I OSK 1945/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 6 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 marca 2016 r. sygn. akt III SAB/Lu 38/15 o odrzuceniu skargi P.K. na bezczynność Dyrektora Izby Celnej w [...] w przedmiocie udzielenia informacji postanawia 1) odrzucić skargę kasacyjną; 2) zwrócić P.K. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 100 (słownie: sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi kasacyjnej.

Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia 10 lipca 2015 r. sygn. akt [...] uznał P.K. za winnego popełnienia czynu określonego w art. 65 § 3 w związku z art. 65 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 186 ze zm., dalej w skrócie "K.k.s."), polegającego na tym, że w dniu [...] stycznia 2015 r. w pomieszczeniach hurtowni [...] przechowywał on wyroby akcyzowe w postaci [...] butelek alkoholu marki [...] bez polskich oznaczeń skarbowych akcyzy, które wbrew przepisom ustawy zostały sprowadzone na terytorium kraju z [...] bez ich uprzedniego oznaczenia znakami akcyzy oraz bez dopełnienia obowiązku celnego, czym naraził Skarb Państwa na uszczuplenie należnego podatku akcyzowego w kwocie 23.615,00 zł. W piśmie z dnia 21 września 2015 r. P.K. zwrócił się do Szefa Służby Celnej o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1) w oparciu o jakie zgłoszenie celne Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wspólnie z Dyrektorem Izby Celnej w [...] ustalili, że skarżący sprowadzał z terytorium [...] butelek alkoholu opatrzonego etykietami [...], bez polskich znaków akcyzy?; 2) jeżeli skarżący nie dopełnił obowiązku opłacenia akcyzy, to dlaczego Naczelnik Urzędu Celnego w [...] dopuścił ten towar akcyzowy bez znaków akcyzy na terytorium UE? Pismem z dnia 24 września 2015 r. powyższe pismo zostało przekazane Dyrektorowi Izby Celnej w [...], zgodnie z właściwością. W piśmie z dnia 29 września 2015 r. Dyrektor Izby Celnej zwrócił się do Naczelnika Urzędu Celnego w [...] o zajęcie stanowiska w w/w sprawie. W piśmie z dnia 6 października 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] zrelacjonował przebieg postępowania karnego skarbowego przeciwko P.K.. Dyrektor Izby Celnej w [...] w piśmie z dnia 8 października 2015 r. poinformował P.K., że postawiono mu zarzut przechowywania alkoholu bez polskich znaków akcyzy, a nie sprowadzania alkoholu z terytorium [...]. Stwierdził ponadto, że zajęty alkohol nie został dopuszczony do obrotu na terytorium UE i jest obecnie przedmiotem postępowania sądowego. W piśmie z dnia 19 października 2015 r. skarżący uznał odpowiedź Dyrektora Izby Celnej w [...] za lakoniczną i zwrócił się o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1) czy towar objęty aktem oskarżenia był zgłaszany do odprawy z UE na [...] i z [...] do UE, czy był to przemyt?; 2) jeżeli był to przemyt, ta jakie sankcje dyscyplinarne i karne wyciągnięto wobec funkcjonariuszy odpowiedzialnych za ten przemyt?; 3) jakie sankcje karne wyciągnięto wobec właściciela towaru, przewoźników i kierowców?; 4) kto z funkcjonariuszy odprawiał przy wywozie i przywozie te towary?; 5) kto jest właścicielem tego towaru, przewoźnikiem i kierowcą?; 6) dlaczego Naczelnik Urzędu Celnego w [...] nie oskarża całego Krajowego Zarządu Dróg Publicznych, bo towar poruszał się po drogach publicznych?; 7) czy "przerzucenie" tego samego towaru przez granicę UE jest czynem dozwolonym? Jakie organ celny ma dowody, że skarżący przechowywał towary, skoro on ani żaden z zatrudnionych pracowników nie widzieli tego towaru? W piśmie z dnia 29 października 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] przedstawił stanowisko w sprawie, informując, że P.K. w toku postępowania przygotowawczego przed tym organem odmówił składania wyjaśnień, podpisania protokołu i nie składał wniosków dowodowych. W piśmie z dnia 16 listopada 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] poinformował P.K., że z uwagi na trwające postępowanie sądowe w niniejszej sprawie wszelkie wątpliwości powinny być rozstrzygnięte przez sąd. W dniu 23 listopada 2015 r. P.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Dyrektora Izby Celnej w [...] bezczynność, bowiem nie odpowiedział on na pytania zawarte w pismach z dnia 21 września 2015 r. i z dnia 19 października 2015 r. Wobec powyższego skarżący wniósł o zobowiązanie organu do odpowiedzi na w/w pytania, dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, ukaranie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w [...] i wymierzenie mu grzywny oraz orzeczenie, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Izby Celnej w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 11 marca 2016 r. sygn. akt III SAB/Lu 38/15 odrzucił skargę. W uzasadnieniu postanowienia podał treść art. 3 § 2 i 3 oraz art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.). Podkreślił, że o bezczynności organu można mówić wówczas, gdy dotyczy ona aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Taki akt lub czynność charakteryzują się tym, że są podejmowane w sprawie indywidualnej, są skierowane do oznaczonego podmiotu, dotyczą uprawnień lub obowiązków tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, jest określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż skarżący domagał się udzielenia odpowiedzi na pytania dotyczące postępowania przygotowawczego prowadzonego przeciwko niemu przed Urzędem Celnym w [...]