I OSK 1369/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędzia del. WSA Joanna Skiba (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych spółki akcyjnej z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 1514/23 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych spółki akcyjnej z siedzibą w Warszawie na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 18 maja 2023 r. nr KKU-138/22 w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez gminę mienia Skarbu Państwa oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 15 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 1514/23 (dalej wyrok I SA/Wa 1514/23) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej nr KKU-138/22 w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez gminę mienia Skarbu Państwa. Skargę kasacyjną od wyroku I SA/Wa 1514/23 wywiodły Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej skarżąca, PKP lub skarżąca kasacyjnie), reprezentowane przez adw. K. P., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając wyrokowi mające istotne znaczenie dla treści rozstrzygnięcia naruszenie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a [ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej ppsa) przez nieuchylenie zaskarżonej uprzednio decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z uwagi na naruszenie prawa materialnego - art. 34 w zw. z art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2021 r. poz. 146 [winno być Dz.U. z 2022 r. poz. 2542 ze zm.], dalej ustawa z 8 września 2000 r.) przez jego błędną wykładnię prowadzącą do wadliwego uznania, że przesłanką do odmowy stwierdzenia nieodpłatnego nabycia prawa, w przedmiotowych okolicznościach przez Gminę Miasta [...], może być brak potwierdzenia przysługującego PKP tytułu prawnego do zarządu terenem przedmiotowej działki, podczas gdy art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. warunkuje stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego od posiadania przez PKP danej nieruchomości, które to przesłanki zostały spełnione, a nie od zarządzania nią; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa przez nieuchylenie zaskarżonej uprzednio decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z uwagi na naruszenie prawa materialnego - art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych [(Dz.U. Nr 32, poz. 191, dalej ustawa z 10 maja 1990 r.)] przez jego wadliwe zastosowanie i ustalenie istnienia przesłanek wydania decyzji komunalizacyjnej przedmiotowej działki, w sytuacji w której działka ta niewątpliwie należała do PKP, gdyż była w użytkowaniu PKP, jak i posiadaniu tego przedsiębiorstwa państwowego; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa przez nieuchylenie zaskarżonej uprzednio decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z uwagi na naruszenie prawa materialnego - art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2019 r. poz. 2204 [winno być Dz.U. z 2023 r. poz. 146] ze zm., dalej ukwh) przez jego wadliwe niezastosowanie i nieuwzględnienie wynikające[go] z treści księgi wieczystej domniemania prawnego, że właścicielem przedmiotowych [działek] jest Skarb Państwa, co z kolei doprowadziło do błędnego wydania decyzji utrzymującej w mocy uprzednio zaskarżoną decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego o nieodpłatnym nabyciu przez Gminę Miasta [...] prawa własności nieruchomości, a następnie błędnego wydania zaskarżonego niniejszą skargą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie; 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa przez nieuchylenie zaskarżonej uprzednio decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z uwagi na naruszenie prawa materialnego - art. 34a ustawy z 8 września 2000 r. przez jego błędne niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonej uprzednio decyzji sankcjonującej niejako błędne wydanie decyzji ustalającej nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę prawa własności przedmiotowej nieruchomości gruntowej, która to działka niewątpliwie była w posiadaniu PKP, w związku z czym z dniem 1 czerwca 2003 r. działka ta nie podlegała komunalizacji; 5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa przez nieuchylenie zaskarżonej uprzednio decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z uwagi na naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 87 ust. 1 w zw. z art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości [(Dz.U. Nr 30, poz. 127, dalej uggwn)] w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r. [(Dz.U. Nr 14, poz. 74)] przez jego