Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OSK 1307/25

I OSK 1307/25 - Wyrok NSA z 2026-01-14

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
14 stycznia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Jakub Zieliński Protokolant starszy asystent sędziego Jakub Rozenfeld po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta m.st. Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 371/25 w sprawie ze skargi B.P. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 365/18 oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wyrokiem z 22 maja 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 371/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi B. P. (dalej jako "skarżąca") na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy (też jako "organ", "prezydent") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 365/18, wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości [...] zł (pkt 1), stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), przyznał od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz B. P. sumę pieniężną w kwocie [...] zł (pkt 3) oraz zasądził od organu na rzecz B. P. kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 4). Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym oraz prawnym sprawy: Pismem z 31 stycznia 2025 r. B. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 365/18 (dalej jako "wyrok z 15 kwietnia 2019 r."), którym Sąd ten zobowiązał prezydenta do rozpatrzenia wniosku z 9 września 1948 r., popartego pismem z 20 marca 2012 r., o przyznanie użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. S. [...] ozn. hip. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądził zwrot kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że akta te wraz z prawomocnym powołanym wyżej wyrokiem wpłynęły do organu 17 lipca 2019 r., co oznacza, że termin załatwienia sprawy - w myśl art. 286 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") - upłynął 17 września 2019 r. Stwierdzając, że do dnia wniesienia skargi sprawy nie załatwiono, Sąd I instancji uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których mowa w art. 154 § 2 p.p.s.a., w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione. Bez wątpliwości przyjął, że mimo kolejnego pisemnego wezwania do wykonania wyroku prezydent nie rozpoznał wniosku o przyznanie użytkowania wieczystego do nieruchomości w terminie wskazanym w wyroku z 15 kwietnia 2019 r. Wniosek o wymierzenie prezydentowi grzywny za niewykonanie tego wyroku jest – w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - niewątpliwie zasadny. Podkreślił, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można, w jego ocenie zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Jego zdaniem świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Zwrócił przy tym uwagę, że okoliczności wskazywane przez organ, choć istotnie mogły z przyczyn obiektywnych utrudnić procedowanie w sprawie nie mogą usprawiedliwić niewykonania prawomocnego wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w sprawie tej doszło do rażącego naruszeniu prawa, w rozumieniu art. 154 § 2 p.p.s.a., podnosząc iż zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które zinterpretować można jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Zważył Sąd I instancji, że termin wyznaczony w wyroku z 15 kwietnia 2019 r. upłynął ponad 6 lat temu, a w sprawie zapadły już trzy prawomocne wyroki wymierzające organowi grzywnę i przyznające jednokrotnie skarżącej sumę pieniężną (wyroki z 16 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2416/19, 23 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2331/21 i z 13 kwietnia 2023 r. sygn. I SA/Wa 1971/22). Mając na uwadze powyższe okoliczności, w szczególności bardzo długi okres nie podporządkowania się wyrokowi i, do czasu wydania wyroku w tym postępowaniu, niezałatwienie sprawy skarżącej, przyjmując że nie wynika to z akt sprawy, Sąd I instancji uznał za zasadne wymierzenie organowi grzywny w wysokości [...] zł, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W oparciu o przepis art 154 § 7 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał również, że wniosek skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej jest w pełni uzasadniony, przyjmując iż właściwe będzie przyznanie sumy pieniężnej w wysokości [...] zł. Ocenił, że suma ta będzie formą zadośćuczynienia skarżącej za bardzo długie oczekiwanie na rozpoznanie jej sprawy, a jednocześnie dodatkowo zdyscyplinuje organ do jej niezwłocznego załatwienia. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., przyjmując że na koszty postępowania składają się wpis od skargi (200 zł), określony na podstawie § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), oraz koszty zastępstwa procesowego (480 zł) określone na podstawie § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U z 2023, poz. 1964 ze zm.). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezydent m.st. Warszawy (dalej jako "skarżący kasacyjnie"), zaskarżając orzeczenie w całości i zarzucając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie: 1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, tj. art. 154 § 1 - 7 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. przez uznanie, że organ nie wykonał wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SAB/WA 365/18, w sytuacji w której 21 maja 2025 r., po rozpoznaniu wniosku Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego z dnia 8 września 1948 r. przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości położonej w W. przy al. S. [...] hip. [...], organ wydał decyzję nr 366/SD/2025 umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe w odniesieniu do działki gruntu nr [...], nr [...], nr [...] oraz [...] z obrębu [...], ewentualnie, w przypadku uznania wyżej wymienionego za naruszenie prawa materialnego, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucił obrazę przepisów tej natury, tj.: 2. art. 154 § 1-7 w zw. art. 134 § 1 p.p.s.a. przez uznanie, że organ nie wykonał wyroku z 15 kwietnia 2019 r., w sytuacji w której 21 maja 2025 r., po rozpoznaniu wniosku Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego z 8 września 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości położonej w W. przy al. S. [...] hip. [...], organ wydał decyzję nr 366/SD/2025 umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe w odniesieniu do działki gruntu nr [...], nr [...], nr [...] oraz [...] z obrębu [...], 3. art. 154 § 7 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez przyznanie na rzecz skarżących od organu sumy pieniężnej w sytuacji, wykonania przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 2019 r., co skutkowało w konsekwencji bezzasadnym uwzględnieniem skargi na niewykonanie wyroku z 31 stycznia 2025 r. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano argumenty mające przemawiać za jej zasadnością. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi z 31 stycznia 2025 r. przez jej oddalenie oraz zasądzenie na rzecz organu od skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do zakwestionowania słuszności uznania, że wyrok nie został wykonany, mimo wydania 21 maja 2025 r. decyzji w tej sprawie, zgodnie z jego wytycznymi. Organ zarzuca więc niezasadność uwzględnienia skargi, równocześnie niewspółmierność (nieadekwatną wysokość) orzeczonej grzywny i przyznanej skarżącej sumy pieniężnej do stwierdzonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszenia prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności zważyć należało, że w skardze sformułowano zarzuty niemalże tożsame kwalifikując je równocześnie jako zarzuty natury procesowej, a jedynie w razie niepodzielenia przez Naczelny Sąd Administracyjny ich charakteru, jako zarzuty materialnoprawne. Zgodnie z treścią art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Podstawą skargi kasacyjnej, w myśl art. 174 p.p.s.a. jest natomiast naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo/i naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednoczesne zakwalifikowanie przepisów jako procesowych i materialnoprawnych, której obrazy miał się dopuścić Sąd I instancji, jest niedopuszczalne. Podkreślenia przy tym wymaga, że skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia, który cechuje wysoki stopień sformalizowania. Z uwagi na wyżej wspomniany zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd ten nie ma możliwości rozpoznawania sprawy w jej całokształcie a jedynie w granicach zawartych w zarzutach skargi kasacyjnej. To zaś oznacza, że zarzuty kasacyjne muszą być określone w sposób dokładny. Z tych względów, za umożliwiające kontrolę zaskarżonego orzeczenia, poddał ocenie Naczelny Sąd Administracyjny zarzuty procesowe o naruszeniu art. 154 § 1 - 7 w zw. art. 134 § 1 p.p.s.a. Skarga do sądu pierwszej instancji została złożona w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach ustalonych przez Sąd pierwszej instancji, zachodziły podstawy z art. 154 § 1, 6 i § 7 p.p.s.a. do wymierzenia organowi grzywny i przyznania skarżącej sumy pieniężnej, ponieważ do dnia wniesienia skargi organ nie wykonał wyroku z 15 kwietnia 2019 r. W myśl art. 12 § 1 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2025 poz. 1961, dalej jako "k.p.a.") organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia i realizując jednocześnie obowiązek wszechstronnego zbadania stanu faktycznego sprawy. Wyrażoną w tym przepisie zasadę szybkości i wnikliwości postępowania uściślono w art. 35 k.p.a., którego § 1 stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Natomiast z § 3 przywołanego przepisu wynika, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zgodnie natomiast z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Oznacza to, że ewentualne przedłużenie postępowania spowodowane koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego może uwolnić w konkretnym przypadku organ od zarzutu bezczynności, nawet jeśli doszło do przekroczenia terminu określonego w cytowanym artykule, ale tylko w sytuacji, jeżeli organ wykaże się określoną aktywnością. Z kolei art. 36 § k.p.a. stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ustawodawca uznał zatem możliwość powstania sytuacji, w której zwłoka w załatwieniu sprawy wynika z przyczyn niezależnych od organu, w takim jednak wypadku zobowiązał organ do poinformowania stron postępowania o przyczynach zaistniałej zwłoki i wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy. W dalszej kolejności wskazania wymaga, że istotą skargi na niewykonanie wyroku stwierdzającego bezczynność lub przewlekłość postępowania jest żądanie zastosowania przez sąd określonych środków mających na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie. Niewykonanie wyroku może polegać na pozostawaniu w bezczynności lub przewlekłym prowadzeniu postępowania administracyjnego lub na niezastosowaniu się przez organ administracji w ponownym postępowaniu administracyjnym do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu prawomocnego orzeczenia tego sądu. Stan bezczynności lub stan przewlekłego prowadzenia postępowania w sytuacji określonej w art. 154 § 1 p.p.s.a. ma miejsce wówczas, gdy organ w dalszym ciągu, mimo upływu terminu wyznaczonego w wyroku zobowiązującym do załatwienia sprawy, nie wydaje rozstrzygnięcia. Wymierzenie grzywny następuje zatem, gdy po wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, organ administracji pozostaje w dalszym ciągu w bezczynności lub przewlekle prowadzi postępowanie z przyczyn zależnych od tego organu. Za Sądem I instancji podkreślić stanowczo należy, że niewykonywanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa nie może być akceptowane. Nie można tolerować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Sytuacja taka może prowadzić do podważania zaufania jednostek do tych organów, a za tym do samej władzy publicznej, świadcząc przy tym o nieposzanowaniu prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Zgodnie z art. 154 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia tej skargi sąd może zastosować następujące środki dyscyplinujące: 1) wymierzyć temu organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów; 2) orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego; 3) przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6; a ponadto 4) sąd ma obowiązek stwierdzić, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zaś 5) osobie, która poniosła szkodę wskutek niewykonania orzeczenia sądu, służy roszczenie o odszkodowanie na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym. Wymierzenie organowi grzywny i przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej ma wymiar dolegliwości finansowej, pełni zatem funkcję dyscyplinująco-represyjną. Jednak w procesie przyznawania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej należy mieć dodatkowo świadomość, czego aż nadto dowodzi niniejsza sprawa, że uzyskanie przez skarżącą korzystnego wyroku w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, nie oznacza jeszcze załatwienia sprawy administracyjnej. Wielokrotnie skarżący doznają usprawiedliwionego poczucia bezsilności. Co istotne, i należycie sanujące postępowanie organu w rozpoznawanej sprawie, skarżąca wystąpiła w sumie trzykrotnie o podjęcie stosownych czynności w związku ze złożonych wnioskiem, które to działania poskutkowały wydaniem trzech wyroków sądu administracyjnego uwzględniających skargi na bezczynność postępowania, wobec ich uprzedniego niewykonania, mimo wymierzania organowi kolejnych grzywien. W tym miejscu przypomnienia wymaga, że termin wyznaczony w wyroku z 15 kwietnia 2019 r. upłynął ponad 6 lat temu, a w sprawie zapadły już łącznie trzy prawomocne wyroki wymierzające organowi grzywnę i przyznające skarżącej sumę pieniężną (wyrok z 16 lipca 2020 r., I SA/Wa 2416/10, z 13 kwietnia 2023 r., I SA/Wa 1971/22 i z 23 grudnia 2023 r., I SA/Wa 2331/21). Zatem z punktu widzenia skarżącego samo wymierzenie grzywny często jest nieskutecznym środkiem przymusu. Dlatego też, zastosowaniu dodatkowo środka dyscyplinującego w postaci przyznania sumy pieniężnej przyświeca jeszcze jeden cel, który należy mieć na względzie przy wykładni art. 154 § 7 p.p.s.a. Przyznanie skarżącej sumy pieniężnej ma uświadomić, że nie pozostaje ona obojętna, że sąd administracyjny widzi wszystkie dolegliwości, jakich doznała na skutek długotrwałego prowadzenia jej sprawy i że obejmuje skarżącą swą ochroną. W stanie faktycznym sprawy, wobec przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy od momentu jej zainicjowania wnioskiem z 9 września 1948 r., a także dotychczasowego wielokrotnego zobowiązania do wykonania wyroków zapadłych w sprawie skarżącej, ukarania organu grzywną za bezczynność i uprzednio przyznaną już skarżącej sumę pieniężną, które to sankcje jednak nie przyniosły skutku w postaci wykonania wyroku, Sąd pierwszej instancji zasadnie na podstawie art. 154 § 1 i § 6 p.p.s.a., ponownie wymierzył organowi grzywnę. Okoliczności powyższe uzasadniały również przyznanie na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżącej sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie jej sprawy. Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie, stosownie do treści art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Ustawodawca przesądził bowiem, że mimo wykonania wyroku po wniesieniu skargi nadal zachodzi konieczność dyscyplinowania organu, który nie wykonał wyroku we wskazanym przez sąd terminie. Nie można zgodzić się więc z twierdzeniem autora skargi kasacyjnej o automatyzmie, który powoduje, że wykonanie wyroku niezależnie od etapu postępowania wywołanego kolejną skargą skutkować winno uznaniem jej bezzasadności, z pominięciem art. 154 § 3 p.p.s.a. Okoliczność załatwienia sprawy po wniesieniu skargi należy ewentualnie traktować jako wpływającą na wysokość orzeczonej grzywny i przyznanej sumy pieniężnej. Zważyć natomiast w sprawie niniejszej należy, że owe wykonanie nastąpiło w przeddzień wydania zaskarżonego wyroku. Tym samym okoliczności tej, Sąd pierwszej instancji nie był zobowiązany uwzględnić, także z tej przyczyny, że mimo świadomości organu o toczącym się kolejnym postępowaniu ze skargi B. P. w sprawie niewydania decyzji z wniosku z 9 września 1948 r. sprawę tę załatwiono w przeddzień wydania zaskarżonego orzeczenia i w tym dniu o tym fakcie Sąd I instancji poinformowano. Stąd, oczekiwania skarżącego kasacyjnie, że okoliczności te zostaną uwzględnione i spowodują zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia przez uznanie skargi z 31 stycznia 2025 r. za nieuzasadnioną, są chybione. Nie są uzasadnione zarzuty wymierzenia grzywny i przyznania sumy pieniężnej w wysokości niewspółmiernej do stwierdzonego naruszenia prawa. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie, że przepisy art.154 § 1 w zw. z § 6 i 7 p.p.s.a. zostały prawidłowo zastosowane, a wymierzona grzywna oraz przyznana od organu na rzecz skarżącej suma pieniężna, nie są nadmiernie represyjne lub nieadekwatne do okoliczności sprawy, a w konsekwencji zbyt wysokie. Obydwa środki mają charakter dyscyplinująco-represyjny i mają uświadomić organowi nieopłacalność niewykonywania wyroków sądu. Zarówno przepis art. 154 § 6, jak i § 7 p.p.s.a. stanowią tylko do jakiej wysokości sąd władny jest wymierzyć grzywnę, czy też przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną. Artykuł ten nie zawiera żadnych innych przesłanek, którymi miałby kierować się sąd ustalając wysokość orzeczonej grzywny oraz sumy pieniężnej na rzecz skarżącego. Zastosowanie art. 154 § 7 p.p.s.a. odbywa się zatem zgodnie z uznaniem sądu stosującego te środki. Uznanie sędziowskie cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego zastosowanego środka pieniężnego polega przede wszystkim na ocenie zachowania ustawowych granic stosowanej instytucji materialnoprawnej, a ponadto, czy wybór oparty został na obiektywnych kryteriach wynikających z celu stosowanych norm. Dlatego też ewentualna ingerencja sądu drugiej instancji w tę sferę dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej powinna być ograniczona do przypadków oczywistego, niebudzącego wątpliwości, przekroczenia granic uznania sędziowskiego (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2025 r., I OSK 2147/24). W związku z powyższym za prawidłowe uznać należy stanowisko Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie organ prowadził postępowanie z rażącym naruszeniem prawa, dlatego też zaistniała uzasadniona konieczność zastosowania wobec organu dodatkowych środków dyscyplinująco-represyjnych (oprócz wymierzenia organowi grzywny), w postaci przyznania skarżącej sumy pieniężnej. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł, że organ nie przedstawił żadnych okoliczności, które stan bezczynności mogłyby usprawiedliwiać, odnosząc się jedynie do załatwienia sprawy, która była przedmiotem skarg. W takich okolicznościach, uświadamiając dotkliwość wymierzonej grzywny i zasądzonej sumy pieniężnej, Sąd II instancji uznał ją za uzasadnioną. Określając wysokość grzywny i sumy pieniężnej z tytułu niewykonania wyroku słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze rodzaj sprawy, w której nastąpiła bezczynność oraz czas trwania postępowania administracyjnego przed Prezydentem m.st. Warszawy i jego bierna postawa, wynosząca ponad sześć lat. Podkreślić należy, że wysokość grzywny i wysokość sumy pieniężnej została określona w górnych granicach wynikających z art. 154 § 6 i 7 p.p.s.a., natomiast zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec lekceważącej postawy organu i szczególnego przypadku zwłoki organu w załatwieniu sprawy, potwierdzonego bardzo długimi okresami niepodejmowania żadnych czynności zmierzającymi do załatwienia sprawy, kwoty te były uzasadnione. Nie ma znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał łącznie 4 wyroki, w których łączna kwota zobowiązań organu jest znaczna, ponieważ każda z tych spraw, choć dotyczy tego samego skarżącego i organu, to ma indywidualny charakter, jest niezależna od innych spraw, bo dotyczy innego przedmiotu. Orzeczenie tych środków w niższej niż poprzednio wysokości, nawet równej, przestałaby pełnić rolę dyscyplinującą i byłoby swoistą zachętą do lekceważenia wyroków Sądu. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji przy określeniu wysokości grzywny i sumy pieniężnej powołał się na przedstawione już wyżej okoliczności związane z przebiegiem postępowania administracyjnego. Mimo, że wziął pod rozwagę okoliczności na niekorzyść organu, z pominięciem tych na jego korzyść - wydanie decyzji po wniesieniu skargi - to należycie miarkował wysokość zastosowanych środków. Mieć należało przede wszystkim na uwadze to, że wysokość grzywny i sumy pieniężnej ustawodawca pozostawił do uznania sądu. Z przedstawionych względów za nieusprawiedliwione należało uznać zarzuty naruszenia art. 154 § 1 - 7 p.p.s.a. w zw. art. 134 § 1 p.p.s.a Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
18 sierpnia 2025
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich 644 Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Sędziowie
Jakub Zieliński Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/ Marian Wolanin

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny