I OSK 1787/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Stowarzyszenia na rzecz rozwoju Gminy J. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi kasacyjnej Rady Gminy J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2025 r., sygn. akt VIII SA/Wa 498/25 w sprawie ze skargi Rady Gminy J. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Mazowieckiego z dnia 30 maja 2025 r., nr WP-R.4131.15.2025 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie wyrażenia zgody na nabycie nieruchomości na rzecz gminy postanawia odmówić dopuszczenia do udziału w sprawie.

WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W WARSZAWIE WYROKIEM Z 14 SIERPNIA 2025 R. ODDALIŁ SKARGĘ RADY GMINY J. NA ROZSTRZYGNIĘCIE NADZORCZE WOJEWODY MAZOWIECKIEGO Z 30 MAJA 2025 R. W PRZEDMIOCIE STWIERDZENIA NIEWAŻNOŚCI UCHWAŁY W SPRAWIE WYRAŻENIA ZGODY NA NABYCIE NIERUCHOMOŚCI NA RZECZ GMINY. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła skarżąca Rada Gminy. Pismem z 13 lutego 2026 r. Stowarzyszenie na rzecz rozwoju Gminy J. wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu kasacyjnym w charakterze uczestnika postępowania, wskazując, że do jego celów statutowych należy dbanie o przejrzystość funkcjonowania Gminy J. oraz udział w postępowaniach administracyjnych i sądowych dotyczących spraw publicznych związanych z gminą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Treść zacytowanego powyżej przepisu nie przesądza jednakże o możliwości dopuszczenia Stowarzyszenia do toczącego się postępowania w charakterze uczestnika. Zauważyć bowiem należy, że niniejsza sprawa została zainicjowana skargą na rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody. W tym miejscu należy wyjaśnić, że rozstrzygnięcia nadzorcze są elementami nadzoru nad działalnością gminną, który został uregulowany w rozdziale 10 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2025 r. poz. 1153, z późn. zm.), dalej: u.s.g. Z przepisów tego rozdziału wynika zasada, według której postępowanie nadzorcze toczy się jedynie z udziałem organu nadzoru oraz gminy i jej organów. Wyjątkowo ustawodawca dopuszcza udział w takim postępowaniu innych podmiotów. Takim wyjątkiem jest art. 98a ust. 3 u.s.gm., z którego wynika, że uprawnionym do wniesienia skargi na zarządzenie zastępcze, a więc udziału w postępowaniu nadzorczym na etapie postępowania przed sądem administracyjnym, jest osoba, której interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy zarządzenie zastępcze. Brak jest jednakże przepisów, które dopuszczałyby udział innego podmiotu niż wojewoda i gmina oraz jej organy, w postępowaniu, które stanowi realizację uprawnienia wojewody do podjęcia rozstrzygnięcia nadzorczego w stosunku do uchwał i zarządzeń organów gminy (art. 91 u.s.g.). Przepisy ustawy o samorządzie gminnym nie przewidują też, aby inne podmioty niż organ nadzoru (wojewoda) oraz gmina lub jej organy mogły brać udział w postępowaniu, które jest wszczynane na skutek złożenia skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze (art. 98 u.s.g.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym ze skargi organu gminy, wniesionej na podstawie art. 98 ust. 1 u.s.g., art. 33 § 2 p.p.s.a. nie ma zastosowania. Przepis ten musi być bowiem wykładany z uwzględnieniem szczególnych przepisów regulujących wniesienie takiej skargi, które nie przewidują w postępowaniu sądowym oraz w ewentualnym wcześniejszym postępowaniu nadzorczym udziału innych podmiotów niż organ nadzoru i gmina oraz jej organy, nawet jeżeli wynik tego postępowania mógłby wpłynąć na ich prawa czy obowiązki (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2026 r., sygn. akt II OZ 1330/25, i z 17 lutego 2026 r., sygn. akt II OZ 1897/25). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 zd. 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.