Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OSK 1999/21

I OSK 1999/21 - Wyrok NSA z 2024-12-05

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
5 grudnia 2024
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant: starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Głównego Geodety Kraju, od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 5 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1127/20, w sprawie ze skargi K. P., na postanowienie Głównego Geodety Kraju, z dnia 19 marca 2020 r. nr NG-O.025.25.2020.PM, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji, , uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę;, zasądza od K. P. na rzecz Głównego Geodety Kraju kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, kasacyjnego., ,

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 listopada 2020 r., po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z 19 marca 2020 r. nr NG-O.025.25.2020.PM w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji - 1. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 31 stycznia 2020 r. nr IG-II.7221.211.2019.TT; 2. zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne. Starosta Krakowski z 2 marca 2017 r., działając z urzędu, orzekł o zmianie danych ewidencyjnych objętych operatem ewidencyjnym dla obrębu R. gmina J., polegającej na rozdzieleniu połączonych w dz. nr [...] nieruchomości o odmiennym stanie prawnym. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej jako "WINGiK") decyzją z 26 maja 2017 r., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy ww. decyzję z 2 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 6 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 822/17 oddalił skargę skarżącego na decyzję z 26 maja 2017 r. Od wyroku tego skarżący wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt I OSK 3025/18), która nie została dotychczas rozpoznana. Skarżący pismem z 12 września 2019 r. wystąpił o uchylenie w trybie art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", ostatecznej decyzji WINGiK z 26 maja 2017 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że domaga się uchylenia decyzji organów obu instancji z uwagi na naruszenie: § 30 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz.U. Nr 263, poz. 1572); § 37-39 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454) oraz art. 7 i art. 8 § 1 K.p.a. Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie, na okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku, dowodów z opinii biegłych geodetów, z zeznań świadków oraz dokumentów znajdujących się w aktach ww. spraw administracyjnych. WINGiK postanowieniem z 31 stycznia 2020 r., działając na podstawie art. 61a w zw. z art. 154 K.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z 26 maja 2017 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że by dokonać zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej lub odmówić jej zmiany lub uchylenia, należy poprzedzić rozstrzygnięcie badaniem istnienia przesłanek, o których mowa w art. 154 K.p.a. Badanie tych przesłanek sprowadza się do oceny, czy w sprawie zachodzi słuszny interes strony lub interes społeczny w zmianie zapisów ewidencji. W sprawie mającej za przedmiot aktualizację ewidencji (czy też usunięcie błędu lub pomyłki, które de facto jest również jej aktualizacją) badanie pod tym względem istnienia słusznego interesu strony lub interesu społecznego jest całkowicie bezprzedmiotowe, skoro wpisy w ewidencji są tylko odzwierciedleniem stanu wynikającego z przedłożonej organowi dokumentacji. Bezprzedmiotowe jest przy tym prowadzenie postępowania w stosunku do decyzji deklaratoryjnej. WINGiK zwrócił również uwagę, że w treści wniosku skarżący nie wykazał okoliczności uzasadniających istnienie interesu społecznego lub jego słusznego interesu w uchyleniu zaskarżonej decyzji, a jedynie sformułował merytoryczne zarzuty, dotyczące naruszenia przez tę decyzję przywołanych przepisów prawa. Nie bez znaczenia jest również fakt, że mimo możliwości uchylenia lub zmiany w trybie art. 154 K.p.a. zarówno decyzji prawidłowej, jak i zawierającej wady, w przedmiotowej sprawie nie została jeszcze zakończona procedura sądowej weryfikacji wadliwości kwestionowanej przez skarżącego decyzji organu odwoławczego. Nie