I OSK 1948/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 32/24 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 20 listopada 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/854/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 32/24 oddalił skargę S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 20 listopada 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/854/2023 utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka z dnia 27 czerwca 2023 r., nr ZŚRWIFA.5211.K2847.2022.000288.2023 w przedmiocie odmowy przyznania S. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, S. K. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, a to: 1. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, nie uwzględniając w procesie wykładni derogacyjnego skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26.06.2019 sygn. akt. SK 2/17, czego skutkiem było uznanie, iż stronie skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z posiadanym przez nią uprawnieniem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, mimo że hipoteza normy prawnej wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. po wejściu w życie w/w wyroku TK nie obejmuje swoim zakresem sytuacji, w której wnioskodawca pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wobec tak wywiedzionego zarzutu sformułowanego w skardze kasacyjnej wniósł o: 1. Uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi; 2. Ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji 3. Zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący zrzekł się przysługującego mu prawa do rozpoznania sprawy na rozprawie zgodnie z treścią art. 176 § 2 p.p.s.a Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny w zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany jest granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., nie uwzględniającą w procesie jego wykładni derogacyjnego skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, czego skutkiem w ocenie skarżącego był uznanie, iż nie przysługuje mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z pobieraniem renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, mimo że hipoteza normy prawnej wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie obejmuje swoim zakresem sytuacji, w której wnioskodawca pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W skardze kasacyjnej nie postawiono zarzutów odnoszących się do poczynionych przez organy orzekające ustaleń faktycznych. Skarżący kasacyjnie zatem nie zakwestionował, iż zarówno w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jak i w dacie orzekania przez organ odwoławczy pobierał rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Pomimo pouczenia przez organ odwoławczy o prawie wyboru świadczenia i zakreślenia 30-dniowego terminu na wystąpienie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o zawieszenie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w piśmie z dnia 25 października 2023 r. wskazał, że – w jego ocenie- uzależnienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od zawieszenia wypłaty przysługującej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie znajduje oparcia w przepisach prawa. W związku z tym złożył oświadczenie woli o niewyrażeniu zgody na zawieszanie dotychczas otrzymywanej renty. Odnosząc się do jedynego zarzutu podniesionego w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał go za niezasadny. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, który wszedł w życie w dniu 9 stycznia 2020 r., stwierdzono, że "art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (pkt I); Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (pkt II)". W uzasadnieniu wyroku Trybunał przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego, jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym. Aktualnie w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że prawidłowa wykładnia ww. przepisu przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego (vide: wyroki NSA z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 1858/23; z dnia 13 grudnia 2024 r. I OSK 333/24, publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wnioskodawca ma możliwość dokonania wyboru przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zawieszenie prawa do renty, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem jej wypłaty poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.f.u.s.). Choć bowiem renta jest prawem niezbywalnym, to jednak uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., co prawidłowo podkreślił organ odwoławczy oraz Sąd I instancji. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla rencisty, wynikająca z ww. przepisu musi być przy tym interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjąć należy, że w ten sposób dochodzi do eliminacji negatywnej przesłanki, wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1166/23). Wobec powyższego uznać należy, że w niniejszej sprawie Sąd I instancji słusznie stwierdził, że interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., także przy uwzględnieniu poglądów wyrażonych w powołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nie pozwala na równoczesne pobieranie świadczenia rentowego i świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko takie wyrażane było również w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 11 lipca 2024 r., sygn. akt I OSK 1690/23; 13 grudnia 2024r. I OSK 333/24, 8 kwietnia 2025 r. I OSK 855/24, publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie również podziela przedstawioną wyżej wykładnię przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że skarżący ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Dodać należy, że organ odwoławczy, realizując obowiązek wynikający z art. 9 k.p.a., pismem z 11 października 2023 r. poinformował skarżącego kasacyjnie o jego sytuacji prawnej i wezwał do ewentualnego złożenia decyzji organu rentownego o wstrzymaniu wypłaty renty. Z odpowiedzi na ww. wezwanie wynika, że wolą strony jest pobieranie zarówno renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jak i świadczenia pielęgnacyjnego. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny, strona w toku postępowania była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, a mimo tego nie przedłożyła decyzji ZUS o wstrzymaniu renty i reprezentowała ww. stanowisko. W tych okolicznościach organy orzekające prawidłowo odmówiły skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na występującą negatywną przesłankę w postaci posiadania przez stronę skarżącą prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Natomiast Sąd I instancji prawidłowo oddalił skargę skarżącego w pełni akceptując stanowisko organu II instancji. Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.