżej przepisów, będzie mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 ppsa postanowił jak w sentencji.