I OSK 1556/24

Dnia 12 czerwca 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1759/23 w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 lipca 2023 r. nr 010070/680/4989424/2022 w przedmiocie dofinansowania obniżenia opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od M. D.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 grudnia 2023 r., po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 12 lipca 2023 r. nr 010070/680/4989424/2022 w przedmiocie dofinansowania obniżenia opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna - 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 24 listopada 2022 r. nr 010070/680/4989424/2022; 2. zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne. Pismem z 1 stycznia 2022 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie rodzinnego kapitału opiekuńczego jako matka dziecka – J. M. Informacją z 21 lutego 2022 r. ZUS zawiadomił skarżącą o przyznaniu rodzinnego kapitału opiekuńczego na ww. dziecko, na okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 marca 2022 r., w kwocie 3000 zł. Z kolei, pismem z 5 kwietnia 2022 r. skarżąca wystąpiła do ZUS z wnioskiem o dofinansowanie obniżenia opłaty za pobyt dziecka– J. M. w żłobku. Informacją z 30 maja 2022 r. ZUS zawiadomił skarżącą o przyznaniu dofinansowania obniżenia opłaty za pobyt J. M. w żłobku, począwszy od 1 kwietnia 2022 r., w kwocie 400 zł miesięcznie. Następnie, decyzją z 24 listopada 2022 r., ZUS zmienił okres na jaki przyznano skarżącej prawo do dofinansowania obniżenia opłaty za pobyt dziecka – J. M. w żłobku, w ten sposób, że dofinansowanie przysługuje od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2022 r., tj. od pierwszego dnia, w którym nie przysługiwało skarżącej prawo do rodzinnego kapitału opiekuńczego do ostatniego dnia w którym dziecko skarżącej przebywało w żłobku. W decyzji zamieszczono informacje o konieczności zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oraz o warunkach niezbędnych do przyznania dofinansowania oraz okolicznościach skutkujących zmianą w wypłacie tego świadczenia wynikających z ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do 3 lat (Dz. U. z 2021 r., poz. 75, ze zm.). W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej, decyzją z 12 lipca 2023 r., Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję z 24 listopada 2022 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji ZUS, ponieważ zgodnie z art. 64c ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3, dofinansowanie nie należy się w przypadku gdy zostało przyznane prawo do rodzinnego kapitału opiekuńczego. Prezes ZUS uznał bowiem, że decyzją z 21 lutego 2022 r. został skarżącej przyznany kapitał opiekuńczy. Organ wskazał, że zgodnie z art. 51 ust. 1 ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym, na dziecko, które ukończyło 12. miesiąc życia i nie ukończyło 36. miesiąca życia przed dniem 1 stycznia 2022 r., rodzinny kapitał opiekuńczy przysługuje w wysokości 12 000 zł, pomniejszonej o kwotę 500 zł za każdy miesiąc począwszy od miesiąca, w którym dziecko ukończyło 12. miesiąc życia, a przypadający przed miesiącem, w którym ustawa o rodzinnym kapitale opiekuńczym weszła w życie, tj. przed 1 stycznia 2022 r. Oznacza to, zdaniem organu, że na dziecko skarżącej – J. M., urodzonego [...] lipca 2019 r., prawo do rodzinnego kapitału przysługiwało do ukończenia przez dziecko 35 miesiąca życia, tj. do 30 czerwca 2022 r. Łączna kwota kapitału wynosi 12 000 zł i zgodnie z art. 51 ww. ustawy, ulega pomniejszeniu o 500 zł za każdy miesiąc począwszy od miesiąca w którym dziecko ukończyło 12. miesiąca życia. Zdaniem Prezesa ZUS, w odniesieniu do sytuacji skarżącej kapitał mógł być wypłacany do 30 czerwca 2022 r. w ratach po 500 zł za każdy miesiąc, co daje wartość kapitału ustalonego do wykorzystania kwocie 3000 zł (6 x 500 zł). Przepisy ustawy dają możliwość skumulowania wypłaty tych rat i wypłacania ich po 1000 zł miesięczne. W związku z tym, Prezes ZUS uznał, że skoro we wniosku skarżąca zaznaczyła, że chce pobierać kapitał w ratach po 1000 zł, to prawo do kapitału zostało ustalone do 30 czerwca 2022 r., natomiast wypłata została zrealizowana w trzech ratach po 1000 zł w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 31 marca 2022 r. (3 x 1000 zł). Następnie organ wyjaśnił, że 5 kwietnia 2022 r. skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie opłaty do żłobka, które decyzją z 30 maja 2022 r. zostało przyznane od 1 kwietnia 2022 r. W związku z tym, że okres na który przyznano prawo do dofinansowania pokrywał się z okresem na jaki przyznano prawo do rodzinnego kapitału opiekuńczego, organ wyjaśnił, że 24 listopada 2022 r. została wydana decyzja ZUS o zmianie okresu przysługiwania prawa do dofinansowania, oraz ustalono, że w okresie od 1 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. dofinasowanie było nienależnie pobrane. Decyzję Prezesa ZUS z 12 lipca 2023 r. M. D. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie. Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę. W uzasadnieniu wskazał, że kontrolowane decyzje zostały wydane w oparciu o materialnoprawną podstawę jaką stanowiła ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. z 2022 r., poz.1324, ze zm., dalej jako "ustawa o opiece"), która reguluje m.in. warunki przyznania, wysokość i wypłatę dofinansowania obniżenia opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna. Następnie przytoczył treść art. art. 64c ust. 1, 2, 3 i 4 ww.ustawy. Wyjaśnił również, że celem rodzinnego kapitału opiekuńczego, o którym mowa w ustawie z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym (Dz.U. poz. 2270, dalej jako "u.r.k.o."), jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych i zacytował treść art. 4 ust. 2 i ust. 4 art. 5 ust. 1-451 ust. 1 tej ustawy. Mając na uwadze powyższe regulacje Sąd I instancji doszedł do wniosku, że dofinansowanie obniżenia opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna jest związane z pobytem, nieobjętego rodzinnym kapitałem opiekuńczym, dziecka w jednej z ww. placówek opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 i będzie polegało na obniżeniu przez podmiot prowadzący taką instytucję miesięcznej opłaty za pobyt ponoszonej przez rodziców dziecka. A zatem, przeszkodą w otrzymaniu dofinansowanie obniżenia opłaty za pobyt dziecka w instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 jest przyznanie rodzicom dziecka rodzinnego kapitału opiekuńczego, co wynika wprost z brzmienia art. 64c ust. 2 ustawy. Dofinansowanie pobytu dziecka w żłobku, na które rodzic pobiera rodzinny kapitał opiekuńczy, najwcześniej można otrzymać w 36 miesiącu życia dziecka, tj. po miesiącu, w którym nastąpiła ostatnia wypłata kapitału, jeśli byłby on wypłacany w kwocie 500 zł miesięcznie, co z kolei przewidują przepisy art. 5 ust. 1 i ust. 2, oraz art. 51 ust. 1 u.r.k.o. Przyjęty zatem przez ustawodawcę model wsparcia rodziców dzieci do lat 3 opiera się na zakazie kumulowania świadczeń o podobnych charakterze, czyli takich które służą częściowemu pokryciu wydatków związanych z opieką nad dziećmi. Zasadą jest więc, że jeżeli rodzic dziecka do lat 3 pobiera rodzinny kapitał opiekuńczy, nie może w tym samym czasie pobierać dofinansowania za pobyt tego dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna. Natomiast możliwość zaistnienia sytuacji pobierania przedmiotowego dofinansowania przez osoby nieuprawnione, ustawodawca uregulował w art. 64j ustawy, zgodnie z którym w sprawach odmowy przyznania dofinansowania, o którym mowa w art. 64c ust. 1, uchylenia lub zmiany prawa do dofinansowania, o którym mowa w art. 64c ust. 1, oraz nienależnie pobranego dofinansowania Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję (art. 64j ust. 4 ustawy). Ustawa nie zawiera przy tym definicji nienależnie pobranego dofinasowania do żłobka, klubu dziecięcego lub u dziennego opiekuna, niemniej jednak wobec jednoznacznie wyrażonego w art. 64c ust. 2 ustawy zakazu łączenia świadczeń tam wymienionych, uznać wypada za nienależnie pobrane dofinansowanie sytuację jednoczesnego pobierania dofinasowania oraz rodzinnego kapitału opiekuńczego. Oceniając czy w sprawie zachodzi element obiektywny (wystąpienie okoliczności) oraz subiektywny (świadome i celowe działanie wbrew pouczeniu) niewątpliwie należy wziąć pod uwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Sąd I instancji wskazał, że skarżąca zanim wystąpiła do ZUS z wnioskiem o przyznanie dofinansowania obniżenia opłaty za pobyt jej dziecka – J. M. w żłobku, pismem z 1 stycznia 2022 r., wystąpiła o przyznanie na J. M. rodzinnego kapitału opiekuńczego, a ZUS wnioskowany kapitał przyznał na okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 marca 2022 r., w łącznej kwocie 3000 zł. A zatem począwszy od 1 kwietnia 2022 r., kiedy skarżąca otrzymywała dofinasowanie w kwocie 400 zł miesięcznie na pobyt syna w żłobku, nie pobierała już rodzinnego kapitału opiekuńczego. Skarżąca nie pobierała natomiast rodzinnego kapitału opiekuńczego z tego powodu, że został on przyznany przez ZUS na okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 marca 2022 r., a nie jak wskazał w swojej decyzji oraz odpowiedzi na skargę Prezes ZUS – na okres od 1 stycznia 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. (z tego powodu, że skarżąca nie pobierała kapitału w kwocie 500 zł miesięcznie). W świetle powyższego dla potrzeb ustalenia prawa do dofinansowania żłóbkowego istotny jest okres na jaki rodzinny kapitał opiekuńczy został przyznany, a niewątpliwie w przypadku skarżącej okres na jaki przyznano dofinasowanie żłobkowe (od 1 kwietnia 2022 r.) nie pokrywa się z okresem na jaki przyznano rodzinny kapitał opiekuńczy (1 stycznia 2022 r. – 31 marca 2022 r.). Skarżąca nie pobrała przy tym rodzinnego kapitału opiekuńczego w łącznej przysługującej wysokości 12 000 zł przed ukończeniem 36. miesiąca życia jej dziecka, jak też nie skorzystała z prawa do zmiany miesięcznej wysokości, w jakiej ma być wypłacany kapitał, czyli z 1000 na 500 zł. Wobec tego, w tak przedstawionym stanie faktycznym, pobrane przez skarżącą dofinasowanie obniżenia opłaty za pobyt dziecka– J. M. w żłobku w okresie od 1 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2022 r., zdaniem Sądu I instancji, nie podpada pod definicję świadczenia nienależnie pobranego ustanowionego w art. 64j ust. 4 w zw. z art. 64c ust. 2 i ust. 3 ustawy. Niezależnie od powyższej oceny Sąd I Instancji zwrócił uwagę, że w realiach niniejszej sprawy nie sposób uznać, że skarżąca jako osoba pobierająca dofinasowanie żłobkowe pobierała je w złej wierze, tj. wiedząc, że dofinansowanie się jej nie należy. Organy z kolei w ogóle nie oceniły tej okoliczności. Nie można bowiem tracić z pola widzenia faktu, że osoby działające w warunkach skomplikowanego systemu prawnego, nie zawsze mogą samodzielnie dostrzec i właściwie ocenić wagę określonych informacji czy zdarzeń mających znaczenie dla dochodzonych przez nie uprawnień czy uzyskiwanych świadczeń. Częste redagowanie tekstów przy użyciu języka prawnego i prawniczego decyzji czy pouczeń, nie zawsze posiada zrozumiałe sformułowania dla przeciętnego odbiorcy. Przede wszystkim umknęło uwadze organom, że skarżąca w odwołaniu od decyzji wyjaśniła, że pozostawała w błędnym przekonaniu co do swojej sytuacji prawnej z uwagi na fakt, że w okresie pobierania dofinansowania żłobkowego nie pobierała już rodzinnego kapitału opiekuńczego, co wywołało u niej przekonanie, że chociaż otrzymała kapitał w kwocie 3000 zł, to jednak z uwagi na przyznanie jej