I OSK 1551/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska Sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 41/24 w sprawie ze skargi A.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 13 listopada 2023 r. znak SKO.4004.ŚW/1069/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 7 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 41/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: "Sąd I instancji") oddalił skargę A. N. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej (dalej: "Kolegium") z dnia 13 listopada 2023 r., znak SKO.4004.ŚW/1069/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji złożyła Skarżąca, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: I. przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik postępowania: 1) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, ze zm., dalej: "u.ś.r.") oraz art. 79a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024 poz. 572, ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez niezasadne oddalenie skargi poprzez bezkrytyczne przyjęcie przez Sąd I instancji, iż Kolegium rozpatrujący odwołanie od decyzji Wójta nie miał obowiązku w trakcie prowadzenia postępowania odwoławczego stosowania w sprawie treści art. 10 § 1 k.p.a. gwarantującego stronie czynny udział na każdym etapie postępowania, a więc nie miał obowiązku poinformowania Skarżącej o prowadzeniu, zakończeniu postępowania odwoławczego w sprawie i zapewnieniu stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego lub złożenia nowego materiału dowodowego, w sytuacji gdy obowiązek ten ciąży nie tylko na organie I instancji rozpoznającym daną sprawę, a także na organie II instancji, co wyraża się wprost z wskazanego wyżej art. 10 § 1 k.p.a., a ponadto w sytuacji gdy Sąd I instancji sam w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wskazuje, iż okoliczności nowe, zaistniałe po dacie wydania decyzji przez Kolegium, wynikające ze złożonych do akt sprawy zaświadczeń lekarskich mogłyby być podstawą do rozstrzygnięcia w nowej sprawie administracyjnej, przy czym Sąd nie bierze pod uwagę okoliczności, iż Skarżąca może dysponować dokumentacją lekarską sprzed daty 13 listopada 2023 r., której nie miała możliwości przedłożyć organowi II instancji, z uwagi na brak powiadomienia jej zarówno o toczącym się postępowaniu odwoławczym, jak również o fakcie zakończenia tego postępowania oraz udzielenia jej prawa do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i ewentualnie złożenia nowych dowodów, co jest istotnym naruszeniem praw Skarżącej w świetle obowiązującego orzecznictwa; 2) art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79a oraz art. 136 k.p.a. poprzez ich całkowite pominięcie i przyjęcie, że brak zastosowania w sprawie art. 10 § 1 k.p.a. przez Kolegium nie wpłynął w żaden istotny sposób dla ustalenia prawidłowego w sprawie stanu faktycznego, który mógłby powodować konieczność zastosowania przez Kolegium art. 136 k.p.a., umożliwiającego Kolegium ustalenie prawidłowego stanu faktycznego sprawy wskazującego, iż stan zdrowia męża Skarżącej, wymagającego całodobowej opieki Skarżącej uniemożliwia jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, a zatem zasadnie zawnioskowała o przyznanie jej świadczenia na męża; 3) art. 134 p.p.s.a. w zw. art. 7, 9, 77, 80 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez wydanie przez Sąd I instancji orzeczenia w ramach jedynie podniesionych w skardze zarzutów, gdy tymczasem Sąd I instancji zgodnie z powyższym przepisem zobowiązany był rozstrzygnąć sprawę w jej granicach, nie będąc jednak związany wskazanymi w skardze zarzutami i wnioskami skargi; II. prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie polegające na błędnym uznaniu, iż Kolegium wydając 13 listopada 2023 r. decyzję prawidłowo utrzymało w całości decyzję Wójta Gminy T. (dalej: "Wójt", "organ I instancji") z 11 lipca 2023 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem, gdy tymczasem w przypadku prawidłowego przeprowadzenia postępowania administracyjnego w oparciu o obowiązujące przepisy prawa prowadziłoby do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w zakresie ustalenia aktualnego stanu zdrowia męża Skarżącego uzasadniającego uwzględnienie wniosku Skarżącej, czego Kolegium całkowicie zaniechało, przyjmując w całości za prawidłowe i własne ustalenia organu I instancji, które w ocenie Skarżącej w świetle powoływanych przez nią okoliczności zawartych w odwołaniu winny zostać chociażby w ramach postępowania wyjaśniającego zbadane przez Kolegium, bowiem organ zobowiązany był wydać w sprawie decyzję w oparciu o obowiązujące w dniu wydania decyzji przepisy prawa, oraz w oparciu o ustalony rzeczywisty stan faktyczny sprawy na dzień wydania decyzji, który w rzeczywistości ustalono na datę 11 lipca 2023 r. a nie na datę 13 listopada 2023 r. Wobec powyższego Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto, wniosła o zasądzenie kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ Skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a organ, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji. Natomiast w związku z sformułowanymi zarzutami kasacyjnymi pamiętać także należy, że kontrola sądowa, sprawowana w oparciu o kryterium legalności, następuje na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu oraz na podstawie stanu prawnego obowiązującego w tej dacie, a nie w dniu orzekania przez sąd (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/33; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2658/15, 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OSK 614/22, orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). W rozpoznawanej sprawie powołano się na naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogących mieć w ocenie skargi kasacyjnej istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się oraz z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga łącznego odniesienia się do zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym. Rozpoznając skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie jest zasadna. Przytaczane w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a.) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16; 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OSK 466/22, źródło CBOSA). W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, źródło CBOSA). Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakcyjnych aktu normatywnego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 2187/21, źródło CBOSA. Por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862). Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pierwszą podstawę kasacyjną, której dotyczy art. 174 pkt 1 p.p.s.a., stanowi naruszenie prawa materialnego. Właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno się sprowadzać do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) (ewentualnie w powiązaniu z art. 145a bądź art. 146) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1211/13, źródło CBOSA), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. W art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zawarta została druga podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta podstawa kasacyjna służy przede wszystkim zakwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie będącej przedmiotem sądowej kontroli (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 2652/20, źródło CBOSA). Sąd odwoławczy jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 2161/22 i przywoływane tam orzecznictwo, źródło CBOSA; por. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2024, s. 650–669). Poczynienie powyższych uwag – odnośnie wymogów skargi kasacyjnej jako środka odwoławczego – było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji nie odpowiada w pełni omówionym wyżej wymogom p.p.s.a. na gruncie zrealizowanego postepowania administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 77 k.p.a. zawarty w petitum skargi kasacyjnej został wadliwie skonstruowany. Przepis ten dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne. Skarżąca kasacyjnie nie wskazała konkretnego przepisu, z podaniem numeru właściwej jednostki redakcyjnej aktu prawnego, który, w jej ocenie, naruszył Sąd I instancji. Zatem nie sprecyzowała zarzutu, nie przytoczyła właściwie podstaw kasacyjnych, a tym samym uniemożliwiła ustalenie granic zaskarżenia. Skoro zatem art. 77 k.p.a. dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne, to Skarżąca kasacyjnie musi wskazać chociażby konkretny paragraf, który - zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną - został naruszony przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Pogląd ten jest obecnie powszechnie akceptowalny w orzecznictwie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 96; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 2034/06; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 2520/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2360/19; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2362/19, źródło CBOSA). Podobne uwagi należy odnieść do art. 79a k.p.a., art. 136 k.p.a. oraz art. 134 p.p.s.a. Z kolei podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. nie został zbudowany zgodnie z wymogami sądowej ustawy procesowej (p.p.s.a.). Art. 7 k.p.a. określa kilka zasad postępowania administracyjnego, natomiast w środku zaskarżania nie wskazano dokładnie, która z nich została naruszona przez Sąd wojewódzki i jaki miało to wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2021 r., sygn. akt. I OSK 414/21, źródło CBOSA). Sąd kasacyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej – co wskazywano wyżej – nie jest m. in. uprawniony do formułowania czy doprecyzowywania (konkretyzowania) zarzutów kasacyjnych. W realiach rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy należy wskazać, że środek zaskarżania jest przede wszystkim polemiką z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji i nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia. Istotą sporu w rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawie jest to, czy zasadnie Sąd I instancji oddalił skargę, przyjmując iż decyzja Kolegium z 13 listopada 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta - nie narusza prawa. Zasadniczy spór dotyczy oceny, czy zakres i charakter opieki świadczonej przez Skarżącą jest na tyle wymagający, że uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co stanowi kluczową przesłankę do przyznania świadczenia. Pomimo multiplikacji zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym wszystkie one dotyczą wskazywanej wyżej kwestii spornej. W istotnej części kasator powtarza zarzuty uprzednio zawarte w skardze do Sądu Wojewódzkiego. W okolicznościach rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy należy podkreślić, że w ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz art. 10 § 1 oraz art. 79a k.p.a. Stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Powołany przepis u.ś.r. określa przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, których spełnienie jest konieczne, by danej osobie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Opisywana norma formułuje warunek rezygnacji (zaprzestania) lub niepodejmowania zatrudnienia (bądź innej pracy zarobkowej), który należy brać pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanek koniecznych do ustalenia prawa do ww. świadczenia. W jej świetle przyjąć należy, że strona ubiegająca się o ustalenie tego prawa powinna sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, który obiektywnie zmusza ją do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Istotną jest tu także ocena, czy zakres sprawowanej opieki wypełnia ustawowe przesłanki, warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. Podkreślenia wymaga, że okoliczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia oraz brak możliwości jego podjęcia powinny być oceniane na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie tej formy pomocy. Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za pozostawanie w gotowości do świadczenia czynności opiekuńczych. Za zasadne uznać w tym kontekście należy prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że powinno ono stanowić ekwiwalent za faktyczny brak możliwości podjęcia przez opiekuna zatrudnienia wobec konieczności sprawowania czynności opiekuńczych, bądź za rezygnację z zatrudnienia w celu ich sprawowania. Norma art. 17 ust. 1 u.ś.r. odnosi się więc wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Prawodawca wymaga bowiem, by brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z niego przez osoby wymienione w ww. normie pozostawały w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Spełnienie przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. oznacza, że czynności opiekuńcze muszą w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem) a opieką musi być bezpośredni i ścisły. Oceny takiej powinien dokonać organ administracji, biorąc pod uwagę okoliczności konkretnej sprawy i ustalając, czy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować. Kluczowym jest, że w przywołanej regulacji brak jest wskazania dotyczącego sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która pomocy tego typu wymaga. Jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, opieka powinna mieć charakter stały, długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, zaś jej zakres wyznaczony być powinien niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji, w warunkach dnia codziennego. Tak określony zakres opieki, uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia, w tym: rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych, itp. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, iż bezspornym jest, że Skarżąca opiekuje się mężem niepełnosprawnym w stopniu znacznym. Spornym natomiast jest czy zakres opieki sprawowanej nad mężem uniemożliwia Skarżącej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Podkreślić tu należy, że w odniesieniu do sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych szczególnego rozważenia wymaga charakter wykonywanych przez nie czynności opiekuńczych. Organy rozważyć zakres czynności i częstotliwość z jaką Skarżąca pomaga mężowi w codziennym funkcjonowaniu i czy to w istotny sposób ogranicza ją czasowo i tym samym eliminuje z rynku pracy. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych (k. 10-11) formularza wywiadu środowiskowego wynika, wskazany przez Skarżącą, zakres czynności czysto opiekuńczych, którymi były: wykupywanie leków i pilnowanie aby mąż przyjął je rano i wieczorem, zawożenie męża na wizytę lekarską raz na dwa miesiące, przypomnienie o zmianie pampersa. Podała także niewiarygodne argumenty dotyczące konieczności pilnowania męża, aby nie kupił alkoholu. Ponadto Skarżąca wykonywała podstawowe czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego a mianowicie: pranie, przygotowywanie obiadów, zakupy, sprzątanie. Skarżąca nie wykonywała żadnych czasochłonnych i trudnych do pogodzenia z aktywnością zawodową czynności takich jak rehabilitacja, oklepywanie, inhalowanie, odsysanie, nie pomaga mężowi: w poruszaniu się (mąż porusza się samodzielnie), wykonywaniu czynności higienicznych (mąż sam się myje, sam zakłada na noc pampersa), nie mierzyła ciśnienia, nie robiła zastrzyków (żadnej z tych czynności nie wymieniła podczas wywiadu środowiskowego). Ponadto Skarżąca - jak ówcześnie przyznała (co potwierdzają okoliczności przeprowadzenia wywiadu), że nie mieszka z mężem, lecz do niego dojeżdża. Ta okoliczność została potwierdzona przez pracowników socjalnych, którzy celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego najpierw udali się pod adres zamieszkania męża Skarżącej ale z uwagi na to, że nikt nie otworzył im drzwi, udali się pod adres zamieszkania Skarżącej, która "podała, że obecnie mąż zamieszkuje pod innym adresem" i że jego syn "nie pozwala im mieszkać razem". W oparciu o materiał zebrany w toku postępowania administracyjnego w zakresie stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej ustalono, że mąż Skarżącej po mieszkaniu porusza się samodzielnie, jest w stanie samodzielnie się ubrać i umyć, a także podgrzać obiad, który przygotuje mu żona. Biorąc pod uwagę ustalenia dotyczące stanu zdrowia niepełnosprawnego, wynikające z dokumentacji przedłożonej na etapie postępowania przed organem I instancji, mąż Skarżącej był osobą o dużym stopniu samodzielności. Zasadne zatem jest stanowisko Kolegium i Sądu I instancji, że Skarżąca może podjąć pracę, gdyż opieka sprawowana nad mężem nie koliduje z podjęciem przez nią aktywności zawodowej. Należy ponownie podkreślić, że art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie wymaga, by strona zrezygnowała z pracy zarobkowej - wystarczy by jej nie podjęła z uwagi na w pełni ją absorbującą opiekę nad osobą niepełnosprawną. Tak nie jest w niniejszej sprawie. Nie zachodzi więc związek przyczynowy między brakiem podejmowania pracy przez Skarżącą, a opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (mężem). Z tych względów, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy zaakceptować stanowiska Kolegium i Sądu I instancji odnośnie braku związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia a koniecznością sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem strony. Z akt sprawy wynika bowiem, że podopieczny ze względu na stan zdrowia i typ schorzenia, nie wymaga całodobowej opieki oraz obecności osoby, która będzie stale w pobliżu, gotowa do stałego świadczenia pomocy. Częstotliwość z jaką Skarżąca pomaga mężowi w czynnościach dotyczących przygotowania posiłków, prania, zakupów, czy sprzątania w istotny sposób nie ogranicza jej czasowo. Takie czynności w żaden sposób nie wpływają na aktywność zawodową opiekuna osoby niepełnosprawnej. W analizowanej bowiem aktualnie sprawie, organy i następnie Sąd I instancji miały za zadanie dokonać walidacji spełnienia warunków koniecznych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w odniesieniu do opieki sprawowanej przez Skarżącą nad niepełnosprawnym mężem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji i organy znajduje oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Należy bowiem przyjąć, że mąż Skarżącej, który wymaga pomocy przy niewielu czynnościach, nie jest osobą wymagającą stałej obecności opiekuna i długotrwałej opieki. W ocenie Sądu kasacyjnego aktualna sytuacja zawodowa Skarżącej, nie jest bezpośrednio związana ze stanem zdrowia i sprawnością jej męża, a więc również zakresem faktycznej opieki, który zależy bezpośrednio od kondycji podopiecznego. Uprawnione w związku z tym było stanowisko Kolegium, podzielone następnie przez Sąd I instancji, że zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez Skarżącą nie koliduje z możliwością podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W opisanym wyżej stanie faktycznym sprawy uznać należy, że kwestionowany przez organy i Sąd I instancji związek pomiędzy rezygnacją przez stronę z zatrudnienia i brak możliwości ponownego podjęcia aktywności zawodowej, nie pozostawały w związku z koniecznością opieki nad mężem. Organy oraz Sąd I instancji w swoich rozważaniach dotyczących ww. związku przyczynowo-skutkowego wskazały, że brak zamieszkania, konflikt z pasierbem utrudniającym kontakt z ojcem (mężem Skarżącej) istotnie podważa twierdzenie o sprawowaniu stałej, długotrwałej opieki. Zdaniem Sądu kasacyjnego, ocena całokształtu sprawy pozwala na przyjęcie, że stan zdrowia osoby podlegającej opiece jest na tyle dobry, aby mogła ona przez większość czasu funkcjonować samodzielnie, bez wsparcia i pomocy innej osoby w wymiarze, który umożliwiałby opiekunowi równoczesne podjęcie pracy zarobkowej. Analizując i poddając ocenie stan sprawy, należy każdorazowo brać pod uwagę indywidualną sytuację podopiecznego, determinowaną jego stanem zdrowia i warunkami bytowymi. Istotnym jest tu nie tylko związek przyczynowo–skutkowy pomiędzy opieką a rezygnacją przez opiekuna z zatrudnienia, ale przede wszystkim potencjalna możliwość świadczenia, czy podjęcia pracy – bezpośrednio związana z potrzebami osoby niepełnosprawnej podlegającej opiece – a określona ramami jej możliwości samodzielnego funkcjonowania, również w aspekcie radzenia sobie z czynnościami dnia codziennego. Ponownego podkreślenia wymaga, że pod pojęciem opieki stałej rozumie się stałą pieczę nad osobą wymagającą opieki, gotowość i możliwość udzielenia pomocy w sytuacji, gdy tylko taka potrzeba w danym momencie zaistnieje. Konsekwencją powyższego stanu jest brak faktycznej możliwości podjęcia zatrudnienia przez osobę zainteresowaną przyznaniem świadczenia. Z taką właśnie sytuacją nie mamy do czynienia w analizowanej sprawie, bowiem opieka sprawowana przez Skarżącą nad mężem nie nosi cech opieki stałej i długotrwałej. Skoro zatem materiał dowodowy nie pozostawiał wątpliwości, że Skarżąca nie rezygnowała z podjęcia zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad mężem, to organy administracji prawidłowo oceniły, a ocenę te podzielił Sąd I instancji, że Skarżąca nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. i odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z powyższym zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w sposób wskazany w skardze, w ocenie Sądu kasacyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że nie zaistniały przesłanki do uchylenia decyzji organu odwoławczego bowiem ustalony przez organy administracji publicznej stan faktyczny był niesporny. Materiał dowodowy był pełny i nie wymagał uzupełnienia przez organ odwoławczy w trybie art. 136 k.p.a., a ocena tego materiału była prawidłowa. Sąd prawidłowo też stwierdził, że skoro organ odwoławczy ocenę przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., oparł na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ I instancji i z materiałem tym Skarżąca miała możliwość zapoznania się, gdyż taką możliwość zagwarantował jej organ I instancji, to nie można uznać, że organ odwoławczy nie informując Skarżącej o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji, z którym miała możliwość zapoznania się już przed organem I instancji - dopuścił się naruszenia art. 10 i art. 79a k.p.a. w stopniu powodującym konieczność uchylenia decyzji Kolegium. Niezasadny jest zarzut, że na skutek niepoinformowania Skarżącej przez organ odwoławczy o uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a. została ona pozbawiona możliwości złożenia nowych dowodów w sprawie dotyczących stanu zdrowia męża. Należy podnieść, że Skarżąca była świadoma tego, że jedną z przyczyn odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez organ I instancji było niespełnienie warunku określonego w art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez stronę z zatrudnienia i brakiem możliwości ponownego podjęcia aktywności zawodowej a sprawowaniem opieki nad mężem. Ponadto Skarżąca wiedziała - wbrew zarzutom skargi - o toczącym się postępowaniu odwoławczym bowiem sama je zainicjowała i nie dołączyła do skargi na decyzję Kolegium żadnych dokumentów medycznych dotyczących stanu zdrowia męża z okresu między wydaniem decyzji przez organ I instancji a wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Zatem Skarżąca nie wykazała, aby niezawiadomienie jej o zakończeniu postępowania odwoławczego w trybie art. 10 § 1 k.p.a. mogło stanowić podstawę uchylenia decyzji gdyż miało wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji prawidłowo więc stwierdził, że po stronie organu odwoławczego nie doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji. Sąd prawidłowo też stwierdził, że organ odwoławczy nie miał podstaw do tego, aby w trybie art. 136. k.p.a. ustalać, czy stan faktyczny, na podstawie którego orzekał organ I instancji uległ zmianie. Skarżąca działająca przez profesjonalnego pełnomocnika nie wykazała, aby zmiana stanu zdrowia męża i zmiana zakresu opieki wystąpiły przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Wszystkie zaświadczenia lekarskie mające obrazować istotne pogorszenie stanu zdrowia męża Skarżącej złożone na etapie postępowania przed Sądem I instancji zostały wydane co najmniej ponad miesiąc od wydania decyzji Kolegium i nie wynika z nich, aby stan zdrowia pogorszył się przed datą orzekania przez organ odwoławczy. Skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów medycznych potwierdzających, że stan zdrowia męża pogorszył się przed wydaniem decyzji przez Kolegium. Ponadto Skarżąca ani w skardze do Sądu I instancji ani w skardze kasacyjnej nie wykazuje, aby sygnalizowane pogorszenie się stanu zdrowia męża miało bezpośredni związek z przesłankami warunkującymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Również nie wykazuje, że zwiększył się zakres sprawowanej przez nią opieki, nie wykazuje, że zamieszkała na stałe z mężem i nie wykazuje, jakie konkretnie czynności opiekuńcze wykonuje, a których dotychczas nie wykonywała. Zatem Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że stan faktyczny sprawy nie zmienił się do wydania decyzji przez Kolegium i prawidłowo oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Nie doszło do naruszenia art. 134 p.p.s.a. w zw. art. 7, 9, 77, 80 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w sposób wskazany w skardze kasacyjnej. Rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest: podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.) oraz udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.). Dokumentacja akt niniejszej sprawy wskazuje, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji ocenił, że organy prowadzące postępowanie tym standardom sprostały. Zaakcentować trzeba, że uzasadnienie skargi kasacyjnej wskazuje, że jej zasadności upatruje się de facto - wyłącznie - w odmiennej, od przyjętej przez Sąd Wojewódzki, ocenie materiału dowodowego. Tymczasem, okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez stronę Skarżącą kasacyjnie nie przesądza o zasadności skargi kasacyjnej. Natomiast skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być, bowiem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie. Wbrew zarzutom Skarżącej kasacyjnie, brak jest w sprawie podstaw do przyjęcia, że Sąd I instancji naruszył art. 134 p.p.s.a. Sąd ten bowiem dokonał wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i prawidłowo oddalił skargę albowiem w toku postępowania administracyjnego wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, a przepisy regulujące ustalanie odszkodowania zostały prawidłowo zastosowane. Ponadto argumentując w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że w sprawie doszło do naruszenia licznych przepisów postępowania Skarżąca kasacyjnie nie wykazała, w jaki sposób stawiane zarzuty miałyby wpłynąć na wynik sprawy. Podsumowując, w świetle powyższego stwierdzić należy, że Sąd I instancji dokonał poprawnej analizy i oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie są uzasadnione. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.