I OSK 1272/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant: sekretarz sądowy Edyta Cichecka po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Miasta Stołecznego Warszawy i Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 2425/24 w sprawie ze skarg T. W., M. W., M. W., E. W., K. W., L. Sp. z o.o. Sp. komandytowej w W. oraz Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 5 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargi, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 marca 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 2425/24, po rozpoznaniu sprawy ze skarg T. W., M. W., M. W., E. W., K. W., L. Sp. z o.o. Sp. komandytowej w W. oraz Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 5 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego, w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie administracyjne; w pkt 2 zasądził od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; w pkt 3 zasądził od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz T. W., M. W., M. W., E. W., K. W. solidarnie kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; w pkt 4 zasądził od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz L. Sp. z o.o. Sp. komandytowej w W. kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy: Decyzją z dnia 5 lutego 2019 r. nr [...] Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich uchyliła decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 27 lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], stanowiącej działki ewidencyjne nr [...] i [...] obręb [...] dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa w Warszawie prowadzi księgę wieczystą nr [...] (pkt 1 decyzji) oraz odmówiła ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości (pkt 2 decyzji). Oceniając decyzję reprywatyzacyjną z dnia 27 lutego 2009 r. organ uznał, że Prezydent m.st. Warszawy naruszył przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279). Komisja zarzuciła, że decyzja dekretowa z 2009 r. została wydana pomimo nieustalenia posiadania nieruchomości warszawskiej przez dotychczasowego właściciela lub jego następców prawnych. Podkreślono, że z akt sprawy wprost wynika, że Prezydent m.st. Warszawy wydając decyzję reprywatyzacyjną nie badał przesłanki posiadania gruntu w dacie złożenia wniosku dekretowego, a zatem doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej a postępowanie administracyjne nie zostało przeprowadzone w warunkach transparentności i z poszanowaniem obowiązujących przepisów prawa. Pominięcie kwestii posiadania w uzasadnieniu decyzji z 2009 r. według Komisji nie spełnia wymogów z art. 107 § 1 pkt 6 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ uznał ponadto, że uwzględnienie wniosku dekretowego pomimo niespełnienia przesłanki posiadania rażąco narusza art. 7 ust. 1 dekretu. Dodatkowo przyjęto, że przeniesienie roszczeń do ww. nieruchomości na rzecz rodziny W. nastąpiło w zamian za świadczenie wzajemne rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości, co zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2018 r., poz. 2267) stanowi podstawę do uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej. Zgodnie ze sporządzonym operatem szacunkowym, na dzień 21 grudnia 2018 r. wartość rynkowa prawa użytkowania wieczystego udziału 14/104 części ww. nieruchomości położonej przy ul. [...] w Warszawie wynosiła 212.872 zł, podczas gdy z umowy sprzedaży praw i roszczeń z dnia 4 listopada 2003 r. wynika, że M. L. sprzedała je M. i M. W. za kwotę 80.000 zł, przy czym kwota ta obejmowała też roszczenia do nieruchomości położonej przy ul. [...], a wartość tej ostatniej została oszacowana przez biegłego na kwotę 72.386 zł. Roszczenia do nieruchomości według Komisji zostały nabyte przez M. i M. małżonków W. za cenę prawie czterokrotnie niższą niż wartość oszacowana przez biegłych, a było to rażąco sprzeczne z interesem społecznym w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy. Powyższe okoliczności, w ocenie organu, wskazują na wystąpienie przesłanek z art. 30 ust. 1 pkt 4a, 4b i 5 ustawy, co przy jednoczesnym ustaleniu, że w sprawie nie doszło do spowodowania nieodwracalnych skutków prawnych stanowi podstawę do uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej. Od powyższej decyzji skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiedli E. W., K. W., M. W., M. W., T. W., L. Sp. z o.o. Sp. Komandytowa w W. Ponadto decyzję Komisji w zakresie uzasadnienia zaskarżyło Miasto Stołeczne Warszawa. Wyrokiem z dnia 27 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 557/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Komisji i umorzył postępowanie administracyjne oraz orzeczono o kosztach postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 listopada 2024 r. sygn. akt I OSK 1493/21 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, uznając że Sąd I instancji powinien: 1) ocenić czy możliwe jest prawnie wydanie decyzji administracyjnej jednocześnie na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego i art. 214 u.g.n. ustalając, że są to dwie odrębne sprawy administracyjne podlegające odrębnemu rozstrzygnięciu; 2) odnieść się do kwestii związanej z usytuowaniem przedmiotowej nieruchomości na płycie tunelu trasy W-Z, która budowana były metodą odkrywkową, budynek został zburzony a po jej wybudowaniu postawiony na nowo. Zdaniem NSA, jeżeli nieruchomość wchodziła w skład drogi publicznej to zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych – nie mogła być przedmiotem prawa własności ani użytkowania wieczystego innego podmiotu niż właściciel drogi; 3) dokonać oceny czy w takiej sytuacji część struktury budynkowej, która znajdowała się w przestrzeni nad gruntem stanowiącym własność publiczną mogła być jednoczenie traktowana jako część składowa gruntu na którym ustanowiono użytkowanie wieczyste; 4) zając stanowisko co do tych dwóch wyżej wymienionych kwestii (wydanie decyzji na podstawie art. 214 u.g.n. i art. 7 ust. 1 dekretu oraz ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, co do którego istniały wątpliwości czy ze wzglądu na inne szczególne uregulowania prawne grunt ten mógł być obciążony tego rodzaju prawem) uzasadniał, zdaniem NSA uchylenie zaskarżonej decyzji tym bardziej, że WSA jednocześnie umorzył postępowanie administracyjne co oznacza brak możliwości weryfikacji decyzji reprywatyzacyjnej. Jednocześnie NSA zwrócił uwagę, że po wydaniu wyroku przez WSA 10 kwietna 2024 r. NSA podjął uchwałę w składzie siedmiu sędziów (I OPS 1/23) w której stwierdził, że stronie przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. do uzyskania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. Skoro zatem decyzja reprywatyzacyjna ustanawiała prawo użytkowana wieczystego także na rzecz osób, które swoje uprawnienia wywodziły z umów dotyczących roszczeń wynikających z dekretu to ponownie rozpoznając sprawę WSA będzie zobligowany do oceny zaskarżonej decyzji także w kontekście treści zawartej w tej uchwale. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ocenił zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Komisji i uznał, że brak było podstaw do uchylenia decyzji Prezydenta m.st. Warszawy. Zdaniem Sądu, dla oceny legalności decyzji reprywatyzacyjnej przesłanka posiadania, o jakiej mowa w art. 7 ust. 1 dekretu nie miała jakiegokolwiek znaczenia. Przyjęcie, że decyzja reprywatyzacyjna została wydana bez badania przesłanki posiadania, co uzasadnia jej uchylenie, nie znajduje oparcia ani w przepisach prawa ani w jego wykładni. Czyni to niezasadnymi zarzuty Komisji co do naruszenia przez Prezydenta m.st. Warszawy standardów prowadzenia postępowania administracyjnego poprzez pominięcie przesłanki posiadania. Nieustalenie zatem przesłanki posiadania (brak takiej analizy w decyzji reprywatyzacyjnej) nie może być zatem powodem wadliwości tej decyzji. W sprawie nie ulega wątpliwości, że wniosek dekretowy został złożony przez właściciela nieruchomości dekretowej w terminie. Poza tym tenże właściciel A. W. decyzją z dnia 27 lipca 1947 r. został wprowadzony w posiadanie co do 90/104 części. Uzyskał następnie zatwierdzenie projektu budowlanego odbudowy budynku, czynności te świadczą jasno o przywróceniu mu posiadania. Odnosząc się do drugiej z podstaw wyeliminowania przez Komisję decyzji reprywatyzacyjnej Sąd stanął na stanowisku, że organ nie wykazał na czym polegać miało naruszenie interesu społecznego w związku z sumą za jaką nabyto roszczenia dekretowe. Zdaniem Sądu, organ dekretowy nie był także uprawniony do oceny decyzji reprywatyzacyjnej powołując się na zdarzenie nieznane dekretowi. Dopiero bowiem ustawa z dnia 9 marca 2017 r. ustanowiła przesłankę przeniesienia roszczenia do nieruchomości warszawskiej w zamian na świadczenie rażąco niewspółmiernie jako podstawę wzruszenia decyzji reprywatyzacyjnej. Przechodząc do kwestii podnoszonych przez NSA w wyroku z dnia 14 listopada 2024 r. Sąd wskazał, że podstawą prawną wydanej decyzji reprywatyzacyjnej był wyłącznie art. 7 ust. 1, 2, 3 dekretu warszawskiego, co wprost wynika z komparycji decyzji. Istotnie w podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazano in fine art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami jednakże powołanie tego przepisu pochodzi z tytułu uchwały nr XVIII/579/2007 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 8 listopada 2007 r. w sprawie ustalania wysokości czynszu symbolicznego za grunty oddawane w użytkowanie wieczyste w trybie i na zasadach art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oraz bonifikaty od opłat rocznych za grunty oddawane w użytkowanie wieczyste w trybie i na zasadach art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Woj. Mazowieckiego Nr 247, poz. 7174). Uchwała ta stanowiła podstawę do ustalania wysokości czynszu – co znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu decyzji na str. 7. Wysokość czynszu nie była bowiem regulowana w dekrecie warszawskim, co oznaczało konieczność odwołania się do obowiązującego w dacie wydawania decyzji regulacji prawnych. Odnosząc się do okoliczności związanych z wybudowaniem budynku na platformie tunelu trasy W-Z, Sąd stwierdził, że niewątpliwie tunel jest częścią składową rzeczy, tj. drogi i w związku z tym nie może być przedmiotem odrębnej własności, co wynika z art. 47 § 1 i 48 k.c. Tunel ten służy drodze i jest elementem trwale z gruntem związanym. Jednakże nie może umknąć uwadze, że kamienica wybudowana na tym tunelu jak i inne budynki usytuowane w okolicach pasa drogi [...] zostały odbudowane po wybudowaniu tunelu. Znajdują się znacznie powyżej tunelu a wzdłuż nich biegną ulice [...] czy [...]. Budynki te zlokalizowane są na innym poziomie niż trasa W-Z i nie są w żaden sposób z nią powiązane ani funkcjonalnie, ani technicznie. Zgodnie z definicją pasa drogowego jest nim wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym zlokalizowane są droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą (art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych). W tym aspekcie generalnie kamienice jako znajdujące się powyżej pasa drogowego trasy W-Z nie są funkcjonalnie powiązane z drogą. Nie służą, co oczywiste, drodze, a ich usytuowanie nie jest związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem czy obsługą ruchu drogowego czy potrzebami zarządzania drogą wojewódzką trasy W-Z. Nie ma zatem podstaw, aby uznać, że nieruchomość i budynki usytuowane na górze tunelu trasy W-Z w jakikolwiek sposób utrudniałyby korzystanie z tunelu albo aby były konieczne zarządcy drogi do wykonywania przysługującego mu prawa do niej. Tunel trasy W-Z jest natomiast funkcjonalnie związany z drogą wojewódzką nr 629 – Aleja "Solidarności" ale w żadnym razie nie jest związany z nieruchomością budynkową położoną na innym poziomie ziemi i przy innej ulicy. Tego rodzaju ocenie konieczne jest spojrzenie na ten aspekt sprawy przez pryzmat przeznaczenia nieruchomości. W tej sprawie obszar, na którym znajduje się budynek i obszar trasy W-Z wraz z tunelem spełniają zupełnie inne funkcje (mieszkaniowo-handlowa i drogowa). Nie ma, zdaniem Sądu, podstaw do uznania, że zasięg drogi sięga powyżej tunelu a co za tym idzie, że budynek stanowi część drogi w sensie przynależności właścicielskiej. Na marginesie wskazano, że tak samo jak przedmiotowy budynek usytuowane są inne kamienice, które zostały odbudowane po wybudowaniu trasy W-Z. Nie ma żadnych racji ani faktycznych, ani prawnych aby twierdzić, że budynki te stanowią element drogi wojewódzkiej. W zakresie uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OPS 1/23. wyjaśniono, że jak wynika z decyzji reprywatyzacyjnej jej beneficjentami byli A. W., M. W., M. W. i jego żona M. W. na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej, E. W., K. O. i P. W. Wszyscy oni, poza żoną M. W. – M. W., są spadkobiercami przed dekretowego współwłaściciela nieruchomości dekretowej A. W., któremu przysługiwał udział w wysokości 90/104 części. Wynika to ze znajdujących się w aktach postanowień spadkowych wymienionych i w decyzji dekretowej jak i decyzji Komisji. Drugą ze współwłaścicielek była J. R., której przysługiwał udział w 14/104 części. Jej spadkobiercą była M. L., która umową z dnia 4 listopada 2003 r. zbyła na rzecz M. W. przysługujące jej roszczenia dekretowe. M. W. oświadczył do aktu, że ten składnik majątkowy nabył za środki pochodzące ze wspólnego majątku małżeńskiego. W takiej sytuacji, w ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że M. W. jest następcą prawnym pierwotnego właściciela nieruchomości dekretowej (w tej sprawie części dawnej nieruchomości hipotecznej [...]). Jak wynika z mapy sytuacyjnej nieruchomości KW nr [...] dotyczącej działki [...] sporządzonej przez geodetę M. W. i przyjętej do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie z dnia 15 lutego 2005 r. obszar dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...] obejmuje obecnie część powierzchni [...]m2 z projektowanej działki nr [...] z KW [...], projektowaną działkę nr [...] z KW [...] o pow. [...]m2 i część o pow. [...]m2 z działki ewidencyjnej nr [...] z KW [...]. Część działki o pow. [...]m2 z projektowanej działki [...] oraz część działki o pow. [...]m2 z działki ewidencyjnej nr [...] pochodzą z dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...]. Jak natomiast wskazał organ i Komisja problem z granicami wyniknął z faktu posadowienia przez Skarb Państwa budynku z przekroczeniem granic ewidencyjnych nieruchomości hipotecznej [...]. Działka nr [...] nie była przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie więc brak jest podstaw do rozważań Sądu na ten temat. W sprawie problem roszczeń dekretowych sprowadzał się natomiast do kwestii oceny celu umów zawieranych przez spadkobierców obu nieruchomości hipotecznych w powiązaniu ze skutkiem takiej umowy. Problem pojawił się z uwagi na to, że Skarb Państwa, który odbudował budynek przy [...] przekroczył granice nieruchomości hipotecznej [...]. W celu wyeliminowania tych problemów natury prawnej nabywcy roszczeń dekretowych do nieruchomości zarówno o nr hip. [...] jak i [...] zawarli umowę sprzedaży praw w odniesieniu do nieruchomości hipotecznej nr [...] o obszarze około [...]ha i obszarze około [...]ha spadkobiercom nieruchomości hipotecznej [...]. Nastąpiło to aktem notarialnym z dnia 3 października 2005 r. rep. A [...]. Z kolei M. L., spadkobierczyni J. R. zbyła na rzecz M. W. cały przysługujący jej udział w wysokości 14/104 (akt notarialny [...] z dnia 4 listopada 2003 r.). Odnoście drugiej z nieruchomości hipotecznych nr [...] stanowiła ona współwłasność A. B. (zmienił potem nazwisko na O.) w 9/12 części i M. S. w 3/12 części. Prawa do spadku po A. O. nabyli jego żona E. O., syn T. O., syn A. O. po 1/3 części każdy z nich. Prawa do spadku po A. O. na podstawie ustawy nabyli jego żona W. O. w 1/2 części, jego matka E. O. w 3/16 części i brat T. O. w 5/16 części. Z kolei spadek po M. S. na podstawie ustawy nabyły dzieci L. G., i E. S. po 1/2 części każde z nich. Umowami sprzedaży z dnia 7 września 2005 r. rep. A [...] Z. i C. N. i M. T. nabyli od ww. osób prawa i roszczenia dekretowe w odniesieniu do nieruchomości hipotecznej [...]. W dniu 3 października 2005 r. następcy prawni obu dawnych właścicieli nieruchomości hipotecznych, tj. [...] i [...] zawarli umowę sprzedaży w formie aktu notarialnego rep. A [...], zgodnie z którą M. T., Z. N. i A. W. działający również w imieniu E. W., K. O., P. W., M. W. oświadczyli, że podczas odbudowy budynków "[...]" i "[...]" przekroczono granice nieruchomości oznaczonych numerami hipotecznymi [...] i [...] w ten sposób, że budynek [...] usytuowany jest na części nieruchomości hipotecznej [...] o obszarze ok. [...]m2. Budynek [...] usytuowany jest na części nieruchomości hipotecznej [...] o obszarze [...]m2. Część działki oznaczonej nr ew. [...] wchodzącej w skład nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] o obszarze [...]m2 znajduje się pod budynkiem [...]. Dlatego Z. i C. małż. N., zbyli na rzecz A. W. w 30/104 części, M. W. w 30/104 części, E. W. w 10/104 części P. W. w 10/104 części, K. O. w 10/104 części, M. i M. W. w 14/104 części prawa i roszczenia wynikające z dekretu warszawskiego do nieruchomości hipotecznej [...] o obszarze ok. [...]m2 i [...]m2. Umowa ta, w ocenie Sądu, służyła według stron tej umowy uregulowaniu kwestii związanych z posadowieniem budynku z przekroczeniem granic ewidencyjnych nieruchomości hipotecznych. Wcześniej zresztą ugodą w formie aktu notarialnego z dnia 15 września 2004 r. rep. A nr [...] M. T. działając w imieniu spadkobierców A. B. (O.) tj. E. O., W. O., L. G. i E. S. i L. G. – spadkobierców drugiego ze współwłaścicieli nieruchomości hipotecznej [...], oświadczyła, że w celu uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z art. 151 k.c. albo art. 231 § 2 k.c. zawierają ugodę na mocy której spadkobiercy po A. B. (O.) i M. S. zobowiązują się do przeniesienia na rzecz spadkobierców po A. W. w odpowiednich udziałach prawa i roszczenia dekretowe w stosunku do powierzchni około [...]m2 i [...]m2 w odniesieniu do nieruchomości hipotecznej [...]. Tym samym mocą tych prawa i roszczenia dekretowe spadkobierców współwłaścicieli nieruchomości hipotecznej [...] obejmowały roszczenia co do nieruchomości hipotecznej [...], w tym zakresie jednak jedynie co do tej części nieruchomości, która zajęta została pod budynek posadowiony częściowo na działce hipotecznej nr [...]. Zdaniem Sądu wszystkie te czynności miały na celu nie nabycie roszczeń za kwotę niewspółmierną do wartości nieruchomości ale przede wszystkim uregulowanie kwestii możliwości uzyskania prawa użytkowania wieczystego nie tylko do nieruchomości której byli spadkobiercami ale i tej która została zajęta pod ten budynek w niewielkiej zresztą części ([...]m2). Tylko bowiem w takiej sytuacji możliwe byłoby nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu. Nie mając praw do całej nieruchomości na której posadowiony jest budynek wyklucza ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Zmiany podmiotowe uprawnionych do ubiegania się o ustanowienia własności czasowej następujące na skutek dziedzicznie nie mają wpływu na istnienie roszczeń dekretowych. Skoro śmierć przeddekretowego właściciela nie pozbawia dekretowych roszczeń jego spadkobierców to każde przesunięcie roszczeń w ich gronie dokonane w dowolnej formie prawnej czy to działu spadku czy zbycia udziału spadkowego czy nawet zbycia poszczególnego przedmiotu należącego do spadku, w tym wypadku jednego ze spadkowych roszczeń, nie są czynnościami sprzecznymi z celem dekretu warszawskiego wyrażonym w art. 1 dekretu. Wszystkie osoby nabywające uprawnienia w ww. formach, tj. na skutek czynności prawnych dokonanych pomiędzy współspadkobiercami przedwojennych właścicieli nie powodują utraty przez nabywców przymiotu strony w dekretowych postępowaniach administracyjnych. Podkreślić należy, że dekret w art. 7 ust. 1 i 2 nie różnicuje pojęcia "dotychczasowego właściciela gruntu" ze względu na to czy nieruchomość stanowiła przedmiot własności czy współwłasności. Istotą współwłasności jest przysługiwanie tego prawa kilku osobom w sposób niepodzielny. Nawet wtedy, gdy jest to współwłasność w częściach ułamkowych. Wynika to z art. 195 i 196 § 1 k.c. Również w wypadku takiej współwłasności każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania całej rzeczy wspólnej i do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli o czym rozstrzyga art. 206 k.c. Istotne jest również unormowanie z art. 209 k.c. traktującego o czynnościach zachowawczych a stanowiącego, że każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa. Na gruncie dekretu warszawskiego sytuacja, w której jeden ze współwłaściciel składał wniosek dekretowy została dopuszczona. Na gruncie dekretu warszawskiego właściciele tracili prawo do gruntu, choć pozostało prawo do budynku jako odrębnej własności i jako wyjątek od zasady superficies solo cedit). Emanacją uprawnień właścicielskich byłych właścicieli nieruchomości warszawskich są przyznane im roszczenia dekretowe. Nawet jeśli przyjąć, że przelew wierzytelności co do tych roszczeń nie kreuje po stronie nabywców administracyjnoprawnej podmiotowości w zakresie dochodzenia roszczeń dekretowych, jak to wynika z uchwały I OPS 1/23 to nie sposób przyjąć, że przeniesienie prawa do tych roszczeń pomiędzy spadkobiercami współwłaścicieli przeddekretowych pozbawia nabywców przymiotu stron w dekretowych postępowaniach administracyjnych. Wszelkie czynności prawne dokonane między spadkobiercami byłych współwłaścicieli czy to w formie działu spadku, zbycia udziału w spadku bądź zbycia przedmiotu (roszczenia) wchodzącego w skład spadku czynią z nabywców podmioty uprawnione do dochodzenia dekretowych roszczeń o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. W związku z tym powołana uchwała nie ma zastosowania do nabywców roszczeń dekretowych, którzy swą prawnoadministracyjną podmiotowość w postępowaniach dekretowych czerpią z czynności prawnych zdziałanych pomiędzy spadkobiercami byłych współwłaścicieli. Nabywcom roszczeń dekretowych przysługuje zatem przymiot strony w niniejszym postępowaniu, gdyż czynności te miały na celu zachowanie wspólnego prawa. W konsekwencji przymiot strony przysługuje też M. W. Nabycie przez nią prawa do roszczeń dekretowych nastąpiło w wyniku złożonego przez jej męża oświadczenia woli o nabyciu tego składnika z środków pochodzących z majątku wspólnego. Podstawą prawną jej nabycia nie jest zdziałana przez nią czynność prawna nabycia roszczeń dekretowych. M. W. nie była stroną umowy przelewu wierzytelności, o której mowa w tezie uchwały więc nie ma ona zastosowania do niej, nie była więc nabywcą roszczeń. Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli Miasto Stołeczne Warszawa (w zakresie pkt 1 i 2) oraz Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (w całości). Miasto Stołeczne Warszawa zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2a ust. 2 art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych w zw. z art. 46 § 1, art. 47 § 1, art. 48, art. art. 140, art. 143 k.c. w zw. z art. 7 ust. 1, 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2, art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji również niewłaściwe zastosowanie polegającą na uznaniu, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy, mimo położenia gruntu przy ul. [...], stanowiącej dz. ew. nr [...] i [...] z obrębu [...] w pasie drogowym drogi publicznej (nad tunelem Trasy W-Z), dopuszczalne było ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, bowiem budynek przy ul. [...] zlokalizowany jest na innym poziomie aniżeli Trasa W-Z i nie jest w żaden sposób z nim powiązany w szczególności funkcjonalnie lub technicznie, podczas gdy: a) budynek mieszkalny przy ul. [...] jest związany konstrukcyjnie, a przez to także funkcjonalnie, z tunelem Trasy W-Z, który stanowi część składową obiektu budowlanego wchodzącego w skład drogi wojewódzkiej, stanowiącej własność podmiotu publicznego, wobec czego budynek ten nie może stanowić przedmiotu własności użytkownika wieczystego; b) w aktualnie obowiązującym porządku prawnym, przy braku w systemie prawnym rozwiązań prawnych, dotyczących tzw. własności warstwowej, wobec kolizji mającej trójwymiarowy charakter przestrzeni pasa drogowego z potencjalną, mająca również trójwymiarowy charakter, przestrzenią prawa użytkowania wieczystego, uwzględnienie wniosku dekretowego na kanwie przedmiotowej sprawy nie było i nie jest możliwe; 2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 dekretu w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2, art. 30 ust. 1 pkt 4, 4a ustawy poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji również niewłaściwe zastosowanie, polegającą na uznaniu, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy: a) M. i M. małżonkowie W., w zakresie praw wywodzonych z umowy sprzedaży zawartej w dniu 4 listopada 2003 r. z M. L.; b) A. W., M. W., E. W., K. O., P. W., M. i M. małż. W., w zakresie praw wywodzonych z umowy sprzedaży zawartej w dniu 3 października 2005 r. z Z. i C. małż. N. oraz M. T. - posiadali legitymację do bycia stroną postępowania zakończonego decyzją reprywatyzacyjną z dnia 27 lutego 2009 r., podczas gdy osoby te, w zakresie w jakim swój interes prawny wywodziły z umów cywilnoprawnych, nie posiadały legitymacji do bycia stroną postępowania reprywatyzacyjnego, przy czym bez znaczenia dla oceny ich legitymacji w tym zakresie pozostaje okoliczność, że byli oni (poza M. W.) spadkobiercami A. W. - przeddekretowego współwłaściciela jednej z nieruchomości objętych decyzją reprywatyzacyjną nr [...]; 3) naruszenie prawa materialnego, tj. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji również niewłaściwe zastosowanie, polegającą na uznaniu, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy, organ nie był uprawniony do uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej z dnia 27 lutego 2009 r. z przyczyn, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy, w szczególności wobec braku prejudykatu w postaci orzeczenia sądu cywilnego, stwierdzającego nieważność umów sprzedaży; podczas gdy: a) wymóg uzyskania prejudykatu sądu powszechnego, dotyczącego umowy sprzedaży praw i roszczeń dekretowych, nie wynika z brzmienia przepisów ustawy; b) przyjęcie, że dla oceny umowy sprzedaży praw i roszczeń dekretowych organ obowiązany jest uzyskać prejudykat sądu powszechnego doprowadziłoby do ograniczenia kompetencji orzeczniczych organu oraz kłóciłoby się z celem wprowadzenia ustawy i zadaniami stawianymi organowi przez ustawę; c) brak prejudykatu sądu powszechnego, dotyczącego umowy sprzedaży praw i roszczeń dekretowych, nie pozbawia organu uprawnienia do samodzielnej oceny tej umowy; d) w razie uznania, że umowy sprzedaży praw i roszczeń dekretowych z dnia 4 listopada 2003 r. oraz 3 października 2005 r. legitymowały ich nabywców do bycia stroną postępowania reprywatyzacyjnego (w zakresie praw i roszczeń nabytych w drodze umów cywilnoprawnych), umowy te uznać należy za rażąco sprzeczne z interesem społecznym; 4) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy oraz w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu i art. 28 k.p.a., poprzez nieskontrolowanie z urzędu, czy decyzja reprywatyzacyjna dnia 27 lutego 2009 r. jest obarczona kwalifikowaną wadą prawną w postaci skierowania jej do podmiotów niebędących stroną, podczas gdy beneficjenci decyzji reprywatyzacyjnej, tj. A. W., M. W., E. W., K. O., P. W., M. i M. małż. W., jako wywodzący swą legitymację w postępowaniu reprywatyzacyjnym, m.in. z umów sprzedaży praw i roszczeń z dnia 4 listopada 2003 r. oraz 3 października 2005 r. nie mieli (w zakresie w jakim wywodzą swe uprawnienia z przywołanych umów cywilnoprawnych) w postępowaniu reprywatyzacyjnym interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. i nie mogli być stroną tego postępowania, wobec czego niedopuszczalnym było również skierowanie doń decyzji reprywatyzacyjnej z dnia 27 lutego 2009 r. i określanie mocą tej decyzji ich praw i obowiązków (sytuacji prawnej), co też wyczerpuje przesłankę nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.; 5) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy oraz w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu, poprzez nieskontrolowanie z urzędu, czy decyzja reprywatyzacyjna z dnia 27 lutego 2009 r. jest obarczona kwalifikowaną wadą prawną w postaci rażącego naruszenia prawa, podczas gdy decyzją reprywatyzacyjną z dnia 27 lutego 2009 r. przyznano w trybie art. 7 ust. 1 dekretu prawo użytkowania wieczystego do dwóch różnych nieruchomości hipotecznych, stanowiących własność różnych przeddekretowych właścicieli; 6) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2, art. 30 ust. 1 pkt 4, 4a i 5 ustawy oraz w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu w zw. z art. 214a pkt 3 u.g.n. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji organu i umorzenie postępowania administracyjnego; podczas gdy decyzja reprywatyzacyjna z dnia 27 lutego 2009 r. obarczona była szeregiem wad prawnych uzasadniającymi wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego, a przy tym brak było podstaw do przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości przy ul. [...], w konsekwencji czego Sąd I instancji niezasadnie uchylił zaskarżoną decyzję organu z dnia 5 lutego 2019 r. oraz umorzył postępowanie administracyjne przed organem. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2) przeprowadzenie rozprawy. Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich skargę kasacyjną oparła natomiast na zarzutach: I) naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 2a ust. 1 i 2, w zw. z art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 320 ze zm.) - dalej "ustawa o drogach publicznych" w zw. z art. 47 § 1 i art. 48 k.c. poprzez błędną wykładnię, zgodnie z którą status prawny powierzchni na której posadowiony jest budynek, znajdującej się w przestrzeni nad gruntem, na którym posadowiony jest tunel trasy W-Z i stanowiącym własność publiczną, wynika z przeznaczenia budynku, a zatem zasięg drogi nie sięga powyżej tunelu, wobec czego budynek nie stanowi części składowej gruntu objętego pasem drogowym, podczas gdy z ww. przepisów wynika, że gdy na nieruchomości gruntowej znajduje się droga publiczna, własność nieruchomości gruntowej w obrębie pasa drogowego należy do podmiotu publicznego, o którym mowa w art. 2a ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych, natomiast inne niż droga przeznaczenie części składowych tej nieruchomości gruntowej nie powoduje, że stają się one przedmiotem odrębnej własności; 2) art. 2a ust. 1 i 2, w zw. z art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych w zw. z art. 143 k.c. poprzez błędną wykładnię, zgodnie z którą zasięg własności nieruchomości gruntowej, na której posadowiona jest droga, jest wyznaczony granicami drogi, podczas gdy granice własności podmiotów publicznych, o których mowa w art. 2a ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych są wyznaczone granicami pasa drogowego; 3) art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, zgodnie z którą decyzja o przyznaniu prawa użytkowania wieczystego może być wydana na rzecz podmiotu, którego interes prawny do bycia stroną postępowania wynika z nabycia w drodze umowy cywilnoprawnej praw i roszczeń do przyznania prawa użytkowania wieczystego, bowiem było to konieczne dla spełnienia warunków ustanowienia prawa użytkowania wieczystego z uwagi na przekroczenie granic działki hipotecznej przez wybudowany na gruncie budynek, podczas gdy powyższe stanowi interes faktyczny, a nie prawny, a zatem nie może być źródłem interesu prawnego do bycia stroną postępowania, o którym mowa w art. 28 k.p.a.; 4) art. 3 ust 2 i 3, w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, zgodnie z którą Komisja nie może orzekać w przedmiocie decyzji reprywatyzacyjnych obarczonych wadą polegającą na skierowaniu decyzji do beneficjenta, który nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu w zw. z art. 28 k.p.a., a wydanych przed dniem 10 kwietnia 2024 r., podczas gdy przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. nadają Komisji uprawnienia do kontrolowania wydanych w przeszłości decyzji reprywatyzacyjnych; 5) art. 7 ust. 1 i 2 dekretu w zw. z art. 1 dekretu w zw. z art. 28 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2, w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, zgodnie z którą prawo użytkowania wieczystego może być przyznane dotychczasowym właścicielom lub spadkobiercom dotychczasowych właścicieli w innych udziałach, niż wynikające z prawa własności przysługującego dotychczasowym właścicielom, w konsekwencji czego Sąd uchylił decyzję Komisji, w sytuacji, gdy w decyzji reprywatyzacyjnej organ przyznał beneficjentom decyzji reprywatyzacyjnej prawo użytkowania wieczystego w szerszym zakresie niż wynikający z przysługujących im uprawnień oraz treści art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, co narusza ww. przepisy; 6) art. 7 ust. 1 i 2 dekretu w zw. z art. 1 dekretu w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2, w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię zgodnie z którą na skutek zawarcia cywilnoprawnych umów zbycia roszczeń w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, nabywcy posiadający własny normatywny tytuł prawny do przyznania prawa użytkowania wieczystego, nabywają interes prawny do żądania ustanowienia na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego również w zakresie wynikającym z nabycia roszczeń na podstawie umów cywilnoprawnych, w konsekwencji czego Sąd uchylił decyzję Komisji, w sytuacji, gdy w decyzji reprywatyzacyjnej organ przyznał beneficjentom decyzji reprywatyzacyjnej prawo użytkowania wieczystego w szerszym zakresie niż wynikający z przysługujących im uprawnień oraz treści art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, co narusza ww. przepisy; 7) art. 31 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm.), dalej "u.g.n." w zw. z art. 235 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie w przypadku gdy budynek wybudowany na nieruchomości hip. nr [...] przy ul. [...] przenika na sąsiednią nieruchomość, a zatem konieczne jest ustalenie czy przyznanie prawa użytkowania wieczystego jest w ogóle możliwe na podstawie art. 31 u.g.n. oraz art. 235 § 1 i 2 k.c., tj. z uwagi na brak możliwości nabycia przez beneficjentów decyzji prawa własności budynku posadowionego na nieruchomości; 8) art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji zastosowanie art. 65 § 1 k.c., podczas gdy przesłanki zawarte w art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. nie odnoszą się do badania celu umowy, a do rażącej sprzeczności przeniesienia roszczeń z interesem społecznym, czym jak wynika z treści art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w szczególności jest przeniesienie roszczeń w zamian za świadczenie wzajemne rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej, co nie jest tożsame z ekwiwalentnością świadczeń w rozumieniu Kodeksu cywilnego, a zatem art. 65 § 1 k.c. nie powinien być przez Sąd stosowany, a prawidłowość zastosowania przez Komisję art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. powinna być rozpoznawana przez Sąd wyłącznie na podstawie przesłanek zawartych w art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r.; 9) art. 30 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. i w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez błędną wykładnię zgodnie z którą art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. nie może stanowić podstawy do orzekania przez Komisję w trybie art. 7 ust. 2 dekretu, a jego zastosowanie przez Komisję wymaga uzyskania tzw. prejudykatu w postaci wyroku sądu powszechnego stwierdzającego nieważność umowy zbycia roszczeń, podczas gdy z treści art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. nie można wysnuć takiego wniosku, konstytucyjność tego przepisu nie została zakwestionowana, a Komisja - zobowiązana do orzekania na podstawie przepisów prawa - jest upoważniona do stosowania art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w przypadku gdy zachodzą przesłanki określone w tym przepisie; II) naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do uchylenia decyzji Komisji, tj.: 1) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 190 p.p.s.a. poprzez brak rzetelnego wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej i rozstrzygnięcia sprawy i wskazanie przez Sąd, że budynek przy ul. [...] nie jest technicznie powiązany z trasą W-Z, podczas gdy z akt sprawy wynika, że fundamenty budynków są posadowione na platformie tunelu, tj. żelbetonowej konstrukcji tunelu, a ponadto jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym w niniejszej sprawie z dnia 14 listopada 2024 r. sygn. akt: I OSK 1493/21: "W przedmiotowej natomiast sprawie budynki wchodzące w skład nieruchomości gruntowej, objętej decyzją reprywatyzacyjną, znajdowały się - jak wyżej wskazano - jednocześnie na płycie tunelu, który stanowił drogowy obiekt inżynierski - w rozumieniu art. 4 pkt 12 ustawy o drogach publicznych. Po myśli zaś art. 4 pkt 2 cytowanej ustawy, pod pojęciem drogi należało rozumieć budowlę wraz z m.in. drogowymi obiektami inżynierskimi.", co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ wskazuje na oparcie przez Sąd rozstrzygnięcia na własnych ustaleniach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy oraz wykładni przepisów sprzecznej z wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji Komisji, w sytuacji gdy wydanie decyzji reprywatyzacyjnej skierowanej do podmiotu niebędącego stroną postępowania narusza art. 7 ust. 1 dekretu w zw. z art. 28 k.p.a.; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 269 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji Komisji wbrew treści uchwały składu siedmiu sędziów podjętej dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OPS 1/23 i równocześnie z pominięciem procedury wynikającej z art. 269 § 1 p.p.s.a. ze wskazaniem, bez podstawy prawnej, że wykładnia przepisów zawarta w uchwale składu siedmiu sędziów dotyczy jedynie decyzji reprywatyzacyjnych wydawanych w przyszłości, podczas gdy z treści uchwały wyraźnie wynika, że źródłem interesu prawnego do uzyskania prawa użytkowania wieczystego nie może być umowa cywilnoprawna, a uchwała składu 7 sędziów odnosi się do decyzji "wydawanych współcześnie", a więc nie historycznych, co doprowadziło do wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku w oparciu o interpretację przepisów sprzeczną z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego; 4) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak rzetelnego wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia sprawy, co z kolei utrudnia dokonanie kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu i świadczy o nierzetelnym rozpoznaniu sprawy przez Sąd, polegające na: a) braku wyjaśnienia statusu prawnego przestrzeni na której posadowiony jest budynek przy ul. [...] oraz braku odpowiedzi na zagadnienie sformułowane w tym zakresie przez Naczelny Sąd Administracyjny; b) wskazaniu z jednej strony na fakt związania Sądu na podstawie art. 269 § 1 p.p.s.a. uchwałą składu siedmiu sędziów wydaną w sprawie I OPS 1/23, a z drugiej, że uchwała ta nie dotyczy niniejszej sprawy, tj. nie dotyczy decyzji reprywatyzacyjnych już wydanych w chwili opublikowania uchwały podczas gdy z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2024 r. w sprawie I OPS 1/23 wynikają przeciwne wnioski; c) braku wyjaśnienia skutków prawnych przenikania budynku posadowionego na gruncie dawnej nieruchomości hip. o nr [...] na działkę sąsiednią; d) braku wyjaśnienia przez Sąd sprawy z uwzględnieniem przesłanek zawartych w art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r., z równoczesnym odniesieniem się bez podstawy prawnej do przesłanek zawartych w art. 65 § 1 k.c. i 58 k.c. Wobec powyższego, skarżąca kasacyjnie wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i oddalenie skargi, ewentualnie, z ostrożności procesowej, w przypadku braku uwzględnienia powyższego wniosku, uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2) rozpoznanie sprawy na rozprawie; 3) zasądzanie kosztów sądowych, w tym zastępstwa prawnego przez radcę prawnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. Skargi kasacyjne są zasadne. Przed odniesieniem się do zarzutów skarg kasacyjnych należy zwrócić uwagę na następujące okoliczności związane z historycznym oznaczeniem i usytuowaniem dawnych nieruchomości hipotecznych. Mianowicie przedmiot niniejszego postępowania dotyczy nieruchomości położonej przy ul. [...], która historycznie wchodziła w skład nieruchomości hipotecznej nr hip. [...]. W skład nieruchomości hipotecznej nr hip. [...] wchodziły zabudowane działki położone przy wspomnianej wcześniej ul. [...] i ul. [...]. Z nieruchomością hipoteczną nr [...] bezpośrednio graniczyła nieruchomość hipoteczna nr [...]. Natomiast w skład dawnej nieruchomość hipotecznej oznaczonej nr hip. [...] wchodziły zabudowane działki położone przy ul. [...] i ulicy [...]. Z kolei z nieruchomością hipoteczną nr [...] bezpośrednio graniczyła nieruchomość hipoteczna oznaczona nr hip. [...] w skład której wchodziły zabudowane działki położone przy ul. [...] i ul. [...]. Powołane nieruchomości hipoteczne nr [...], nr [...] i nr [...] były przedmiotem własności (współwłasności) różnych osób, wszystkie zostały objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, i co do wszystkich zostały złożone wnioski zgodnie z art. 7 dekretu. W dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. nieruchomość hipoteczna nr [...] była przedmiotem współwłasności A. W. w udziale 90/104 i J. R. w udziale 14/104. Natomiast nieruchomość hipoteczna nr [...] była przedmiotem współwłasności A. B. (później nazwisko zmienione na O.) w udziale 9/12 i M. S. w udziale 3/12. Z kolei nieruchomość hipoteczna nr [...] była przedmiotem współwłasności W. i B. małżonków K. w udziale 1/3 oraz K. i M. małżonków Z. w udziale 2/3. Zaznaczyć jeszcze należy, że wydawane decyzje reprywatyzacyjne, tj. decyzje Prezydenta m.st. Warszawy o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do gruntu dotyczyły poszczególnych nieruchomości położonych przy ul. [...] lub ul. [...], a nie obejmowały całych dawnych nieruchomości hipotecznych. Przedmiotem niniejszego postępowania była decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 27 lutego 2009 r., którą po rozpatrzeniu wniosku z dnia 3 czerwca 1948 r. adwokata H. P., pełnomocnika A. W. o przyznanie własności czasowej do gruntu położonego w Warszawie przy ul. [...] i ul. [...] hip. nr [...] oraz wniosku z dnia 13 sierpnia 1947 r. adwokata W. K. pełnomocnika M. S. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu położonego przy ul. [...] i ul. [...] hip. nr [...], orzekł o ustanowieniu na 99 lat prawa użytkowania wieczystego do gruntu o powierzchni [...]m² położonego w Warszawie przy ul. [...] opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...]m² i nr [...] o powierzchni [...]m² z obrębu [...] dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...] – część, na rzecz A. W. w udziale 30/104, M. W. w udziale 30/104, M. i M. małżonków W. na zasadzie wspólności ustawowej w udziale 14/104, E. W. w udziale 10/104, K. O. w udziale 10/104 oraz P. W. w udziale 10/104. W dalszej części decyzji między innymi stwierdzono, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nastąpi z równoczesną sprzedażą budynku przy ul. [...], który został wybudowany ze środków publicznych (podobnie jak budynek przy ul. [...]) na płycie tunelu Trasy W-Z. Tunel ten stanowi część składową obiektu budowlanego, jakim jest Aleja Solidarności - droga wojewódzka nr 629. Nadto w pkt 16 decyzji podano, że odnośnie części nieruchomości hip. nr [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] (dotyczy ul. [...]) wniosek z dnia 3 czerwca 1948 r. zostanie rozpatrzony odrębną decyzją. Jak wynika z akt Prezydent m.st. Warszawy wydał w dniu 21 kwietnia 2010 r. decyzję nr [...], którą orzekł o ustanowieniu użytkowania wieczystego w udziale 0,656 do gruntu o pow. [...]m² położonego przy ul [...]. Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich decyzją z dnia 12 marca 2019 r. nr [...] uchyliła w całości decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 21 kwietnia 2010 r. i odmówiła ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 968/19 uchylił zaskarżoną decyzję Komisji i umorzył postępowanie administracyjne, następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2025 r. sygn. akt I OSK 855/22 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 października 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 1206/25 uchylił zaskarżoną decyzją Komisji, wyrok jest nieprawomocny. Powołując powyższe decyzje oraz wyroki, które dotyczą ul. [...] (która stanowi część dawnej nieruchomości hip. nr [...]) zauważyć należy, że wyroki zarówno co do rozstrzygnięć jak i uzasadnień są zbieżne jak w przedmiotowej sprawie dotyczącej ul. [...] (która stanowi część dawnej nieruchomości hip. nr [...]). Nadto przed odniesieniem się do zarzutów skarg kasacyjnych należy jeszcze przypomnieć, że obecnie zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 2425/24, wydany został w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2024 r. sygn. akt I OSK 1493/21, którym uchylony został wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 557/19 uchylający decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 5 lutego 2019 r. nr [...] i umarzający postępowanie administracyjne. Zgodnie zaś z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2024 r. sygn. akt I OSK 1493/21 wskazał, że wyjaśnienia wymagają następujące zagadnienia: po pierwsze czy decyzja reprywatyzacyjna Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 27 lutego 2009 r. wydana została po rozpoznaniu wniosków złożonych w oparciu o art. 7 ust. 1, 2, 3 dekretu warszawskiego, czy też (jak wynika z sentencji decyzji) decyzja ta była równocześnie wydana w oparciu o art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Po drugie Wojewódzki Sąd zupełnie pominął, że grunt objęty decyzją Prezydenta m.st. Warszawy był wyjątkowo specyficzny, albowiem pod budynkiem przebiega w tunelu trasa przelotowa W-Z, będąca droga wojewódzką, inaczej ujmując budynek znajduje się na płycie tunelu. W takich okolicznościach rozważenia wymaga stan prawny wynikający zarówno z art. 143, 140 i art. 46 § 1 k.c. jak i ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych a to z uwagi między innymi na treść art. 2a, art. 4 pkt 1 i pkt 12 powołanej ustawy. Trzecie zagadanie na które zwrócił uwagę NSA związane jest z faktem, że po wydaniu zaskarżonego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 10 kwietnia 2024 r. uchwałę w składzie siedmiu sędziów (sygn. akt I OPS 1/23), w której stwierdził, że stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku odniósł się do wskazanych zagadnień, jednak ze stanowiskiem Sądu co do drugiego i trzeciego zagadnienia nie zgadzają się skarżący kasacyjnie. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargi kasacyjne odniesie się do wskazanych wyżej zagadnień. Jeżeli chodzi o pierwsze z wymienionych zagadnień Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie wskazał, że podstawą prawną wydanej decyzji reprywatyzacyjnej był wyłącznie art. 7 ust. 1, 2 i 3 dekretu warszawskiego co wynika wprost z komparycji decyzji. Natomiast powołany art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie był podstawą prawna wydania decyzji, tylko pochodził z tytułu powołanej uchwały nr XVIII/579/2007 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 8 listopada 2007 r. w sprawie wysokości ustalania symbolicznego czynszu za grunty oddawane w użytkowanie wieczyste w trybie i na zasadzie art. 7 dekretu warszawskiego. Uchwala ta stanowiła podstawę do ustalenia wysokości czynszu, albowiem wysokość czynszu nie była regulowana w dekrecie, co oznaczało konieczność odwołania się do obowiązujących przepisów, a co znajduje potwierdzenie w uzasadnianiu decyzji. To zagadnienie i jego wyjaśnienie nie było kwestionowane przez skarżących kasacyjnie. Natomiast przechodząc do stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego co do drugiego i trzeciego zagadnienia w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do trzeciego zagadnienia. W ramach trzeciego zagadnienia wskazać należy na następujące okoliczności, mianowicie w dniu 3 października 2005 r. została zawarta umowa sprzedaży w formie aktu notarialnego pomiędzy spadkobiercami nieruchomości hipotecznej nr [...], tj. A. W. działającym również w imieniu E. W., K. O., P. W. i M. W. a M. T., C. i Z. małżonkami N. nabywcami roszczeń dekretowych w odniesieniu do nieruchomości hipotecznej nr [...] (na podstawie umowy zawartej w dniu 7 września 2005 r. ze spadkobiercami nieruchomości hipotecznej nr [...], którzy zbyli wszelkie prawa i roszczenia dekretowe), w której strony oświadczyły, że podczas odbudowy budynków przy ul. [...] i ul. [...] przekroczono granice nieruchomości hipotecznych nr [...] i nr [...] w ten sposób, że budynek przy ul. [...] usytuowany jest na części nieruchomości hipotecznej nr [...] o obszarze [...]m², a budynek przy ul. [...] usytuowany jest na części nieruchomości hipotecznej nr [...] o obszarze [...]m². Dlatego też Z. i C. małżonkowie N. i M. T. zbyli na rzecz spadkobierców nieruchomości hipotecznej nr [...] w określonych udziałach część praw i roszczeń wynikających z dekretu warszawskiego do nieruchomości hipotecznej nr [...] o obszarze [...]m² i [...]m². Umowa ta, w ocenie Sądu, służyła według stron tej umowy do uregulowania kwestii związanych z posadowieniem budynków z przekroczeniem granic nieruchomości hipotecznych. Nie mając praw do całej nieruchomości na której posadowiony jest budynek wykluczałoby to ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Odnosząc się do powyższego zagadnienia związanego z zawartą w dniu 3 października 2005 r. umową przedmiotem. której była sprzedaż części praw i roszczeń do nieruchomości hipotecznej nr [...] na rzecz spadkobierców nieruchomości hipotecznej nr [...] i dokonanej oceny prawnej, a także mając na uwadze treść uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OPS 1/23, wskazać należy na szczególne, dodatkowe okoliczności, które mają fundamentalne znaczenie w niniejszej sprawie, a które nie były dotychczas rozważane. Mianowicie w dniu 7 września 2005 r. zostały zawarte dwie umowy w formie aktów notarialnych na podstawie których spadkobiercy współwłaścicieli nieruchomości hipotecznej nr [...] sprzedali prawa i roszczenia wynikające z art. 7 ust.1-4 dekretu warszawskiego C. i Z. małżonkom N. i M. T. Umową z dnia 7 września 2005 r. rep. A nr [...] L. G. i E. S. (następcy prawni M. S.) sprzedali małżonkom C. i Z. małżonkom N. przysługujący im udział wynoszący łącznie 3/12 części w prawach i roszczeniach dekretowych za kwotę 60.000 zł, drugą umową z tej samej daty, tj. 7 września 2005 r. rep. A nr [...] T. O., E. O. i W. O. (następcy prawni A. O.) sprzedali na współwłasność M. T. oraz C. i Z. małżonkom N. udział wynoszący 9/12 części w prawach i roszczenia dekretowych za kwotę 40.000 zł. W takich okolicznościach nabywcy praw i roszczeń dekretowych do nieruchomości hipotecznej nr [...] C. i Z. N. oraz M. T. zawarli w dniu 3 października 2005 r. opisaną wyżej umowę ze spadkobiercami nieruchomości hipotecznej nr [...]. Następnie Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia 16 czerwca 2011 r. nr [...] ustanowił na lat 99 prawo użytkowania wieczystego do gruntu o pow. [...]m² położonego w Warszawie przy ul. [...] opisanego w ewidencji gruntów jako działka [...] obręb [...] na rzecz M. T. w udziale 6/12 części i na rzecz C. i Z. małżonków N. w 6/12 części. W decyzji tej między innymi wskazano, że z chwilą gdy stanie się ostateczna będzie stanowiła podstawę do zawarcia w formie aktu notarialnego umowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego z równoczesną sprzedażą budynku tam znajdującego się. Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich decyzją z dnia 16 lipca 2018 r. uchyliła decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 16 czerwca 2011 r. i odmówiła ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1792/18, po rozpoznaniu skarg C. N., Z. N., M. T. i Miasta Stołecznego Warszawy, uchylił decyzję Komisji z dnia 16 lipca 2018 r. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 2034/20, po rozpoznaniu skarg kasacyjnych Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich i [...] - Stowarzyszenia W., w pkt 1 uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargi; w pkt 2 odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postepowania między stronami. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że adresatami decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 16 czerwca 2011 r. nie są byli właściciele nieruchomości objętej decyzją, nie są również spadkobiercami byłych właścicieli. Prezydent m.st. Warszawy przyznał jednak na rzecz tych osób prawo użytkowania wieczystego na podstawie przepisów dekretu warszawskiego wywodząc ich uprawnienie do zastosowania wobec nich art. 7 dekretu z umów zawartych w formie aktu notarialnego w dniu 7 września 2005 r. W dalszej części uzasadnienia NSA przedstawił szczegółowe rozważania dotyczące interesu prawnego o którym mowa w art. 28 k.p.a., wskazując że źródłem tego interesu jest norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutki czynności prawnej dokonanej przez podmioty prawa cywilnego. Strony umowy cywilnoprawnej nie mogą zatem oczekiwać, bez istnienia ku temu normy prawa materialnego, że skutkiem tej umowy nastąpi podmiotowa zmiana uprawnienia przyznanego w dekrecie warszawskim. W konkluzji NSA stwierdził, że umowy zawarte w dniu 7 września 2005 r. rep. A nr [...] oraz rep. A nr [...] nie legitymowały - w rozumieniu prawa