I OSK 1772/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Przybysz (spr.) Sędzia del. WSA Joanna Skiba Protokolant: starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.G., od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, z dnia 7 czerwca 2022 r. sygn. akt IV SA/Wr 616/21, w sprawie ze skargi D.G., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu, z dnia [...] maja 2021 r. nr SKO 4310/19/21, w przedmiocie odmowy całkowitego zwolnienia zstępnego z ponoszenia odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej, , oddala skargę kasacyjną.,

Wyrokiem z 7 czerwca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 616/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu sprawy ze skargi D.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z [...] maja 2021 r. nr SKO 4310/19/21 w przedmiocie odmowy całkowitego zwolnienia zstępnego z ponoszenia odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznego oddalił skargę w całości. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożył skarżący D.G., zastępowany przez adwokata, zaskarżając wyrok w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 64 ust. 2 i 7 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 poz. 2268; dalej jako u.p.s.) poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i uznanie, że skarżący kasacyjnie nie spełnił pozytywnych przesłanek dotyczących całkowitego zwolnienia skarżącego kasacyjnie z ponoszenia odpłatności za pobyt babki macierzystej w Domu Pomocy Społecznej z uwagi na brak wystąpienia uzasadnionych okoliczności przemawiających za zwolnieniem skarżącego kasacyjnie w całości z ponoszenia powyższej odpłatności oraz uznanie, że nie zachodzą szczególne przesłanki dotyczące utrzymywania znikomej więzi rodzinnej pomiędzy zobowiązanym a uprawnioną, podczas gdy należało przyjąć, iż w niniejszym przypadku zachodzą uzasadnione okoliczności przemawiające za zwolnieniem skarżącego kasacyjnie w całości z ponoszenia odpłatności za pobyt babki macierzystej w Domu Opieki Społecznej, polegające na tym, iż skarżący kasacyjnie prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z żoną oraz dzieckiem, utrzymują się z dwóch niskich wynagrodzeń oraz mieszkają w dużym ośrodku miejskim – we Wrocławiu, gdzie koszty utrzymania i życia, w szczególności opłat związanych z mieszkaniem, są znacząco wyższe niż w mniejszych miejscowościach, a konieczność uiszczenia ustalonej przez organ I instancji opłaty znacząco pogorszy jego oraz rodziny sytuację egzystencjalno-bytową, bowiem nie jest on w stanie jej ponieść bez uszczerbku koniecznego dla swojego utrzymania i swojej rodziny, a ponadto od wielu lat skarżący kasacyjnie nie utrzymuje kontaktu z babką macierzystą z jej winy, gdyż zerwała wszelkie formy kontaktu z wnukiem; 2. naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Sąd winien ją uwzględnić i uchylić zaskarżoną decyzję w sprawie ze względu na naruszenie przez organy administracyjne przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niepoczynieniu kompletnych i wszechstronnych ustaleń faktycznych w sprawie poprzez wybiórcze zebranie materiału dowodowego w sprawie oraz braku kompleksowego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego i nieustalenia wszystkich okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na wynik postępowania, z pominięciem słusznego interesu strony przy jednoczesnym przekroczeniu przez Sąd I instancji zakresu uznaniowości – w szczególności w zakresie ustalenia możliwości finansowych partycypowania w opłacaniu pobytu E.M. w DPS, podczas gdy należyta ocena wskazanego materiału dowodowego winna uwzględniać wszechstronną i kompletną ocenę sytuacji materialnej zobowiązanej strony oraz fakt, że strona jako osoba prowadząca wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dzieckiem utrzymują się z dwóch niskich wynagrodzeń oraz strona mieszka w dużym ośrodku miejskim – we Wrocławiu, gdzie koszty utrzymania i życia, w szczególności mieszkania są znacząco wyższe niż w mniejszych miejscowościach, a konieczność uiszczenia ww. opłaty znacząco pogorszy jego sytuację egzystencjalno-bytową oraz jego rodziny i nie jest w stanie jej ponieść bez uszczerbku koniecznego dla swojego utrzymania i swojej rodziny. Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Wniesiono również o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie skargi na rozprawie. Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego została oddalona. Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pierwszą podstawę kasacyjną, której dotyczy art. 174 pkt 1 p.p.s.a., stanowi naruszenie prawa materialnego. Właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno się sprowadzać do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (ewentualnie w powiązaniu z art. 145a bądź art. 146) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 30 września 2014 r., II GSK 1211/13), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. W art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zawarta została druga podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta podstawa kasacyjna służy przede wszystkim zakwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie będącej przedmiotem sądowej kontroli. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd I instancji (por. postanowienia NSA z: 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; 1 września 200 4r., sygn. akt FSK 161/04; 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04). Skarga kasacyjna powinna zawierać stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 p.p.s.a. nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale i ich uzasadnienie. Mimo że przepisy p.p.s.a. nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. Naruszenie prawa może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa zawsze powinno łączyć się z wykazaniem, na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd I instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie, to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji). Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia lub właściwe zastosowanie. Ponadto dla spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny (zob. np. wyrok NSA z 5 listopada 2019 r., II FSK 3864/17). Należy podkreślić, że trzeba wskazać indywidualne uzasadnienie dla każdego zarzutu formułowanego wobec każdego z tych przepisów, który w ocenie kasatora naruszył sąd pierwszej instancji (wyrok NSA z 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18). W świetle art. 174 p.p.s.a. wskazanie szeregu przepisów prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie, na czym polega naruszenie każdego z nich, jest nieprawidłowe. Pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny (por. np. wyrok NSA z 19 grudnia 2014 r., II FSK 2957/12 i powołane tam orzecznictwo). Należy w tym miejscu podkreślić, że skoro sąd pierwszej instancji miałby dopuścić się naruszenia normy prawnej wynikającej z kilku przywołanych przepisów prawa, to ze skargi kasacyjnej powinna wynikać treść tej zrekonstruowanej normy prawa. Nie jest zatem wystarczające zarzucenie naruszenia kilku przepisów prawa pozostających w ocenie kasatora w związku ze sobą - bez wykazania, że wynika z nich norma prawa, która miałaby zostać naruszona przez sąd pierwszej instancji. Kwalifikowane wymogi formalne skargi kasacyjnej, unormowane w art. 174 - art. 176 p.p.s.a., wiążą się z tym, że ten środek zaskarżenia nie tylko inicjuje postępowanie przed sądem administracyjnym drugiej instancji, ale także wyznacza jego merytoryczny zakres. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 3133/16, "w przypadku skargi kasacyjnej – będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia – czytelność sformułowanego w niej komunikatu jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym faktem wniesienia tego pisma (jak w przypadku skargi czy zażalenia), ale także z jego treścią. Określenie podstaw zaskarżenia, wymienionych w art. 174 p.p.s.a., sprecyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienie w drodze racjonalnej argumentacji prawniczej, determinuje bowiem zakres zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym, co w konsekwencji wpływa na zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego". Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej lub odniesienie się do nich w sposób pobieżny skutkuje brakiem możliwości zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy administracji. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia. Poczynienie powyższych uwag na temat wymogów, jakie powinna spełniać skarga kasacyjna, było konieczne ze względu na to, że oceniana skarga kasacyjna w znacznej mierze ich nie spełnia. Uzasadnienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania nie rekonstruuje normy prawnej, która wynika z przepisów postępowania, które miał naruszyć Sąd I instancji. Nie wynika z niego również, jaka powinna być prawidłowa wykładnia i zastosowanie tych przepisów. Z kolei zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego został sformułowany niestarannie. Po pierwsze, użyto w nim określenia "w szczególności". Konieczna jest uwaga, wynikająca z utrwalonego w orzecznictwie poglądu, że zwrot taki jest semantycznie pusty. Naczelny Sąd Administracyjny bada podstawy skargi kasacyjnej jedynie w zakresie przepisów wyraźnie powołanych. Użycie tego zwrotu nie pozwala także na kontrolę kasacyjną szerszą, niż z punktu widzenia powołanego przepisu oraz wskazanego sposobu jego naruszenia (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2875/17). Ponadto sformułowanie w skardze kasacyjnej takiego zwrotu sugeruje, że Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu skargi kasacyjnej powinien objąć swą analizą również inne kwestie poza wprost wskazanymi przez stronę skarżącą kasacyjnie. Jest to jednak niedopuszczalne z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej oraz jej uzasadnieniem. Po drugie, zarzucono naruszenie art. 64 ust. 2 i 7 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268) w sytuacji, gdy: i) przepis art. 64 u.p.s. jest podzielony na punkty, a nie na ustępy; ii) zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 64 u.p.s. w brzmieniu obowiązującym w dniu 18 maja 2021 r., a w tej dacie przepis ten był podzielony jedynie na sześć punktów; iii) punkt 7 w art. 64 u.p.s. został dodany przez art. 1 pkt 1 ustawy z 17 listopada 2021 r. (Dz.U.2022.66) zmieniającej ustawę o pomocy społecznej z dniem 27 stycznia 2022 r. Ze skargi kasacyjnej wynika, że jej autor oparł postawione w niej zarzuty na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to z zasady w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Ta zasada nie ma bezwzględnego charakteru. Sposób interpretacji prawa materialnego wyznacza bowiem kierunek prowadzonego postępowania dowodowego i w konsekwencji dokonywanych ustaleń. Jeżeli źródłem wadliwego dokonania ustaleń w wyniku źle przeprowadzonego postępowania jest błędna wykładnia prawa materialnego, to Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności powinien ocenić zarzut dokonania błędnej wykładni prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie zakres postępowania dowodowego jest determinowany normą prawa materialnego, która ma być zastosowana w sprawie, dlatego zarzut naruszenia prawa materialnego zostanie rozpoznany w pierwszej kolejności. Zgodnie z art. 64 u.p.s. osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko; 5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu; 6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że organ powinien zbadać sytuację wnioskodawcy w kontekście wskazanych w art. 64 u.p.s. przesłanek, ale może uwzględnić także inne okoliczności niż wskazane w przepisie, uznając je za szczególnie uzasadnione (zwrot "w szczególności"). Muszą to być okoliczności szczególnie uzasadnione i związane z wyjątkową lub trudną sytuacją (rodzinną, osobistą czy majątkową) podmiotu ubiegającego się o zwolnienie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 4094/18). Co istotne, decyzja wydawana na podstawie art. 64 u.p.s. jest oparta na uznaniu administracyjnym. Sądowa kontrola decyzji wydanej w warunkach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy przy wydaniu decyzji nie doszło do przekroczenia jego granic. Powyższe oznacza więc, że nawet spełnienie przesłanki, wskazanej w danym przepisie (tu: art. 64 u.p.s.), nie powoduje niejako automatycznego działania organu w postaci wydania decyzji pozytywnej, a jedynie daje mu możliwość podjęcia takiego rozstrzygnięcia. W związku z tym, odnosząc powyższe do stanu sprawy, zasadnie Sąd Wojewódzki przyjął, że w tym przypadku organy prawidłowo oceniły sytuację rodzinną i majątkową skarżącego, podnosząc, że opłata za dom pomocy społecznej jest należnością publicznoprawną i nie jest dopuszczalne przenoszenie ciężaru wydatków z budżetu gminy na pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej w sytuacji, gdy osoba zobowiązana posiada wystarczające środki na partycypowanie w tym obowiązku, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Zwolnienie z opłaty powinno zawsze znaleźć uzasadnienie w wyjątkowych okolicznościach, w przeciwnym razie może dojść do nieuzasadnionego przerzucania na jednostki samorządu terytorialnego obowiązku partycypowania w kosztach pobytu w placówce i nadmiernego obciążania sektora finansów publicznych, a w konsekwencji - całego społeczeństwa. Pojęcie "uzasadnionych okoliczności", o którym mowa w art. 64 u.p.s., nie zostało sprecyzowane, jednak wymienione w tym przepisie przykładowe okoliczności uzasadniające zwolnienie z opłat wskazują, że w zamiarem ustawodawcy było objęcie jego zakresem zastosowania zdarzeń związanych ze stanem zdrowia zobowiązanego lub członków jego rodziny jak również sytuacji nagłego pogorszenia się sytuacji materialnej będącej wynikiem zdarzeń niezależnych od woli zobowiązanego. Nie można uznać, aby pod pojęciem "uzasadnionych okoliczności" rozumieć również okoliczności dotyczące relacji między stroną a osobą przebywającą w domu pomocy społecznej. Z faktu zawarcia w art. 64a u.p.s. szczególnego unormowania dotyczącego możności zwolnienia z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej wynika, że okoliczności tego rodzaju nie mogą być uznane za mieszczące się w ramach "uzasadnionych okoliczności", o których mowa w art. 64 u.p.s. – bez wskazania wprost przez ustawodawcę, że również tego rodzaju okoliczności zostały objęte hipotezą normy zawartej w art. 64 u.p.s. W niniejszej sprawie, jak słusznie wskazały organy administracji, a za nimi Sąd wojewódzki, żadna z okoliczności, wskazanych we wniosku przez skarżącego kasacyjnie, nie wskazuje na to, by jego sytuacja uzasadniała zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt jego babci w domu pomocy społecznej. Zamieszkiwanie w dużym ośrodku miejskim, to jest we Wrocławiu, z czym ma wiązać się znacząco wyższy koszt utrzymania, nie stanowi okoliczności o nadzwyczajnym charakterze. Wzrost raty kredytu bankowego także nie jest okolicznością tego rodzaju. Również nieutrzymywanie kontaktów z babcią z jej winy nie jest okolicznością, która mieściłaby się w ramach okoliczności, o których mowa w art. 64 u.p.s. Notabene skarżący kasacyjnie nie przedstawił dokumentów, o których mowa w art. 64a u.p.s., dotyczących relacji między nim a babcią. Stwierdzenie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji orzekł w sprawie ignorując możliwości finansowe skarżącego na dzień wyrokowania, wskazuje na założenie kasatora, że obowiązkiem Sądu I instancji było przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia sytuacji finansowej skarżącego na dzień wyrokowania. Założenie takie jest jednakże błędne w świetle art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a., stanowiącego, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Dodać przy tym należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów wyłącznie wówczas, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest utrwalony pogląd, że przewidzianą w art. 106 § 3 p.p.s.a. możliwość przeprowadzenia przez sąd dowodu uzupełniającego z dokumentu należy rozumieć jako odnoszącą się do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, a nie do sytuacji wystąpienia wątpliwości związanych z ustaleniami zaistniałego w sprawie stanu faktycznego. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może bowiem służyć podważeniu prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych przez sąd administracyjny za podstawę wyrokowania, z którymi strona skarżąca kasacyjnie się nie zgadza (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2024 r., III FSK 380/23). Konkludując należy stwierdzić, że Sąd I instancji nie naruszył art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. uznając, że orzekające w sprawie organy obu instancji przeprowadziły postępowanie zgodnie z zasadami wyrażonymi w tych przepisach, jak również nie naruszył art. 64 u.p.s. przyjmując, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione warunki do orzeczenia o całkowitym zwolnieniu skarżącego na podstawie art. 64a u.p.s. z ponoszenia opłaty za pobyt babci skarżącego w domu pomocy społecznej. W konsekwencji Sąd I instancji oddalając skargę nie naruszył art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.).