zapadło zatem rozstrzygnięcie, czy decyzja ta pozostanie w obrocie prawnym. Główny Geodeta Kraju postanowieniem z 19 marca 2020 r., po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, utrzymał w mocy postanowienie WINGiK z 31 stycznia 2020 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że na podstawie art. 154 K.p.a. nie mogą być uchylane lub zmieniane tzw. decyzje związane, przy wydaniu których przepisy prawa nie pozwalają organom na swobodne uznanie. W niniejszej sprawie decyzja WINGiK z 26 maja 2017 r., której wzruszenia w trybie art. 154 § 1 K.p.a. domaga się skarżący, dotyczyła zmian danych ewidencyjnych objętych operatem ewidencyjnym, polegającej na rozdzieleniu połączonych w dz. nr [...] nieruchomości o odmiennym stanie prawnym. Decyzja ta jest decyzją związaną, przy wydaniu której przepisy prawa nie pozwalają organowi na swobodne uznanie. Zmiany w ewidencji gruntów i budynków dokonywane są bowiem na podstawie dostępnych dla organu dokumentów i materiałów źródłowych. Organ dokonując wpisu w ewidencji gruntów i budynków nie bada ich poprawności. Ponadto zapisy w ewidencji gruntów i budynków, nie tworzą stanów prawnych i faktycznych, a jedynie je potwierdzają, co oznacza, że nie mają one charakteru konstytutywnego. Zdaniem organu, powyższe dowodzi, że wpisy w ewidencji gruntów i budynków mają charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, gdyż są wtórne do stanu prawnego i faktycznego, co oznacza, że ewidencja gruntów i budynków nie kształtuje stanu prawnego ani faktycznego nieruchomości, a jedynie go ujawnia. Z uwagi na obowiązek utrzymywania tej ewidencji w stanie aktualności organ powinien wprowadzać do niej zmiany w oparciu o odpowiednie dokumenty, które są dla niego dostępne w momencie wprowadzania tych zmian i zgodnie z tymi dokumentami. Skoro zatem w postępowaniu w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków organ nie dysponuje "luzem decyzyjnym", ani nie orzeka według uznania administracyjnego, a zmiany danych ewidencyjnych nie mogą być dokonywane przy uwzględnieniu słusznego interesu strony lub interesu społecznego, to należało uznać, że w stosunku do decyzji z 26 maja 2017 r., będącej tzw. decyzją związaną, nie ma zastosowania tryb postępowania przewidziany w art. 154 § 1 K.p.a. Wskazana okoliczność stanowi przedmiotową przeszkodę do wszczęcia wnioskowanego postępowania, co wypełnia przesłankę z art. 61a § 1 K.p.a. Na decyzję Głównego Geodety Kraju K. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę. Sąd I instancji uznał, że wskazywane w zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej z 31 stycznia 2020 r. powody odmowy wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego, nie dawały podstaw do zastosowania art. 61a K.p.a. Zdaniem Sądu I instancji, argumenty podawane przez organy w uzasadnieniach wydanych postanowień, przemawiające za odmową wszczęcia postępowania na podstawie art. 154 K.p.a., takie jak: 1) charakter kwestionowanych w tym trybie decyzji wydanych w sprawie (decyzje związane), 2) brak wykazania przez wnioskodawcę istnienia interesu społecznego bądź jego słusznego interesu w uchyleniu decyzji, 3) niezakończone postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie oceny legalności decyzji kwestionowanej przez wnioskodawcę - nie mogły stanowić przeszkody tamującej samo wszczęcie postępowania na skutek podania skarżącego z 12 września 2019 r., doprecyzowanego w dniu 9 grudnia 2019 r. W ocenie Sądu I instancji, poruszone wyżej zagadnienia winny być rozważone przez WINGiK w toku postępowania nadzwyczajnego prowadzonego na podstawie art. 154 K.p.a. To, czy kwestionowane w zakresie podanym we wniosku decyzje z 26 maja 2017 r. i z 2 marca 2017 r., z uwagi na ich charakter, nadają się do weryfikacji w nadzwyczajnym trybie uchylenia decyzji, to jaki wpływ na możliwość rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy prowadzonej w trybie art. 154 K.p.a. ma zawisła wcześniej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym sprawa o sygn. akt I OSK 3025/18, czy też to, jakie argumenty powołuje wnioskodawca na uzasadnienie swego wniosku i czy dotyczą one słusznego interesu strony lub interesu społecznego, organ musi ocenić przed wydaniem decyzji kończącej sprawę. Poruszone wyżej kwestie mogą mieć bowiem