I OSK 1432/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą w Warszawie o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika oraz skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1207/17 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości postanawia: 1. dopuścić PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą w Warszawie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika; 2. zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1207/17 oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości. Od powyższego wyroku Polskie Koleje Państwowe S.A. wniosły skargę kasacyjną, w której zarzucono m.in. błędne przyjęcie, że komunalizowana nieruchomość należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji o komunalizacji, wydanej mimo braku przesłanek komunalizacji oraz przyjęcie, że komunalizacja nie następuje wyłącznie w sytuacji, gdy przedsiębiorstwo państwowe posiadało tytuł prawny do nieruchomości w postaci decyzji administracyjnej, co oznacza, że brak dokumentu o zarządzie skutkuje komunalizacją mienia. Pismem z dnia 5 lipca 2018 r. Spółka PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą w Warszawie złożyła, na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej jako "P.p.s.a.") wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. W uzasadnieniu wniosku podkreślono, że do obowiązków Spółki należy utrzymywanie infrastruktury kolejowej niemal w całej Polsce. Podano, że dla dalszego korzystania przez Spółkę z linii kolejowych, prawa rzeczowe do nieruchomości gruntowych – na których linie te są położone – muszą przysługiwać wciąż PKP S.A. Zaznaczono, że przyznanie prawa własności tych nieruchomości jednostce samorządu terytorialnego wpłynie bezpośrednio na władztwo Spółki nad urządzeniami wchodzącymi w skład linii kolejowych, jak i na stan majątku. Wskazano, że przekazanie określonych nieruchomości jednostce samorządu terytorialnego może uniemożliwić Spółce realizację przypisanych przez ustawodawcę zadań. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 33 § 2 P.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Spółka PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. wykazała, że ma interes prawny w niniejszym postępowaniu. Za udziałem Spółki w postępowaniu przemawia argumentacja przedstawiona we wniosku. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., będąc zarządcą narodowej sieci kolejowej, są zobowiązane do realizacji zadań wymienionych w ustawie o transporcie kolejowym. Zaś zadania te nie mogą zostać zlecone innym podmiotom. Istotnym w sprawie jest również fakt wniesienia do Spółki wkładów niepieniężnych, wyodrębnionych z przedsiębiorstwa PKP S.A., niezbędnych do prowadzenia działalności w zakresie zarządzania liniami kolejowymi (art. 15 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Linie Kolejowe" - Dz. U. z 2017 r., poz. 680, zm. poz. 1529). Jak wskazano we wniosku, znajdujące się na spornych działkach elementy infrastruktury kolejowej są funkcjonalnie i fizycznie powiązane z linią kolejową, a ich demontaż w istotny sposób wpłynie na prowadzenie ruchu kolejowego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 33 § 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a. postanowił jak w pkt. 1 sentencji. Uzasadniając natomiast pkt 2 niniejszego postanowienia wskazać należy, że wnioskiem z dnia 26 lipca 2017 r., nr [...] Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej wniósł o podjęcie w pełnym składzie NSA uchwały wyjaśniającej przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, o następującej treści: "Czy brak możliwości wykazania zarządu nieruchomością w oparciu o dokumenty, o których mowa w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.; dalej też: uggw), wobec uchylenia ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.; dalej też: uggw), wyłącza możliwość dowodzenia istnienia zarządu nieruchomością na podstawie innych środków dowodowych stosownie do art. 75 i art. 76 § 3 w zw. z art. 76 § 1 i § 2 kpa i w zw. z art. 77 § 1 art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23; dalej też: kpa) dla wykazania, że określona nieruchomość nie należała na dzień 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.; dalej też art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające)?" W przypadku negatywnej odpowiedzi na powyższe pytanie, wniesiono o wyjaśnienie: "Czy do wykazania zarządu nieruchomością wykonywanego w dniu 27 maja 1990 r. przez państwowe jednostki organizacyjne znajduje zastosowanie katalog środków dowodowych określony w § 4 i § 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120)?". Pytanie to zostało zarejestrowane pod sygn. akt I OPS 4/17. Stosownie zaś do art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie wątpliwości co do interpretacji wskazanych wyżej przepisów, będzie miało istotne znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a. postanowił jak w pkt. 2 sentencji.