I OSK 1899/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant: sekretarz sądowy Edyta Cichecka po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2721/19 w sprawie ze skargi P. S..A. w P. na decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 29 października 2019 r. nr DO-II.4610.83.2019.KC w przedmiocie odmowy nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego postanawia: zawiesić postępowanie do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy o sygn. I OPS 2/23.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2721/19 oddalił skargę P. S.A. w P. (dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju (dalej: organ) z 29 października 2019 r., nr DO-II.4610.83.2019.KC, którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 26 kwietnia 2019 r., nr NWIV.752.151.2016 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego. Z materiału sprawy wynika, że przedmiotem postępowania były m. in. działki nr [..] i [..], powstałe w wyniku podziału działki nr [..]. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji w szczególności podzielił stanowisko organów obu instancji i wskazał, że jakkolwiek spółka przedłożyła decyzję Prezydenta Miasta Jaworzna z 29 marca 1976 r. orzekającą m. in. o ustaleniu opłaty rocznej za użytkowanie działki [..], to decyzja ta nie stanowi dowodu potwierdzającego istnienie prawa zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r. po stronie poprzednika prawnego spółki. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 22 listopada 1999 r., U 6/99, Sąd I instancji przyjął, że decyzja o naliczeniu opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wtedy, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione prawo użytkowania, a konkretna decyzja wskazana w tejże decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu. Sąd I instancji podzielił tym samym wyrażane w orzecznictwie sądowym stanowisko, że decyzja, w której brak jest jakiegokolwiek nawiązania do decyzji o ustanowieniu prawa zarządu, nie może być uznana za samoistną podstawę stwierdzenia prawa zarządu. Skoro złożona do sprawy decyzja z 29 marca 1976 r. do źródła powstania prawa użytkowania nie nawiązuje i go nie identyfikuje, to nie jest wystarczającym dowodem, przesądzającym o istnieniu prawa zarządu do omawianej nieruchomości w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120), a tym samym prawidłowo w sprawie stwierdzono, że w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r. nie została spełniona przesłanka uwłaszczenia przewidziana w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W skardze kasacyjnej spółka wniosła o uchylenie wyroku w całości, zarzucając w szczególności naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 200 ust. 1 u.g.n. W uzasadnieniu zaś podniesiono m. in., że spółka przedłożyła decyzję o naliczeniu opłat, lecz Sąd I instancji uznał, że taka decyzja może być podstawą stwierdzenia użytkowania, gdy jest wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa. Powołanie się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który dotyczył przepisu § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, jest istotnym uchybieniem Sądu I instancji. Prokurator Generalny wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o podjęcie uchwały wyjaśniającej przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, przedstawiając do rozstrzygnięcia zagadnienie następującej treści: "Czy w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne, za samoistny dowód wykazujący posiadanie gruntów w zarządzie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.) powinna być uznana decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120), w związku z art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.)?". W uzasadnieniu wniosku Prokurator Generalny wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym istnieje rozbieżność odnośnie tego, czy dowodem wykazującym istnienie zarządu dla celów uwłaszczenia, unormowanego w art. 200 ust. 1 u.g.n. jest decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłaty z tytułu zarządu nieruchomością. Niejednolicie w ocenie wnioskodawcy sądy administracyjne odnoszą się do tego, czy wspomniana decyzja stanowi dowód samoistny na okoliczność istnienia wskazanego zarządu na dzień 5 grudnia 1990 r., czy też z aktu tego powinien wynikać jednoznacznie tytuł prawny wnoszenia opłat z tytułu zarządu nieruchomością: ustanowione mocą konkretnej decyzji prawo na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę. Sprawa została w Naczelnym Sądzie Administracyjnym zarejestrowana pod sygnaturą I OPS 2/23. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Podstawa do zawieszenia wskazana w tym przepisie zachodzi w niniejszej sprawie. Prejudycjalne znaczenie ma dla rozpoznania złożonej skargi kasacyjnej rozpoznanie wniosku Prokuratora Generalnego o wyjaśnienie przepisów, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przepisy te zostały objęte zarzutami skargi kasacyjnej, a w odniesieniu do części działek spółka wywodziła prawo zarządu do gruntu m.in. z decyzji ustalającej opłatę za użytkowanie. Sporna w sprawie kwestia odnosi się zatem do zagadnienia objętego wnioskiem Prokuratora Generalnego o podjęcie uchwały. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił z urzędu zawiesić postępowanie sądowe do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy o sygn. I OPS 2/23.