. Skarżącemu przedstawiono zarzut popełnienia czynu z art. 65 § 1 K.k.s., tj. przechowywania towaru w postaci [...] butelek alkoholu 15% o nazwie [...], bez polskich znaków akcyzy, przez co narażono Skarb Państwa na uszczuplenie należnego podatku akcyzowego w kwocie 23.615,00 zł. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] w w/w sprawie występował jako finansowy organ postępowania przygotowawczego, a nie jako organ administracji publicznej. Zgodnie z art. 53 § 37 pkt 3 K.k.s., finansowym organem postępowania przygotowawczego jest urząd celny. W świetle art. 53 § 39 pkt 1 K.k.s., organem nadrzędnym nad finansowym organem postępowania przygotowawczego jest miejscowo właściwa izba celna – w sprawach należących do właściwości urzędu celnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd pierwszej instancji wskazał, że niniejsza sprawa nie mieści się w zakresie określonym w art. 3 § 2 i § 3 P.p.s.a., wobec czego nie należy do kognicji sądu administracyjnego. Sąd administracyjny nie ma kompetencji do kontroli postępowania organu w sprawie o przestępstwo skarbowe. Sądem właściwym do rozpoznawania spraw o przestępstwa skarbowe jest bowiem sąd powszechny (art. 115 § 1 K.k.s.). W konsekwencji uznać należy, że sąd administracyjny nie może orzekać o bezczynności organu w sprawie udzielenia odpowiedzi na pytania dotyczące przebiegu postępowania o przestępstwo skarbowe. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a. skargę odrzucił. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł P.K., reprezentowany przez doradcę podatkowego i zaskarżając postanowienie w całości zarzucił naruszenie: 1) art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., poprzez bezpodstawne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że nie jest on władny do stwierdzenia bezczynności Dyrektora Izby Celnej w [...] i zobowiązania go do wykonania czynności w kreślonym terminie, ponieważ organ ten występował jako organ postępowania przygotowawczego, a nie organ celno – podatkowy; 2) art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., poprzez bezpodstawne odrzucenie skargi i stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, że Dyrektor Izby Celnej w [...] występuje w sprawie jako finansowy organ postępowania przygotowawczego, a nie organ celno – podatkowy, w związku z czym Sąd nie kompetencji do kontroli postępowania organu w sprawie o przestępstwo skarbowe. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego z zastrzeżeniem § 3, w świetle którego skarga kasacyjna może być sporządzona przez 1) doradcę podatkowego – w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami, 2) rzecznika patentowego – w sprawach własności przemysłowej. Z w/w przepisów wyraźnie wynika, że doradca podatkowy może sporządzić skargę kasacyjną tylko i wyłącznie w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami. Doradca podatkowy nie jest zatem uprawniony do sporządzenia skargi kasacyjnej w innych sprawach niż wskazane w art. 175 § 3 pkt 2 P.p.s.a. Należy zauważyć, że definicję obowiązku podatkowego zawiera art. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Zgodnie z tą definicją obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Z kolei z obowiązkiem celnym związany jest obowiązek uiszczenia cła. Przy braku jego definicji ustawowej (ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 858 ze zm.), przyjmuje się, że cło jest świadczeniem pieniężnym o charakterze daninowym, którego pobór związany jest z faktem przywozu, wywozu lub przewozu towarów przez granicę obszaru pokrywającego się na ogół z obszarem państwa (por. P. Hanclich, R. Olszewski, C. Szczepaniak, Prawo celne. Komentarz, Warszawa 1999 r., str. XI). W rozpoznawanej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia jest wyłącznie kwestia udzielenia odpowiedzi na pytania skarżącego związane ze sprawą karnoskarbową, w której Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia 10 lipca 2015 r. sygn. akt [...] uznał go za winnego popełnienia czynu określonego w art. 65 § 3 w związku z art. 65 § 1 K.k.s., polegającego na tym, że w dniu [...] stycznia 2015 r. w pomieszczeniach hurtowni [...] przechowywał on wyroby akcyzowe w postaci [...] butelek alkoholu marki [...] bez polskich oznaczeń skarbowych akcyzy, które wbrew przepisom ustawy zostały sprowadzone na terytorium kraju z [...] bez ich uprzedniego oznaczenia znakami akcyzy oraz bez dopełnienia obowiązku celnego, czym naraził Skarb Państwa na uszczuplenie należnego podatku akcyzowego w kwocie 23.615,00 zł. Niniejsza sprawa nie dotyczy zatem ani obowiązków podatkowych, ani obowiązków celnych, jak również egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami. W konsekwencji uznać należy, iż skarga kasacyjna od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 marca 2016 r. sygn. akt III SAB/Lu 38/15 nie mogła zostać sporządzona przez doradcę podatkowego, a zatem – jako niedopuszczalna – podlega odrzuceniu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 i art. 175 § 1 i § 3 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.