I OSK 1609/23

Dnia 20 listopada 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta Stołecznego Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2559/22 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 5 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i przyznania odszkodowania postanawia zawiesić z urzędu postępowanie kasacyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 marca 2023 r., (sygn. akt IV SA/Wa 2559/22) – po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 5 października 2022 r. nr [...] - uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 26 lipca 2019 r. nr [...] o odmowie ustalenia i przyznania odszkodowania za nieruchomość stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], położoną w m. st. Warszawa, dzielnicy [...], wydzieloną w wyniku podziału nieruchomości, zatwierdzonego prawomocną decyzją Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 18 czerwca 2009 r. nr [...] wydaną na wniosek skarżącej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Miasto Stołeczne Warszawa. Pismem z dnia 7 listopada 2024 r. skarżący kasacyjnie wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismo zatytułowane "Zawiadomienie o podstawie zawieszenia postępowania z urzędu (art. art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) wraz z wnioskiem o rozstrzygnięcie w tej kwestii przez sąd na posiedzeniu niejawnym". W osnowie pisma skarżący kasacyjnie podał, że zawiadamia Sąd, iż w związku z postanowieniami NSA z 13 sierpnia 2024 r. o zawieszeniu postępowań kasacyjnych w czterech tożsamych sprawach o sygnaturach akt od I OSK 1672/23 do I OSK 1675/23, również w niniejszej sprawie zaktualizowała się ta sama podstawa zawieszenia z urzędu postępowania kasacyjnego (art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a.) w postaci zainicjowanego przez [...] S.A. (d. [...]; "Skarżąca", "[...]" lub "Spółka") - pozwem z 18 marca 2024 r. obejmującym m.in. kontrolowaną w tej sprawie decyzję Wojewody Mazowieckiego Nr [...] z 5 października 2022 r. - cywilnego procesu o ustalenie, który zawisł między [...] a Miastem przed Sądem Okręgowym w Warszawie za sygn. III C 264/24 ("Proces Cywilny")." W związku z powyższym, skarżący kasacyjnie wnosił, aby i w niniejszej sprawie Sąd rozstrzygnął w kwestii zawieszenia postępowania kasacyjnego na posiedzeniu niejawnym, stosownie do treści art. 131 p.p.s.a. w zw. z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wnosił ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie na zasadzie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. uzupełniającego dowodu z następujących dokumentów dołączonych do pisma: - pozwu [...] S.A. z 18 marca 2024 r. o ustalenie (załącznik nr 1), - postanowień NSA z 13 sierpnia 2024 r. o zawieszeniu równoległych postępowań kasacyjnych w tożsamych sprawach o sygn. I OSK 1672/23, I OSK 1673/23, I OSK 1674/23 i I OSK 1675/23 z uwagi na wszczęcie procesu cywilnego, na okoliczność pozostawania w toku między [...] S.A. oraz Miastem procesu cywilnego, a także zawieszenia z tej przyczyny przez NSA czterech postępowań kasacyjnych toczących się równolegle między Stronami za sygnaturami akt od I OSK 1672/23 do I OSK 1675/23, co w tej sytuacji może również uzasadniać zawieszenie niniejszej - piątej, a zarazem tożsamej - sprawy, wyrosłej na tle tego samego wniosku o ustalenie odszkodowania z 11 września 2013 r. i także objętej toczącym się procesem cywilnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Treść powołanego przepisu wskazuje na konieczność wystąpienia pomiędzy toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym, a innym postępowaniem ścisłego związku (kwestia prejudycjalna), polegającego na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Należy przy tym zauważyć, że z ww. przepisu wynika również, iż jego zastosowanie ma charakter fakultatywny. Ocena co do potrzeby jego zastosowania pozostawiona została zatem uznaniu sądu, który - podejmując postanowienie w tym zakresie - winien zbadać, czy w określonym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie taka okoliczność zachodzi. Z dokumentów przedstawionych przy piśmie skarżącego kasacyjnie z dnia 7 listopada 2024 r. wynika, że zawisła przed Sądem Okręgowym w Warszawie pod sygn. III C 264/24 sprawa z powództwa [...] S.A. (dawniej [...] S.A.) o ustalenie ma w stosunku do niniejszej sprawy charakter prejudycjalny - w rozumieniu art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a więc jest sprawą, od której zależy rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. W przedmiotowym pozwie o ustalenie z dnia 18 marca 2024 r. Spółka [...] S.A. wniosła bowiem między innymi o: 1. "ustalenie, że zobowiązanie wynikające z § 7 ust. 3 przedwstępnej umowy darowizny z 30 września 2008 r. (...), o treści "Przedstawiciele Darczyńcy oświadczają, że reprezentowana przez nich Spółka nie wnosi i nie będzie wnosić żadnych roszczeń, w tym odszkodowawczych z tytułu przeprowadzonego podziału gruntów i wydzielania działek pod budowę przyszłych dróg publicznych wymienionych w § 7.1 niniejszej Umowy" nie obejmowało swoim zakresem roszczeń odszkodowawczych dochodzonych na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami", oraz alternatywnie - ustalenie, że: 2. "zobowiązanie wynikające z § 7 ust. 3 Umowy przedwstępnej o treści: "Przedstawiciele Darczyńcy oświadczają, że reprezentowana przez nich Spółka nie wnosi i nie będzie wnosić żadnych roszczeń, w tym odszkodowawczych z tytułu przeprowadzonego podziału gruntów i wydzielania działek pod budowę przyszłych dróg publicznych wymienionych w § 7.1 niniejszej Umowy" stanowiło samodzielne zobowiązanie do niedochodzenia od Miasta Stołecznego Warszawy (...) roszczeń odszkodowawczych wynikających z podziału i wydzielenia wskazanych w Umowie przedwstępnej działek gruntu (tzw. pactum de non petendo o skutku słabszym), 3. zobowiązanie wynikającej z § 7 ust. 3 Umowy przedwstępnej (pactum de non petendo) zostało skutecznie wypowiedziane przez [...] S.A. z siedzibą w [...] w dniu 15 marca 2024 r., w skutek czego wygasło najpóźniej z tym dniem." Z akt sprawy wynika, że przedwstępną umową darowizny z dnia 30 września 2008 r. objęte było m. in. prawo użytkowania wieczystego części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ew. nr [...] z obrębu [...], m. st. Warszawa, z której na podstawie decyzji podziałowej z 18 czerwca 2009 r. została wydzielona m. in. działka nr [...]. Natomiast jeden z podstawowych zarzutów skargi kasacyjnej opiera się na twierdzeniu, że w rozpoznawanej sprawie doszło do skutecznego zrzeczenia się przez [...] S.A. z siedzibą w [...] (obecnie [...] S.A.) roszczeń odszkodowawczych z tytułu podziału nieruchomości dokonanego decyzją z dnia 18 czerwca 2009 r., przyznawanych na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, o czym winien orzec Sąd I instancji i w konsekwencji uchylić obie decyzje organów administracji oraz umorzyć - na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. postępowanie administracyjne. W związku z zawiśnięciem sprawy o sygnaturze akt III C 264/24, aktualnie oświadczenia strony w tym zakresie, zawarte w umowie przedwstępnej darowizny z dnia 30 września 2008 r., są przedmiotem oceny Sądu Cywilnego, a który- co istotne - jest właściwy w sprawach o ustalenie istnienia lub nieistnienia treści stosunku prawnego lub prawa. W rezultacie zatem w sytuacji, w której toczył się przed sądem cywilnym proces o ustalenie istnienia prawa, a dokładnie – jak wynika z treści pozwu - o ustalenie czy zobowiązanie wynikające z § 7 ust. 3 umowy przedwstępnej darowizny z dnia 30 września 2008 r.: obejmowało swym zakresem roszczenia odszkodowawcze dochodzone na podstawie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz czy stanowi zobowiązanie do niedochodzenia roszczeń (nie zaś zrzeczenie się roszczeń, względnie zwolnienie z długu), które zostało skutecznie wypowiedziane, uwzględnienie powyższej okoliczności w niniejszym postępowaniu stało się konieczne. W przeciwnym bowiem razie nie można wykluczyć, iż mogłoby dojść do rozbieżności poglądów w tej kwestii, to jest rozbieżności między poglądem, który wyrazi Sąd Powszechny a poglądem, który przyjmie Naczelny Sąd Administracyjny orzekając co do zarzutów skargi kasacyjnej podnoszonych tym zakresie. Z tych względów – w ocenie składu orzekającego – celowym było zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy z powództwa [...] S.A. z siedzibą w [...] przeciwko Miastu Stołecznemu Warszawa rozpoznawanej przez Sąd Okręgowy w Warszawie pod sygnaturą akt III C 264/24. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.