I OSK 1776/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1575/16 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 6.04.2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1575/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...].08.2016 r., znak [...], utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy H. z [...].02.2016 r. nr [...], którą odmówiono M. M. przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia. Uzasadniając odmowę wyjaśnione zostało, iż M. M. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osiąga miesięczny dochód w wysokości 988, 14 zł, co przekracza kryterium dochodowe wynoszące 634 zł dla osoby samotnie gospodarującej, a gdyby nawet przyjąć, że w styczniu 2016 r. dochód wynosił 955,30 zł na skutek obniżenia wysokości zasiłku stałego, to i tak dochód przekroczyłby kryterium, co uniemożliwiało przyznanie zasiłku celowego, zaś w sprawie nie zaszły żadne okoliczności uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd wskazał, że organy nieprawidłowo obliczyły dochód M. M., bowiem doliczyły dochód z gospodarstwa rolnego, co nie było zgodne z art. 8 ust. 4 pkt 6 ustawy o pomocy społecznej, który nie pozwala uwzględnić dochodu z ha przeliczeniowego, w sytuacji gdy powierzchnia gospodarstwa nie przekracza 1 ha, zatem poprawnie ustalony dochód powinien wynosić 757 zł, co jednak nie miało wpływu na wynik, gdyż i tak kryterium dochodowe zostało przekroczone, natomiast zasadnie organy uznały, iż nie zaistniały w sprawie szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. M., reprezentowany przez adwokata, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi zarzucono naruszenie: - art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.), poprzez jego niewłaściwą wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, iż nie doszło do "utraty dochodu" w rozumieniu cytowanego przepisu, gdy tymczasem w miesiącu styczniu 2016 r. skarżącemu został zmniejszony zasiłek stały z kwoty 604 zł na kwotę 481 zł (okoliczności bezsporne), a tym samym z tego miesiąca (miesiąca złożenia wniosku, a nie miesiąca poprzedzającego) powinien być brany dochód skarżącego do ustalenia kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku i przy takiej wykładni rzeczonego przepisu (pomniejszenie kwoty zasiłku stałego rozumiane jako "dochód utracony") skarżący uzyskał podstawę do przyznania mu wnioskowanego zasiłku; - art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 7 i art. 80 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 134 § 1 i art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji (niezależnie od podniesionych przez stronę zarzutów) oraz oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego organy administracyjne (w szczególności SKO w Tarnobrzegu) podnosiły kwestię wykładni pojęcia "dochodu utraconego", interpretując jednak ten zapis na niekorzyść skarżącego, jakoby pojęcie to obejmowało jedynie sytuację całkowitej utraty któregoś ze źródeł dochodu, a nie sytuację, w której następuje uszczuplenie wysokości dochodu w ramach jednego źródła, z czym skarżący się nie zgadza. Podnieść również należy, iż WSA w Rzeszowie w ogóle w uzasadnieniu wyroku do tej kwestii się nie odniósł (a jest ona kluczowa), co w sposób zasadniczy utrudnia instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku, ale skoro przychylił się do ustaleń SKO w zakresie ogólnego dochodu skarżącego (ustalonego z grudnia 2015 r. na kwotę 757,00 zł), to znaczy, iż zaakceptował również pogląd tego organu, co do rozumienia pojęcia "utraty dochodu" w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej; - art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez bezzasadne oddalenie skargi, pomimo że ziściła się podstawa do jej uwzględnienia z uwagi na błędną wykładnię przez SKO w Tarnobrzegu pojęcia "dochodu utraconego" (zaakceptowaną przez WSA w Rzeszowie), a w konsekwencji błędnego naliczenia skarżącemu dochodu uprawniającego go do uzyskania zasiłku (zarówno co do wysokości, jak i okresu, za który dochód ten winien być ustalony), podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej prowadzi do wniosku, iż u skarżącego doszło do "utraty dochodu", jego dochód winien być ustalony z miesiąca złożenia wniosku (styczeń 2016 r. - 634 zł) i wtedy nie przekroczyłby limitu uprawniającego do pozyskania zasiłku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna mogła być rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym, gdyż po otrzymaniu odpisu skargi kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu nie wniosło na nią odpowiedzi. Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się w istocie do tego, że nieprawidłowo został ustalony przez organy dochód skarżącego, co wynikało z błędnej wykładni pojęcia "utraty dochodu", o której mówi art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.), dalej "ustawa", a co zaakceptował Wojewódzki Sąd Administracyjny. Jednak zarzutów nie można uznać za uzasadnione. W sprawie ustalone zostało, że na dochód M. M. składa się zasiłek stały, zasiłek pielęgnacyjny i dochód z gospodarstwa rolnego, przy czym organ I-szej instancji dochód ustalił na 1.078,21 zł, organ odwoławczy na 988,14 zł, zaś Wojewódzki Sąd na 757 zł. Różnice te wynikały z tego, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze skorygowało wysokość dochodu z ha przeliczeniowego, zaś Wojewódzki Sąd stwierdził, iż tej pozycji w ogóle nie należy wliczać do dochodu, co wynika z art. 8 ust. 4 pkt 6 ustawy. Natomiast organy obu instancji i Wojewódzki Sąd uznały, iż w sprawie nie nastąpiła utrata dochodu, z czym należy się zgodzić. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o składniki wymienione w pkt od 1 do 6. M. M. wniosek o przyznanie zasiłku celowego złożył w styczniu 2016 r., w tym doszło do zmiany wysokości zasiłku stałego, obniżona została jego wysokość. Kwestią zatem była ocena, czy dochód należy ustalić wg sumy dochodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. grudnia 2015 r., czy też ze stycznia 2016 r. Zarówno Kolegium, jak i Sąd przyjęły sumy dochodów z grudnia 2015 r., bowiem, jak wyjaśniło Kolegium, w styczniu nie doszło do utraty dochodu, w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy, gdyż przepis ten dotyczy całkowitej utraty dochodu, a nie zmiany wysokości dochodu, pochodzącego z tego samego źródła. Takiemu rozumowaniu nie można zarzucić błędu, bowiem M. M. dochód posiadał, a tylko jego wysokość uległa zmianie, zatem nie można było uznać, że zaistniały przesłanki z art. 8 ust. 3 ustawy, aby dla ustalenia dochodu przyjąć dane z miesiąca stycznia 2016 r. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369).