wadliwe niezastosowanie i nieuwzględnienie, że w sytuacji w której PKP (tj. państwowa jednostka organizacyjna) posiadało w użytkowaniu nieruchomości objęte działką [...] i [...] w I. w dniu wejścia rzeczonej ustawy w życie, tj. w dniu 1 sierpnia 1985 r., w związku z czym z mocy prawa działka ta przeszła w zarząd wskazanej jednostki, w związku czym nie istnieje wymóg legitymowania się przez obecne PKP fizycznym dokumentem oddania nieruchomości w zarząd, powinno zostać uznane przez organy administracyjne rozpatrujące sprawę za okoliczność wyłączającą możliwość stwierdzenia nabycia nieruchomości przez Gminę Miasta [...]; 6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa przez nieuchylenie zaskarżonej uprzednio decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z uwagi na naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 18 ust. 1 i 3 ustawy [z 8 września 2000 r.] przez uznanie, że gmina może nabyć nieruchomość stanowiącą mienie wchodzące w skład linii kolejowej o państwowym znaczeniu będącej własnością PKP S.A., PLK S.A. lub Skarbu Państwa, podczas gdy tereny zamknięte są całkowicie wyłączone z obrotu (res extra commercium) ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, co wyłącza możliwość posiadania samoistnego takiej nieruchomości (jej części), a w konsekwencji jej komunalizacji; także z innych przepisów powyższej ustawy można wywieść względny zakaz zbywania lub obciążania nieruchomości stanowiącej linie kolejową bez zgody PKP, obecnie ww. spółek; 7. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa przez nieuchylenie zaskarżonej uprzednio decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z uwagi na naruszenie przepisu prawa materialnego - art. art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" [(Dz.U. Nr 26, poz. 138)], polegając[e] na jego niezastosowaniu i uznaniu, że jedynie konkretny dokument stwierdzający przyznanie zarządu jest podstawą do uznania, że przedmiotowy grunt był w zarządzie PKP, podczas gdy przepis ten stanowi generalną normę, będącą podstawą przekazania gruntów PKP, bez tytułu prawnego do konkretnego gruntu: mienie PKP stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy (to jest 9 grudnia 1989 r.); 8. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. art. 35 ust. 3 ustawy z 8 września 2000 r. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia "2000" [winno być "2001" - uw. NSA] r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach [(Dz.U. Nr 4, poz. 29)], polegające na nieuchyleniu zaskarżonej uprzednio decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w sytuacji nieuwzględnienia przedłożonego przez wnioskodawcę wypisu z ewidencji środków trwałych zlokalizowanych na przedmiotowych działkach, mimo że obowiązujący ww. przepis powszechnie obowiązującego prawa enumeratywnie dopuszcza możliwość opierania przedmiotowego wniosku na rzeczonej ewidencji, co doprowadziło do błędnego wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia nabycia prawa przez wnioskodawcę, podczas gdy potwierdzenie posiadania przez PKP może nastąpić w oparciu o którykolwiek, co najmniej jeden z dowodów wymienionych w § 2 ust. 1 rozporządzenia; 9. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. art. 28 [ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej kpa)], polegające na nieuchyleniu zaskarżonej uprzednio decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w sytuacji mającego istotne znaczenie dla treści zaskarżonej decyzji naruszenia art. 28 kpa przez przeprowadzenie całości postępowania administracyjnego tak przez organ I, jak i II instancji bez jakiegokolwiek udziału aktualnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości, choć aktualni właściciele nieruchomości w niniejszym postępowaniu niewątpliwie posiadają interes prawny; 10. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa przez nieuchylenie zaskarżonej uprzednio decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z uwagi na naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów [(Dz.U. z 2023 r. poz. 904 ze zm., dalej ustawa z 20 lipca 2018 r.)], polegające na błędnym uznaniu, że grunt przedmiotowych działek nie stanowi współwłasności właścicieli lokali mieszkalnych, podczas gdy prawo użytkowania wieczystego dotychczasowych użytkowników wieczystych z dniem 1 stycznia 2019 r. przekształciło się w prawo własności, co wprost wynika z treści księgi wieczystej [...]. Skarżąca kasacyjnie wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości; zasądzenie na jej rzecz [zwrotu] kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych; zrzekła się rozprawy (k. 58-67 akt sądowych). Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu NSA z 26.10.2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, skarżąca kasacyjnie oparła skargę kasacyjną na pierwszej podstawie kasacyjnej (art. 174 pkt 1 ppsa). Zbędne były więc próby wykazywania przez skarżącą kasacyjnie istotnego znaczenia (wpływu) zarzucanych naruszeń prawa materialnego na treść rozstrzygnięcia (wynik sprawy). Naruszenie prawa materialnego samo przez się determinuje wadliwość orzeczenia, natomiast wykazywanie, że zarzucane uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy przynależy do podstawy kasacyjnej, o której stanowi art. 174 pkt 2 ppsa - zarzutów dotyczących naruszeń przepisów postępowania, których w niniejszej sprawie nie postawiono. Niemniej, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wywiedziona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Charakter i treść postawionych zarzutów kasacyjnych przemawiały za ich łącznym rozpoznaniem i odniesieniem się do nich w sposób skondensowany, mając na uwadze istotę sprawy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r., jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt. 1 - staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Ustawa z 10 maja 1990 r. weszła w życie 27 maja 1990 r. (art. 40), stąd też wymienione przesłanki komunalizacji mienia podlegają ocenie na dzień jej wejścia w życie. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że opisana na wstępie nieruchomość na dzień 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, natomiast sporną kwestią jest, czy w tej dacie przedsiębiorstwo PKP dysponowało prawem zarządu tą nieruchomością. Skarżąca kasacyjnie stoi na stanowisku, że nieruchomość ta znajdowała się we władaniu i faktycznym zarządzie Polskich Kolei Państwowych, stanowiąc infrastrukturę kolejową, przeznaczoną do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury, co skutkuje niepodleganiem tej nieruchomości komunalizacji. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącej kasacyjnie, jakoby PKP z mocy prawa przysługiwało prawo zarządu do nieruchomości, w tym w szczególności na podstawie przepisów prawa normujących utworzenie i funkcjonowanie przedsiębiorstwa państwowego PKP. Akty prawne regulujące status prawny przedsiębiorstwa PKP oraz akty, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych unormowań i z tej przyczyny nie mogły one regulować stanu prawnego konkretnych nieruchomości, lecz mogły jedynie stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych w odniesieniu do poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. Zagadnienie to było przedmiotem wnikliwej analizy powiększonych składów Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu uchwał z: 27 lutego 2017 r. I OPS 2/16 i 26 lutego 2018 r. I OPS 5/17 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach, dalej cbosa). W niniejszych uchwałach przyjęto, że pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 uggwn oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Wykładni art. 5 ust. 1 tej ustawy dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale o sygn. akt I OPS 2/16, zgodnie z którą zakres użytego w tym przepisie zwrotu "mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego" obejmuje nieruchomości pozostające we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 uggwn. Zatem nieruchomości pozostające we władaniu PKP nie są nieruchomościami "należącymi do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, o ile prawo do tych nieruchomości może być udokumentowane w sposób określony w art. 38 ust. 2 [uggwn], tj. decyzją organu administracji publicznej, na mocy której PKP uzyskała grunt państwowy w zarząd albo umową zawartą, za zezwoleniem organu, o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umową o nabyciu nieruchomości.". W uchwale o sygn. akt I OPS 2/16 wskazano, że ustawodawca przewidział w ustawie komercjalizacyjnej z 2000 r., że powstająca PKP S.A. może nie posiadać tytułu prawnego do linii kolejowych i innych nieruchomości, niezbędnych do zarządzania liniami kolejowymi (art. 17 ust. 5 ustawy). Takie nieruchomości, jako niemogące być przedmiotem wkładu niepieniężnego do spółki PKP PLK S.A., miały być oddawane tej spółce przez PKP S.A. do odpłatnego korzystania na podstawie umowy, zgodnie z przytoczonym przepisem. Takie nieruchomości miały być ponadto niezwłocznie wniesione do PLK S.A. po uregulowaniu stanu prawnego (art. 17 ust. 6 ustawy). W art. 34 ust. 1 ustawy po raz pierwszy od dnia uchylenia rozporządzenia z 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" PKP przyznane zostało prawo do gruntów będących własnością Skarbu Państwa, posiadanych przez PKP 5 grudnia 1990 r. Ustawodawca przewidział w tym przepisie nabycie - z chwilą wejścia ustawy w życie - przez PKP ex lege prawa użytkowania wieczystego takich gruntów, jeżeli PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej. Jednakże data, stanowiąca przesłankę nabycia użytkowania wieczystego określona została, jako data późniejsza w stosunku do daty 27 maja 1990 r., czyli daty wywołującej oznaczone ustawowo skutki prawne w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Oznacza to, że nabycie użytkowania wieczystego przez PKP na podstawie powołanej ustawy komercjalizacyjnej nie powodowało, że w dacie 27 maja 1990 r. grunty nabywane nie należały do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Ponadto art. 34 i art. 34a ustawy komercjalizacyjnej nie dotyczą gruntów objętych komunalizacją z mocy prawa, tj. na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej, lecz gruntów komunalizowanych na podstawie art. 5 ust. 3 i 4 tej ustawy (np. wyrok NSA z 21.8.2024r. I OSK 679/23, cbosa). W uchwale o sygn. akt I OPS 5/17 stwierdzono, iż brak jest podstaw, aby w oparciu o przepisy późniejsze w stosunku do ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach konstruować wnioski o charakterze wstecznym w zakresie skutków wywołanych tą właśnie ustawą. Ani bowiem przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ani przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", nie mogą stanowić podstawy do odpowiedzi na pytanie, czy ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach, poprzez uchylenie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", doprowadziła do wygaśnięcia zarządu PKP. Dopiero stwierdzenie, że ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach doprowadziła do wygaśnięcia dotychczasowego zarządu PKP uzasadnia konieczność poszukiwania w przepisach późniejszych nowej podstawy prawnej dla uznania przedsiębiorstwa PKP za sprawującego zarząd mieniem kolejowym. Zatem w obydwu powołanych uchwałach wyraźnie zostało stwierdzono, że "zarządzanie" nie jest tożsame z zarządem. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarżąca kasacyjnie nie wykazała, aby na dzień 27 maja 1990 r. PKP przysługiwał tytuł prawny do spornej nieruchomości. Podkreślenia wymaga, że o tym w jaki sposób należy wykazać w postępowaniu komunalizacyjnym przysługiwanie przedsiębiorstwu PKP prawa zarządu na dzień 27 maja 1990 r. rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny powołanych uchwałach. W uchwale o sygn. akt I OPS 2/16 stwierdzono, że: "Pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 uggwn oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r.". Stanowisko to podtrzymano w uchwale o sygn. akt I OPS 5/17, w której przyjęto, że "Pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 uggwn oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r.". Wynika z tego, że istnienie prawa zarządu na nieruchomości Skarbu Państwa na dzień 27 maja 1990 r. może być dowodzone w sposób określony w art. 38 ust. 2 uggwn. Zgodnie z tym przepisem, państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że Polskie Koleje Państwowe nie przedstawiły ani decyzji, ani umowy, które potwierdzałaby, że nieruchomość, której dotyczyła zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, znajdowała się w jej zarządzie, czy użytkowaniu. Ma to w niniejszej sprawie decydujące znaczenie, gdyż o zarządzie lub użytkowaniu świadczy nie samo przeznaczenie gruntu lub wykorzystywanie gruntu pod infrastrukturę kolejową. O istnieniu zarządu lub użytkowania można mówić jedynie wówczas, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje indywidualny akt administracyjny jednoznacznie potwierdzający fakt ustanowienia tych instytucji. Jest to stanowisko utrwalone już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, potwierdzone ww. uchwałami składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dlatego też zasadnie Sąd I instancji za Krajową Komisją Uwłaszczeniową uznał, że w tej sprawie ziściły się przesłanki komunalizacji spornej nieruchomości, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. W art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej przewidziano, że składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim. Z kolei, w art. 11 ust. 2 ustawy komunalizacyjnej zawarto upoważnienie dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia wykazu przedsiębiorstw i jednostek, o których mowa w ust. 1 pkt 2. Z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlegało komunalizacji (Dz.U. Nr 51, poz. 301) nie wynika, aby przedsiębiorstwo PKP w tym wykazie zostało ujęte. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 34 ust. 1 i art. 34a ustawy o komercjalizacji wskazać należy, że - zgodnie z art. 34 ust. 1 tej ustawy - grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP, zaś w myśl art. 34a tej ustawy grunty, o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy komunalizacyjnej. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 kwietnia 2005 r. K 30/03, stwierdził, że uwłaszczenie PKP, dokonywane w tym trybie, nie może odnosić się do mienia podlegającego komunalizacji z mocy prawa, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej. Komunalizacja z mocy prawa w myśl art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej nastąpiła z dniem 27 maja 1990 r., zaś uwłaszczenie PKP z mocy prawa nastąpiło z dniem 27 października 2000 r. Ustawa późniejsza nie może niwelować skutków prawnych, które nastąpiły z mocy prawa z datą wcześniejszą. Tym samym, przepisy o uwłaszczeniu PKP nie mogły odnosić się do nieruchomości, które wcześniej przeszły już na własność gminy. Jeżeli zatem nieruchomość przestała być własnością Skarbu Państwa w maju 1990 r., to tym samym odpadła przesłanka uwłaszczenia PKP, jaką jest własność Skarbu Państwa. Wobec tego zarzut skargi kasacyjnej w tym zakresie okazał się niezasadny. Mając na względzie powyższe, stwierdzić trzeba, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów dotyczących zarządu gruntami, tj. art. 87 ust. 1 w zw. z art. 38 ust. 2 uggwn oraz art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe". Bezpodstawnie skarżąca kasacyjna zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 18 ust. 1 i 3 ustawy o komercjalizacji przez uznanie, że gmina może nabyć nieruchomość stanowiącą mienie wchodzące w skład linii kolejowej o państwowym znaczeniu będącej własnością PKP S.A., PLK S.A. lub Skarbu Państwa, skoro z analizy uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika wprost, że Sąd I instancji powołanych przepisów nie stosował, stąd też nie mógł dopuścić się ich naruszenia. Należy przy tym zwrócić uwagę na aspekt czasowy, skoro przepisy ustawy komunalizacyjnej weszły w życie 27 maja 1990 r., zaś przepisy ustawy o komercjalizacji PKP weszły w życie 27 października 2000 r., to tym samym postępowanie komunalizacyjne prowadzone jest na podstawie pierwszej ustawy, a rozwiązania późniejsze przewidziane w ustawie o komercjalizacji pozostają irrelewantne dla komunalizacji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo też przyjął domniemanie zgodności wpisu, uznając, że w dacie komunalizacji, tj. w dniu 27 maja 1990 r., nieruchomość była własnością Skarbu Państwa, co było podstawową pozytywną przesłanką komunalizacji. Skutek prawny komunalizacji z mocy prawa powoduje następczą niezgodność wpisu, której usunięcie następuje poprzez wydanie decyzji deklaratoryjnej. Zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 ukwh jest zatem nieuzasadniony. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 28 kpa, polegający na przeprowadzeniu całości postępowania administracyjnego przez organy obu instancji bez jakiegokolwiek udziału aktualnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości, choć aktualni właściciele nieruchomości w niniejszym postępowaniu niewątpliwie posiadają interes prawny, nie jest zasadny. Zgodnie z ugruntowanym od wielu już lat stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, stronami postępowania komunalizacyjnego są: Skarb Państwa - jako dotychczasowy właściciel mienia - i właściwa gmina, ponieważ postępowanie to dotyczy, przede wszystkim, interesu prawnego tych podmiotów. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela argumentację zaprezentowaną przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła przekonywającej kontrargumentacji odnośnie do stanowiska Sądu I instancji i kwestionowanego wyroku. Skarga kasacyjna wywiedziona w niniejszej sprawie stanowi jedynie polemikę z zaskarżonym wyrokiem strony nieusatysfakcjonowanej rozstrzygnięciem Sądu I instancji, które odpowiada prawu. Dlatego skarga kasacyjna nie zasługuje na aprobatę. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z treścią art. 193 zdanie drugie ppsa. W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie - na podstawie art. 176 § 2 ppsa - zrzekła się przeprowadzenia rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie. W rezultacie, rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 ppsa.