Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OSK 1461/22

I OSK 1461/22 - Wyrok NSA z 2025-07-09

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
9 lipca 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Joanna Skiba Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Maciołek po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1964/17 w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 września 2017 r. nr KOC/764/Go/17 w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu I. oddala skargę kasacyjną; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącego J.S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1964/17, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 września 2017 r. nr KOC/764/GO/17 w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu, uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 13 grudnia 2016 r. nr 15/SD/2016 (pkt 1) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania sądowego (pkt 2). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu wyrokowi skarżące kasacyjnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej: "p.p.s.a.") zarzuciło mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organy jednostronnie i niezasadnie zakwalifikowały wniosek z dnia 12 lipca 1985 r. jako wniosek o przyznanie odszkodowania, w sytuacji, gdy treść złożonego wniosku była jednoznaczna i w stanie prawnym obowiązującym w dniu jego złożenia nie budziła wątpliwości interpretacyjnych. Organ I instancji podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia złożonych w trakcie postępowania żądań, a organ II instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, dlaczego wniosek z dnia 12 lipca 1985 r. stanowi zgodnie z jego treścią wniosek o przyznanie odszkodowania, a zatem organ znał jego treść i dokonał oceny jego wpływu na ustalenia faktyczne w sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto argumentację na poparcie ww. zarzutu. J. S. w piśmie z 5 lipca 2022 r., stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną, wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a zobligowany jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Zarzut skargi kasacyjnej wywiedzionej w niniejszej sprawie został oparty wyłącznie na podstawie naruszenia prawa procesowego, a jego istota sprowadza się do prawidłowej oceny wniosku z 12 lipca 1985 r. Przypomnieć należy, że Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 13 grudnia 2016 r., Nr 15/SD/2016, odmówił J. S., P. S., I. S. i J. S. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] (dawnej ul. [...]). Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 12 września 2017 r. Organy obu instancji stwierdziły bowiem, że wniosek następców prawnych dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości, objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, został złożony po terminie określonym w art. 214 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, tj. po dniu 31 grudnia 1988 r. W ocenie organów objęcie gruntu przez gminę nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 r., tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 20 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy, zatem termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r., upływał w dniu 16 lutego 1949 r. Z akt własnościowych wynika, że dawny właściciel nie złożył stosownego wniosku w trybie przepisów ww. dekretu. Wniosek złożony natomiast został dopiero pismem z 16 marca 1990 r. Organy te uznały jednocześnie, że znajdujący się w aktach sprawy wniosek z 12 lipca 1985 r., złożony przez Z. S., M. S. i A. S. w trybie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nie stanowił wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu objętego działaniem dekretu z 26 października 1945 r., lecz wniosek o odszkodowanie, co – zdaniem organów – jednoznacznie wynika z jego treści. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku nie podzielił stanowiska organów obu instancji i przyjął, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co uzasadniało uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu pierwszej instancji. W ocenie Sądu I instancji organy obu instancji dokonały nieprawidłowej oceny wniosku z 12 lipca 1985 r. złożonego przez poprzedników prawnych skarżącego, a więc nie zweryfikowały, czy jest to wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego, czy też żądanie przyznania odszkodowania. Nie zbadano bowiem jakie były rzeczywiste intencje osób składających ten wniosek przy uwzględnieniu ówczesnych regulacji prawnych. Przy tym Sąd I instancji zwrócił uwagę, że wbrew stanowisku wyrażonym w decyzjach organów obu instancji, wniosek z 12 lipca 1985 r. nasuwa wątpliwości interpretacyjne, które powinny zostać dokładnie wyjaśnione. Skarżące kasacyjnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zarzuciło Sądowi I instancji wadliwą ocenę, że organy dopuściły się naruszenia ww. przepisów k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, ż wniosek z dnia 12 lipca 1985 r. stanowi wniosek o przyznanie odszkodowania. Skarżący kasacyjnie podniósł również, że Sąd I instancji pominął okoliczność, że wniosek z 12 listopada 1985 r. został już rozpatrzony prawomocną decyzją Urzędu Dzielnicowego Warszawa [...] w Warszawie z dnia 6 sierpnia 1987 r., znak: WG.II.8221/632/90/87/SK, a więc nie może zostać ponownie rozpoznany. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu skargi kasacyjnej i wyjaśnia, że prowadzenie postępowania w sprawie już uprzednio załatwionej decyzją ostateczną nie jest dopuszczalne, albowiem zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., decyzja dotycząca sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną dotknięta jest wadą nieważności. Nie ulega również wątpliwości, że decyzja umarzająca postępowanie definitywnie kończy postępowanie i organ administracyjny jest nią związany (art. 110 k.p.a.). Przyjęta w procedurze administracyjna konstrukcja umorzenia postępowań w drodze decyzji powoduje, że stabilność decyzji ostatecznej o umorzeniu postępowania korzysta z tej samej ochrony jak każda inna decyzja. Zgodnie z art. 16 § 1 zdanie drugie k.p.a. uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Wzruszenie zatem decyzji umarzającej postępowanie może nastąpić jedynie w jednym z nadzwyczajnych trybów przewidzianych w k.p.a. Decyzja rozstrzygająca co do istoty sprawę, w której decyzją ostateczną postępowanie umorzono, jest nieważna – art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. – res iudicata. W niniejszej sprawie oznacza to zatem, że skoro Urząd Dzielnicy Warszawa [...] w Warszawie prawomocną decyzją z dnia 6 sierpnia 1987 r., znak: WG.II.8221/632/90/87/SK, umorzył postępowanie z wniosku z 12 lipca 1985 r. złożonego przez Z. S., M. S. i A. S. w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w dzielnicy [...] przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), to nie jest możliwe ponowne rozpatrzenie tego wniosku, w zakresie w jakim dotyczy przyznania odszkodowania. W przeciwnym razie decyzja ponownie rozpoznająca tę sprawę byłaby obarczona kwalifikowaną wadą nieważności. Zauważyć jednak należy, że zakres i granice wnioskowego postępowania administracyjnego są kształtowane przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a ich wielość nie wynika z liczby złożonych wniosków, ale żądań wnioskodawcy. Zgodnie bowiem z art. 61 § 1 k.p.a. (w stanie prawnym na dzień 12 lipca 1985 r.) postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W myśl natomiast art. 66 § 1 k.p.a. (w stanie prawnym na dzień 12 lipca 1985 r.) jeżeli podanie dotyczy kilku spraw podlegających załatwianiu przez różne organy, organ administracji państwowej, do którego podanie wniesiono, uczyni przedmiotem rozpoznania sprawy należące do jego właściwości. Z powyższych przepisów wynika zatem, że wnioskodawca w jednym podaniu może zawrzeć kilka żądań, które w gruncie rzeczy – w zależności od podstaw prawnych tych żądań – mogą być przedmiotem wielu postępowań administracyjnych. Wynika to z tego, że organ prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie określonego żądania – a nie wyłącznie w sprawie określonego wniosku jako fizycznie jednego dokumentu. Żaden więc przepis k.p.a. nie nakłada na stronę obowiązku wnoszenia do organu odrębnych żądań w sytuacji gdy jest on właściwy do rozpoznania każdego z nich. Taki obowiązek ciąży na stronie jedynie w sytuacji, gdy w jednym podaniu zawarła ona kilka żądań, do których rozpoznania właściwe są różne organy. Powyższe koresponduje bezpośrednio z obowiązkami organu administracji publicznej wynikającym z art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jedną z podstawowych czynności organu, która urzeczywistnia powyższą zasadę jest prawidłowa weryfikacja żądań stron. W przypadku zatem złożenia wniosku – obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ związany jest tym żądaniem. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Jeśli jednak treść żądania może zostać zrealizowana poprzez postępowanie inaczej przeprowadzone niż to wynika z literalnego brzmienia wniosku, organ ma obowiązek tak przeprowadzić postępowanie, żeby w wyniku jego realizacji rozpoznać wniosek. Organ administracji nie jest związany nawet podaną przez stronę podstawą prawną żądania, gdyż ma obowiązek rozpoznania sprawy, co do istoty wynikającej z treści pisma. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że prawomocną decyzją Urzędu Dzielnicy Warszawa [...] w Warszawie z dnia 6 sierpnia 1987 r., znak: WG.II.8221/632/90/87/SK, umorzono jedynie postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w dzielnicy [...] przy ul. [...] (obecnie ul. [...]). W decyzji tej nie rozstrzygnięto natomiast o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do gruntu. W tym zatem przedmiocie nie ma w obrocie prawnym prawomocnego rozstrzygnięcia. Oznacza to zatem, że walor prawomocnie rozpatrzonej sprawy, której ponowne rozpatrzenie nie jest już możliwe ma wyłącznie sprawa dotycząca przyznania odszkodowania za nieruchomość. Nie przeczy to jednak temu, że wniosek z 12 lipca 1985 r. może zostać poddany ponownej analizie, pod względem zawarcia w nim innych żądań – co do których nie ma prawomocnego rozstrzygnięcia. W takim zatem zakresie, w jakim wniosek ten nie został rozpatrzony, może być przedmiotem nie tylko analizy organu, ale powinien zostać rozpatrzony we właściwym Trzeba mieć na uwadze, że w dniu 1 sierpnia 1985 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ), która wygasiła ostatecznie prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości przewidziane w/w przepisami dekretu tj. art. 7 ust.4 i 5 oraz art. 8. Wprowadziła ona natomiast szczególne unormowania (art. 82 i 83) związane z konkretnymi sytuacjami dotyczącymi byłych właścicieli nieruchomości warszawskich. Odpowiednikiem tych przepisów są art. 214 i 215 zawarte w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, z 2000 r. poz. 543 ze zm.) Przepisy te stanowią regulację wyjątkową i szczególną w stosunku do ogólnych zasad gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa i gminy a ich celem jest częściowe zrekompensowanie strat osobom (ich następcom prawnym), które utraciły prawo własności nieruchomości w związku z wejściem w życie w/w dekretu. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego począwszy od lat 90 - tych, chcąc wzmocnić możliwości uzyskania, w jakiejkolwiek postaci zadośćuczynienia za utratę prawa własności znacjonalizowanych nieruchomości warszawskich, wypracowało pogląd, zgodnie z którym instytucja użytkowania wieczystego, określona w art. 82 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ma charakter odszkodowawczy i jej celem jest wyrównanie strat byłym właścicielom działek położonych w Warszawie, które przeszły na rzecz Państwa na podstawie art. 1 dekretu "warszawskiego". W związku z powyższym, ze względu na ścisłe powiązanie ze sobą roszczeń, określonych w art. 82 ust. 2 i art. 83 w/w ustawy z 1985 r., obowiązkiem organu było interpretowanie wniosków, wszczynających te postępowania w duchu korzystnym dla stron (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 maja 1992 r. sygn. akt IV SA 131/92). Ponadto w orzecznictwie przyjmowano, że brak było w tym przypadku przeszkód prawnych do łącznego prowadzenia postępowania w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego lub przyznania odszkodowania (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 1991 r. sygn. akt IV SA 1099/91). Wskazywano, że: "niezależnie od tego, czy były właściciel nieruchomości warszawskiej wystąpił z wnioskiem o ustanowienie do niej prawa użytkowania wieczystego, czy o przyznanie mu za tę nieruchomość odszkodowania - organ winien prowadzić takie postępowanie, które umożliwi stronie uzyskanie jakiegokolwiek zadośćuczynienia. Wydaje się zatem, że jeżeli wnioskodawca spełniał w danym przypadku warunki do ustanowienia na jego rzecz prawa użytkowania wieczystego, to prawo to – jako pełniejsze i dające większe uprawnienia do nieruchomości – winno mieć pierwszeństwo przed przyznaniem mu prawa do odszkodowania, chyba, że wnioskodawca wyraźnie sprzeciwiał się ustanowieniu na jego rzecz prawa użytkowania wieczystego, optując jedynie za przyznaniem mu odszkodowania" ( tak: wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 maja 2005 r., sygn. I SA/Wa 596/05, publ. www.nsa.gov.pl). Stanowisko to zostało podtrzymane w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( por. wyrok NSA z dnia z 29 września 2017 r., I OSK 3211/15, publ. www.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że roszczenie następców prawnych przedwojennego właściciela dotyczy nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], która podlegała działaniu dekretu z dnia 16 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ), a na której nie zostało ustanowione - zgodnie z przepisem art. 7 ust. 2 tego aktu - prawo własności czasowej w związku z niezłożeniem wniosku dekretowego. Ani właściciele ani ich następcy prawny nie otrzymali też odszkodowania ( decyzja Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy Warszawa [...] z dnia 6 sierpnia 1987 r. , WG.II.8221/632/90/87/SK). Niepowodzeniem zakończyły się także starania o stwierdzenie nieważności wymienionej wyżej decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy Warszawa [...], które to postępowanie nadzwyczajne zostało umorzone decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia 17 grudnia 2021 r. na podstawie art. 2 ust.2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. poz. 1491). W piśmie procesowym z 23 czerwca 2014 r. pełnomocnik M. S., radca prawny J. L., jednoznacznie też wyjaśniła, że treść wniosku z 24 lipca (powinno być 12 lipca) 1985 r. wskazuje, iż jego celem było uzyskanie rekompensaty za przejętą nieruchomość. Biorąc pod uwagę, że w świetle ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości jedyną drogą uzyskania tej rekompensaty jest oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, pismo z 12 lipca 1985 r. należy rozumieć, jako wniosek o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Pełnomocnik powołała się również na stanowisko wyrażone w piśmie z 27 marca 1990 r., w którym wnioskodawcy sprecyzowali treść wniosku, że żądają zwrotu nieruchomości poprzez oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Z akt sprawy wynika ponadto, że w uzasadnieniu decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 9 listopada 1992 r., nr 634/92 - uchylającej decyzję nr 39/92 Burmistrza Dzielnicy Warszawa [...] o umorzeniu postępowania z wniosku o zwrot nieruchomości z dnia 16 marca 1990 r. ( z powodu jego złożenia z uchybieniem terminu, który upływał z dniem 31 grudnia 1988 r.) i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania, Prezydent jednoznacznie stwierdził, że: " organ pierwszej instancji rozpatrzył jedynie wniosek z dnia 16 marca 1990 roku, pominięty natomiast został wniosek z 12 lipca 1985 r. w sprawie przyznania odszkodowania oraz fakt, że przed organem pierwszej instancji w czasie trwania terminu do składania wniosków o zwrot nieruchomości warszawskich prowadzone było postępowanie administracyjne. Należy więc przyjąć, że skoro postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było jeszcze przed upływem terminu z art.82 ust.2 cytowanej ustawy, powinno uzyskać dalszy bieg w czasie kiedy powstała prawna dopuszczalność zaspokojenia roszczeń". Ponadto Prezydent, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał na charakter i cel odszkodowawczy przepisów art. 82 ust.2 i art.83 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Podkreślił, że przedmiotem żądania jest w istocie odszkodowanie ( w formie prawa użytkowania wieczystego lub odszkodowania pieniężnego) za przejętą w trybie dekretu nieruchomość. Ponadto Prezydent zajął jednoznaczne stanowisko stwierdzając na str. 3 decyzji, że: " należy uznać, że w przedmiotowej sprawie został zachowany termin do złożenia wniosku w trybie art.82 ust.2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości." Po wydaniu tej decyzji przez ponad 24 lata prowadzono postępowanie w kierunku ustalenia spełnienia przesłanek z art.82 ust.2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i jej odpowiednika art. 214 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli ustalenia ilości izb w przedmiotowym budynku. Po czym Prezydent w dniu 13 grudnia 2016 r. wydał decyzję nr 15/SD/2016, kontrolowaną w niniejszym postępowaniu, w której odmawia uwzględnienia wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego z powodu uchybienia terminu do jego złożenia. Organ odwoławczy zaś utrzymuje w mocy tę decyzję, pomijając zebrany w sprawie materiał dowodowy, treść decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 9 listopada 1992 r. oraz orzecznictwo sądowe dotyczące tej kwestii, a wynikające też z wymienionej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 9 listopada 1992 r. Odrębną kwestią jest prowadzenie przez Prezydenta m.st. Warszawy postępowania w sposób urągający wszelkim terminom określonym w k.p.a. W tych okolicznościach sprawy trafnie Sąd I instancji zwrócił uwagę na odwołanie się przez wnioskodawców w treści wniosku z 12 lipca 1985 r. do ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, którą to ustawą wygaszono prawo do żądania odszkodowania za przejęte grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, które były przewidziane w art.7 ust.4 i 5 oraz art. 8 dekretu. We wniosku z 12 lipca 1985 r. przywołując ustawę z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wnioskodawcy wskazali Dz.U. Nr 22 z 14 maja 1985 r.. Zgodnie z tą wersją ustawy w art. 89 ustawodawca stanowił, że: 1. Z dniem wejścia w życie ustawy wygasają prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). 2. Poprzedni właściciele działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, a także domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, oraz domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych, lub ich następcy prawni mogą zgłosić w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie wymienionych gruntów w użytkowanie wieczyste. O przyznaniu prawa użytkowania wieczystego wymienionych gruntów i o zwrocie budynków orzeka terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. W świetle przytoczonych przepisów powinno być zatem prawnie oczywiste, że skoro w dacie złożenia wniosku z 12 lipca 1985 r. ustawodawca przewidział, że od daty wejścia w życie ustawy ( czyli od 15 sierpnia 1985 r., a więc w okresie miesiąca od dnia złożenia wniosku) nie ma możliwości ustalenia odszkodowania, to treść wniosku wymagała pogłębionej analizy przedmiotowego pisma z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego i ówcześnie obowiązujących przepisów. Dodatkowo trzeba zauważyć, że wniosek ten nie był sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika. Strona nie musi mieć dokładnej wiedzy na temat aktualnie obowiązujących instytucji prawa, nie musi także odpowiednio ich nazywać, nie ma również zasadniczo obowiązku wskazywania konkretnych przepisów prawa wywodzonego żądania. To zadaniem organu, który z założenia zna przepisy prawa, jest prawidłowe odczytanie żądań strony i powiązanie ich z odpowiednimi normami prawa, a następnie przepisami – czy to w zakresie procesowym czy materialnym. Ponowna analiza pisma z 12 lipca 1985 r. powinna zatem uwzględniać powyższe reguły wykładni żądań strony z uwzględnieniem tych okoliczności prawnych, na które zwrócił uwagę Sąd I instancji. Prawidłowo zatem Sąd I instancji uznał, że postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Skarga kasacyjna okazała się zatem bezzasadna. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
2 sierpnia 2022
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Joanna Skiba Jolanta Rudnicka /przewodniczący sprawozdawca/ Monika Nowicka

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny