I OSK 1809/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. i B. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2051/22 w sprawie ze skargi A. A. i B. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 czerwca 2022 r. nr DN.gn.625.185.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2051/22 oddalił skargę A. A. i B. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 24 czerwca 2022 r. nr DN.gn.625.185.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli A. A. i B. B. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: a) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", w związku z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. poz. 1491), powoływanej dalej jako "ustawa nowelizująca" w związku z art. 2 oraz art. 77 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez umorzenie z mocy prawa postępowania administracyjnego w trakcie jego merytorycznego rozpatrywania, na skutek zastosowania art. 2 ust. 2 cytowanej ustawy nowelizującej, który to przepis nie powinien znaleźć zastosowania ze względu na jego sprzeczność, w stanie faktycznym i prawnym sprawy, z art. 2, art. 21, art. 64 oraz art. 77 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, gdyż narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, a także pozbawia obywateli wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej i zamyka obywatelom drogę do dochodzenia przed sądem powszechnym wynagrodzenia za szkodę w postaci pozbawienia obywatela własności mienia na skutek niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej; b) art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. przez błędne ustalenie, że od daty doręczenia orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 5 października 1956 r. nr PZR.19-IId/15/1/56 o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich położonych w miejscowości X. upłynęło już ponad 30 lat i w związku z tym postępowanie ulega umorzeniu z mocy prawa, w sytuacji gdy organy administracji nie ustaliły daty ogłoszenia tego orzeczenia w Dzienniku Urzędowym Prezydium Wojewódzkiego Rady Narodowej w [...], który to sposób ogłoszenia był przewidziany w rozporządzeniu Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 15 lipca 1948 r. w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. Nr 37, poz. 271), i w związku z tym nie można domniemywać daty doręczenia, w tym zakładać takiego czy też innego działania ówczesnych organów administracji państwowej. Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z przedłożonym spisem kosztów, a w razie jego braku według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oraz złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto argumentację na poparcie wyżej wymienionych zarzutów. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przepis ten określa przesłanki fakultatywnego zawieszenia postępowania sądowego, a zagadnienie wstępne będące przyczyną zawieszenia musi mieć wpływ na wynik danego postępowania. W niniejszej sprawie takim postępowaniem jest toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich postępowanie w sprawie o sygn. akt K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. poz. 1491), w zakresie, w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W niniejszej sprawie, zarzut skargi kasacyjnej dotyczy zastosowania art. 2 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy nowelizującej do toczącego się postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia o przejęciu na własność Państwa nieruchomości w części dotyczącej C. C., to jest przepisu stanowiącego podstawę wyżej wymienionego wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pomiędzy rozpoznawaną sprawą a postępowaniem przed Trybunałem Konstytucyjnym zachodzi związek, o którym mowa w zacytowanym na wstępie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., co uzasadnia zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich. Ponadto, Naczelnemu Sądowi Administracyjny rozpoznającemu niniejszą sprawę wiadome jest z urzędu, że w sprawie o sygnaturze akt I OSK 1534/23, która dotyczy również postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 5 października 1956 r. nr PZR.19-IId/15/1/56 o przejęciu na własność Państwa nieruchomości, ale w części dotyczącej D. D., postanowieniem z 20 marca 2025 r. zawieszono postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym toczące się ze skargi kasacyjnej A. A. i B. B. Zatem, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadne jest również zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie z uwagi na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2025 r. sygn. akt I OSK 1534/23 ponieważ w obu sprawach występują te same strony, sprawy dotyczą tego samego orzeczenia z 5 października 1956 r. o przejęciu na własność Państwa mienia należącego do małżonków, a strony podnoszą tożsame okoliczności związane z datą wejścia w życie omawianego orzeczenia z 1956 r. Z przedstawionych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.