I OSK 146/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 3058/21 w sprawie ze skargi W.D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 października 2021 r. nr DAP-WOSR-7280-123/2021/MK w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 2 sierpnia 2021 r. nr 2229/2021; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz W.D. kwotę 1240 (tysiąc dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 lipca 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 3058/21, rozpoznaniu sprawy ze skargi W.D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 11 października 2021 r. nr DAP-WOSR-7280-123/2021/MK w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddalił skargę. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Pismem z 30 listopada 1990 r. D.Ł. (siostra skarżącego) wystąpiła do Urzędu Rejonowego w Warszawie o ustalenie rekompensaty za pozostawioną poza obecnymi granicami państwa nieruchomość położoną [...] przy ul. [...] nr [...]. Decyzją nr 2354/2013 z 17 grudnia 2013 r. Wojewoda Mazowiecki potwierdził D.Ł. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A.D. nieruchomości położonej [...] na [...], przy ul. [...]. Wnioskiem z 4 lipca 2019 r. W.D. wystąpił o przyznanie rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A.D. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzją z 2 sierpnia 2021 r. Wojewoda Mazowiecki odmówił W.D. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A.D. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ uzasadnił, że wniosek z 4 lipca 2019 r. został złożony po upływie ustawowego terminu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r., w związku z czym roszczenie o potwierdzenie prawa do rekompensaty wygasło. Odwołanie od powyższej decyzji złożył W.D. Decyzją z 11 października 2021 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z 2 sierpnia 2021 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Zachowanie powyższego terminu jest zatem warunkiem koniecznym merytorycznego rozpoznania wniosku. Po jego upływie roszczenie o potwierdzenie prawa do rekompensaty wygasa i następuje bezwzględna utrata możliwości jego dochodzenia przez stronę. Organ odwoławczy podniósł, że w niniejszej sprawie W.D. wystąpił o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty w dniu 4 lipca 2019 r. Powyższy wniosek wpłynął do Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie w dniu 8 lipca 2019 r. Wobec powyższego, zdaniem Ministra, prawidłowo uznał Wojewoda, że przedmiotowy wniosek został złożony po terminie ustawowym określonym w art. 5 ust. 1 ww. ustawy. Jednocześnie organ odwoławczy nie podzielił stanowiska odwołującego o obowiązku rozpatrzenia sprawy w sposób zgodny z jego oczekiwaniami. Zdaniem Ministra, powołana w odwołaniu uchwała NSA z 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17, mogłaby znaleźć zastosowanie w toku prowadzonego postępowania. Natomiast postępowanie zainicjowane wnioskiem D.Ł. (siostry W.D.) zostało zakończone wydaniem decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty w dniu 17 grudnia 2013 r. Zakończenie tego postępowania nastąpiło zatem w okresie gdy nie było jeszcze podjętej ww. uchwały z 9 października 2017 r., a wykładnia art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. była niejednolita. W ocenie Ministra, powyższe uprawniało organ do wydania decyzji jedynie w stosunku do wnioskodawczyni i zakończenia prowadzenia postępowania w sprawie. Podsumowując postępowanie zainicjowane wnioskiem D.Ł. zostało ostatecznie zakończone prawomocną decyzją. Kwestia zaś ewentualnego braku zapewnienia w tym postępowaniu udziału wszystkim stronom nie uprawnia organu do odstąpienia od zasady wyrażonej w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. Minister wskazał następnie, że w przypadku, jak wskazuje wnioskodawca, pominięcia go w powyższym postępowaniu przysługiwał mu wniosek o wznowienie. Taki też wniosek W.D. złożył, ale dopiero w dniu 12 marca 2021 r. Minister nie podzielił przy tym stanowiska odwołującego, że obowiązkiem organu było potraktowanie wniosku z 4 lipca 2019 r. jako wniosku o wznowienie postępowania. We wniosku o wznowienie z 12 marca 2021 r. W.D. wskazał bowiem, że o fakcie prowadzenia i zakończenia postępowania w sprawie decyzji z 17 grudnia 2013r. dowiedział się w dniu 8 marca 2021 r. z korespondencji mailowej. W sytuacji zatem gdy o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania strona dowiedziała się w dniu 8 marca 2021 r., to nie ma można było uznać pisma z 4 lipca 2019 r. za wniosek o wznowienie postępowania. Skargę na powyższą decyzję złożył W.D. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z 21 czerwca 2022 r. skarżący wskazał, że nie wyraża zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym i wniósł o przeprowadzenie rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za niezasadną. Sąd I instancji wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r., poz. 2097), zwanej dalej "ustawą". Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy, potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Z kolei art. 7 ust. 2 ustawy stanowi, że w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Zatem osoba zamierzająca ubiegać się o rekompensatę musiała złożyć wniosek o potwierdzenie prawa do omawianego świadczenia i dopełnić tej czynności w określonym ustawowo terminie, to jest do 31 grudnia 2008 r. Jak wynika z zebranej w sprawie dokumentacji w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Wojewody Mazowieckiego nr 2354/2013 z 17 grudnia 2013 r. o potwierdzeniu D.Ł. (siostrze skarżącego) prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A.D. nieruchomości położonej [...] na [...] przy ul. [...] nr [...]. Z akt sprawy wynika również, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym powyższą decyzją nie brał udziału skarżący, a dopiero w dniu 19 lipca 2019 r. złożył wniosek o rekompensatę. Prawidłowo, w ocenie Sądu I instancji, organy uznały, że złożenie wniosku o rekompensatę nastąpiło po ustawowym terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy i prawidłowo, stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy, odmówiły potwierdzenia prawa do rekompensaty z uwagi na wygaśnięcie roszczenia o potwierdzenie tego prawa. Sąd nie podzielił przy tym zawartej w skardze argumentacji dotyczącej błędnego niezastosowania w niniejszej sprawie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2017 r., I OPS 3/17. Jak trafnie podniósł organ odwoławczy, powołana uchwała wyjaśniła wątpliwości powstałe w orzecznictwie na tle art. 5 ustawy z 8 lipca 2005 r. (por. art. 267 p.p.s.a.). W ww. uchwale przyjęto, że złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli lub ich następców prawnych odnosi skutek w stosunku do pozostałych w tym sensie, że organ z urzędu wzywa ich jako strony tego postępowania. W ocenie Sądu, w niniejszej mamy jednak do czynienia z inną sytuacją gdzie w odniesieniu do jednego ze współspadkobierców właściciela nieruchomości pozostawionej wydano w dniu 17 grudnia 2013 r decyzję o przyznaniu prawa do rekompensaty. Decyzja ta stała się ostateczna i na mocy art. 16 k.p.a. oraz wyrażonej w tym przepisie zasady trwałości decyzji administracyjnych wiąże strony i organy. Postępowanie w tamtej sprawie jest więc zakończone. Dlatego, wbrew oczekiwaniom skarżącego, w obecnie rozpoznawanej sprawie organ nie miał możliwości zastosowania konstrukcji współuczestnictwa materialnego, a więc nie mógł ani uznać, że sprawa nie została w całości rozpoznana, gdyż pominięto pozostałych uprawnionych ani niejako "dołączyć" obecnego wniosku skarżącego o rekompensatę i ponownie rozpoznać już zakończoną sprawę. Jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy, w opisanej wyżej sytuacji strona, która nie brała udziału w postępowaniu, może złożyć wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że taki wniosek skarżący złożył pismem z 12 marca 2021 r., a organ wniosek ten rozpoznał postanowieniem o odmowie wznowienia postępowania. Jednakże podniesione w skardze zarzuty dotyczące powyższego postanowienia o odmowie wznowienia postępowania nie mogą podlegać kontroli Sądu w niniejszej sprawie. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Odnosząc się w tym zakresie do stanowiska skarżącego o braku podstaw do rozpoznania niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym (pismo z 21 czerwca 2022 r.) Sąd w składzie orzekającym w całości podzielił pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że powołany wyżej przepis należy traktować jako przepis szczególny w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 225/18). W uzasadnieniu powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny trafnie podniósł, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może doznawać ograniczeń, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest, co nie budzi wątpliwości, między innymi ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. W obecnym stanie faktycznym z uwagi na ryzyko epidemiczne przy prowadzeniu rozprawy, takie okoliczności niewątpliwie zaistniały. Jednocześnie, brak było technicznej możliwości przeprowadzenia przez Sąd takiej rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Zaznaczyć przy tym trzeba, że z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie uprawnienia do przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie. Ten standard ochrony praw strony został w przedmiotowej sprawie zachowany. W wykonaniu zarządzenia z 7 czerwca 2022 r. strony zostały bowiem powiadomione o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA w Warszawie złożył W.D., skarżąc wyrok w całości. Mając na uwadze art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. zarzucił wydanie zaskarżonego wyroku w warunkach nieważności poprzez pozbawienie skarżącego przez sąd możności obrony swych praw na skutek naruszenia art. 90 § 1 p.p.s.a. i art. 15 zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej jako: ustawa o COVID), poprzez skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne pomimo, że strona żądała wyznaczenia rozprawy, a nie zaszła okoliczność umożliwiająca skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne, jej przeprowadzenie w trybie zdalnym (na odległość) było bowiem możliwe. Mając na uwadze art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 151 p.p.s.a. i art. 269 §1 p.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie a oddalenie skargi w oparciu o twierdzenia sprzeczne z uchwałą siedmiu sędziów NSA z dnia 9 października 2017 r., I OPS 3/17 poprzez przyjęcie, wbrew treści uchwały, że wniosek siostry skarżącego nie zainicjował postępowania wobec skarżącego, podczas gdy z uchwały wynika, że złożenie wniosku przez jednego uprawnionego jest złożeniem wniosku przez wszystkich, zaś skład, który z uchwałą się nie zgadza ma obowiązek wystąpić o podjęcie nowej uchwały, nie zaś — jak w przedmiotowej sprawie — ją zignorować, b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: kpa, albo Kodeks) i art. 156 § 1 pkt 3 kpa poprzez nieuwzględnienie a oddalenie skargi na decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji wydaną - wedle sądu - w warunkach nieważności, a to w sprawie zakończonej - zdaniem sądu - decyzją ostateczną, c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3 kpa poprzez nie uwzględnienie a oddalenie skargi na skutek twierdzenia, że strona nie złożyła wniosku w terminie, choć zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów NSA z 9 października 2017 r., I OPS 3/17 złożenie wniosku przez siostrę skarżącego należy traktować jako złożenie wniosku przez skarżącego, d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art 151 p.p.s.a. w zw. z art. 104 § 1 kpa i art. 107 § 1 pkt 5 kpa poprzez nieuwzględnienie a oddalenie skargi na skutek braku określenia, co to znaczy, że decyzja jest ostateczna, a to przyjęcie, że decyzja załatwia sprawę w zakresie w jakim nie zawiera rozstrzygnięcia i jest ostateczna w zakresie w jakim nie zawiera rozstrzygnięcia, e) art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i art. 151 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie a oddalenie skargi na skutek braku uzasadnienia prawnego skonstruowanego w standardzie przewidzianym przepisami prawa: - niewskazanie podstawy prawnej dla twierdzenia, że sprawa skarżącego została zakończona, - niewskazanie podstawy prawnej dla twierdzenia, że skarżący nie złożył wniosku, wbrew uchwale NSA z dnia 9 października 2017 r., I OPS 3/17, - niewskazanie podstawy prawnej dla twierdzenia, że organ nie miał możliwości zastosowania konstrukcji współuczestnictwa materialnego, - brak wyjaśnienia, co to znaczy, że organ stosuje konstrukcję współuczestnictwa materialnego, - brak wyjaśnienia, co to znaczy, że organ nie mógł dołączyć obecnego wniosku skarżącego, - brak wyjaśnienia, w jaki sposób została zakończona sprawa skarżącego, skoro nie wydano wobec niego żadnego aktu administracyjnego. Mając na uwadze art, 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie: - art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (dalej jako: ustawa z 2005 r.) poprzez przyjęcie, że skarżący nie złożył wniosku w terminie, podczas gdy uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 9 października 2017 r., I OPS 3/17 przesądza, że złożył. Skarżący kasacyjnie na podstawie art. 185 §1 p.p.s.a. i art. 188 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 11 października 2021 r,, DAP-WOSR-7280-123/2021/MK utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z 2 sierpnia 2021 r. nr 2229/2021. Ponadto wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z 2 sierpnia 2021 r. nr 2229/2021, względnie jej uchylenie w całości. Wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności, w ocenie tego Sądu, w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych. W razie powołania w skardze kasacyjnej zarówno zarzutów naruszenia prawa materialnego jak i prawa procesowego, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty prawa procesowego. Dopiero bowiem przesądzenie o prawidłowości ustaleń faktycznych, przyjętych w toku postępowania za podstawę zaskarżonego orzeczenia, umożliwia ocenę procesu subsumpcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego. W pierwszej kolejności należało odnieść się do najdalej idącego zarzutu naruszenia art. 15zzs4 ustawy COVID-19 poprzez skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w składzie trzech sędziów wskazując, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, jak również, że brak jest możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Zdaniem skarżącego naruszenie powyższego przepisu w zw. z art. 90 § 1 p.p.s.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut nie jest zasadny. Wskazać należy, że podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania skarżący w skardze kasacyjnej winien wykazać - a nie tylko stwierdzić - że poprzez rozpoznanie jej sprawy na posiedzeniu niejawnym ograniczono skarżącemu prawo do sądu, co miało wpływ na wynik sprawy, a czego nie uczynił. Przy ocenie tego zarzutu należało mieć na uwadze także to, że przyjęta w art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. zasada jawności posiedzeń sądowych i rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych na rozprawie znajduje swoje ograniczenia, gdy przewiduje to przepis szczególny. Takim przepisem szczególnym był art. 15zzs⁴ ust. 2 ustawy COVID-19, który w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego wyroku stanowił, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzały rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Charakter szczególny miał także art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy COVID-19, zgodnie z którym przewodniczący składu orzekającego mógł zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzekał w składzie trzech sędziów. Przepis ten uprawnia przewodniczącego do skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym bez zgody stron postępowania. Nie budziło przy tym wątpliwości to, że w stanie faktycznym istniejącym w dacie wydania zaskarżonego wyroku, zarządzony stan pandemii i związane z nim zagrożenie dla życia i zdrowia, uzasadniały stosowanie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości (analogicznie wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 15 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3743/21, z 19 sierpnia 2021 r., sygn. akt I FSK 203/21 czy z 26 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 1191/21, tamże). Przewidziane w art. 15zzs⁴ ustawy COVID-19 ograniczenie prawa do jawnego rozpoznania sprawy jest dopuszczalne ze względu na art. 45 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, odnosi się bowiem do sytuacji wyjątkowej - stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, a więc służy tym samym ochronie zdrowia publicznego, porządku publicznego, wolności i praw jednostek, a także realizacji zadań władzy publicznej, wynikających z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, zgodnie z którym władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, równoważąc wartości indywidualne i publiczne w stanach wyjątkowych. Przewidziana w art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy COVID-19 możliwość rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym i konstytucyjna zasada rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, dawała zatem podstawy do wydania przez przewodniczącego wydziału zarządzenia o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Zastosowanie poszczególnych regulacji z kolejnych jednostek redakcyjnych art. 15zzs⁴ ustawy COVID-19 zależne było od rozwoju bieżącej sytuacji pandemicznej i uwarunkowań infrastruktury technicznej, która umożliwiałaby przeprowadzenie rozprawy zdalnej. Uzależnienie rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym od zgody stron, o którym mowa w art. 15zzs⁴ ust. 1 ustawy COVID-19, dotyczyło postępowania kasacyjnego. Nie pozbawiało natomiast na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 2 ustawy COVID-19 możliwości w szczególnych przypadkach skorzystania przez wojewódzki sąd administracyjny, najpierw przez przewodniczącego, a następnie skład orzekający w konkretnej sprawie, z jej rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym w szczególnych okolicznościach przewidzianych w art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy COVID-19 (por. wyrok NSA z 20 lipca 2021 r., sygn. akt II FSK 136/21 oraz z 18 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 4409/21, tamże). W realiach tej sprawy nie bez znaczenia pozostaje również to, że Sąd I instancji poinformował stronę skarżącą kasacyjnie o wyznaczeniu posiedzenia niejawnego, co nastąpiło zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 7 czerwca 2022 r. Skarżący otrzymał przedmiotowe zarządzenie w dniu 22 czerwca 2022 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 22 akt sądowych). Nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Dodać przy tym należy, że wymagane jest, aby uzasadnienie wyroku stanowiło logiczną, zwartą całość, a jednocześnie by było ono syntezą stanowiska sądu. Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i w razie ewentualnej kontroli instancyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem kwestii zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, aby poddawało się ono kontroli. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego część analityczna uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na odtworzenie toku rozumowania Sądu, który doprowadził do stanowiska o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a tym samym możliwa była kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Brak zgody strony wnoszącej skargę kasacyjną z ocenę prawną Sądu I instancji wyrażoną w wyroku nie umożliwia jego skutecznego zakwestionowania z perspektywy naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera elementy o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. Za zasadne należało natomiast uznać pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w szczególności zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w powiązaniu z zarzutem naruszenia prawa materialnego, art. 5 ust. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. W pierwszej kolejności należy wskazać, że prawidłowe jest stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, jak również w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji, co do braku możliwości rozpatrzenia wniosku W.D. o przyznanie mu rekompensaty na podstawie wniosku z 2019 roku, nie tylko z powodu złożenia go po terminie zakreślonym ustawą lecz również z powodu rozpatrzenia sprawy rekompensaty z wniosku siostry skarżącego D.Ł. i zakończenia tego postępowania decyzją ostateczną z 17 grudnia 2013 r. Z sytuacji tej zarówno organy administracji, jak i sąd I instancji wyciągnęły jednakże błędne wnioski. Jak wskazuje treść ustawy z 8 lipca 2005 r. - w szczególności w art.: 1, 1a, 2, 3 i 5 – w ustawie jest mowa o "prawie do rekompensaty", a nie prawach czy udziałach w prawie przysługujących odrębnie poszczególnym uprawnionym. Zatem w sytuacjach określonych w art. 3 ust. 1 zdanie pierwsze oraz art. 3 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy, kilku osobom (tj. współwłaścicielom/spadkobiercom) przysługuje jedno, wspólne prawo do rekompensaty, gdyż wielość podmiotów uprawnionych nie przekłada się w tym przypadku na wielość uprawnień. Występuje tu jedność stosunku materialnoprawnego, której konsekwencją jest występowanie pomiędzy współuprawnionymi współuczestnictwa materialnego. Skutkiem tej jedności jest brak podzielności rozstrzygnięcia w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, co uzasadnia wydanie w tym zakresie jednej decyzji w ramach jednego postępowania administracyjnego. Stanowisko to znajduje potwierdzenie także w treści art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy zabużańskiej, zgodnie z którymi: prawo do rekompensaty potwierdza, w drodze decyzji: 1) wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy będącego właścicielem nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej albo 2) wojewoda właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania osoby będącej właścicielem nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli o zaliczenie ubiegają się spadkobiercy tej osoby, albo 3) wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania jednego z wnioskodawców wskazanego przez pozostałych, jeżeli współwłaściciele nieruchomości mieszkają lub mieszkali w różnych województwach, albo 4) wojewoda właściwy ze względu na miejsce złożenia wniosku, jeżeli nie można określić właściwości zgodnie z pkt 1-3 (ustęp 3); Wojewoda, do którego wpłynął wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, zawiadamia o wszczęciu postępowania wojewodów właściwych ze względu na miejsce zamieszkania pozostałych współwłaścicieli lub spadkobierców, lub wskazanych osób uprawnionych do rekompensaty (ustęp 4). Przepisy te stanowią dowód na to, że w zakresie potwierdzenia prawa do rekompensaty występuje kumulacja rozstrzygnięcia w jednej decyzji wydawanej przez jeden organ (wojewodę, do którego wpłynął wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty) bez względu na miejsce zamieszkania pozostałych współwłaścicieli lub spadkobierców, lub wskazanych osób uprawnionych do rekompensaty. Potwierdzenie prawa do rekompensaty, a więc rozstrzygnięcie co do zasady o przysługiwaniu tego prawa, ma charakter jednolity, ponieważ nie może ono różnicować statusu osób współuprawnionych. Prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie ma bowiem charakteru podzielnego (por. np. uzasadnienie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17; uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 677/19. Złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm. - obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 2042 ze zm.) skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy (zob. wyrok NSA I OSK 1051/24). Złożenie wniosku przez D.Ł. o potwierdzenie prawa do rekompensaty obejmowało również ustalenie prawa do rekompensaty na rzecz skarżącego. Jak wynika bowiem z akt sprawy zarówno D.Ł., jak i W.D. swoje wnioski oparli na tej samej podstawie faktycznej, wywodząc prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami kraju przez ich ojca A.D. Wydanie ostatecznej decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z wniosku D.Ł. zakończyło postępowanie w tej sprawie. Nie jest dopuszczalne, wobec rozpatrzenia prawa do rekompensaty, ponowne wszczęcie postępowania w tej samej sprawie, na tej samej podstawie faktycznej. Ponowny wniosek w sprawie, w której już wydano decyzje ostateczną, jest zatem bezprzedmiotowy, a postępowanie z takiego wniosku winno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Tym samym nie można było uznać za prawidłowe ponowne merytoryczne rozpatrzenie wniosku w sprawie już rozpatrzonej. Nie ma przy tym znaczenia, że decyzja poddana kontroli sądu była decyzją negatywną dla strony. Jak prawidłowo uznały natomiast organy administracji i Sąd I instancji pominięcie skarżącego w postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty mogło być natomiast podstawą do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z 17 grudnia 2013 r. Brak czynnego udziału strony bez jej winy w postępowaniu dotyczącym jej interesu prawnego wypełnia przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Jak wskazał NSA w uchwale sygn. I OPS 3/17, "gwarancją realizacji tego prawa strony, wynikającego z art. 61 § 4 K.p.a., jest sankcja wzruszenia decyzji w trybie wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.". Trafnie Sąd I instancji podkreślił, że decyzja Wojewody Mazowieckiego z 13 grudnia 2013 r. ustalająca prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez A.D. stała się ostateczna wobec jej niezaskarżenia przez strony postępowania i na mocy art.16 k.p.a. wiąże strony i organy administracji. Z uzasadnienia uchwały NSA sygn. I OPS 3/2017 wywieść można, że po wszczęciu postępowania do czasu wydania decyzji ostatecznej organ powinien zgodnie z art.61 § 4 k.p.a. zawiadomić wszystkie osoby uprawnione. Natomiast gdy decyzja stała się ostateczna pozostają jedynie nadzwyczajne tryby jej wzruszenia, o ile wykazane zostaną ku temu podstawy. Jeśli zatem strona skarżąca kasacyjnie uważała, że dochowała terminu z art. 5 ust.1 ustawy, powołując się na wymienioną uchwałę NSA, to konsekwentnie powinna podjąć kroki w kierunku wzruszenia ostatecznej decyzji z 17 grudnia 2013 r., nie zaś występować z nowym wnioskiem. Zwłaszcza, że w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie wywiodły organy administracji i Sąd I instancji, że termin z art. 5 ust.1 ustawy zabużańskiej z uwagi na datę złożonego wniosku nie został zachowany. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest częściowo zasadna i dlatego na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzje ja poprzedzającą. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.