I OSK 1516/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1145/20 w sprawie ze skargi K.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 marca 2020 r. nr KOC/1222/Op/20 w przedmiocie zasiłku celowego 1. prostuje oczywistą omyłkę w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1145/20 w ten sposób, że nazwisko "G." zastępuje nazwiskiem "W."; 2. oddala skargę kasacyjną w całości

Wyrokiem z 27 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1145/20 (dalej wyrok I SA/Wa 1145/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K.G. [winno być W.] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 23 marca 2020 r. nr KOC/1222/Op/20 w przedmiocie zasiłku celowego (k. 20, 29-31v akt sądowych). Skargę kasacyjną wywiodła K.W. (dalej skarżąca), reprezentowana przez adw. M.S., zaskarżając wyrok I SA/Wa 1145/20 w całości, zarzucając wyrokowi: I. naruszenie prawa materialnego: a. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a [ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o pomocy przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej] ppsa w zw. z art. 39 ust. 1 w zw. z art. 41 "ust." [winno być "pkt"] 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z "2020 r. poz. 1876" [winno być "2019 r. poz. 1507, zm. z 2018 r. poz. 2245; z 2019 r. poz. 1622, 1690, 2473, 1818", dalej] ups przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że działanie organów pomocy społecznej w ramach tzw. uznania administracyjnego w sprawach o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego zwalnia organy pomocy społecznej od precyzyjnego wyjaśnienia i omówienia w uzasadnieniu decyzji, jej podstaw i wystarczające jest w tym zakresie powołanie się przez organ pomocy społecznej na ilość wniosków dotyczących udzielenia pomocy oraz środki pozostawione do dyspozycji, podczas [gdy] decyzja powołująca się na działanie organu administracyjnego w zakresie uznania administracyjnego winna być uzasadniona w sposób szczególnie precyzyjny, poddający się weryfikacji i niebudzący wątpliwości strony; b. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa, art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 41 pkt 1 w zw. z art. 7 pkt 4 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 ups przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że w sytuacji życiowej skarżącej, na zasadzie uznania administracyjnego, wystarczającą kwotą przyznanego specjalnego zasiłku celowego będzie kwota po 50 zł (na zakup żywności, środków higieny i środków czystości) przy braku zindywidualizowanej, dogłębnej analizy stanu faktycznego sprawy i sytuacji bytowej skarżącej, podczas gdy prawidłowe zastosowanie wskazanych przepisów winno prowadzić do wydania decyzji o przyznaniu skarżące[j] specjalnego zasiłku celowego w wyższej kwocie; c. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 36 w zw. z art. 39 ups przez ich błędną wykładnię i uznanie, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uznania, że skarżąca winna otrzymać świadczenie w kwocie: i) 400,00 zł za styczeń 2020 r. na zakup żywności, a świadczenie w kwocie 50 zł jest wystarczające dla zaspokojenia wskazanej we wniosku potrzeby bytowej w postaci posiłku lub żywności; ii) 100,00 zł za styczeń 2020 r. na zakup środków higieny, a świadczenie w kwocie 50 zł jest wystarczające dla zaspokojenia wskazanej we wniosku potrzeby bytowej w postaci zakupu środków higieny; iii) 100,00 zł za styczeń 2020 r. na zakup środków czystości, a świadczenie w kwocie 50 zł jest wystarczające dla zaspokojenia wskazanej we wniosku potrzeby bytowej w postaci zakupu środków czystości; d. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 3 ust. 1-4 w zw. z art. 39 ust. 1 ups przez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące niemożliwością zaspokojenia przez skarżącą jej niezbędnych potrzeb życiowych; II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy: a. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 8 § 1 i art. 9 [ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej] kpa wyrażające się w przyjęciu, że zgodna z prawem pozostawała decyzja wydana z naruszeniem zasady wzbudzania zaufania do organów administracji, podczas gdy decyzja w przedmiocie przyznania i wysokości specjalnego zasiłku celowego pozostawała w swoich motywach niejasna i sprzeczna z dotychczasowym działaniem pomocy społecznej w sprawach dotyczących skarżącej, mimo że jej sytuacja bytowa nie uległa zmianie; b. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 kpa przez błędną ocenę dowodów przedstawionych przez skarżącą, w tym zaświadczenia lekarskiego, wskazania lekarskiego, skutkujące błędnym ustaleniem, że wysokość przyznanej pomocy, biorąc pod uwagę sytuację materialną skarżącej i schorzenie, na które cierpi, mieści się w zakresie uznania administracyjnego, a nadto błędne uznanie, że skarżąca jest częściowo niezdolna do pracy, podczas gdy jest całkowicie niezdolna do pracy; c. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 132 kpa przez zaniechanie zmiany zaskarżonej decyzji przez zwiększenie kwoty: i) 50,00 zł za styczeń 2020 r. na zakup żywności na świadczenie w kwocie 400 zł na zakup żywności; ii) 50,00 zł za styczeń 2020 r. na zakup środków higieny na świadczenie w kwocie 100 zł na zakup środków higieny; iii) 50,00 zł za styczeń 2020 r. na zakup środków czystości na świadczenie w kwocie 100 zł na zakup środków czystości. Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i orzeczenie reformatoryjne przez rozpoznanie skargi oraz uchylenie decyzji obu instancji w stosunku do skarżącej, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał orzeczenie, a gdyby sąd ten nie mógł rozpoznać jej w innym składzie, innemu sądowi; przyznanie [zwrotu] kosztów zastępstwa procesowego za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną przez adwokata z urzędu według norm prawem przepisanych plus należny podatek VAT, jednocześnie oświadczając, że opłata za udzieloną pomoc prawną z urzędu i niezbędne wydatki nie zostały zapłacone w całości ani w części. Skarżąca kasacyjnie zrzekła się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie (k. 48-50, 65 akt sądowych). Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie ppsa, w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji. Sporządzone przez Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnienie wyroku może zostać zawężone wyłącznie do oceny tych aspektów prawnych, które świadczą o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, z którego to uprawnienia Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie postanowił skorzystać. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 ppsa. Powołanie się na obie podstawy wymaga - co do zasady -rozważenia w pierwszej kolejności prawidłowości zarzutów procesowych, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i nie doszło do istotnych uchybień procesowych, można przejść do oceny podstawy naruszenia prawa materialnego. Zarzut naruszenia "art. 77 kpa" nie został postawiony dostatecznie starannie. Art. 77 kpa dzieli się na 4 paragrafy, o różnej treści normatywnej. Obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest ścisłe określenie jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, wobec którego zawiera się w treści skargi kasacyjnej zarzuty (wyrok NSA z: 5.10.2010 r. I GSK125/09; 23.11.2010 r. II FSK 1165/09; 1.12.2010 r. II FSK 1507/09; 8.12.2010 r. I GSK 619/09; 19.7.2013 r. I OSK 2766/12, cbosa, aprobowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, R. Stankiewicza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 860, nb 19). Zarzuty i ich uzasadnienie, winny być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny I instancji nie naruszył innych przepisów (postanowienie Sądu Najwyższego z 26.10.2000 r. IV CKN 1518/00, OSNC 2001/3/39 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5.8.2004 r. FSK 299/04, OSP 2005/3/36). O ile w petitum skargi kasacyjnej nie wskazano, naruszenia której jednostki redakcyjnej zarzuca się w odniesieniu do art. 77 kpa, to w jej uzasadnieniu (s. 4) Autorka skargi kasacyjnej wskazała, że dopatruje się naruszenia art. 77 § 1 kpa. Nieprawidłowe sformułowanie zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia "art. 77 kpa" nie stanowiło więc przyczyny, dla której ów zarzut nie nadawałby się do rozpoznania. Art. 132 kpa składa się z trzech paragrafów, o różnej treści normatywnej. Ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu, Autorka skargi kasacyjnej nie wskazała, naruszenia którego paragrafu art. 132 ppsa się dopatruje. Zarzut ten nie nadawał się do rozpoznania (uchwała I OPS 10/09). Istotą sporu w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie, czy w okolicznościach faktycznych tej sprawy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, mogący stanowić przesłankę do przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności, środków czystości i środków higieny osobistej w żądanej przez nią wysokości. Skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej (kwotę 701 zł - art. 8 ust. 1 pkt 1 ups w brzmieniu istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy), które uprawniałoby ją do otrzymania zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 ups, czego w nie zakwestionowała w skardze kasacyjnej. Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 15 stycznia 2020 r. nr CPS/420/000089/ 01074/20 na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1507, zm. z 2018 r. poz. 2245; z 2019 r. poz. 1622, 1690, 2473, 1818) przyznał na rzecz skarżącej specjalne zasiłki celowe w miesiącu styczniu 2020 r. w kwotach: 50 zł na zakup żywności; 50 zł na zakup środków czystości; 50 zł na zakup środków higieny osobistej. Decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, zarówno co do samego przyznania świadczenia, jak i jego wysokości. Oznacza to, że decyzje w przedmiotowym zakresie podejmowane są w ramach uznania administracyjnego, przy czym działania organu w tym zakresie nie cechuje dowolność. Przy podjęciu decyzji musi się on kierować jasnymi, czytelnymi i weryfikowalnymi kryteriami, a decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia powinna zawierać uzasadnienie, z którego wynikać będzie jakie czynniki zdecydowały o jej treści. Wysokość przyznawanego świadczenia determinuje z jednej strony zakres zgłaszanych potrzeb, z drugiej zaś możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, a zatem strona w pierwszej kolejności, w celu zaspokojenia swoich potrzeb, winna wykorzystać własne możliwości i środki, a dopiero, gdy okażą się one niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej. W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny istnienia w stanie faktycznym okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla strony rozstrzygnięcia nawet w sytuacji istnienia "uzasadnionych okoliczności dotyczących rodziny". Jednakże wybór ten poprzedzać ma należyte zgromadzenie i zanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Wszystkie te elementy winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. W szczególności, gdy decyzja jest dla strony niekorzystna, organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący wyjaśnić przyczyny i przebieg rozumowania prowadzącego do wydania rozstrzygnięcia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się konieczność należytego wyważenia dwojakiego rodzaju interesów, o których stanowi art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej kpa): interesu społecznego oraz interesu obywateli przy podejmowaniu decyzji opartej na uznaniu administracyjnym (wyroki NSA z: 20.3.2002 r. V SA 2036/01, 21.6.2001 r. V SA 3718/00, 30.6.2000 r. V SA 2880/99, cbosa). Dyrektywa postępowania zamieszczona w art. 7 kpa nie jest "martwym", nic nie znaczącym nakazem, a winna znaleźć właściwe odzwierciedlenie w postępowaniu organu administracji. Organ zobowiązany jest po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego w sprawie (w myśl art. 77 § 1 kpa) uwzględnić oba aspekty: ogólny i konkretny sprawy i wyważyć, który z nich zasługuje w danym wypadku na ochronę. W art. 7 kpa brak jest jakiejkolwiek szczególnej podstawy do przedkładania względu społecznego nad indywidualnym: z założenia są to dobra o równej wartości. Działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza dowolności i wymaga uzasadnienia odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. Decyzje uznaniowe winny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak by nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swymi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Organ winien również rozważyć, czy za wydaniem konkretnej decyzji przemawia interes społeczny, czy też słuszny interes obywatela, zgodnie z art. 7 kpa. Autor skargi kasacyjnej nie stawia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 107 § 3 kpa. Uznanie administracyjne w tym przypadku nie nosiło znamion dowolności. Wbrew twierdzeniu skarżącej kasacyjnie organy administracyjne rozpatrujące niniejszą sprawę dostatecznie wyjaśniły stan faktyczny (art. 7 kpa), w sposób wyczerpujący zebrawszy i rozpatrzywszy cały materiał dowodowy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 77 § 1 kpa). Z uwagi na liczne wnioski kierowane do pomocy społecznej przez skarżącą, które to wnioski rozpatrywane są bez zbędnej zwłoki, a udzielana skarżącej pomoc z uwzględnieniem jej sytuacji bytowej, przy jednoczesnym uwzględnieniu możliwości finansowej Centrum Pomocy Społecznej Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy, fakty dotyczące sytuacji życiowej skarżącej są organom obu instancji znane z urzędu i zostały zaktualizowane wywiadem środowiskowym z 10 stycznia 2020 r. (art. 77 § 4 kpa; k. 3, 7-6 akt administracyjnych). Brak jest podstaw do stwierdzenia, by organy nie oceniły stopnia udowodnienia okoliczności faktycznych powoływanych przez stronę na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 kpa). Organy obu instancji, przeprowadziły w sposób dostateczny postępowanie dowodowe odnośnie do rzeczywistej sytuacji życiowej, dochodowej i majątkowej skarżącej. Prawidłowo w wyniku tego postępowania ustaliły stan faktyczny, który następnie poddały ocenie. Ocena ta odpowiadała normie prawa materialnego (art. 41 pkt 1 ups). Skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji błędne ustalenie, że jest ona częściowo niezdolna do pracy, podczas gdy jest całkowicie niezdolna do pracy. W aktach sprawy znajduje się kserokopia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącej kasacyjnie z 25 września 2017 r. (fragment - k. 3v akt administracyjnych; całość - k. 6-6v akt sądowych), z której wynika, że skarżąca została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Miejski Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie wskazał, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] 2012 r. Symbol przyczyny niepełnosprawności oznaczono jako "02-P". W rubryce "WSKAZANIA DOTYCZĄCE 1) odpowiedniego zatrudnienia - niezdolna". Brak jest wskazań dotyczących szkoleń (w tym specjalistycznych), a także zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej. Orzeczenie wydano do 15 października 2022 r. W aktach administracyjnych znajduje się kserokopia skierowania skarżącej na badania diagnostyczne – [...] w kierunku diagnostycznym [...] [[...] - uw. NSA], rozpoznaniem: [...] [podobne do [...]] SO6.2 - z 24 października 2019 r. (k. 2 akt administracyjnych). Orzeczenie o niepełnosprawności obowiązywało do 15 października 2022 r. W aktach sprawy brak jest aktualnego orzeczenia i opisu badania [...]. Należało przyjąć z dużą dozą prawdopodobieństwa, że faktycznie skarżąca kasacyjnie nadal pozostaje osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. W niniejszej sprawie istotne jest, że z orzeczenia z 25 września 2017 r. nie wynika, że skarżąca kasacyjnie jest całkowicie niezdolna do pracy. Wskazano w nim bowiem, że odnośnie do "odpowiedniego zatrudnienia" jest ona "niezdolna", nie precyzując, czy niezdolność do pracy jest częściowa, czy całkowita. Wbrew twierdzeniu skarżącej brak jest podstaw do przyjęcia, że jest ona całkowicie niezdolna do pracy. Wniosek ten wzmacnia brak określenia wskazań dla skarżącej kasacyjnie dotyczących zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej. W tym miejscu wpisano bowiem informację "nie dotyczy". Zakłady aktywności zawodowej są wyodrębnionymi organizacyjnie i finansowo jednostkami tworzonymi w celu zatrudnienia osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności i osób zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, u których stwierdzono [...], [...] lub [...]. Rozpoznane u skarżącej kasacyjnie schorzenie oraz umiarkowany stopień jej niepełnosprawności nie eliminują skarżącej z możliwości zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej. Odmienny wniosek nie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Zarzut skarżącej kasacyjnie w tym aspekcie nie mógł zostać uwzględniony. Zarzuty skarżącej kasacyjnie odnoszące się do art. 39 ust. 1 i 2 ups okazały się niezasadne, bowiem decyzja I instancji nie została wydana w oparciu o te przepisy, lecz na podstawie art. 41 ust. 1 ups. W rezultacie, również zaskarżona decyzja nie mogła odnosić się do art. 39 ust. 1 i 2 ups. Z tego względu wskazane jako wzorce kontroli art. 39 ust. 1 i 2 ups okazały się nierelewantne. Niewątpliwie, skarżąca kasacyjnie znajduje się w trudnej sytuacji dochodowej, zdrowotnej i rodzinnej. Sąd ma świadomość, że choroba, na którą skarżąca kasacyjnie cierpi, utrudnia jej codzienne funkcjonowanie. Nawet gdyby w przypadku skarżącej zaburzenia te powodowały jej całkowitą niezdolność do pracy, w tym w zakładzie aktywności zawodowej, to nie przedstawiła ona dowodu na tę okoliczność. Autorka skargi kasacyjnej nie wskazuje dowodu, który organy nie przeprowadziły w sprawie, a który spowodowałby inną ocenę zaskarżonej decyzji. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do ustalenia, że skarżąca jest całkowicie niezdolna do pracy. Zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 8 § 1 i art. 9 kpa nie zasługiwał na uwzględnienie. Postępowanie prowadzone przez organy nie naruszało zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 § 1 kpa) ani zasady informowania stron (art. 9 kpa). W odniesieniu do zarzutu nieuzasadnienia odmowy przyznania świadczeń w większym stopniu niż po 50 zł na zakup żywności, środków higieny i środków czystości zwrócić trzeba uwagę, że organ I instancji wprost w uzasadnieniu decyzji z 15 stycznia 2020 r. wskazał, że ustalając wysokość przysługującego świadczenia, wzięto pod uwagę, m.in., zasoby i możliwości finansowe Centrum Pomocy Społecznej. Ograniczenie pomocy socjalnej we wskazanym zakresie wynikało zatem z okoliczności determinowanych sytuacją finansową Centrum i liczbą osób korzystającej z pomocy społecznej, nie będąc bezpośrednio związane z osobą skarżącej kasacyjnie. Autor skargi kasacyjnej nietrafnie pomija, że w wyniku rozpoznania wniosku skarżącej z 29 stycznia 2020 r., Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 29 stycznia 2020 r. nr CPS/420/000374/01074/20 na podstawie art. 41 pkt 1 ups przyznał skarżącej kolejny specjalny zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 50 zł w styczniu 2020 r. (k. 3 akt administracyjnych). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało, że specjalne zasiłki celowe pokrywane są z własnych środków gminy znajdujących się w jej budżecie i poniosło, że wobec danej osoby pewien zakres przyznanych już świadczeń może zostać uznany przez organ za zaspokajający jej bieżące, niezbędne potrzeby życiowe, stąd w przypadku wielokrotnego występowania o świadczenia - jak w przypadku skarżącej - organ może uwzględnić tylko te, które w danej sytuacji są najistotniejsze. Jednocześnie, Kolegium wskazało, że Prezydent m.st. Warszawy w styczniu 2020 r. udzielił skarżącej kasacyjnie pomocy celowej w wysokości 504,98 zł i wypłacił jej zasiłek stały w wysokości 404,90 zł, a łączna pomoc w ramach pomocy społecznej wynosiła 909,88 zł. Wskazało też, że skarżąca kasacyjnie stale korzysta z pomocy celowej na zaspokojenie jej podstawowych potrzeb życiowych i otrzymuje zasiłek stały w wysokości 404,90 zł miesięcznie (k. 1, 3, 7-6 akt administracyjnych; s. 3-4 decyzji z 23 marca 2020 r.). Nie jest więc zasadny zarzut skarżącej kasacyjnie, że organy administracji nie uzasadniły decyzji odmawiającej jej przyznanie specjalnego zasiłku celowego ponad łączną kwotę 150 zł (po 50 zł na zakup żywności, środków higieny i środków czystości – decyzją z 15 stycznia 2020 r.). Niesatysfakcjonujący dla skarżącej wynik postępowania administracyjnego nie świadczy o naruszeniu przez organy art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, lecz o odmiennej ocenie faktów w zestawieniu z normą materialnoprawną zawartą w art. 41 pkt 1 ups. Zabezpieczenie społeczne opiera się na zasadach pomocniczości i solidarności, zakotwiczonych w preambule Konstytucji RP. Z zasady pomocniczości wynika podział zadań między obywateli, stowarzyszenia, fundacje, samorządy terytorialne i państwo (Wojciech Łączkowski, Etyczne aspekty finansowania potrzeb socjalnych ze środków publicznych, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny z 2004/1/, s. 8 i n.). Rozmiar świadczeń zabezpieczenia społecznego w znacznym stopniu zależy od kondycji danej gospodarki, dla której nie może być nadmiernym, a jedynie adekwatnym obciążeniem. Podatnicy co do zasady nie mogą bowiem pokrywać pełnych kosztów utrzymania osób mających własne źródła dochodów i własny majątek - nawet ubogich. Centrum Pomocy Społecznej w styczniu 2020 r. udzieliło pomocy w formie zasiłków celowych 216 środowiskom i przyznało 446 świadczeń celowych; średnia wysokość przyznanego świadczenia wyniosła 114,16 zł; pomocy na zakup żywności udzielono 51 rodzinom, a średnia wysokość świadczenia na zakup żywności wyniosła 53,73 zł (k. 7-6 akt administracyjnych). Uwzględniwszy decyzje z 15 stycznia 2020 r. i 29 stycznia 2020 r., oba zasiłki na zakup żywności przyznane skarżącej (50 zł + 50 zł = 100 zł) przekroczyły średnią wysokość świadczenia na zakup żywności (53,73 zł), a zasiłek stały (404,90 zł) a łączna wysokość zasiłków celowych przyznanych skarżącej w styczniu 2020 r. (504,98 zł), przekroczyła znacznie średnią wysokość zasiłków celowych (k. 7-6 akt administracyjnych), co wskazuje na nietrafność zarzutu, że skarżąca "[...] otrzymała zasiłek poniżej średniej [...]" (zdanie ostatnie skargi kasacyjnej). Zaskarżony wyrok nie narusza zatem art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa, art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 41 pkt 1 w zw. z art. 7 pkt 4 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 36 w zw. z art. 39 ups. Mimo, że Autorka skargi kasacyjnej nie wskazała jako wzorca kontroli art. 8 ust. 3 i 4 ups, należy wskazać (mając na uwadze załączenie do skargi wydruku art. 1-3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych - Dz.U. z 2019 r. poz. 2133; k. 7-7v, 23 akt sądowych), że w doktrynie jednoznacznie wskazuje się, że "[...] to drugie świadczenie [dodatek mieszkaniowy - uw. NSA] jest wliczane do dochodu [w rozumieniu art. 8 ust. 1 i 3 ups - uw. NSA], nie ma bowiem przepisu [w ustawie o pomocy społecznej - uw. NSA], który przesądzałby o jego wyłączeniu, jak to ma miejsce w przypadku dodatku energetycznego [...]" (I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, Wolters Kluwer 2023, s. 111 - uw. do art. 8). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, słuszne jest stanowisko organów administracyjnych i Sądu I instancji, że brak było w niniejszej sprawie przesłanek do przyznania na rzecz skarżącej kasacyjnie świadczenia w postaci specjalnego zasiłku celowego w wymiarze szerszym niż uczynił to organ I instancji wobec niezaistnienia ku temu szczególnych okoliczności. Mimo znajdowania się w trudnej sytuacji życiowej, skarżąca nie wykazała, że zachodzi co do niej przypadek szczególnie uzasadniony, który uzasadniałby przyznanie świadczenia, o którym stanowi art. 41 pkt 1 ups, w żądanej przez nią wysokości. Bytowanie na granicy ubóstwa nie stanowi samoistnej przesłanki do przyznania specjalnego zasiłku celowego w żądanej wysokości. Mimo to, skarżąca nie pozostała całkowicie bez pomocy ze strony państwa, a jedynie świadczona jej pomoc jest dla niej niezadowalająca. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznanie administracyjne organów było w tej mierze racjonalne i słuszne, jako że Państwa nie stać na pomoc każdej osobie znajdującej się w analogicznej sytuacji do skarżącej. Uznanie administracyjne organów obu instancji było swobodne, pozbawione cech dowolności i odpowiadało treści normy materialnoprawnej zawartej w art. 41 pkt 1 ups. Ocena legalności zaskarżonych decyzji dokonana przez Sąd I instancji była prawidłowa. Zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Z punktu widzenia metodyki pracy organu, przy obecnym poziomie informatyzacji organu, celowym jest załączanie do akt I instancji, przekazywanych z odwołaniem organowi II instancji, uwierzytelnionego odpisu ostatniego wywiadu środowiskowego i wydruku obejmującego wszystkie świadczenia przyznane wnioskodawcy np. w okresie ostatniego kwartału, co pozwoliłoby organowi odwoławczemu, a następnie Sądowi administracyjnemu na ocenę rozmiarów świadczeń, wypłacanych wnioskodawcy. Sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki (art. 156 § 1 ppsa). Sprostowaniu podlegają wadliwości występujące zarówno w rubrum samej sentencji orzeczenia, jak i w uzasadnieniu. Niedokładność lub omyłka może dotyczyć np. oznaczenia stron [...] (postanowienie Sądu Najwyższego z 15.4.1982 r. I PZ 7/82, OSNC 1982/10/155). W myśl art. 156 § 3 ppsa, jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji. W niniejszej sprawie w rubrum wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1145/20 omyłkowo wpisano poprzednie nazwisko skarżącej – G., podczas gdy - jak wynika z odpisu decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego m.st. Warszawy z [...] 2020 r. nr [...] - w toku sprawy (z dniem 5 czerwca 2020 r.; art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska - Dz.U. z 2016 r. poz. 10 - uległo ono zmianie na "W." (k. 16 akt I SPP/Wa 68/21). Akta sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 ppsa obejmują akta sprawy (merytoryczne), akta sprawy wpadkowe (In casu I SPP/Wa 68/21) i akta sprawy administracyjnej. Dla przywrócenia rzeczywistej woli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należało sprostować zaskarżony wyrok w tym zakresie, o czym Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie art. 156 § 1 i 3 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną. Z odrębnym wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, wraz z właściwym oświadczeniem, pełnomocnik z urzędu winien wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (art. 258 § 2 pkt 8 ppsa).