I OSK 1724/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2017r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lutego 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1985/14 w sprawie ze skargi A. Ś. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; 2. zasądza od Wojewody M. na rzecz Andrzeja Ś. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A. Ś. na sprecyzowaną w sentencji decyzję Wojewody M. W uzasadnieniu tego wyroku przedstawił następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne: zapadłą w wyniku wznowienia postępowania decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Starosta L. orzekł o uchyleniu własnej decyzji z dnia [...] maja 2014 r. o przyznaniu A. Ś. (zarejestrowanemu w dniu [...] grudnia 2013 r. i z tą datą uznanemu za osobę bezrobotną) prawa do stypendium z tytułu odbywania szkolenia, o uchyleniu własnej decyzji z dnia [...] maja 2014 r. o utracie przez A. Ś. statusu bezrobotnego z dniem [...] maja 2014 r. oraz o utracie przezeń statusu bezrobotnego od dnia [...] stycznia 2014 r. Powołał się na art. 151 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013r., poz. 674 ze zm.) - dalej: ustawa. Nadto na fakt uzyskania w dniu [...] lipca 2014 r. informacji, iż bezrobotny mocą decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2014 r. nabył prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy od [...] stycznia 2014 r. Ta okoliczność wyklucza jego status bezrobotnego. Organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania strony, w którym ta eksponowała wydanie decyzji rentowej w dacie, kiedy nie była już osobą bezrobotną, nadto że złożyła jedynie wniosek o zaliczenie do okresu niezbędnego do uzyskania renty czasu pracy w Stanach Zjednoczonych, i utrzymał w mocy powyższą decyzję. W jej uzasadnieniu przedstawił ustalenia faktyczne zbieżne z ustaleniami dokonanymi przez organ I instancji, a poza tym wskazał, że decyzja rentowa stanowi nową okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Bowiem w dniach wydania decyzji o przyznaniu stypendium szkoleniowego i decyzji o utracie statusu bezrobotnego z dniem [...] maja 2014 r., odwołujący się miał prawo do renty, które mu przyznano co prawda później, lecz z mocą od [...] stycznia 2014 r. Nabycie tego uprawnienia wyklucza status bezrobotnego, dlatego kwestionowana decyzja jest trafna. W skardze skarżący podważył poprawność tej argumentacji, dowodząc wadliwego zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., nadto wskazując, iż w dacie wydania decyzji o przyznaniu renty nie był już bezrobotnym. Prawo do renty przyznano mu później niż decyzje objęte postępowaniem. Tymczasem "nowe fakty i dowody" w rozumieniu tego przepisu winny istnieć w dacie wydania decyzji objętych wznowieniem, co tu nie miało miejsca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie tych wywodów nie podzielił, zgadzając się ze stanowiskiem, wedle którego nie może być osobą bezrobotną ta, której służy prawo do renty. Decyzja o pozbawieniu w takiej sytuacji statusu bezrobotnego nie ma charakteru uznaniowego. W bezspornym stanie faktycznym zostały zatem wydane zgodne z prawem decyzje. Prawo do renty zostało przyznane skarżącemu od dnia [...] stycznia 2014 r., zatem od tej daty nie może być osobą bezrobotną. Zapadłe decyzje w takim stanie faktycznym należało więc wyeliminować z obrotu w wyniku wznowienia postępowania. W ocenie Sądu meriti konkluzja ta uprawniona jest nie tylko na gruncie wskazanych przez organy przepisów, ale także znajduje oparcie w art. 78 ust. 4 ustawy. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – dalej: P.p.s.a., skargę oddalił. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. Ś. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a to: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, w sytuacji gdy zapadłe w sprawie decyzje naruszały przepisy postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy, gdyż brak było przesłanki do wznowienia postępowania na tej podstawie, 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez organ, z jakim wnioskiem wystąpił skarżący do organu rentowego, bo nie domagał się on przyznania renty, a tylko zaliczenia okresu pracy w USA, 3. art. 151 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi mimo braku ku temu powodu. Na tej podstawie domagał się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu te zarzuty rozwinięto, wskazując na niespełnienie przesłanek do wznowienia postępowania, jak i wydania decyzji kasujących poprzednio zapadłe rozstrzygnięcia w tym trybie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna musiała odnieść skutek. Na wstępie godzi się wszak przypomnieć, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono. Skarżący kasacyjnie powołuje się na podstawę naruszenia przepisów postępowania, kwestionując przede wszystkim tryb, w jakim zapadły kontrolowane w sprawie decyzje. Zarzuty w tym obrębie są słuszne. Przede wszystkim trzeba wskazać, iż w judykaturze problem ten nie jest ujmowany jednolicie. Jeden z nurtów opowiada się w takim stanie faktycznym, jaki występuje w tej sprawie, za trybem nadzwyczajnym, akceptując przyjęcie istnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 3012/14, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Go 373/14, publ. CBOSA), drugi zaś ten pogląd zwalcza, nie znajdując w tym stanie podstaw wznowieniowych (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 15 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 721/06, 21 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1590/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 czerwca 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 1036/11, publ. CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tej sprawie opowiada się za drugim stanowiskiem, gdyż nie dostrzega możliwości uznania za nowy fakt czy dowód decyzji rentowej (faktu z niej wynikającego) zapadłej po wydaniu decyzji dotychczasowej, nawet wówczas, gdy decyzja ta przyznaje świadczenie z mocą wsteczną. Istotą jest tu przecież nie tyle samo uprawnienie, co akt je potwierdzający. Niepodobna przyjmować fikcyjnie, że z uwagi na wsteczne przyznanie prawa, akt ten – nieistniejący w dniu wydania decyzji dotychczasowej - spełnia przesłanki do wznowienia postępowania. Tryb nadzwyczajny jest wszak stosowany wyjątkowo, a normowane nim przesłanki muszą być wykładane ściśle. Przeto już tylko z tego powodu zapadłe w sprawie decyzje nie powinny się ostać. Godzi się też zwrócić uwagę, iż Sąd meriti dostrzegł art. 78 ust. 4 ustawy, wedle którego w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do m.in. renty z tytułu niezdolności do pracy w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę na okres, w którym był bezrobotny, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje za okres, za który przyznano świadczenie. Stanowi on więc podstawę do pozbawienia statusu bezrobotnego na okres, za który uzyskał on prawo do renty. Jednakowoż nie wysnuł zeń żadnych wniosków. Należało tymczasem zbadać, czy zawarta w nim norma prawna ma zastosowanie w sprawie i jaki wywołuje skutek oraz pod tym kątem ocenić legalność kontrolowanej decyzji. Zatem z uwagi na niewyjaśnienie i nierozważenie sprawy w tym kierunku zaskarżony wyrok nie mógł się ostać. Natomiast nie mają znaczenia dalsze zarzuty skargi kasacyjnej, gdyż irrelewantne są okoliczności związane z treścią wniosku do ZUS, bo decydujące znaczenie ma treść zapadłej w jego wyniku decyzji. Natomiast art. 151 P.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, co już utrwalone jest w orzecznictwie, albowiem jest przepisem tzw. wynikowym, czyli mającym zastosowanie wówczas, gdy decyzja lub postanowienie nie są dotknięte naruszeniami konkretnych przepisów. Zatem zarzut uchybienia mu dla swej skuteczności wymaga powiązania z wytykiem uchybienia przez organ określonym przepisom przezeń stosowanym, pominiętym przez Sąd meriti. Skarga kasacyjna temu obowiązkowi nie sprostała, zatem zarzut ten wymyka się spod kontroli instancyjnej. Z tych powodów zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu, a z powodu niewyjaśnienia istoty sprawy została ona przekazana do ponownego rozpoznania. Rzeczą Sądu I instancji będzie ocena, czy w świetle przedstawionych tu rozważań zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Co mając na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji niniejszego wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 203 pkt 1 P.p.s.a. ----------------------- 4