przez ZUS dofinansowania żłobkowego w dniu 30 maja 2022 r., przysługuje jej prawo do tego świadczenia. Zdaniem Sądu I instancji, trudno zatem uznać, że skarżąca swoim działaniem świadomie i celowo wprowadziła ZUS w błąd. Powyższe okoliczności nie zostały w żaden sposób wzięte pod uwagę przez organy orzekające w sprawie. Poza tym, dofinansowanie żłobkowe było skarżącej niezmiennie nadal wypłacane, a sytuacja faktyczna syna skarżącego, wobec kontynuowania opieki żłobkowej nad nim, w istocie powodowała, że uprawnienie skarżącej do pobierania tego świadczenia, nie uległo zmianie. Sąd I instancji stwierdził, że w tej sytuacji, uznanie przez organy, że skarżąca nienależnie pobrała dofinansowanie obniżenia opłaty za pobyt dziecka w żłobku w okresie od 1 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2022 r., nie mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów w świetle reguł wynikających z art. 80 k.p.a., tym samym jest dowolne. Zdaniem Sądu I instancji, organy obu instancji naruszyły także art. 7, art. 8, art. 77 § 1, oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienia organów obu instancji, w szczególności decyzji ZUS z 24 listopada 2022 r., sprowadzają się w głównej mierze do powołania brzmienia przepisów mających znaczenie w sprawie. W konsekwencji, odmiennie klasyfikując pobrane przez skarżącą świadczenie organy naruszyły także w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy art. 64j ust. 4 oraz art. 64c ust. 2 i ust. 3 ustawy, poprzez ich zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, który ich to tego nie uprawniał. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie – o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozstrzygnięcie skargi poprzez jej oddalenie, a w każdy przypadku – o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu Prezes ZUS zarzucił: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 64c ust. 2, 3 i 3a ustawy o opiece, poprzez przyjęcie, że prawo do dofinansowania obniżenia opłaty za pobyt dziecka w żłobku przysługuje w okresie za jaki został wypłacony rodzinny kapitał opiekuńczy, w sytuacji gdy ustawodawca w art. 64c ust. 3a wskazał wprost że "Na dzieci, na które został przyznany rodzinny kapitał opiekuńczy, o którym mowa w ustawie z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym, i kapitał ten nie został przez matkę lub ojca pobrany w łącznej przysługującej wysokości za okres przypadający przed pierwszym dniem miesiąca, w którym dziecko ukończy 36. miesiąc życia, dofinansowanie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje po upływie okresu, za jaki został wypłacony rodzinny kapitał opiekuńczy"., b) art. 64j ust. 4 ustawy o opiece, poprzez przyjęcie, że przepis ten ma zastosowanie w sprawie, w sytuacji gdy Zakład w zaskarżonej decyzji nie rozstrzygał w tym przedmiocie; 2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej jako: p.p.s.a.) w zw. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż w toku postępowania w zakresie dofinansowania opłaty za pobyt dziecka w żłobku, Zakład naruszył ww. przepisy k.p.a., bowiem nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz nie uzasadnił w wystarczającym stopniu zaskarżonej decyzji w zakresie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja nie rozstrzygała tej kwestii, co w konsekwencji doprowadziło do uchylenia przez Sąd decyzji wydanych przez organ, b) art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez sformułowanie zaleceń organowi co do przesłanek rozpoznania wniosku skarżącego contra legem, tj. w oparciu o przesłanki, które nie zostały przewidziane w przepisach prawa, obowiązujących w zakresie dofinansowania opłaty za pobyt dziecka w żłobku oraz wskazanie przez Sąd w uzasadnieniu skarżonego wyroku sposobu dalszego postępowania, tj. umorzenia postępowania w sprawie, w sytuacji gdy przepisy prawa wskazują na konieczność obniżenia dofinansowania do opłat za pobyt dziecka w żłobku, jeśli na to dziecko został przyznany za ten sam okres rodzinny kapitał opiekuńczy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zaskarżoną w sprawie decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń utrzymał w mocy rozstrzygnięcie zmieniające okres na jaki przyznano skarżącej prawo do dofinansowania obniżenia opłaty za pobyt dziecka – J. M. w żłobku, w ten sposób, że dofinansowanie przysługuje od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2022 r., tj. od pierwszego dnia, w którym nie przysługiwało skarżącej prawo do rodzinnego kapitału opiekuńczego do ostatniego dnia, w którym dziecko skarżącej przebywało w żłobku. Rozpoznając skargę na wyżej wymienioną decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie analizował treść regulacji materialnoprawnych odnoszących się do warunków dofinansowania obniżenia opłaty za pobyt dziecka w żłobku oraz unormowań dotyczących instytucji świadczenia nienależnie pobranego. W konsekwencji stwierdził, że pobrane przez skarżącą dofinansowanie obniżenia opłaty nie podpada pod definicję świadczenia nienależnie pobranego ustanowionego w art. 64j ust. 4 w zw. z art. 64c ust. 2 i ust. 3 ustawy. Sąd I instancji przyjął zatem, że zaskarżona decyzja w sposób wadliwy rozstrzyga kwestię nienależnie pobranego świadczenia, podczas gdy w zaskarżonej decyzji organ nie rozstrzygnął tej kwestii, lecz orzekł o zmianie okresu prawa do dofinansowania obniżenia opłaty za pobyt dziecka skarżącej w żłobku. Uszło przy tym uwadze Sądu I instancji, że art. 64j ust. 4 ustawy o opiece, zawiera jedynie upoważnienie ustawowe dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wydawania decyzji w sprawach nienależnie pobranego dofinansowania. W dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał natomiast art. 64p ust. 1 pkt 1 ustawy o opiece, w brzmieniu, które zostało mu nadane przez art. 14 pkt 6 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022r r., poz. 2140), który przewidywał, że w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 8a ustawy o opiece stosuje się odpowiednio przepisy art. 9, art. 14, art. 18, art. 20-25, art. 26 ust. 1 i 2, art. 33, art. 33a i art. 34 ustawy z 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym (Dz. U. z 2023 r. poz. 883 dalej jako "u.r.k.o"). W art. 34 u.r.k.o. sformułowano zaś definicję nienależnie pobranego świadczenia oraz zasady jego zwrotu. Na wydanie decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego dofinansowania ZUS ma 2 lata od momentu jego pobrania (art. 64j ust. 4 w zw. z art. 64p ust. 1 pkt 1 ustawy o opiece w zw. z art. 34 ust. 6 u.r.k.o.). Choć w uzasadnieniu decyzji wydanej w I instancji wskazano na obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, to jednak w osnowie tej decyzji ZUS nie zawarł rozstrzygnięcia o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego dofinansowania. Rozstrzygnięcia takiego nie zawiera również zaskarżona decyzja. Z jej osnowy jednoznacznie wynika, że utrzymano nią w mocy decyzję ZUS z 24 listopada 2022 r. o zmianie okresu prawa do dofinansowania obniżenia opłaty za pobyt dziecka skarżącej w żłobku. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, ani w jej uzasadnieniu Prezes ZUS nie odwołał się do treści art. 64j ust. 4 oraz art. 64p ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 34 u.r.k.o. Sąd I instancji nie miał zatem podstaw do wyrażenia stanowiska merytorycznego co do kwestii związanych z obowiązkiem zwrotu pobranego dofinansowania i oceny zaskarżonej decyzji przez pryzmat tej instytucji. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odwołujące się do przesłanek nienależnie pobranego świadczenia, nie odpowiada stanowi faktycznemu tej sprawy i nie rozstrzyga sprawy sądowoadministracyjnej zainicjowanej skargą na decyzję zmieniającą okres na jaki skarżącej przyznano dofinansowanie obniżenia opłaty za pobyt dziecka w żłobku. Sąd I instancji zawarł bowiem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ocenę prawną rozstrzygnięcia, które nie było przedmiotem zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy za uzasadnione należało uznać zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 64j ust. 4 ustawy o opiece oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. Niezależnie od powyższego za zasadny należało uznać również zarzut naruszenia art. 64c ust. 2, 3 i 3a ustawy o opiece. Prawidłowość zastosowania tych przepisów w sprawie także bowiem dokonana została przez Sąd I instancji w kontekście instytucji nienależnie pobranego świadczenia. Nie ulega wątpliwości, że przeszkodą w otrzymaniu dofinansowania obniżenia opłaty za pobyt dziecka w żłobku, jest przyznanie rodzicom dziecka rodzinnego kapitału opiekuńczego, co wprost wynika z brzmienia art. 64c ust. 2 ustawy o opiece. Z art. 64c ust. 3 tej ustawy, wynika natomiast, że na dzieci, na które został przyznany rodzinny kapitał opiekuńczy, o którym mowa w ustawie z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym, i kapitał ten został przez matkę lub ojca pobrany w łącznej przysługującej wysokości za okres przypadający przed pierwszym dniem miesiąca, w którym dziecko ukończy 36. miesiąc życia, dofinansowanie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje nie wcześniej niż od miesiąca, w którym dziecko kończy 36. miesiąc życia. Słusznie zatem zauważa skarżący kasacyjnie, że określona w ten sposób data powstania prawa do dofinansowania nie jest związana z datą, w której doszło do ostatniej wypłaty rodzinnego kapitału opiekuńczego, lecz z faktem pobrania przez rodzica całego kapitału przysługującego za okres przypadający przed pierwszym dniem miesiąca, w którym dziecko ukończy 36 miesiąc życia. W sytuacji gdy na dziecko został przyznany rodzinny kapitał opiekuńczy i rodzic pobrał ten kapitał w łącznej przysługującej wysokości, to dofinansowanie na to dziecko będzie przysługiwało dopiero po ukończeniu przez nie 35. miesiąca życia. Na gruncie rozpatrywanej sprawy decydujące znaczenie miało zatem ustalenie czy na dziecko skarżącej pobrano kapitał w łącznej przysługującej wysokości, a nie wskazany w decyzji okres wypłaty tego świadczenia. Oczywistym jest bowiem, że na długość tego okresu ma wpływ miesięczna wysokość, w jakiej kapitał jest wypłacany (wg wyboru rodzica - 500 albo 1000 zł). Okoliczność, że okres na jaki skarżącej przyznano dofinansowanie żłobkowe (od 1 kwietnia 2022 r.) nie pokrywa się z okresem wypłaty rodzinnego kapitału opiekuńczego (1 stycznia 2022 r. – 31 marzec 2022 r.) nie oznacza więc, że w sprawie nie doszło do kumulacji świadczeń, o której mowa w art. 64c ust. 2 ustawy o opiece. Kluczowe w tym względzie pozostaje ustalenie czy kapitał pobrano w łącznej przysługującej wysokości. Na kanwie niniejszej sprawy ustalenie łącznej wysokości przysługującego kapitału na dziecko winno zaś uwzględniać treść art. 51 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 3 u.r.k.o., co Sąd I instancji pominął, opierając się w tym względzie wyłącznie na treści art. 5 ust. 3 u.r.k.o. wyznaczającym górną granicę wysokości tego świadczenia (12 000 zł). Powyższe powoduje, że na obecnym etapie postępowania nie można przyjąć, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, ponieważ zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej, w tym znaczeniu, że nie rozstrzyga istoty sprawy. Stąd też konieczne było uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji dokona prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu wyroku. Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Jednocześnie uwzględniając charakter sprawy Sąd na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do postanowień art. 182 § 2 p.p.s.a.