I OSK 1813/22

Dnia 13 października 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 października 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1122/21 w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania postanawia: odrzucić skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2022 r., I SA/Wa 1122/21 oddalił skargę J. S.na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2021 r. [...]w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło podjęcia zawieszonego z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1952 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W., przy ul. B. [...], nr hip [...]P. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Kolegium wskazało, że zawieszenie postępowania nastąpiło postanowieniem z dnia [...]maja 2017 r. nr [...] do czasu sądowego ustalenia następstwa prawnego po J. J., A. J., J. J. i W.J. Wnioskiem z dnia [...] marca 2021 r. skarżąca J. S. wystąpiła o podjęcie zawieszonego postępowania w związku z przedłożeniem wymaganych dokumentów. Do wniosku załączono postanowienia w przedmiocie nabycia spadku, z których wynika że spadek po J. J. nabyli J. J. i V.J., zaś spadek po J.J. nabyła w całości córka J. S. Ponadto do wniosku dołączony został również odpis postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 25 stycznia 1962 r. wraz z tłumaczeniem, z którego wynika, że spadek po A.J. nabył syn V. J., orzeczenie spadkowe notariatu państwowego P. [...] z dnia [...] grudnia 1976 r. wskazujące, że spadek po V. J. nabyła żona E. J. oraz postanowienie Sądu Rejonowego dla P. [...] z dnia 19 lipca 2004 r. stwierdzające, że spadek po E. J. nabyła J. S. Organ wskazał, że powyższe dokumenty wydane zostały przed dniem 1 lipca 2009 r., co oznacza że w sprawie znajduje zastosowanie art. 1145 k.p.c., w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 5 grudnia 2008 r. który stanowił, że skuteczność na obszarze P. nie nadających się do wykonania w drodze egzekucji orzeczeń sądów zagranicznych w sprawach cywilnych, które należą do polskiej drogi sądowej zależy od ich uznania przez sąd polski. Z uwagi na brak uznania ww. dokumentów przez polski sąd, Kolegium nie znalazło podstaw do podjęcia zawieszonego postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie J. S.zarzuciła naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. przez błędne uznanie, że nie było podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy i podjęcia postępowania, co w praktyce oznacza uznanie postępowania za bezprzedmiotowe, mimo braku podstawy prawnej ku temu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.wniosło o jej odrzucenie wskazując, że skarżąca przed wniesieniem skargi zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, który został rozpatrzony postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. nr [...]. W ocenie Kolegium nie jest dopuszczalne aby to samo orzeczenie było przedmiotem oceny organu w postępowaniu administracyjnym oraz jednocześnie sądu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę J. S. ww. wyrokiem z dnia 31 stycznia 2022 r. wskazał, iż Sąd pozostaje zobligowany przyjąć, że przesłane przez organ akta sprawy są tymi, którymi organ dysponował prowadząc postępowanie i nie ma obowiązku we własnym zakresie ich kompletować. Wskazał, że nadesłane przez organ akta sprawy nie zawierały ani wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani postanowienia wydanego na skutek rozpoznania tego wniosku. Nie było zatem podstaw do odrzucenia skargi. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi Sąd I instancji stwierdził, że organ prawidłowo przyjął, że żaden z przedłożonych dokumentów nie potwierdza następstwa prawnego po A. J. Stosownie bowiem do art. 1145 k.p.c. orzeczenia sądów państw obcych wydane w sprawach cywilnych podlegają uznaniu z mocy prawa, chyba że istnieją przeszkody określone w art. 1146 k.p.c. Przedłożone orzeczenia – pomijając ich treść oraz wynikający z nich zakres przedmiotowy przeprowadzonego postępowania spadkowego – zostały wydane przed dniem 1 lipca 2009 r., a zatem stosownie do art. 8 ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2008.234.1571), która weszła w życie z dniem 1 lipca 2009 r., do orzeczeń zagranicznych organów właściwych w sprawach spadkowych ma zastosowanie art. 1145 k.p.c. w dotychczasowej wersji. Stosownie do art. 1145 k.p.c., w poprzednim brzmieniu, skuteczność na obszarze Polski nie nadających się do wykonania w drodze egzekucji orzeczeń sądów zagranicznych w sprawach cywilnych, które należą w P. do drogi sądowej, zależy od uznania ich przez sąd polski. W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że organ prawidłowo przyjął, iż przedłożonymi dokumentami nie wykazano następstwa prawnego po A.J., a zatem brak było podstaw do podjęcia postępowania. Sąd I instancji wskazał również, że nie jest nieuzasadniony zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a., ponieważ przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła J. S., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: "1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez pominięcie treści prawomocnych orzeczeń Sądów Polskich, 2. naruszenie przepisów postępowania w szczególności regulacji dot. uznawania orzeczeń sądów zagranicznych". Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania nie formułując dodatkowych zarzutów i nie wskazując przepisów prawa uznawanych za naruszone. W piśmie z dnia [...] listopada 2022 r., stanowiącym uzupełnienie skargi kasacyjnej skarżąca poinformowała, że w dniu [...]października 2022 r. otrzymała kolejne pismo procesowe zawierające żądanie nadesłanie prawomocnych orzeczeń sądów polskich dotyczące poświadczenia dziedziczenia po A. J. i WJ. Jednocześnie załączyła postanowienie Prezydenta [...]nr [...]zawieszające z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wniosku z dnia [...] listopada 2014 r. złożonego przez J. S.w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. B. [...], ozn. hip. [...]-P., do czasu przedłożenia do akt sprawy prawomocnego postanowienia sądu powszechnego bądź aktu poświadczenia dziedziczenia w przedmiocie stwierdzenia nabycia praw do spadku po zmarłych: A. J. oraz W. J. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 176 § 1 p.p.s.a. podaje elementy składowe skargi kasacyjnej, wymieniając kolejno: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części (pkt 1); przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (pkt 2); wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany (pkt 3). Poza powyższymi wymaganiami skarga kasacyjna powinna czynić także zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy (art. 176 § 2 p.p.s.a.). Z treści art. 177a w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie są elementami konstrukcyjnymi skargi kasacyjnej i ich brak skutkuje jej odrzuceniem, bez uprzedniego wzywania do usunięcia któregoś z tych braków. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż powyższe elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej stanowią o jej istocie i nie sposób przyjąć, że w razie ich pominięcia mamy wciąż do czynienia ze skargą kasacyjną (Vide: B.Dauter [w:] B.Dauter, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, uwagi do art. 177a; wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2005 r., I OSK 1156/05, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Nie ulega wątpliwości, iż stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię albo niewłaściwe zastosowanie (pkt 1); naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2), W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż przytoczenie podstaw kasacyjnych, o którym stanowi art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., oznacza wskazanie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, który, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, został naruszony przez sąd pierwszej instancji. Nie wystarczy natomiast ograniczenie się tylko do przytoczenia przepisu stanowiącego podstawę kasacji, konieczne jest także sprecyzowanie: do jakiego naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego doszło zaskarżonym wyrokiem i na czym ono polegało. Obowiązkiem autora skargi kasacyjnej pozostaje wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja przepisów uznawanych za naruszone, a w odniesieniu do przepisów postępowania, wyjaśnienie dodatkowo istotnego wpływu dostrzeżonego naruszenia prawa na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji (vide: wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2004 r., FSK 208/04; wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r., I FSK 306/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Nie stanowi natomiast przytoczenia podstawy kasacyjnej przeświadczenie skarżącego, że wydane orzeczenie było krzywdzące i rażąco naruszało bliżej nieokreślone prawo (vide: wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2004 r., FSK 194/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Skarga kasacyjna winna bowiem być tak zredagowana, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych, a konieczny w tym zakresie rygoryzm prawny służy ustaleniu w sposób niebudzący wątpliwości zakresu rozpoznania sprawy w postępowaniu kasacyjnym (vide: postanowienie NSA z dnia 15 marca 2004 r., FSK 258/04; wyrok NSA z dnia 22 lipca 2004 r., GSK 356/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Ponadto należy dostrzec, iż Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi m.in. przez przywołane podstawy kasacyjne (art. 183 § 1 w zw. z art. 176 § 1 p.p.s.a.), nie może rozpoznawać sprawy domyślając się jedynie intencji autora skargi kasacyjnej. Brak zatem elementów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej uniemożliwia rozpoznanie sprawy w postępowaniu kasacyjnym. Skarga kasacyjna obarczona tego rodzaju wadą pozostaje niedopuszczalna i podlega odrzuceniu a limine (art. 177a w zw. z art. 178 p.p.s.a.). Mając na uwadze, iż badana skarga kasacyjna, mimo nieprzytoczenia w niej podstaw kasacyjnych, a więc w sytuacji braku elementu konstrukcyjnego, o którym stanowi art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 177a p.p.s.a., nie została odrzucona przez Sąd I instancji, konieczne stało się jej odrzucenie przez Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 p.p.s.a.