I OSK 1986/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi L. D. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt I OSK 87/11 ze skargi kasacyjnej D. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Po 634/09 w sprawie ze skargi L. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość postanawia: 1. podjąć zawieszone postępowanie, 2. odrzucić skargę o wznowienie postępowania.

W dniu 4 czerwca 2018 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga L. D. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt I OSK 87/11. Jako podstawę wznowienia wskazano przesłankę określoną w art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "P.p.s.a."). Po nadesłaniu przez pełnomocnika skarżącej odpisów skargi, zostały one przez Sąd doręczone pozostałym stronom postępowania. Na tym etapie ustalono, że dwaj uczestnicy postępowania zakończonego wyrokiem objętym skargą o wznowienie zmarli. W oparciu o nadesłane akty zgonu M. S. i P. S. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 września 2018 r., sygn. I OSK 1986/18 zawiesił postępowanie na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a. do czasu zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłych albo do dnia ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 280 § 1 P.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Po wniesieniu skargi o wznowienie podlega ona zatem badaniu nie pod kątem jej zasadności, ale pod kątem spełnienia warunków formalnych. Badanie to ma pierwszeństwo przed podejmowaniem przez sąd innych czynności związanych z nadaniem skardze biegu, w tym związanych z ustaleniem kręgu stron postępowania i następców prawnych zmarłych uczestników postępowania. Zawieszenie postępowania ze względu na śmierć strony postępowania ma natomiast na celu okresowe wstrzymanie jego prowadzenia, do czasu ustalenia następców prawnych zmarłego, z udziałem których powinny być podejmowane czynności zmierzające do rozpoznania sprawy. Gdy skarga nie jest dopuszczalna, pierwszeństwo powinno mieć rozstrzygnięcie w przedmiocie jej odrzucenia. Z podanych względów przedwczesne było zawieszenie przez Naczelny Sąd Administracyjny postępowania w sprawie, przed zbadaniem dopuszczalności skargi o wznowienie. Zbędne jest bowiem ustalanie kręgu następców prawnych stron postępowania, które nie może się toczyć. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny postanowił podjąć zawieszone postępowanie na podstawie art. 128 § 1 P.p.s.a. ze względu na konieczność uprzedniego zbadania dopuszczalności skargi o wznowienie. Podane w tym przepisie przypadki uzasadniające podjęcie postępowania mają charakter przykładowy i nie wyczerpują sytuacji, w których odpadły przesłanki uzasadniające wstrzymanie toku postępowania. Przepis ten obliguje sąd do podjęcia postępowania z urzędu zarówno wówczas, gdy ustały przyczyny, dla których je zawieszono, jak też wówczas, gdy nie było podstaw do zawieszenia postępowania (zob. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2016, s. 585, postanowienie NSA z 7 października 2011, sygn. I OSK 1297/10). Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 postanowienia na podstawie art. 128 § 1 P.p.s.a. Wniesiona skarga o wznowienie nie jest dopuszczalna i podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 278 P.p.s.a. nie można żądać wznowienia po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Termin przewidziany w tym przepisie jest terminem materialnym i nie podlega przywróceniu. Jego upływ stanowi negatywną przesłankę dopuszczalności wznowienia postępowania. Poza przesłankami, które w niniejszej sprawie nie były zgłaszane jako podstawa wznowienia i w związku z tym nie mają znaczenia, wniesienie skargi o wznowienie postępowania po upływie pięciu lat od uprawomocnienia się orzeczenia jest niedopuszczalne i podlega ona odrzuceniu (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2014 r., II FSK 1864/14). W rozpoznawanej sprawie pismem nadanym za pośrednictwem poczty w dniu 29 maja 2018 r. skarżąca wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt I OSK 87/11. Skarżąca nie dochowała terminu z art. 278 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie pięcioletni okres, o jakim mowa w art. 278 P.p.s.a., biegł od dnia 2 września 2011 r. i upłynął z dniem 2 września 2016 r. W konsekwencji należy przyjąć, że skarżąca wniosła skargę o wznowienie postępowania po upływie dopuszczalnego terminu. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 2 postanowienia na podstawie art. 280 § 1 w związku z art. 278 P.p.s.a.