I OSK 1434/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 505/21 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w całości kwoty wraz z odsetkami ustalonej jako opłata za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 30 marca 2022 r. sygn. II SA/Łd 505/21 oddalił skargę J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w całości kwoty wraz z odsetkami ustalonej jako opłata za pobyt dziecka - S. M. w rodzinie zastępczej. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł J. M. zaskarżonemu wyrokowi zarzucając: I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej jako: "p.p.s.a.": naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77 § 1,art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego – dalej jako: "k.p.a." poprzez przyjęcie, że organy I oraz II instancji prawidłowo dokonały czynności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy poprzez wszechstronną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Podniesiono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, podobnie jak wskazane organy, nie przeanalizował wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, przekroczono zasadę swobodnej oceny dowodów, nie rozpatrzono materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący, nie przeprowadzono również dowodów niezbędnych do wyjaśnienia sprawy i nie podjęto wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W konsekwencji odmówiono umorzenia w całości kwoty [...] złotych łącznie z należnymi od tej kwoty odsetkami, stanowiącą ustaloną skarżącemu kasacyjnie opłatę za pobyt dziecka - S. M. w rodzinie zastępczej za okres od dnia [...] stycznia 2012 r. do dnia [...] grudnia 2013 r. II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 194 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tj.: Dz.U. z 2020 r., poz. 821- dalej jako: "ustawa o wspieraniu rodziny" w zw. z § 4 ust. 1 i 2 oraz § 5 Uchwały Nr XLVII/920/12 Rady Miejskiej w Łodzi z 29 sierpnia 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz.Urz. Woj. Łódzkiego z 2012 r., poz. 2955 - dalej jako "uchwała o umorzeniu") poprzez uznanie za prawidłowe odmówienie umorzenia w całości kwoty [...] złotych łącznie z należnymi od tej kwoty odsetkami, stanowiącą ustaloną skarżącemu kasacyjnie opłatę za pobyt dziecka S. M. w rodzinie zastępczej za okres od dnia [...] stycznia 2012 r. do dnia [...] grudnia 2013 r. W ocenie skarżącego, jego sytuacja zawodowa i finansowa uzasadniała uwzględnienie wniosku o umorzenie należności w całości. Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o nierozpoznawanie skargi na rozprawie, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania, niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym wynagrodzenia adwokata według norm przepisanych. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej z dnia 01 lutego 2023 r., stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 193 zd. drugie p.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w analizowanej sprawie nie występuje. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem to autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku, ani prawa domniemywania i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi, więc być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Ponadto zarzuty kasacyjne powinny zawierać uzasadnienie, a w przypadku zarzutów naruszenia przepisów procesowych, opartych na art. 174 pkt 2 p.p.s.a., także wskazanie jaki wpływ na wynik sprawy miało zarzucane uchybienie procesowe. Sąd nie może zastępować strony i precyzować, czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne. Powyższe wprowadzenie jest o tyle istotne, że uzasadnienie złożonej w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej ma wymiar jedynie symboliczny. Zawiera ono stwierdzenie, że z zaskarżonym wyrokiem nie można się zgodzić z przyczyn wskazanych w petitum pisma i wskazanie, że Sąd Wojewódzki oparł się na szczątkowym materiale dowodowym i nie uwzględnił szczególnych okoliczności przemawiających za umorzeniem przedmiotowej należności. W ocenie skarżącego kasacyjnie Sąd Wojewódzki nie dostrzegł braku rozpoznania przez organy istoty sprawy. W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. Zarówno postawione zarzuty, jak i uzasadnienie skargi kasacyjnej nie odpowiadają standardom ustawowym, uzasadnienie pozbawione jest zaś wymaganej konkretności. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wskazać należy, że w jego ramach zarzucono Sądowi I instancji naruszenie szeregu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. art. 6, art. 7, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Podniesione zarzuty naruszenia przepisów postępowania pozbawione są merytorycznego uzasadnienia, jakie jest konieczne dla ich rozważenia przez sąd odwoławczy. Jakkolwiek, w skardze kasacyjnej wymieniono przepisy postępowania, których naruszenie zarzucono Sądowi Wojewódzkiemu, to skarżący kasacyjnie pominął całkowicie, że uzasadniając naruszenie przepisów postępowania wykazać trzeba, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom uniemożliwia Sądowi ocenę jej zasadności. W rozpatrywanym przypadku podniesiono jedynie, że Sąd I instancji (a także organy I i II instancji) nie rozważyły wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Zdaniem skarżącego przekroczono zasadę swobodnej oceny dowodów, nie rozpatrzono materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący, nie przeprowadzono również dowodów niezbędnych do wyjaśnienia sprawy i nie podjęto wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W konsekwencji niezasadnie odmówiono umorzenia w całości kwoty [...] złotych łącznie z należnymi od tej kwoty odsetkami, stanowiącą ustaloną skarżącemu kasacyjnie opłatę za pobyt dziecka - S. M. w rodzinie zastępczej za okres od dnia [...] stycznia 2012 r. do dnia [...] grudnia 2013 r. Uderzający wręcz jest brak odniesienia do jakichkolwiek zindywidualizowanych okoliczności badanej sprawy, a stanowisko zaprezentowane w symbolicznym uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie znajduje potwierdzenia w przekazanej dokumentacji. Materiał dowodowy, znajdujący się w aktach administracyjnych, obejmuje dwa tomy. Jakkolwiek, karty akt administracyjnych wbrew wymogom, nie zostały ponumerowane, to znajdująca się w nich karta przeglądowa wymienia zawarte w nich dokumenty. Skarżący kasacyjnie był w toku postępowania wzywany do uzupełnienia dokumentacji i złożone przez niego dokumenty znajdują się w aktach sprawy. Zarówno organy obu instancji, jak i Sąd I instancji oparły swoje rozstrzygnięcia o zobiektywizowane przesłanki, których weryfikacja nastąpiła na podstawie akt sprawy, czyniąc zadość wymaganiom procedury. W ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) podniesiono uchybienie art. 194 ust. 2 i 3 ustawy o wspieraniu rodziny w zw. z § 4 ust. 1 i 2 oraz § 5 uchwały o umorzeniu. Zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Są to dwie formy naruszenia prawa materialnego. Uzasadnienie zarzutu błędnej wykładni związane jest z wykazaniem, że przyjęte przez Sąd I instancji rozumienie określonego przepisu narusza uznane dyrektywy interpretacyjne. Wymaga zatem z jednej strony wskazania, na czym polega błąd Sądu w interpretacji przepisu, jakie dyrektywy zostały naruszone, zaś z drugiej strony wykazania, jakie winno być prawidłowe rozumienie przepisu. Zarzut niewłaściwego zastosowania natomiast wymaga wykazania, że w ustalonych okolicznościach faktycznych doszło do wadliwej kwalifikacji prawnej i stan faktyczny nie odpowiada hipotezie zastosowanej normy prawnej. Jak się wobec tego wskazuje, zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego może odnieść skutek w sytuacji, gdy nie jest kwestionowany stan faktyczny sprawy (por. wyrok NSA z 13 lutego 2009 r., sygn. I OSK 414/08, wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., sygn. II OSK 270/08). Jeśli podstawę kasacyjną stanowi zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, to uzasadnieniem takiego zarzutu powinno być wyjaśnienie, dlaczego przepis przyjęty jako podstawa prawna nie ma związku z ustalonym stanem faktycznym i jaki przepis powinien być zastosowany. W niniejszej sprawie zarzut naruszenia prawa materialnego w ogóle nie poddaje się rozpoznaniu, albowiem nie został w żaden sposób skonkretyzowany i uzasadniony. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.