wpływ na merytoryczny wynik sprawy prowadzonej w trybie nadzwyczajnym. Zdaniem Sądu I instancji, zwłaszcza poruszona przez WINGiK w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia kwestia toczącej się sprawy o sygn. akt I OSK 3025/18 mogła być rozważana, ale w aspekcie ewentualnego zawieszenia postępowania nadzwyczajnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., tj. w zakresie wystąpienia tzw. zagadnienia wstępnego. Biorąc pod uwagę wyrażoną w art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", zasadę niedublowania postępowań mających na celu weryfikację kwestionowanej decyzji (obligatoryjne zawieszenie postępowania sądowego wszczętego po wszczęciu administracyjnego postępowania nadzwyczajnego) należałoby rozważyć sytuację odwrotną, także w aspekcie zawieszenia postępowania nadzwyczajnego. Prawomocne rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny tzw. zagadnienia wstępnego (tj. skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 6 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 822/17) może bowiem polegać na tym, że kontrolowana przez sąd decyzja (decyzje) zostanie uchylona (wycofana z obrotu prawnego), co niewątpliwie rzutuje na sposób rozstrzygnięcia sprawy prowadzonej w trybie art. 154 K.p.a. Dla sprawy o uchylenie decyzji znaczenie ma bowiem to, czy istnieje w obrocie prawnym przedmiot kontroli (kwestionowana decyzja) i to, jakimi wadami kwestionowana decyzja jest obciążona, skoro ten tryb weryfikacji odnosi się do decyzji niewadliwych lub też obciążonych wadami niekwalifikowanymi. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji uznał, że postanowienie WINGiK z 31 stycznia 2020 r. wydane zostało z naruszeniem art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei Główny Geodeta Kraju utrzymując powyższe postanowienie w mocy naruszył art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Główny Geodeta Kraju wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie - o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi w trybie art. 188 P.p.s.a., a w każdym przypadku – o zasądzenie kosztów postępowania według obowiązujących w tym zakresie norm.. Zaskarżonemu orzeczeniu organ zarzucił: 1. naruszenie prawa procesowego, mające wpływ na wynik sprawy, polegające na nieuzasadnionym zastosowaniu w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., tj. uwzględnienie skargi i przyjęcie, że przy wydaniu zaskarżonego postanowienia nastąpiło inne naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie przepis ten nie ma zastosowania, gdyż w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 61 a § 1, art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej jako k.p.a.; 2. naruszenie prawa materialnego — art. 61 a § 1 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie w sprawie normy stanowionej tym przepisem, polegające na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły inne uzasadnione przyczyny z powodu których postępowanie nie mogło być wszczęte, a organ mimo tego wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, przez co dokonał merytorycznej oceny sprawy, co było niedopuszczalne przed wszczęciem postępowania, 3. naruszenie prawa materialnego - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w związku z art. 61 a § 1, art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez błędne zastosowanie w sprawie norm stanowionych tymi przepisami, polegające na przyjęciu, iż Główny Geodeta Kraju utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, które zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji, gdy organ drugiej instancji rozpoznając zażalenie, w sposób zgodny z przepisami prawa przeprowadził postępowanie zażaleniowe i rozstrzygnął sprawę w oparciu o własne ustalenia, szczegółowo przedstawiając je w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, a które to ustalenia tylko jedną z okoliczności wskazanych przez organ pierwszej instancji, zakwalifikowały jako inną uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania w sprawie. 4. naruszenie prawa materialnego - art. 154 § 1 k.p.a., w związku z art. 61 a § 1 k.p.a., poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie norm stanowionych tymi przepisami, polegające na błędnym przyjęciu, iż decyzja wydana w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, jako decyzja o charakterze związanym, może być przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie jej uchylenia lub zmiany w oparciu o przesłanki interesu społecznego oraz słusznego interesu strony, w sytuacji, gdy okoliczność objęcia żądaniem wszczęcia postępowania w trybie art. 154 § 1 k.p.a. decyzji administracyjnej nie cechującej się uznaniowością, stanowi inną uzasadnioną przyczynę, z powodu której postępowanie nie może być wszczęte, Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu wiadomo, że sprawa o sygnaturze I OSK 3025/18, prowadzona przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, zakończona została wyrokiem z 18 maja 2021 r., mocą którego oddalono skargę kasacyjną K. P. na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wydany 6 marca 2018r. roku pod sygnaturą III SA/Kr 822/17, oddalający skargę K. P. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 26 maja 2017 r., który po rozpatrzeniu odwołania K. P., utrzymał w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z 2 marca 2017 r, orzekającego o zmianie danych ewidencyjnych objętych operatem ewidencyjnym dla obrębu R. gmina J., polegającej na rozdzieleniu połączonych w dz. nr [...] nieruchomości o odmiennym stanie prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skargach zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej. W badanej skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego. Zgodnie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zwrot normatywny: "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania sądowoadministracyjnego. Ponadto w przytoczonym przepisie nałożono na wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek wykazania nie tylko tego, że zaskarżony wyrok narusza przepisy postępowania, lecz również tego, że naruszenie to mogło wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy. Skuteczne wniesienie takiego zarzutu wymaga zatem uprawdopodobnienia istnienia związku przyczynowego między stopniem naruszenia a treścią rozstrzygnięcia, polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia podjętego wyrokiem byłaby inna. Oznacza to po stronie skarżącej obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, że zasadniczo kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FSK 232/07, LEX nr 480247; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. 3, Warszawa 2008, s. 426). Z kolei zarzut naruszenia prawa materialnego winien wskazywać, że sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Tak więc kasator powinien wykazać i uzasadnić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy doszło w sprawie do naruszenia art. 154 § 1 k.p.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w aktualnym składzie, uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie tego przepisu może zajść jedynie wtedy, gdy ustawodawca w przepisie materialnoprawnym przewidzi pewien luz decyzyjny. Tylko w obszarze tego luzu decyzyjnego wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony może doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji. Natomiast w przypadku, gdy ustawodawca w sposób sztywny i bezwarunkowy narzuca określone rozwiązanie, nie ma możliwości dokonania zmiany na podstawie art. 154 k.p.a. Nadto przedmiotem postępowania w trybie art. 154 k.p.a. nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej pod kątem spełnienia wymienionych w tym przepisie przesłanek. Brak spełnienia którejkolwiek z nich, wyklucza uwzględnienie wniosku i dokonanie zmiany decyzji. Wynika to bowiem z tego, że istotą postępowania w trybie art. 154 k.p.a. jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 154 k.p.a. uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 586/06, LEX nr 320845). W żadnym razie nie można w tym trybie rozszerzać zakresu sprawy administracyjnej, czy też zmieniać podstawy prawnej decyzji ostatecznej. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory. Postępowanie prowadzone w tym trybie nie jest więc kolejną (trzecią) instancją administracyjną i nie może służyć weryfikacji ustaleń czy też prawidłowości wykładni i subsumcji przepisów zastosowanych przy wydaniu decyzji ostatecznej, ale służy przeprowadzeniu weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony i czy jest zgoda strony na zmianę decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego. W niniejszej sprawie K. P. sprzecznie z istotą instytucji zawartej w art. 154 K.p.a. usiłował doprowadzić do weryfikacji ustaleń w zakresie pomiarów geodezyjnych, a w konsekwencji do uchylenia lub zmiany rozstrzygnięcia decyzji. Wbrew wymogom przewidzianym w art. 154 k.p.a. wnioskodawca nie wykazał, by za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony. Wbrew stanowisku kontrolowanego Sądu fakt ten czynił niemożliwym skorzystanie w okolicznościach niniejszej sprawy z trybu wynikającego z art. 154 P.p.s.a. Niemniej na brak warunków do skorzystania z tej instytucji wskazuje także fakt, iż objęta kontrolą sądowoadministracyjna decyzja nie ma charakteru uznaniowego. Ustawodawca w postępowaniu o zmianę danych ewidencyjnych objętych operatem nie pozostawił organom luzu decyzyjnego. Stąd poprzez tryb z art. 154 k.p.a. nie da się zastąpić dotychczasowej decyzji inną również prawidłową [zob. np. wyroki NSA: z 1.03.1996 r., III SA 362/95, LEX nr 28585; z 11.10.2005 r., I OSK 815/05, LEX nr 217423; z 24.04.2012 r., II OSK 188/11, LEX nr 1251871; z 25.02.2011 r., I OSK 607/10, LEX nr 784233; z 8.05.2012 r., II OSK 1693/11, LEX nr 1404618; z 11.01.2012 r., II OSK 2024/10, LEX nr 1138044; z 20.06.2013 r., II OSK 492/12, LEX nr 1559792( Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 154)]. W okolicznościach niniejszej sprawy skorzystanie z trybu zawartego w art. 154 k.p.a. zmierzałoby w istocie do niedopuszczalnego, ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją ostateczną, co pozostawałoby w sprzeczności z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Postępowanie, toczące się w trybie art. 154 k.p.a. ma charakter samodzielny i nowy w stosunku do postępowania głównego, w którym wydano decyzję ostateczną. Zaznaczyć raz jeszcze należy, że jego celem jest wyłączne ustalenie, czy zachodzą przesłanki określone w § 1 ww. przepisu, co sprowadza się do zbadania czy za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. W tym stanie rzeczy zgodzić należało się ze skarżącym kasacyjnie, że w niniejszej sprawie w sposób oczywisty zachodziły przeszkody do wszczęcia postępowania administracyjnego, co słusznie wywiedziono w postanowieniach obu instancji. Zatem wbrew stanowisku kontrolowanego Sądu przyjąć należało, że organy nie naruszyły art. 61a K.p.a. Wadliwie Sąd ten przyjął, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w stopniu o którym mowa art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. W warunkach niniejszej sprawy brak więc było podstaw do uchylenia postanowień w trybie 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego na wynik przedmiotowej sprawy nie miało wpływu zakończenie postępowania, toczącego się przed tym Sądem pod sygnaturą I OSK 3025/18, gdzie kontroli podlegał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 6 marca 2018r, mocą którego oddalono skargę na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 26 maja 2017 r., który utrzymał w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z 2 marca 2017r. orzekającego o zmianie danych ewidencyjnych objętych operatem ewidencyjnym dla obrębu R. gmina J., polegającej na rozdzieleniu połączonych w dz. nr [...] nieruchomości o odmiennym stanie prawnym. W istocie bowiem przedmioty obu postępowań nie oddziaływują na siebie nawzajem. W sprawie o sygnaturze I OSK 3025/18 istotna była merytoryczna ocena decyzji o zmianie danych ewidencyjnych. Tymczasem niniejsze postępowanie nie było w żaden sposób powiązane z kontrolą merytoryczną zmian objętych decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 26 maja 2017 r. Dotyczyło zaś dopuszczalności weryfikacji ww. decyzji ostatecznej pod kątem spełnienia przesłanek z art. 154 § 1 K.p.a. Uwzględniając powyższe rozważania mając nadto na względzie, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona na podstawie art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 151 P.p.s.a. uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
26 października 2021
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Geodeta
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /sprawozdawca/ Elżbieta Kremer /przewodniczący/ Maria Grzymisławska-Cybulska

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny