I OSK 2013/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Dominik Kozarski po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 128/20 w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia 16 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 25 czerwca 2020 r. (sygn. akt II SA/Bk 128/20), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a") – oddalił skargę D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia 16 grudnia 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 5 listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania D. M. prawa jazdy. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, D. M. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku naruszenie: 1. prawa materialnego a mianowicie: • art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 05 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami -poprzez przyjęcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a później przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że skarżący nie przedstawił w wymaganym terminie orzeczenia o braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, w sytuacji, w której skarżący złożył już na etapie postępowania przez Starostą dokumentację medyczną, a na etapie postępowania sądowego złożył orzeczenie lekarskie nr [...], 2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: • art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - polegające na braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie rozpatrzenia całego materiału dowodowego w postaci dokumentacji medycznej złożonej na etapie postępowania przed Starostą oraz dokumentacji złożonej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w sytuacji, w której złożone przez skarżącego dokumenty wskazują na możliwość kierowania przez niego pojazdami; • art. 9 k.p.a. - polegający na uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że skarżący został należycie poinformowany o przysługujących mu uprawnieniach i konsekwencjach związanych z podejmowanie albo niepodejmowaniem określonych zachowań procesowych, w sytuacji, w której D. M. nie został należycie informowany o przysługujących mu uprawnieniach w postaci możliwości złożenia skargi na decyzję o skierowaniu go na badania, • art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. - poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie decyzji w całości pomimo, iż zachodziły ku temu przesłanki materialne i procesowe. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. Ponadto wnosił także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Pełnomocnik zaś skarżącego wnosił o przyznanie mu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż koszty te nie zostały uiszczone ani w części, ani w całości. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w w/w skardze. Zarzuty te zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest: na obrazie prawa materialnego w postaci art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami oraz na istotnym naruszeniu przepisów postępowania, takich jak: art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. a także art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a. i okazały się nieskuteczne. Z uwagi zaś, że zarzuty te były ze sobą ściśle powiązane celowym było ich łączne rozpoznanie. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki oddalił skargę D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia 16 grudnia 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 5 listopada 2019 r. o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Wskazał bowiem, że ostateczną decyzją z dnia 2 lipca 2019 r. nr [...], D. M. został skierowany na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, ale w wyznaczonym terminie nie dopełnił jednak nałożonego nań obowiązku. Nie przedstawił bowiem w terminie do dnia 3 października 2019 r. Staroście [...]emu stosownego orzeczenia lekarskiego. Z uwagi więc na powyższe, organy obu instancji związane były treścią w/w decyzji a więc - stosownie do art. 101 ust. 2 wspomnianej ustawy - były zobowiązane do wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania stronie prawa jazdy. Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem składu orzekającego, nietrafny okazał się zarzut kasacyjny oparty na art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 poz. 341 ze zm.). Zgodnie bowiem z tym przepisem, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2. W myśl zaś tego ostatniego przepisu, orzeczenie takie wydaje lekarz uprawniony. Z tej więc przyczyny złożenie przez stronę - w toku postępowania administracyjnego - zaświadczeń lekarskich, które nie pochodziły od lekarza uprawnionego – w rozumieniu ustawy o kierujących pojazdami - nie mogło oznaczać wypełnienia przez stronę nałożonego na nią obowiązku. W konsekwencji nie można było w tym przypadku mówić o wadliwym zastosowaniu przepisu art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami ani przez Sąd Wojewódzki, ani przez organy. Niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. a które to zarzuty należało oczywiście interpretować jako rzekome niedostrzeżenie przez Sąd I instancji okoliczności, iż w toku postepowania administracyjnego organy w sposób istotny uchybiły w/w przepisom, gdyż niedokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego w postaci dokumentacji medycznej złożonej przez D. M. na etapie postępowania przed Starostą. Jak wyżej to bowiem wskazano, skoro skarżący nie złożył w toku postępowania administracyjnego właściwej dokumentacji medycznej czyli pochodzącej od lekarza uprawnionego – w rozumieniu ustawy o kierujących pojazdami - to fakt, że przedłożył on organowi zaświadczenie lekarskie pochodzące od innego lekarza (zaświadczenie z dnia 6 czerwca 2019 r. wystawione przez lekarza okulistę prowadzącego prywatny gabinet okulistyczny) pozostawało bez wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji. Zarzucając natomiast Sądowi Wojewódzkiemu brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego poprzez nierozpoznanie dokumentacji złożonej przed tym Sądem, autor skargi kasacyjnej powinien przede wszystkim sformułować właściwe zarzuty procesowe. W postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mają bowiem zastosowania przepisy procedury administracyjnej. Ponadto nieprzeprowadzenie przez Sąd Wojewódzki dowodu z dokumentu, wnioskowanego przez stronę na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym - nie mogło stanowić samodzielnego zarzutu kasacyjnego. Sąd administracyjny nie ma bowiem obowiązku przeprowadza tego rodzaju dowodu a posiada jedynie takie uprawnienie. Ponadto w sytuacji, gdy wnioskowany przez stronę dowód nie był w ogóle przydatny dla oceny zasadności zaskarżonej decyzji, gdyż przedłożone przez skarżącego w postępowaniu sądowym orzeczenie lekarskie z dnia 15 stycznia 2020 r. pochodziło z daty późniejszej niż data zaskarżonej decyzji, to tym bardziej zarzuty kasacyjne określone na podstawie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie były zrozumiałe. Sformułowanie natomiast zarzutu wyłącznie na art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. też było chybione. Zgodnie bowiem z jego z treścią, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne (niż dające podstawę do wznowienia postępowania) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Jak z powyższego więc wynika, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., ma jedynie charakter wynikowy (blankietowy) a co oznacza, że przepis ten stanowi tylko podstawę procesową dla wydania przez sąd administracyjny określonego rodzaju wyroku. Innymi słowy, zastosowanie tego przepisu w danej sprawie jest uzależnione od wyniku kontroli zaskarżonej decyzji czy postanowienia, a którą, na skutek wniesienia skargi przez podmiot uprawniony, przeprowadził sąd administracyjny. Kwestionując zatem wyniki takiej kontroli, zarzucenie sądowi administracyjnemu przez skarżącego kasacyjnie jedynie naruszenia omawianego przepisu było – co do zasady – niewystarczające dla uwzględnienia tego rodzaju zarzutu jako zarzutu samodzielnego. Odnosząc się natomiast do zarzutu opartego na art. 9 k.p.a., wyjaśnić z kolei należy, że uzasadniając naruszenie w/w przepisu, a który przewidywał obowiązek informowania przez organ stron postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw oraz obowiązków, autor skargi kasacyjnej wskazywał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny wadliwie uznał, że skarżący został należycie poinformowany o przysługujących mu uprawnieniach i konsekwencjach związanych z podejmowanie albo niepodejmowaniem określonych zachowań procesowych, gdyż D. M. nie został należycie poinformowany o przysługujących mu uprawnieniach, w postaci możliwości złożenia skargi na decyzję o skierowaniu go na badania lekarskie. Z tym stanowiskiem nie zgadza się jednak skład orzekający. Po pierwsze, tego rodzaju zarzut – jak wynika to z jego treści - w zasadzie odnosi się do decyzji wydanej w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie a nie do decyzji wydanej w przedmiocie zatrzymania mu prawa jazdy. Rozpoznawana zaś sprawa dotyczy tylko tej drugiej decyzji. Po drugie, wprawdzie zgodzić się trzeba z autorem skargi kasacyjnej, że istotnie D. M. nie był poinformowany w postępowaniu zakończonym decyzją o skierowaniu na badania lekarskie o możliwości wniesienia skargi na wydaną w tym postępowaniu decyzję, ale przecież takie uprawnienie mu wcale nie przysługiwało. Skarżący nie wniósł bowiem od decyzji Starosty [...] z dnia 2 lipca 2019 r. odwołania, zaś skarga do sądu administracyjnego przysługiwałaby mu dopiero od decyzji organu II instancji. Decyzja organu I instancji zawierała natomiast wszelkie pouczenia, w tym m. in. o sposobie jej zaskarżenia odwołaniem oraz o tym, że: na badanie lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami skarżący miał się zgłosić do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy właściwego ze względu na miejsce zamieszkania oraz, że miał w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia tej decyzji przedstawić Staroście wydane mu przez w/w placówkę orzeczenie lekarskie. Dodać też trzeba, że D. M. brak aktywny udział w postępowaniu zakończonym w/w decyzją z dnia 2 lipca 2019 r. a materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach administracyjnych (w tym zwłaszcza treść notatki urzędowej z dnia 13 czerwca 2019 r. sporządzonej przez inspektora A.L. świadczy o tym, że strona w pełni zdawała sobie sprawę z faktu, że ma obowiązek przedstawić organowi orzeczenie lekarskie wydane nie przez jakiegokolwiek lekarza a przez lekarza uprawnionego. Z tych powodów wywodzenie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że skarżący nie został w należyty sposób poinformowany, jakie dokumenty medyczne miał organowi przedłożyć a nie posiadał przy tym wykształcenia prawniczego, nie było w tym przypadku uprawnione. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieusprawiedliwioną i – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji. Orzeczenie w przedmiocie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu wyda Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku.