I OSK 1688/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mariola Kowalska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej N. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 51/24 w sprawie ze skargi N. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 8 grudnia 2023 r., nr SKO.GN.4001.684.2023 w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na trwałe wyłączenie z produkcji użytku rolnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 51/24 oddalił skargę N. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 8 grudnia 2023 r. nr SKO.GN.4001.684.2023 w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na trwałe wyłączenie z produkcji użytku rolnego. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Starosta Poznański, po ponownym rozpoznaniu w pierwszej instancji sprawy z wniosku T.A. o wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej, decyzją z 24 sierpnia 2023 r. nr WŚ.6124.10.13.2022.XXVIII, na podstawie art. 5 ust. 1 i 2, art. 7, art. 11 ust. 1 i ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. 2022, poz. 2409), odmówił udzielenia zezwolenia na trwałe wyłączenie z produkcji 0,3582ha użytków rolnych klasy IIIb wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego, opisanych w ewidencji gruntów i budynków jako grunty orne klasy IIIb, w tym: - powierzchni 0,0076ha z terenu części działki nr A (ark. mapy 2) obręb ewidencyjny [...], gmina [...], pod utwardzenia terenu i zieleni związanej z budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym dwukondygnacyjnym dwulokalowym, - powierzchni 0,0659ha z terenu części działki nr B (ark. mapy 2) obręb ewidencyjny [...], gmina [...], pod budynek mieszkalny jednorodzinny dwukondygnacyjny dwulokalowy, - powierzchni 0,0666ha z terenu części działki nr C (ark. mapy 2) obręb ewidencyjny [...], gmina [...], pod budynek mieszkalny jednorodzinny dwukondygnacyjny dwulokalowy, - powierzchni 0,0668ha z terenu części działki nr D (ark. mapy 2) obręb ewidencyjny [...], gmina [...], pod budynek mieszkalny jednorodzinny dwukondygnacyjny dwulokalowy, - powierzchni 0,0669ha z terenu części działki nr E (ark. mapy 2) obręb ewidencyjny [...], gmina [...], pod budynek mieszkalny jednorodzinny dwukondygnacyjny dwulokalowy, - powierzchni 0,0672ha z terenu części działki nr F (ark. mapy 2) obręb ewidencyjny [...], gmina [...], pod budynek mieszkalny jednorodzinny dwukondygnacyjny dwulokalowy, - powierzchni 0,0172ha z terenu części działki nr G (ark. mapy 2) obręb ewidencyjny [...], gmina [...], pod budynek mieszkalny jednorodzinny dwukondygnacyjny dwulokalowy. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania Starosta ustalił, że Burmistrz Miast i Gminy [...], decyzją z 15 lutego 2023 r. nr WB.PP.7331-127/11, po wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego, stwierdził, że decyzja Burmistrza Gminy [...] znak: WB.PP.7331-127/11 z 6 kwietnia 2011 r. o ustaleniu na rzecz T.A. warunków zabudowy dla działek nr R, nr S, nr T oraz nr W (obecnie działki nr A, nr B, nr C, nr D, nr E, nr F oraz nr G) została wydana naruszeniem prawa, bo bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, oraz postanowił nie uchylać przedmiotowej decyzji z uwagi na to, że od dnia jej doręczenia upłynęło pięć lat. Grunty wchodzące w skład działek nr A, nr B, nr C, nr D, nr E, nr F oraz nr G (przed podziałem działki nr R, nr S, nr T oraz nr W) w nieobowiązującym już miejscowym o planie zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy [...], zatwierdzonym uchwałą Nr II/12/93 Rady Miasta i Gminy [...] z 17 lutego 1993 r. (Dz. U. Woj. Wlkp. nr 5, poz. 43) stanowiły obszar terenów rolnych. W dniu 25 października 2017 r. Rada Miasta i Gminy [...] podjęła uchwałę nr XL/531/2017 w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wsi [...] w rejonie ul. [...], gmina [...]. Przeprowadzenie procedury wiązało się z koniecznością wprowadzenia zmian kierunku określonego w studium dla przedmiotowych gruntów nieruchomości z rolniczego na cele mieszkaniowe. Z uwagi na powyższe Starosta uznał, że skoro sporne grunty nie posiadały zgody właściwego organu na zmianę ich przeznaczenia na cele nierolnicze i nieleśne, uzyskiwanej przy sporządzaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miast i Gminy [...], który utracił moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 2023, poz. 997) oraz nie uzyskał pozytywnego uzgodnienia projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy(z uwagi na brak wskazanej zgody), to nie można na wniosek inwestora wydać w oparciu o przepisy art. 11 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 12 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych zezwolenia na trwałe wyłączenie tych gruntów z produkcji, tj. rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowania tych gruntów. Ponadto, mając na uwadze, treść art. 7 ust. 2a pkt 1-4 wprowadzonego zmianą ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych z dnia 10 lipca 2015 r. (Dz. U. z 2015r. poz. 1338) Starosta wskazał, że działki nr A, nr B, nr C, nr D, nr E, nr F oraz nr G znajdują się w obszarze, na którym brak jest zwartej zabudowy, co sprawia, że nie jest spełniony choćby pierwszy warunek z powołanego przepisu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania złożonego przez N. Sp. z o.o., decyzją z 8 grudnia 2023 r. nr SKO.GN.4001.684.2023, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że wyłączenie z produkcji użytków rolnych i leśnych zaliczonych do klasy I, II, III, IIIa oraz IIIb, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne, może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłącznie. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu zagospodarowaniu przestrzennym. Przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klasy I-III wymaga zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi z zastrzeżeniem ust. 2a (art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych). Nie wymaga zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klasy I-III położonych na obszarze uzupełnienia zabudowy w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 7 ust. 2a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w brzmieniu ustalonym od dnia 24 września 2023 r.). W ustawie z dnia 7 lipca 2023 r. (Dz. U. 2023, poz. 1688) zmieniającej ustawę z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych z dniem 24 września 2023 r., nie zawarto przepisów przejściowych w sprawie wydawania zezwolenia na wyłącznie gruntów z produkcji rolniczej i leśnej. Nowe regulacje stosuje się także do spraw będących w toku. Organ odwoławczy zobowiązany jest załatwić sprawę według stanu prawnego na dzień orzekania. Zmiany wprowadzone na mocy art. 14 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1688) oznaczają, że użytki rolne klasy I-III w celu zmiany ich przeznaczenia wymagają uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Od 24 września 2023 r. istnieje także drugi sposób odrolnienia gruntów, który polega na wyznaczeniu obszaru uzupełnienia zabudowy w planie ogólnym gminy (art. 13a ust. 4 pkt 2 lit. a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy w danej gminie, przez plan ogólny gminy należy rozumieć studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przez plan ogólny gminy należy rozumieć studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw). Organ wskazał, że aktualnie trwa procedura uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego według przepisów dotychczasowych. Dla spornych gruntów nadal nie uzyskano zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na odrolnienia. Nie zmieniono studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...] pod kątem wyznaczenia obszaru uzupełnienia zabudowy, który obejmował by sporne grunty. Kolegium wyjaśniło, że podnoszona w odwołaniu kwestia wydania decyzji Burmistrza [...] z 6 kwietnia 2011 r. znak: WB.PP.7331-127/11 o ustaleniu warunków zabudowy pozostaje bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy. Organ wskazał ponadto, że odmowę wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów klasy IIIb w granicach działek nr A, B, C oraz D uzasadnia także to, że pierwszy wnioskodawca (T.A.), jak i drugi wnioskodawca (N. Sp. z o.o.) nie są właścicielami wskazanych działek. N1 Sp. z o.o., właściciel tych działek, nie zgłosiła, ani nie potwierdziła zamiaru wyłączenia wskazanych działek z produkcji rolniczej. N. Sp. z o.o. (aktualny właściciel działek o numerach A - G), reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego. Spółka zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej. W ocenie skarżącej Spółki kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem: 1) art. 11 ust. 1 w związku z art. 4 pkt 6 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. 2022, poz. 2409 ze zm.) w związku z art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003r. Nr 80, poz. 717 ze zm.) poprzez ich bezzasadnie niezastosowanie i odmówienie wyłączenia z produkcji rolnej, mimo że dla spornego gruntu jest spełniona wyłączna przesłanka wydania decyzji pozytywnej, w postaci ustalenia innego niż rolne przeznaczenia w rozumieniu art. 4 pkt 6 ustaw o ochronie gruntów rolnych i leśnych, gdyż w obrocie prawnym pozostaje, wydana w starym reżimie prawnym wynikającym z ówczesnego brzmienia art. 7 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, decyzja o warunkach zabudowy z 6 kwietnia 2011 r., która jest kreatorem innego niż rolnicze, przeznaczenia terenu; 2) art. 11 ust 1 w związku z art. 4 pkt 6 w świetle art. 7 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez błędną ich wykładnię wyrażającą się: - wadliwym uznaniem, że w sprawie wyłączenia gruntu z produkcji rolnej należy badać czy i w jaki sposób została wydana decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, - bezzasadnym uznaniem, że w kognicji organów rozpatrujących sprawę wyłączenia gruntu z produkcji rolnej leży identyfikowanie tego, czy teren wymagał uzyskania zgodny na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne w planie miejscowym, skoro zadanie takie spoczywało na organie wydającym decyzję o warunkach zabudowy, - pominięciem, że adresatem normy z art. 7 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych jest organ odpowiedzialny za uchwalenie planu miejscowego oraz organ wydający decyzję o warunkach zabudowy, - błędnym wnioskiem, że wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie wyłączenia gruntu z produkcji rolnej możliwe jest tylko wówczas, gdy organ właściwy w sprawie uzna, iż nie został naruszony art. 7 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych lub zmiany przeznaczenia na nierolnicze dokonane w sposób określony w tym przepisie, - odstąpieniem od uwzględnienia wymogu, że ilekroć w ustawie mowa o przeznaczeniu gruntów na cele nierolnicze i nieleśne, to rozumie się przez to ustalenie innego niż rolniczy lub leśny sposobu użytkowania gruntów rolnych lub leśnych, zaś taki sposób użytkowania wynika z decyzji o warunkach zabudowy, - przyjęciem poglądu, że nie jest możliwe wyłączenie z produkcji rolnej z uwagi na negatywne uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy, - pominięciem, że w hipotetycznej sytuacji uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, niezgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, organ wydający decyzję o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej jest związany treścią planu; 3) art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych w brzmieniu obowiązującym przed 26 maja 2013 r. poprzez jego bezzasadne zastosowanie w postępowaniu o wyłączenie spornego gruntu z produkcji rolnej, gdzie zastosowanie znajdują przepisy rozdziału 3 wskazanej ustawy, oraz uznanie, iż w rezultacie niezgodności decyzji o warunkach zabudowy z tym przepisem nie mamy do czynienia z przeznaczeniem spornego gruntu na cele nierolnicze, podczas gdy: - starosta nie był uprawniony do tego, aby badać czy do wydania decyzji o warunkach zabudowy miał zastosowanie przepis art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych, skoro stosującym ten przepis był organ wydający decyzję o warunkach zabudowy zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, - nie mają znaczenia rygorystyczne ograniczenia w przeznaczeniu gruntów klasy III na cele nierolnicze obowiązujące z uwagi na brzmienie art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych w okresie od 26 maja 2013 r. do 10 października 2015 r., - starosta nie był uprawniony do tego, aby badać, czy dla wydania decyzji o warunkach zabudowy miał zastosowanie art. 7 ust. 2a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w brzmieniu obowiązującym od 10 października 2015 r., skoro adresatem stosującym ten przepis był organ wydający decyzję o warunkach zabudowy, - starosta jest i był związany decyzją o warunkach zabudowy, której przysługuje przymiot legalności stosownie do domniemania wynikającego z art. 6 k.p.a., a decyzja ta, wobec braku planu miejscowego, określa sposób zagospodarowania i warunków zabudowy terenu; 4) art. 6 k.p.a. poprzez zastosowanie w sprawie przepisów nieobowiązujących w chwili orzekania, co jest rezultatem braku transparentności uzasadnienia zaskarżonej decyzji w zakresie tego, czy i jakie przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych zastosowano dla zidentyfikowania, czy sporny grunt został przeznaczony na cele nierolnicze, czy te obowiązujące w chwili wydawania decyzji o warunkach zabudowy, a jeśli tak to dlaczego, czy te obowiązujące w chwili wydawania zaskarżonej decyzji, a jeśli tak to dlaczego. Skarżący nie wie jak do tego zagadnienia podszedł organ II instancji, a tym samym, czy zarzut naruszenia zasady legalizmu jest zasadny, albowiem wzięto pod uwagę przepisy aktualne (czym naruszono zasadę lex retro non agit) w celu określenia skutków decyzji o warunkach zabudowy, bądź przepisy dawne (czym naruszono zasadę bezpośredniego działania prawa nowego); 5) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez odstąpienie od: - zbadania czy dla przedmiotowego gruntu wymagane było przeznaczenie na cele nierolnicze z perspektywy aktualnego art. 7 ust. 2a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, o ile w ogóle istnieje podstawa prawna do takiego postępowania dowodowego w sprawie wyłączenia spornego gruntu z produkcji rolnej, dla którego wydana została i pozostaje w obrocie prawnym decyzja o warunkach zabudowy, a co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, jeśli przyjąć, że aktualnie obowiązujące brzmienie przepisu, nie wymaga w ogóle zgody na zmianę przeznaczenia na cele nierolnicze wyrażonego w drodze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, - samodzielnego zbadania, w rezultacie postępowania dowodowego, które polega na czymś więcej niż skierowaniu do Burmistrza Miasta i Gminy [...] zapytania, czy w sprawie zastosowanie miał art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o planowaniu o zagospodarowaniu przestrzennym, a mianowicie czy sporny teren został objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, o której mowa w art. 88 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, o ile w ogóle istnieje podstawa prawa na do takiego postępowania dowodowego w sprawie o wyłączenie gruntu z produkcji rolnej, dla którego jest wydana ostateczna i pozostająca w obiegu decyzja o warunkach zabudowy; 6) art. 6 k.p.a. w zawiązku z art. 7 k.p.a. poprzez: - pominięcie, że organ administracji publicznej orzeka na podstawie przepisów prawa, a żaden przepis ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie stanowi, iż w sprawie o wyłączenie z produkcji rolnej znaczenia ma to, jakie postanowienie wydał organ przy uzgadnianiu decyzji o warunkach zabudowy w przeszłości, - odstąpienie od rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony w sytuacji, gdy przywołane przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych powodują wątpliwości co do treści normy prawnej, to te wątpliwości powinny być rozstrzygane na korzyść strony; 7) art. 6, art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 1 w związku z art. 4 pkt 6 w świetle art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji o warunkach zabudowy, poprzez pominięcie, że decyzji o warunkach zabudowy przysługuje domniemanie legalności i zgodności z ówcześnie obowiązującym art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a powtórna ocena ziszczenia się przesłanki prawidłowego przeznaczenia spornego gruntu na cele nierolnicze w 2011 r., prowadzi do tego, że ta sama sprawa jest załatwiana po raz drugi i to jeszcze przez organ niewłaściwy; 8) art. 11 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez załatwienie sprawy w II instancji z pominięciem zasady wyjaśnienia przesłanek i brak rozpoznania sprawy w granicach, jakich oczekiwać można od organu wyższego stopnia, a czego dowodem jest uzasadnienie decyzji organu II instancji, w którym: - nie odniesiono do precyzyjnie sformułowanych jednoznacznych zarzutów, - nie wyjaśniono co strona ma zrobić z decyzją o warunkach zabudowy w zakresie w jakim dotyczy ona spornego gruntu, - nie wyjaśniono z czego wynika to, że dla oceny ziszczenia się przesłanki przeznaczenia spornego gruntu na cele nierolnicze nie bierze się pod uwagę brzmienia przepisu art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych z daty wydania decyzji o warunkach zabudowy, - nie wyjaśniono z czego wynika brak możliwości zbadania ziszczenia się przesłanki skutecznego przeznaczenia spornego gruntu na cele nierolnicze wynikającego z decyzji o warunkach zabudowy z uwzględnieniem aktualnego brzmienia przepisu art. 7 ust. 2a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, który dla niektórych gruntów rolnych wyłącza wymóg przeznaczenia na cele nierolnicze w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wydanej decyzji i zażądało oddalenia skargi. W piśmie z 27 lutego 2024 r. strona skarżąca podtrzymała stanowisko zaprezentowane w skardze oraz integralną częścią zarzutów uczyniła punkt widzenia przyjęty w analogicznej sprawie przez WSA w Poznaniu w wyroku z 5 października 2023 r. o sygn. akt IV SA/Po 535/23. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił w całości złożoną skargę. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że z akt sprawy bezspornie wynika, że na dzień wydania decyzji przez Starostę nie obowiązywała norma prawa miejscowego, która stanowiłaby, iż klasoużytek RIIIb wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego z terenu działek o numerach A, B, C, D, E, F, G o łącznej powierzchni 0,3582ha jest gruntem o przeznaczeniu na cele nierolnicze i nieleśne. Z uzasadnienia decyzji Starosty Poznańskiego jednoznacznie wynika, że wskazany klasoużytek RIIIb nie spełnia warunku przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, o którym mowa w art. 7 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, tj. nie miał statusu terenu objętego zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Organ odniósł się także do stanu prawnego nieaktualnego na dzień wydania decyzji i wskazał, że niespełniony pozostaje art. 7 ust. 2a pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w brzmieniu ustalonym zmianą ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych z dnia 10 lipca 2015 r. (Dz. U. z 2015r. poz. 1338), tj. co najmniej połowa powierzchni każdej zwartej części gruntu zawiera się w obszarze zwartej zabudowy. Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało, iż na etapie rozpoznania kontrolowanej sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno uwzględniać zmiany stanu prawnego wprowadzone przepisem art. 14 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1688) w ustawie z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2409 oraz z 2023 r. poz. 1597). Organ prawidłowo przyjął, że na gruncie nowej regulacji prawnej przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu zagospodarowaniu przestrzennym (art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych). Nie wymaga zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klasy I-III położonych na obszarze uzupełnienia zabudowy w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 7 ust. 2a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w brzmieniu ustalonym od dnia 24 września 2023 r.). Do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy w danej gminie, przez plan ogólny gminy należy rozumieć studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przez plan ogólny gminy należy rozumieć studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw). W ocenie Sądu I instancji okolicznością niekwestionowaną w sprawie jest fakt, że klasoużytek RIIIb, położony w obrębie [...], gm. [...], z terenu działek o numerach ewidencyjnym A, B, C, D, E, F, G o łącznej powierzchni 0,3582ha, w obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...] miał przeznaczenie rolnicze. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że kompleksowy charakter decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntu z produkcji rolniczej, tj. konieczność określa obowiązków związanych z wyłączeniem na gruncie art. 11 ust. 1a oraz 12 ust. 2, 3 i 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, adresatem takiej decyzji może być tylko pomiot wskazany w art. 4 pkt 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, czyli właściciel rozumie się przez to również posiadacza samoistnego, zarządcę lub użytkownika, użytkownika wieczystego i dzierżawcę; Z akt sprawy wynika, że N1 Sp. z o.o. są właścicielem działek o numerach A, B, C oraz D. Spółka brała udział w postępowaniu administracyjnym, ale nie wystąpiła z wnioskiem o wyłączenie gruntu z produkcji rolniczej oraz nie wyraziła takiej woli do zakończenia postępowania administracyjnego w kontrolowanej sprawie. W aktach sprawy nie ma dowodów, które uzasadniają przyjęcie stanowiska, że T.A. lub N. Sp. z o.o. mają status posiadacza samoistnego, zarządcy, użytkownika, użytkownika wieczystego lub dzierżawcy w odniesieniu do działek o numerach A, B, C oraz D. W ocenie Sądu brak było podstaw do formułowania poglądu, że decyzja Starosty Poznańskiego została wydana z rażącym naruszeniem art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 77 § 1, art. 80, czy art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 4 pkt 6, art. 7 ust. 1 pkt 1 oraz art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Organy prawidłowo wypełniły ciążące na nich obowiązki procesowe, dokonując czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy przez wszechstronną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organy rozpoznały sprawę w zakresie, który należał do ich kompetencji, gdyż dokonały czynności zmierzających do ustalenia, czy w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do wydania decyzji o odmowie wyrażenia zgody na wyłączenie z produkcji (rolniczej) użytku rolnego oznaczonego w ewidencji gruntów jako RIIIb, położonego w obrębie [...], gm. [...], z terenu działek o numerach ewidencyjnym A, B, C, D, E, F, G o łącznej powierzchni 0,3582ha, pod budowę 12 budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwukondygnacyjnych dwulokalowych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła N. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], zaskarżając go w całości. Powyższemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. poprzez wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie w sytuacji braku zdolności sądowej jednego z wnioskodawców – T.A. – z uwagi na jego śmierć w dniu [...] lutego 2024 r., co skutkuje nieważnością postępowania. W oparciu o powyższy zarzut wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Złożono jednocześnie oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Stosownie do normy art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi: jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany. Wprawdzie skarżący działał w postępowaniu przez swojego pełnomocnika, jednakże pełnomocnictwo to wygasło z chwilą jego śmierci (art. 43 P.p.s.a.). W razie śmierci strony pełnomocnik legitymowany jest do podejmowania niezbędnych czynności procesowych zmierzających do zawieszenia postępowania. Oznacza to, że pełnomocnik nie może podejmować innych niż zmierzające do zawieszenia postępowania czynności procesowych (zob. postanowienie NSA z 19 czerwca 2008 r. sygn. akt II OSK 1864/06, LEX nr 488285). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał, na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 kwietnia 2024 r., sprawę ze skargi N. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 8 grudnia 2023 r., nr SKO.GN.4001.684.2023 w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na trwałe wyłączenie z produkcji użytku rolnego. Wydał wyrok już po śmierci jednego z wnioskodawców – T.A., która nastąpiła w dniu [...] lutego 2024 r. (odpis skrócony aktu zgonu - k. 229). Powyższe oznacza skierowanie wyroku do osoby nieposiadającej zdolności sądowej. Zaskarżony wyrok podlega zatem uchyleniu z uwagi na zaistnienie okoliczności skutkującej nieważnością postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Dodać przy tym należy, że fakt, iż okoliczność śmierci skarżącego nie była znana Sądowi I instancji w dniu wydania zaskarżonego wyroku, nie może mieć przy tym znaczenia, bowiem skierowane rozstrzygnięcia do osoby nieżyjącej wywołuje konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego z przyczyny, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. (zob. wyrok NSA z 15 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 2035/15, LEX nr 2271784). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie doszło do nieważności postępowania, którą to okoliczność Sąd bierze pod uwagę z urzędu. Zaznaczenia przy tym wymaga, że po wniesieniu skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, przed przesłaniem akt sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji powziął informację o śmierci T.A., jednakże nie skorzystał instytucji autokontroli przewidzianej w art. 179a P.p.s.a, co winien był uczynić. W sytuacji zgonu wnioskodawcy obowiązkiem Sądu było bowiem, stosownie do art. 124 § 1 P.p.s.a., zawieszenie postępowania z urzędu, a po zgłoszeniu się lub wskazaniu następców prawnych zmarłej strony bądź ustanowieniu kuratora spadku, jego podjęcie (art. 128 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie czynności te nie zostały podjęte przez Sąd I instancji. Mając na uwadze, że wystąpienie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wyłącza rozpoznanie postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów w zakresie naruszenia przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny nie odniósł się do merytorycznych zarzutów podniesionych w tym środku odwoławczym. Zaskarżony wyrok podlega bowiem uchyleniu niezależnie od trafności podstaw kasacyjnych. W dniu 25 lutego 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił się do notariusza A.M. o nadesłanie aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłym. W dniu 3 marca 2026 r. ww. notariusz przesłał żądany akt (k. 243-244 akt sądowych), z którego wynika, że spadkobiercami zmarłego są: E.A., A.B. i B.A. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 185 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji uchylając zaskarżony wyrok i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, uznając, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. W istocie rzeczy w rozpatrywanej sprawie wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego, był nieważny wyrok Sądu I instancji. Brak zatem dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu kosztami postępowania kasacyjnego.