I OSK 1512/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Ł. i J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SAB/Wa 108/18 w sprawie ze skargi A. Ł. i J. G. na bezczynność P. S.A. z siedzibą w W. w przedmiocie wykonania decyzji 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza solidarnie od A. Ł. i J. G. na rzecz P. S.A. z siedzibą w W. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt IV SAB/Wa 108/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Ł. i J. G.(dalej: "skarżący") na bezczynność P. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka P.") w przedmiocie wykonania decyzji. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku A. Ł. i J. G., zaskarżając wyrok w całości, jako podstawy kasacyjne wskazali na naruszenie: - prawa materialnego, tj. art. 9z ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U z 2015 r. poz. 200; dalej: "ustawa") polegające na jego błędnej wykładni skutkującej uznaniem, że wypłata odszkodowania określonego w decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2017 r., nr [...], przy jej zaskarżeniu przez stronę postępowania, uzależniona jest od złożenia wniosku w tym zakresie przez właściciela nieruchomości wywłaszczanej także w przypadku, gdy odszkodowanie to stanowi przedmiot zajęcia hipotecznego i podlega wypłacie na rzecz wierzycieli hipotecznych właściciela nieruchomości wywłaszczanej, podczas gdy w takiej sytuacji ratio legis ww. przepisu uzasadnia wypłatę odszkodowań na wniosek podmiotów uprawnionych do ich uzyskania (a więc wierzycieli hipotecznych) i na ich rzecz; - przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 887 § 1 zd. 1 k.p.c. polegające na uznaniu, że możliwość wstąpienia wierzyciela w prawa dłużnika dotyczy wyłącznie egzekucji roszczeń z wynagrodzenia za pracę, podczas gdy na mocy odesłania wynikającego z treści art. 902 k.p.c. prawo wstąpienia wierzyciela w prawa dłużnika dotyczy również wszystkich innych zajętych wierzytelności. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka P. wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżących zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Zgodnie z art. 9z ust. 1 ustawy, stronie odwołującej się od decyzji ustalającej wysokość odszkodowania, na jej wniosek, wypłaca się kwotę określoną w tej decyzji. Wypłata tej kwoty nie ma wpływu na prowadzone postępowanie odwoławcze. Wprowadzona w niniejszym przepisie regulacja stanowi wyjątek od zasady, że wykonalne są jedynie decyzje ostateczne. Ma ona na celu ochronę interesów strony odwołującej się od ww. decyzji, aby przez korzystanie z uprawnień procesowych nie była ona w gorszej sytuacji niż strona, która z takich uprawnień nie korzysta. W przedmiotowej sprawie Wojewoda [...], ustalając odszkodowanie za nieruchomość przejętą na własność Skarbu Państwa w użytkowanie wieczyste Spółce P., w pkt 6 decyzji z [...] listopada 2017 r., nr [...], zobowiązał Spółkę P. do wypłacenia odszkodowania na rzecz A. Ł. i J. G., będących wierzycielami hipotecznymi A. S. (współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości), w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. Organ w decyzji pouczył strony o prawie do wniesienia odwołania, jak również o treści art. 9z ustawy. Skarżący kasacyjnie nie skorzystali jednak z prawa do wniesienia odwołania od ww. decyzji, dlatego nie mogą również domagać się wypłaty odszkodowania w trybie art. 9z ust. 1 ustawy, tj. przed uzyskaniem przez decyzję z [...] listopada 2017 r. przymiotu ostateczności. Z kolei A. S., mimo że wniósł odwołanie od przedmiotowej decyzji, to nie złożył wniosku o wypłatę odszkodowania w trybie art. 9z ust. 1 ustawy, co oznacza, że nie zainicjował postępowania administracyjnego w tym przedmiocie. Nie zasługuje więc na uwzględnienie zarzut kasacyjny naruszenia art. 9z ust. 1 ustawy, bowiem Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu i słusznie uznał, że brak zainicjowania postępowania odwoławczego przez skarżących, warunkującego wcześniejszą wypłatę odszkodowania, skutkuje uznaniem, że skarga na bezczynność jest niezasadna. Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 887 § 1 zd. 1 w zw. z art. 902 k.p.c., skoro w przedmiotowej sprawie dłużnik hipoteczny nie wszczął skutecznie postępowania w trybie art. 9z ust. 1 ustawy nie wnioskując o wcześniejszą wypłatę odszkodowania, co w konsekwencji wyklucza w procedurze administracyjnej uprawnienie do złożenia wniosku w tym przedmiocie przez wierzycieli hipotecznych, którym ustawodawca przyznał samodzielną legitymację do działania w tym zakresie, jako stronom decyzji o ustaleniu odszkodowania, z której nie skorzystali. Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. poz. 1804).