I OSK 140/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku O.G. o wstrzymanie wykonania decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 4 października 2023 r. nr WN/14/2023 w sprawie ze skargi kasacyjnej O.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 794/24 w sprawie ze skargi O.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2024 r. nr KOA/165/Fa/24 w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 4 października 2023 r. nr WN/14/2023.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 9 października 2024 r. (sygn. akt I SA/Wa 794/24) oddalił skargę O. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2024 r. nr KOA/165/Fa/24 utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 16 listopada 2023 r. nr W/162/23 o odmowie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W skardze kasacyjnej wniesionej od ww. wyroku skarżąca zawarła wniosek (cyt.): "o wstrzymanie wykonania decyzji Prezydenta Miasta [...] znak WN/14/2023 z dnia 4 października 2023 r. (decyzja wymiarowa) do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na fakt, że jej przymusowe wykonanie będzie stanowiło zagrożenie egzystencjalne dla rodziny skarżącej". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W cytowanym przepisie mowa jest nie tylko o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, ale także aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy. Oznacza to, że przedmiotem ochrony tymczasowej może być nie tylko zaskarżony akt, lecz także inne akty wydane wcześniej, z tym jednak warunkiem, że muszą one mieścić się "w granicach tej samej sprawy". W niniejszej sprawie przedmiotem skargi do Sądu I instancji jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 16 listopada 2023 r. o odmowie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od dnia 1 maja 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2021 r. w łącznej kwocie 518,15 zł oraz odsetek ustawowych za opóźnienie. Tymczasem zawarty w skardze wniosek o ochronę tymczasową dotyczy wstrzymania wykonania decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 4 października 2023 r. nr WN/14/2023, którą to decyzją organ orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od dnia 1 maja 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2021 r. w łącznej kwocie 518,15 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ww. decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 4 października 2023 r. nie mieści się jednak w granicach sprawy objętej przedmiotem zaskarżenia w rozumieniu art. 61 § 3 in fine p.p.s.a. W orzecznictwie oraz doktrynie przyjmuje się, że użyte w treści art. 61 § 3 in fine p.p.s.a. sformułowanie "w granicach tej samej sprawy" należy interpretować na tle art. 3 § 2 p.p.s.a., który wskazuje na przedmiot sądowej kontroli, a także art. 134 i art. 135 p.p.s.a., które regulują zakres sądowej kontroli. W art. 134 § 1 p.p.s.a. ustawodawca posłużył się zwrotem "w granicach danej sprawy", a w art. 135 p.p.s.a. nakazał stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych lub podjętych "w granicach sprawy, której dotyczy skarga", jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do uznania, iż sens znaczeniowy w/w sformułowań miałby różnić się od znaczenia zwrotu zawartego w art. 61 § 3 p.p.s.a. – "w granicach tej samej sprawy". Ponadto zauważyć należy, że zwrot "w granicach tej samej sprawy" dotyczy sprawy w ujęciu materialnym. Na "sprawę administracyjną" w znaczeniu materialnym składają się zaś elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Należy zatem odnieść zakres udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd do zakresu orzekania przez ten sąd (art. 135 p.p.s.a.). Powyższe rozumienie pojęcia "w granicach tej samej sprawy" nie umożliwia w niniejszej sprawie – dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych – wstrzymania wykonania decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 4 października 2023 r. dotyczącej uznania świadczeń alimentacyjnych za nienależnie pobrane i obowiązku ich zwrotu przez skarżącą, pomimo tego, że chodzi tu o to samo świadczenie. Między obiema wymienionymi sprawami nie zachodzi bowiem tożsamość przedmiotowa i właśnie ze względu na odrębność zakresu przedmiotowego nie można uznać, że tworzą one tę samą sprawę w znaczeniu materialnym. Czym innym jest bowiem postępowanie dotyczące przesądzenia, że dane świadczenie jest świadczeniem nienależnie pobranym i z tego powodu powstaje obowiązek jego zwrotu, a czym innym postępowanie dotyczące kwestii samego już tylko umorzenia takiego świadczenia na wniosek strony, gdzie fakt uznania świadczenia za nienależnie pobrane nie może być już weryfikowany, a ocenie podlegają jedynie przesłanki związane z ewentualnym umorzeniem tego świadczenia. Z podanych względów, wniosek skarżącej nie podlegał uwzględnieniu. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.