I OSK 1933/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant asystent sędziego Paweł Pietrzyk po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lutego 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 1317/22 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 30 grudnia 2021 r. znak SKO-NP-4115-595/21 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z 27 sierpnia 2021 r. nr ŚR-OPŚ-5222-000040/2020/2021.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 7 lutego 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 1317/22 oddalił skargę A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 30 grudnia 2021 r. znak SKO-NP-4115-595/21 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, po rozpatrzeniu odwołania A. A., decyzją z 30 grudnia 2021 r. znak SKO-NP-4115-595/21 utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z 27 sierpnia 2021 r. znak: ŚR-OPŚ-5222-000040/2020/2021 o odmowie przyznania A. A. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad matką B. B., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawę materialną decyzji stanowił art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 poz. 111 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.ś.r.". Jak podało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, z przeprowadzonego 18 czerwca 2021 r. wywiadu środowiskowego wynika, że B. B. mieszka wraz z A. A. Matka wnioskodawcy wymaga opieki i pomocy w codziennym funkcjonowaniu, w przygotowaniu posiłków, robieniu zakupów, prowadzeniu gospodarstwa domowego. Matka wnioskodawcy nie jest osobą obłożnie chorą, leżącą, czy niepełnosprawną ruchowo. W sprawie ustalono, że oprócz wnioskodawcy do alimentacji względem matki w równym stopniu jest zobowiązana jego siostra C. C., legitymująca się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i zamieszkująca wspólnie z matką. Organ wskazał, że matka wnioskodawcy od 1 marca 2020 r. została uznana za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji. Z orzeczenia Komisji Lekarskiej ZUS Oddział w [...] z 7 maja 2021 r. wynika, że w oparciu o dokumentację medyczną z leczenia specjalistycznego, jak i w oparciu o opinię Konsultanta ZUS [...] z 29 kwietnia 2021 r. u B. B. ustalono konieczność stałej i długotrwałej opieki i pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Organ II instancji podał, że z arkusza pomocniczego do wywiadu środowiskowego zawierającego wskazane przez wnioskodawcę czynności, jakich wymaga osoba niepełnosprawna w ramach sprawowanej nad nią opieki wynika, że B. B. jest osobą sprawną ruchowo, nie wymaga nieustannego nadzoru czy też obecności drugiej osoby w celu sprawowania opieki, jednakże wymaga podawania leków, przygotowania i podania posiłków, pomocy w sprzątaniu, praniu, prasowaniu, pomocy w trakcie wizyt lekarskich, a także pomocy w opłaceniu rachunków, robieniu zakupów, realizacji recept, czy załatwieniu spraw urzędowych. A. A. w oświadczeniu złożonym 18 czerwca 2021 r. wyjaśnił, że opiekę nad matką sprawuje od 2018 r. z dwumiesięczną przerwą na pracę. Pomaga matce w wykonaniu podstawowych czynności domowych i załatwianiu wszystkich spraw urzędowych. Zdaniem organu odwoławczego, przedstawiony stan faktyczny nie wskazuje na istnienie związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez A. A. a koniecznością stałej opieki nad matką. Jak zwróciło uwagę Kolegium, A. A. oświadczył, że opiekuje się chorą matką od 2018 r., przy czym z materiału dowodowego wynika, że B. B. wymagała pomocy i wsparcia od marca 2020 r. Z kolei wnioskodawca oświadczył, że od 26 marca 2018 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej, a od 30 kwietnia 2018 r. działalność tę zwiesił, ponieważ nie przynosiła dochodu. Następnie w 2020 r., gdy matka wnioskodawcy wymagała pomocy, podjął zatrudnienie na okres dwóch miesięcy od listopada do grudnia 2020 r. Zatem, w opinii organu odwoławczego, na podstawie przedstawionego stanu faktycznego trudno uznać, że wnioskodawca zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej czy też go nie podejmował z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką. Zdaniem organu odwoławczego, z ustaleń faktycznych w rozpoznawanej sprawie nie można wnioskować, że zakres opieki, jakiego wymaga B. B. (i jaki faktycznie wykonuje A. A.) był tego rodzaju, że uniemożliwia podjęcie A. A. jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie godzinowym. Organ zaznaczył, że z zasad doświadczenia życiowego wynika, że czynności takie jak: przygotowanie posiłków, podawanie leków, umawianie wizyt lekarskich, robienie zakupów, realizacja recept, czy pomoc w czynnościach związanych z higieną osobistą, nie odbiegają od czynności, które wykonują osoby zajmujące się opieką nad starszymi rodzicami i jednocześnie pracujące zawodowo. Czynności te nie mają charakteru tego rodzaju, że należy je wykonywać przez cały dzień, a jedynie w ściśle określonych porach. Zatem, trudno uznać, że ich wykonywanie uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek pracy, chociażby w ograniczonym zakresie. W opinii organu odwoławczego, z akt sprawy nie wynika, żeby osoba wymagająca opieki była osobą wymagającą ciągłego nadzoru ze strony opiekuna, niezdolną do samodzielnego załatwiania swoich potrzeb fizjologicznych. Wnioskodawca wyjaśnił, że wycofanie społeczne matki wiąże się z wyjściem z domu i załatwianiem spraw urzędowych, czy zakupami. Czynności wykonywane przez wnioskodawcę (przygotowywanie i podawanie matce posiłków i lekarstw, załatwianie spraw urzędowych i związanych ze służbą zdrowia, robienie zakupów, sprzątanie) nie absorbują go na tyle, aby zachodziła definitywna konieczność rezygnacji z aktywności zawodowej. Trudno przyjąć, że wnioskodawca sprawuje całodobową opiekę nad matką. W opinii organu odwoławczego, w sprawie jest bezsporne, że to na wnioskodawcy jako synu, ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do wymagającej opieki matki. Jednocześnie, wnioskodawca nie jest jedynym dzieckiem B. B. Oprócz A. A. do alimentacji względem matki w równym stopniu jest zobowiązana również jego siostra C. C. Według twierdzeń A. A., jego siostra cierpi na [...] i utrzymuje się jedynie ze świadczeń rentowo alimentacyjnych, a więc nie jest w stanie wspomóc go w opiece nad matką. Kolegium zaznaczyło przy tym, że do akt sprawy nie został dołączony żaden dokument świadczący o tym, że C. C. cierpi na [...] i jej obecny stan zdrowia nie pozwala na udzielenie matce pomocy i opieki, choćby w prowadzeniu gospodarstwa domowego, czy przygotowaniu posiłków. Kolegium podkreśliło również, że w opiece nad matką wnioskodawca może uzyskać wsparcie przez objęcie matki usługami opiekuńczymi, które są realizowane w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo. Wyjaśnił, że usługi opiekuńcze mają one na celu wspomaganie opieki nad osobą jej wymagającą, aby opiekun takiej osoby nie musiał rezygnować z zatrudnienia lub podejmować pracy w ograniczonym zakresie czasowym. Pomoc taka jest również przewidziana specjalnie dla osób borykających się z problemami natury psychiatrycznej. A. A. wniósł skargę na powyższą decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga nie jest zasadna. Sąd I instancji podzielił stanowisko organów obu instancji, że nie została spełniona przez skarżącego przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, jak również co do tego, że zakres czynności podejmowanych przez skarżącego nie ma znamion opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., uniemożliwiającej zatrudnienie. W ocenie Sądu I instancji, istotne jest również to, że poza skarżącym jest jeszcze druga osoba (siostra skarżącego C. C., mieszkająca razem z nim i z B. B.) zobowiązana do alimentacji wobec B. B., a zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje na to, że nie może ona przyczyniać się do opieki nad matką. Sąd I instancji przywołał oświadczenie A. A., że opiekuje się matką od 2018 r. (przy czym matka wymagała pomocy i wsparcia od marca 2020 r.). Jednocześnie, wnioskodawca rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej od 26 marca 2018 r., a od 30 kwietnia 2018 r. zawiesił tę działalność, ponieważ nie przynosiła dochodu. Następnie, podjął zatrudnienie od listopada do grudnia 2020 r., to jest w czasie, kiedy jego matka wymagała już pomocy. W ocenie Sądu I instancji, "już te okoliczności wskazują na brak rzeczywistego związku między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką". W opinii Sądu I instancji, matka wnioskodawcy nie jest osobą obłożnie chorą ani, mimo [...] charakteru schorzenia, wymagającą ciągłej obecności opiekuna. A. A., w ramach pomocy matce, przygotowuje i podaje jej posiłki i lekarstwa, załatwia sprawy urzędowe i sprawy związane ze służbą zdrowia, robi zakupy, sprząta. Zdaniem Sądu I instancji, organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że zakres czynności, jakie wykonuje skarżący w ramach pomocy matce, nie implikuje konieczności rezygnacji z zatrudnienia. W istocie bowiem czynności takie jak: przygotowanie posiłków, podawanie leków, umawianie wizyt lekarskich, robienie zakupów, realizacja recept, pomoc w czynnościach związanych z higieną osobistą, nie odbiegają od czynności, które wykonują osoby zajmujące się opieką nad starszymi rodzicami i jednocześnie pracujące zawodowo. Czynności te nie mają charakteru tego rodzaju, że należy je wykonywać przez cały dzień, a jedynie w ściśle określonych porach – z reguły rano i wieczorem – a więc trudno uznać, że ich wykonywanie uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek pracy, chociażby w ograniczonym zakresie. Sąd I instancji stwierdził, że skarżący może łączyć z pracą pomoc świadczoną matce w wykazanym zakresie. Świadczenie takiej pomocy nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia, ani nie jest przeszkodą w jego podjęciu. W tym kontekście organ odwoławczy trafnie zwrócił też uwagę na możliwość uzyskania wsparcia w postaci usług opiekuńczych. Sąd I instancji podkreślił, że B. B. ma jeszcze córkę C. C. (siostrę skarżącego). Chociaż skarżący twierdzi, że z uwagi na stan zdrowia, jego siostra nie może sprawować opieki nad matką, to nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego tę okoliczność. Z akt sprawy nie wynika, aby po stronie C. C. zachodziły tego rodzaju okoliczności, które uniemożliwiałyby pomoc matce, choćby w takich czynnościach jak przygotowywanie i podawanie posiłków czy utrzymywanie czystości, zwłaszcza w warunkach wspólnego zamieszkiwania. W ocenie Sądu I instancji, organ prawidłowo ustalił stan faktyczny, a więc nie doszło do naruszenia przepisów statuujących zasadę prawdy obiektywnej, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.". Ponadto, organ prawidłowo zinterpretował odnośne przepisy (w tym art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.) i dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego po hipotezę normy prawnej. Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza przepisów prawa powołanych w skardze (dotyczy to także art. 8 § 1 i 2 K.p.a.). Sąd I instancji zaznaczył, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, czy też orzeczenie komisji lekarskiej ZUS, samo przez się nie wyklucza ani nie znosi powinności badania, w kontekście przesłanki związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, jaki jest zakres czynności opiekuńczych faktycznie wykonywanych przez wnioskodawcę i czy w okolicznościach danej sprawy rzeczywiście uniemożliwia on podjęcie zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie Sądu I instancji, w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ma znaczenie okoliczność, że poza wnioskodawcą jest inna osoba lub są inne osoby zobowiązane do alimentacji względem osoby wymagającej opieki w tym samym stopniu. Powołując orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Sąd podkreślił również, że pomoc Państwa jest możliwa jedynie wówczas, gdy wnioskujący o nią wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji (w tym między innymi współdziałanie wszystkich dzieci w opiece, ewentualnie zatrudnienie opiekuna, czy skorzystanie z usług opiekuńczych), a mimo to, ze względu na rzeczywisty zakres opieki, wynikający z potrzeb osoby z niepełnosprawnością (a dokładniej, jej stanu zdrowia), istnieje konieczność rezygnacji z zatrudnienia bądź wyżej wymieniona sytuacja uniemożliwia jego podjęcie. Ponadto, w opinii Sądu I instancji, rozstrzygnięcie w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego, jako podjęte w innej sprawie, nie ma przesądzającego znaczenia w niniejszej sprawie, tym bardziej, że nie było poddane kontroli sądowej ani nawet instancyjnej. W ocenie Sądu I instancji, w niniejszej sprawie nie było też potrzeby przeprowadzenia uzupełniających dowodów z dokumentów, w tym dokumentów załączonych do skargi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. A. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. przez błędne uznanie, że organy I i II instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, podczas gdy organy te dokonały oceny materiału dowodowego w sposób dowolny i niemający pokrycia w doświadczeniu życiowym i zasadach prawidłowego ustalania związków przyczynowo-skutkowych, to jest przez: a. ustalenie przez Sąd I instancji, że poza wnoszącym skargę kasacyjną opiekę może sprawować inna osoba zobowiązana do alimentacji, to jest jego siostra; b. ustalenie przez Sąd I instancji braku rzeczywistego związku między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem a sprawowaną opieką przez wnoszącego skargę kasacyjną (problem czasookresu); c. stwierdzenie przez Sąd I instancji, że organy prawidłowo ustaliły, iż zakres i rodzaj czynności wykonywanych w ramach sprawowanej przez wnoszącego skargę kasacyjną opieki nad matką nie uprawnia go do przyznania wnioskowanego świadczenia, a w konsekwencji powyższych uchybień błędne uznanie, że nie zaistniały przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dla A. A., wynikające z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz orzeczenie co do istoty sprawy przez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz A. A. w okresie od 1 marca 2020 r. do 30 czerwca 2024 r. Ewentualnie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zobowiązanie organu administracji publicznej do wydania decyzji w terminie 30 dni. Ewentualnie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, ponieważ nie zostały one opłacone w całości ani w części. Ponadto, wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W skardze kasacyjnej zawarto również wniosek o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., to jest zaświadczenia lekarskiego C. C. z 7 lipca 2022 r. na okoliczność braku możliwości sprawowania opieki nad matką. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że wnoszący skargę kasacyjną nie podnosi zarzutu błędnego zastosowania prawa materialnego, to jest art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., ponieważ stan faktyczny w sprawie został ustalony w sposób nieprawidłowy. W takim wypadku zarzut naruszenia prawa materialnego byłby zarzutem przedwczesnym. W konsekwencji błędnego ustalenia stanu faktycznego Sąd I instancji nieprawidłowo stwierdził, że stan faktyczny nie odpowiada "abstrakcyjnemu stanowi faktycznemu" określonemu w hipotezie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i tym samym wydał nieprawidłowe orzeczenie w przedmiotowej sprawie. Jak podkreślił wnoszący skargę kasacyjną, do komisji orzekającej o niepełnosprawności należy orzeczenie, czy dana osoba niepełnosprawna wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy ze strony innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Tymczasem, Sąd I instancji podważa opinię lekarską twierdząc, że "B. B. nie jest osobą obłożnie chorą ani, mimo psychicznego charakteru schorzenia, wymagającą ciągłej obecności opiekuna". Ustawodawca wykluczył możliwość wywodzenia braku związku przyczynowo-skutkowego z faktu, że osoba o orzeczonym znacznym stopniu niepełnosprawności (lub orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji), nie wymaga opieki ze względu na stopień jej samodzielności. Następnie, wnoszący skargę kasacyjną zaznaczył, że gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się jedna z osób uprawnionych w danej grupie, zadaniem organu jest wyłącznie sprawdzenie istnienia przesłanek do przyznania tego świadczenia po stronie wnioskodawcy. Całkowicie nieuprawnione jest więc uzależnianie przyznania tego świadczenia od sytuacji pozostałego rodzeństwa. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa kto, spośród osób będących w tym samym stopniu pokrewieństwa względem osoby z niepełnosprawnością, powinien sprawować opiekę nad nią i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. Sąd I instancji nie dostrzegł też zaniechania organów I i II instancji w ustaleniu, czy siostra wnoszącego skargę kasacyjną może sprawować opiekę nad chorą matką, naruszając tym samym dyspozycję art. 7 K.p.a. Wnoszący skargę kasacyjną wskazał, że postępowanie dotyczy osób cierpiących na chorobę psychiczną (matka i córka), a więc nieporadnych życiowo. Z tego względu, wnoszący skargę kasacyjną wniósł o dopuszczenie dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci zaświadczenia lekarskiego C. C. z 7 lipca 2022 r. na okoliczność braku możliwości sprawowania opieki nad matką, a który to dokument nie był wcześniej powołany z uwagi na zaniechania organów. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, organy administracyjne w sposób niepełny i jedynie powierzchowny oceniły kwestię podejmowania przez niego pracy, w zupełnym oderwaniu do wszystkich okoliczności sprawy, a szczególnie w kontekście typu choroby na którą cierpi B. B. Wnoszący skargę kasacyjną wyjaśnił, że pracował miesiąc w 2018 r. a następnie od listopada 2020 r. do grudnia 2020 r. za granicą, jednakże z uwagi na stan zdrowia matki i konieczność opieki nad nią musiał wrócić do kraju i zrezygnować z wykonywanej pracy. Czynnikiem decydującym o wystąpieniu z wnioskiem o przyznanie świadczenia było uzyskanie przez matkę orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wskazał wnoszący skargę kasacyjną, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie wystąpi o świadczenie po wystąpieniu przesłanek do jego przyznania. Nie ma więc podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce ona wystąpić z wnioskiem o przyznanie świadczenia. Następnie, wnoszący skargę kasacyjną zwrócił uwagę, że "cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego" pozwalają uznać, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. "chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną". Stałość opieki oznacza, że ta opieka powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Jak wynika z orzecznictwa sądowoadministracyjnego, sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę oraz, że powinien zamieszkiwać ze swoim podopiecznym. Jak podkreślił wnoszący skargę kasacyjną, nie można sztywno określić czynności dokonywanych w ramach opieki nad osobą niepełnosprawną. Potrzeba ich wykonania może się zmieniać, a nawet może być trudne do przewidzenia, jakie czynności będą niezbędne danego dnia do wykonania, ponieważ stan zdrowia i kondycja osoby chorej może się zmieniać. Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale przede wszystkim zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Nie oznacza to jednak zawsze i w każdej sytuacji konieczności całodobowego przebywania z taką osobą. Tymczasem, Sąd I instancji uznał, że "B. B. nie jest osobą obłożnie chorą ani, mimo psychicznego charakteru schorzenia, wymagającą ciągłej obecności opiekuna. A. A. w ramach pomocy matce, przygotowuje i podaje jej posiłki, lekarstwa, załatwia sprawy urzędowe i sprawy związane ze służbą zdrowia, robi zakupy, sprząta. Zdaniem sądu organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że zakres czynności, jakie wykonuje skarżący w ramach pomocy matce, nie implikuje koniczności rezygnacji z zatrudnienia.". Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Rozpoznawana skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. W petitum skargi kasacyjnej zostały podniesione wyłącznie zarzuty naruszenia prawa procesowego. Analiza środka odwoławczego wniesionego w niniejszej sprawie prowadzi jednak do wniosku, że istotę sporu stanowi zagadnienie materialnoprawne. Prawidłowe rozumienie prawa materialnego wytycza zakres przeprowadzonego przez organy administracyjne postępowania dowodowego. Przepis prawa materialnego określa istotne prawnie, dla danej sprawy okoliczności, czyli warunkuje kierunek podejmowanych przez organ administracji publicznej czynności procesowych zmierzających do dokonania ustaleń faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie zatem ocena zarzutów naruszenia przepisów postępowania bezpośrednio zależy od wyników interpretacji prawa materialnego, to jest art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Argumenty wnoszącego skargę kasacyjną, przedstawione w ramach zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a dotyczące ustalenia przez Sąd I instancji, że poza wnoszącym skargę kasacyjną opiekę może sprawować inna osoba zobowiązana do alimentacji, to jest jego siostra, ustalenia przez Sąd I instancji braku rzeczywistego związku między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem a sprawowaną opieką przez wnoszącego skargę kasacyjną (problem czasookresu), czy stwierdzenia przez Sąd I instancji, że organy prawidłowo ustaliły, iż zakres i rodzaj czynności wykonywanych w ramach sprawowanej przez wnoszącego skargę kasacyjną opieki nad matką nie uprawnia go do przyznania wnioskowanego świadczenia, wymagały zakwestionowania wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd I instancji. Wyjaśnić jeszcze trzeba, że co do zasady należy zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że trafne jest stwierdzenie, że dopiero ocena prawidłowości przeprowadzenia postępowania i poczynionych przez organy, a zaakceptowanych przez sąd pierwszej instancji, ustaleń faktycznych pozwala na ocenę prawidłowości zastosowania prawa materialnego. W przypadku jednak kwestionowania sposobu rozumienia przez sąd pierwszej instancji prawa materialnego konieczne jest sformułowanie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię i w takiej też kolejności skarga kasacyjna jest rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny. Cytowany zaś w skardze kasacyjnej wyrok NSA z 10 lipca 2008 r. sygn. akt II OSK 816/07, mający uzasadniać pogląd autora skargi kasacyjnej, że postawienie zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. było w niniejszej sprawie przedwczesne, nie jest adekwatny do okoliczności niniejszej sprawy. W cytowanym wyroku stwierdzono bowiem, że Sąd I instancji powinien był najpierw zająć stanowisko co do właściwości organu odwoławczego przez ocenę prawidłowości zastosowania konkretnego przepisu intertemporalnego. Jak wskazał NSA, "Przesądzenie tej kwestii umożliwiało Sądowi przejście dopiero do dalszej kontroli a więc jakie przepisy Prawa budowlanego miały zastosowanie w czasie wydawania zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy.". Przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wprawdzie determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, to jednak w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych, w sytuacji gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 P.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09 podjęta w pełnym składzie. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2140/13, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia przez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2012 r. sygn. akt I FSK 1679/11). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zatem wniesioną skargę kasacyjną, uznał, że możliwe jest odniesienie się do kwestii materialnoprawnych wynikających na tle stosowania art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Analiza środka odwoławczego wniesionego w niniejszej sprawie pozwala bowiem na rekonstrukcję zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano na naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., szeroko argumentując na czym – zdaniem kasatora – polegało niewłaściwe rozumienie przez Sąd I instancji norm prawnych zawartych w tym przepisie. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Sąd I instancji, wskazując jakie okoliczności stanu faktycznego zostały ustalone w odniesieniu do skarżącego przez organy administracyjne i wyjaśniając jak należało je ocenić w kontekście przesłanki niepodejmowania przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad matką, za relewantne uznał okoliczności dotyczące obowiązku alimentacyjnego względem matki, istniejącego nie tylko po stronie skarżącego, ale także jego siostry. Nie ma przy tym wątpliwości, że zarówno skarżący, jak i jego rodzeństwo, należą do pierwszej grupy zobowiązanych alimentacyjnie względem matki i jednocześnie uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z: 29 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1596/23; 29 maja 2024 r. sygn. akt 1626/23; 29 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1554/23; 29 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1521/23; 29 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1627/23; 9 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1397/23; 9 maja 2024 r. sygn. akt 1407/23; 9 maja 2024 r. sygn. akt 1471/23; 13 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 127/23; 30 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 781/22; 9 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 2449/22; 5 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 1576/22; 28 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 925/21) ukształtowało się stanowisko, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa, która z osób, to jest czy wnioskodawca, czy ktoś z rodzeństwa, powinna sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. W takiej sytuacji nie powinno być podważane, że rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie. Nie ma zatem podstaw do pozbawienia tego prawa jednego z uprawnionych dzieci podopiecznego, które zwraca się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, z tego tylko powodu, że żyją inne dzieci osoby wymagającej opieki. Ustawodawca takiego wymogu nie przewidział w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej. Wymóg ten dotyczy jedynie osób z różnych grup alimentacyjnych. W stosunku do pozostałych sytuacji znajdą zastosowanie ogólne zasady i przesłanki przyznawania tego świadczenia, a wśród nich przesłanka faktycznego sprawowania opieki. Zatem w sytuacji, gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci, które również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., wśród wyraźnie określonych negatywnych i pozytywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nie przewiduje takiej negatywnej przesłanki. Niedopuszczalne jest natomiast wprowadzanie przez organy administracyjne czy sąd administracyjny, dodatkowych, nieprzewidzianych w u.ś.r., negatywnych przesłanek jego przyznania. Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, należało uznać, że nie mogła być przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność istnienia, oprócz skarżącego, rodzeństwa należącego do pierwszej grupy zobowiązanego alimentacyjnie i uprawnionego do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji, Sąd I instancji błędnie wywiódł, że brak było związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a faktem sprawowania przez niego opieki nad matką, skoro do alimentacji względem matki zobowiązana była również siostra skarżącego, a wobec niej nie zostały wykazane obiektywne przesłanki zwalniające z obowiązku alimentacyjnego. Pogląd ten, jak wskazano powyżej, okazał się błędny, tymczasem okoliczności relewantne dla ustalenia związku przyczynowego między niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego a koniecznością sprawowania przez niego opieki nad matką, zostały ocenione w kontekście tego właśnie związku. Przyjęcie powyższej wykładni oznacza, że nie mógł mieć znaczenia dowód z dokumentu, co do którego wniosek o przeprowadzenie został zawarty w skardze kasacyjnej, tj. zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia C. C. z 7 lipca 2022 r. na okoliczność braku możliwości sprawowania opieki nad matką, objęty wnioskiem dowodowym. Podlegał on zatem oddaleniu jako nieprzydatny. Błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. skarżący kasacyjnie upatruje również w poszukiwaniu przez Sąd I instancji związku czasowego pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia) a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą z niepełnosprawnością. W tym zakresie bowiem Sąd I instancji wskazał, że wedle oświadczenia A. A. opiekuje się on chorą matką od 2018 r. (B. B. wymagała pomocy i wsparcia od marca 2020 r.). A. A. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej od 26 marca 2018 r., a od 30 kwietnia 2018 r. działalność tę zwiesił, bo nie przynosiła dochodu. Następnie w 2020 r., gdy B. B. wymagała pomocy, A. A. podjął zatrudnienie na okres dwóch miesięcy od listopada do grudnia 2020 r. W ocenie Sądu, już te okoliczności wskazują na brak rzeczywistego związku między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Odnośnie do powyższego, przede wszystkim należy podkreślić, że uprawnienie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego zależne jest od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby udzielającej wsparcia i osoby wymagającej wsparcia, w tym rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych, itp. W najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że wprawdzie rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ale jej spełnienie nie może być sprowadzane wyłącznie do współwystępowania rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z faktem opieki nad niepełnosprawną osobą, w stosunku do której na wnioskodawcy ciążą obowiązki alimentacyjne. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną musi istnieć taki związek, w którym to konieczność sprawowania opieki jest przyczyną, a zarazem przeszkodą w podejmowaniu pracy zarobkowej. Dopiero istnienie takiego związku powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne staje się surogatem wynagrodzenia za pracę, której opiekun nie może podjąć bądź kontynuować (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 sierpnia 2023 r. sygn. akt I OSK 1575/22, z 14 marca 2023 r. sygn. akt I OSK 1239/22, z 21 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 794/22, z 16 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 1899/22, z 23 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 1948/22, czy z 28 stycznia 2025 r. sygn. akt I OSK 69/24). Należy przy tym podkreślić, że wymóg rezygnacji z możliwości zarobkowania - rzeczywistej bądź potencjalnej – w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie został przez ustawodawcę powiązany z żadnym zakresem – czy to etatowym, czasowym, godzinowym, czy też zadaniowym – jak również jest niezależny nie tylko od wysokości uzyskiwanych dochodów, ale również od tego, czy takie dochody w ogóle są uzyskiwane. Przesłanką świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem niepozostawanie w zatrudnieniu osoby zdolnej do pracy bez względu na okoliczności tego stanu rzeczy. Z tego też powodu organ pomocowy nie może ustalać wcześniejszych przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a więc powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Okoliczności rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania oraz brak możliwości jego podjęcia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną należy więc oceniać na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie pomocy w formie świadczenia pielęgnacyjnego. Irrelewantne jest zatem, czy wnioskodawca zrezygnował z pracy zarobkowej lub jej nie podejmował wcześniej z innych przyczyn, o ile w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała rzeczywista konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca stronie podjęcie/wykonywanie zatrudnienia. Dlatego nie mogły mieć znaczenia w sprawie podnoszone okoliczności o incydentalnym zatrudnieniu skarżącego w przeszłości. Jak słusznie zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 85/22, organy stosujące (wykonujące) ustawę o świadczeniach rodzinnych nie są uprawnione w toku prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uzależniać przyznania albo odmowy przyznania tego świadczenia od przesłanek (warunków, wymogów), które nie zostały ustanowione w prawie materialnym, tj. w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Obowiązkiem organów wykonujących tę ustawę jest zbadanie zgodnie z wymogami K.p.a. zarówno pozytywnych jak i negatywnych warunków w zakresie załatwianej sprawy, ale tylko ustanowionych przez normodawcę w treści ustawy oraz następnie wydanie odpowiedniej treści decyzji administracyjnej. Z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że dla przyznania świadczenia wystarczające jest by osoba ubiegająca się o świadczenie nie podejmowała zatrudnienia z uwagi na opiekę nad osobą niepełnosprawną. Wprawdzie organy administracyjne i Sąd I instancji wskazują prawidłowo, że musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek, tak czasowy, jak i co do motywów, między rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a sprawowaniem opieki nad wskazaną w ustawie osobą, to jednak wywiodły z tego stwierdzenia nieprawidłowe wnioski. Kolejno należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny nie neguje stanowiska, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. zakłada związek między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki. Ocenie w związku z tym podlegać może, czy ubiegający się o świadczenie jest osobą sprawującą opiekę. Przepis ten nie zakłada jednak, że do oceny organu należy zakres potrzeb osoby niepełnosprawnej. To wyspecjalizowany organ orzeka o stopniu niepełnosprawności, a w konsekwencji o potrzebie uzyskiwania stałego bądź długookresowego wsparcia ze strony opiekuna. W przypadku matki skarżącego organ stwierdził trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji od 1 marca 2020 r. W takim przypadku, osoba z kręgu zobowiązanych do alimentacji może podjąć decyzję o podjęciu się osobistej opieki i rezygnacji z zatrudnienia. Wskazywany przez organy i Sąd I instancji zakres samodzielności osoby niepełnosprawnej nie może zniweczyć ustaleń wynikających z wydanego orzeczenia o niepełnosprawności. To ono rozstrzyga, że osoba niepełnosprawna wymaga stałej opieki lub pomocy ze strony innych osób. Podjęcie się takiej opieki, w przypadku rezygnacji z zatrudnienia, skutkuje po stronie osoby zobowiązanej do alimentacji, uprawnieniem do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z 6 listopada 2024 r. sygn. akt I OSK 2816/23). Zasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w odniesieniu do zakresu sprawowanej opieki nad osobą z niepełnosprawnością w kontekście konieczności spełnienia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a sprawowaną opieką. Skarżący zasadnie podnosi, że dokonując takiej oceny należy brać pod uwagę wszelkie czynności wykonywane na rzecz osoby z niepełnosprawnością, w tym również tak zwane "zwykłe czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego", jeżeli stan zdrowia tej osoby uniemożliwia jej wykonywanie takich czynności. Zakres opieki uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego zależny jest od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim od indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia, w tym rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych, itp. Jeśli nawet opieka ta nie ma charakteru stricte leczniczego, to obejmuje szereg czynności, które mieszczą się w zakresie pielęgnacji osoby niepełnosprawnej. Ich zakres wyznacza stan zdrowia i potrzeby chorego. W okolicznościach niniejszej sprawy nie bez znaczenia jest przy tym rodzaj schorzenia, a mianowicie związany ze zdrowiem psychicznym, osoby wymagającej opieki. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że oceniając związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a sprawowaną opieką, należy go odnieść do zakresu opieki, który obejmuje tak czynności wykonywane w związku z prowadzeniem gospodarstwa domowego, jak i działania stricte obsługowe. Opieka nad osobą niepełnosprawną to nie tylko działania o charakterze obsługi, ale i równie istotne, wymagające zaangażowania i czasu obowiązki związane z prowadzeniem domu, których osoba wymagająca pomocy nie jest w stanie zrealizować samodzielnie. Sytuacja opiekunów osób niepełnosprawnych obejmuje więc działania czysto pomocowe (typu podawanie leków, mycie, karmienie, czynności higieniczne, itp.), jak i czynności uznawane za "codzienne", powszechnie wykonywane w każdej rodzinie, jak przygotowanie posiłku, sprzątanie, pranie. Istotne jest, że nawet podczas tych "codziennych" zadań, opiekun niepełnosprawnego musi być jednocześnie gotowy do świadczenia pomocy. Nierzadko jest zmuszony do ciągłego czuwania nad podopiecznym, co czyni codzienne, typowe obowiązki dużo bardziej absorbującymi i czasochłonnymi. Należy tu mieć na uwadze, że wpisują się one w codzienność opiekunów osób niezdolnych do samodzielnego wykonania nawet jak wydawałoby się prostych zadań. To właśnie czynności dnia codziennego, konieczne do wykonania w każdym gospodarstwie domowym, w połączeniu z działaniami stricte obsługowymi i opiekuńczymi wobec niepełnosprawnego członka rodziny, stają się naturalnie bardziej czasochłonne i absorbujące, w związku z czym mogą wypełnić opiekunowi nawet cały dzień. W takiej sytuacji dostrzegalny jest związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z podjęcia pracy a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyroki NSA z: 28 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 2016/22, 2 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2455/23 i I OSK 2242/23, 11 lipca 2024 r. sygn. akt I OSK 1733/23, 12 lipca 2024 r. sygn. akt I OSK 451/23, 27 listopada 2024 r. sygn. akt I OSK 3096/23, I OSK 3100/23 i I OSK 3132/23, 10 grudnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2937/23). Ograniczenie form opieki do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych, prowadziłoby do zdeformowania znaczenia opieki i naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Przejawem opieki będzie również wyręczanie osoby z niepełnosprawnością w jej normalnych, codziennych czynnościach życiowych, którym nie może sprostać z uwagi na swój stan zdrowia. Przedstawiony wyżej sposób wykładni ma istotne znaczenie dla oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji w zakresie podzielenia przezeń stanowiska Kolegium, że skarżący nie spełnił przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ nie występuje związek przyczynowy pomiędzy sprawowaną przezeń opieką a koniecznością rezygnacji z zatrudnienia. U podstaw dokonanej przez organy oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcia, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia legła wadliwa wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. W konsekwencji, za zasadne uznać należało również zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez wadliwe przyjęcie, że nie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem) a sprawowaną przez skarżącego opieką. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. w związku z art. 193 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł w pkt 1 wyroku. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni przedstawioną w wyroku wykładnię jak również treść przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie ponownego rozpoznawania wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.