administracyjnego (w tym art. 28 k.p.a.) osób wskazanych w tych umowach, jako nabywcy praw i roszczeń – w rozumieniu prawa cywilnego – do skutecznego ubiegania się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego na podstawie dekretu warszawskiego do gruntu nieruchomości warszawskiej określonej w decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 16 czerwca 2011 r. Uznanie tych umów za skuteczną podstawę, w rozumieniu prawa administracyjnego, do przyznania praw powołaną decyzją osobom wskazanym w tych umowach, jako nabywcom praw i roszczeń, stanowiło rażące naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego określającego podmiotowy zakres przyznania prawa do gruntu nieruchomości warszawskiej. Mając powyższe na uwadze NSA wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 2034/20 uchylił wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1792/18 i oddalił skargi. Powołany wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 2034/20 ma istotne prawne znaczenie w rozpoznawanej obecnie sprawie. Z wyroku tego wynika, że C. i Z. małżonkowie N. oraz M. T. na podstawie umów zawartych w dniu 7 września 2005 r. ze spadkobiercami współwłaścicieli nieruchomości hipotecznej nr [...], przedmiotem których było zbycie praw i roszczeń z dekretu warszawskiego do przedmiotowej nieruchomości nie legitymowali się w rozumieniu prawa administracyjnego do skutecznego ubiegania się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego na podstawie dekretu warszawskiego. Prawną konsekwencją powołanego wyroku jest, że umowa sprzedaży jaką zawarli C. i Z. N. oraz M. T. w formie aktu notarialnego w dniu 3 października 2005 r. ze spadkobiercami nieruchomości hipotecznej nr [...], przedmiotem której było zbycie na rzecz spadkobierców nieruchomości hipotecznej nr [...] w określonych udziałach części praw i roszczeń wynikających z dekretu warszawskiego do nieruchomości hipotecznej nr [...] o obszarze [...]m² i [...]m², nie może stanowić podstawy prawnej, w rozumieniu prawa administracyjnego, do uzyskania legitymacji strony w postępowaniu dekretowym dotyczącym części nieruchomości hipotecznej nr [...] przez spadkobierców nieruchomości hipotecznej nr [...]. Na marginesie rozpoznawanej sprawy należy także zaznaczyć, że Z. N. oraz M. T. zawarli w dniu 8 czerwca 2011 r. umowę, na podstawie której B. M. spadkobierczyni współwłaścicieli nieruchomości hipotecznej nr [...] zbyła przysługujące jej udziały w prawach i roszczeniach wynikających z dekretu warszawskiego w stosunku do nieruchomości położonej przy ul. [...]. Prezydent m.st. Warszawy w dniu 14 września 2011 r. wydał decyzję reprywatyzacyjną na rzecz nabywców roszczeń, a Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich decyzją z dnia 30 czerwca 2020 r. stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 14 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1862/20 uchylił decyzję Komisji, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 maja 2025 r. sygn. akt I OSK 1315/22 uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargi. W uzasadnieniu wyroku NSA powołał się na uchwałę z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OPS 1/23, zgodnie z którą stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu o wydanie decyzji a podstawie art.7 ust.2 i 3 dekretu. W rozpoznawanej sprawie, jak bezspornie wynika z ustalonych okoliczności faktycznych budynek przy ul. [...] odbudowany został z przekroczeniem granicy nieruchomości hipotecznej nr [...] z nieruchomością hipoteczną nr [...]. Budynek ten zgodnie z aktualnym oznaczeniem w ewidencji gruntów usytuowany jest na działce ewidencyjnej nr [...] (wywodzącej się z nieruchomości hip. nr [...]) i działce nr [...] (wywodzącej się z nieruchomości hip. nr [...]) obręb [...]. W takich okolicznościach faktycznych i prawnych rozważenia wymaga, czy możliwe jest ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na gruncie, w sytuacji gdy budynek został wybudowany z przekroczeniem granicy nieruchomości gruntowej, wskutek czego położony jest częściowo na jednej, a częściowo na drugiej nieruchomości. Nasuwa się wtedy pytanie, czy oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości, na której znajduje się tylko część budynku, jest dopuszczalne, a w razie zawarcia takiej umowy, czy umowa ta jest ważna. Zagadnienie to ma charakter ogólny związany z przyjętą w naszym systemie prawnym konstrukcją prawa użytkowania wieczystego, które uregulowane jest w przepisach Kodeksu cywilnego i ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 235 § 1 k.c., Budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie Skarbu Państwa lub gruncie należącym do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków przez wieczystego użytkownika stanowią jego własność. To samo dotyczy budynków i innych urządzeń, które wieczysty użytkownik nabył zgodnie z właściwymi przepisami przy zawarciu umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. § 2. Przysługująca wieczystemu użytkownikowi własność budynków i urządzeń na użytkowanym gruncie jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym. Z kolei art. 31 u.g.n. stanowi, że Oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej zabudowanej następuje z równoczesną sprzedażą położonych na tej nieruchomości budynków i innych urządzeń. Zagadnienie dotyczące możliwości ustanowienia użytkowania wieczystego nieruchomości zabudowanej w sytuacji gdy budynek posadowiony jest na dwóch sąsiednich nieruchomościach była przedmiotem orzeczeń sądowych. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. art II CK 262/04 zajął następujące stanowisko: "Jeżeli budynek posadowiony jest na dwóch sąsiednich nieruchomościach (przekroczenie granicy), to umowa oddania jednej z nich w użytkowanie wieczyste jest nieważna - jako sprzeczna z art. 235 k.c. i art. 31 u.g.n. (art. 58 § 1 k.c.) - jeżeli budynek nie został podzielony w ten sposób, że możliwe było przeniesienie własności części budynku na użytkownika wieczystego (zgodny z prawem podział pionowy w linii granicy między nieruchomościami)". Podobnie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2013 r. sygn. akt I CSK 282/12: "1. Konstrukcja prawa własności budynku jako prawa związanego i podporządkowanego użytkowaniu wieczystemu wyklucza taką możliwość, by budynek mający być przedmiotem tego prawa w części stał na gruncie oddanym określonym osobom w użytkowanie wieczyste, a w części na gruncie będącym przedmiotem prawa własności gminy. Jeden i ten sam budynek nie może być zarazem częścią składową nieruchomości gruntowej i nieruchomością budynkową, której własność związana jest z użytkowaniem wieczystym. Odstępstwo od przytoczonej wyżej zasady może dotyczyć tylko budynków, które wraz z gruntem można podzielić wzdłuż płaszczyzn pionowych. 2. Przepisy art. 235 k.c. i art. 31 u.g.n. mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Dlatego umowa o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste jednej osobie, a przeniesienie własności znajdującego się na niej budynku na inną osobę lub pozostawienie go właścicielowi jako części składowej gruntu byłaby sprzeczna z prawem. W razie oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości, na której posadowiona jest struktura nie będąca w tych granicach budynkiem, nie powstaje prawo związane - własność nieruchomości budynkowej.". Konkludując należy stwierdzić, że w sytuacji gdy budynek został wybudowany z przekroczeniem granicy nieruchomości, czyli posadowiony jest na dwóch nieruchomościach nie można ustanowić prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, albowiem w takim przypadku nie jest możliwe przeniesienie prawa własności budynku (z wyjątkiem sytuacji w której zgodnie z prawem możliwy jest podział pionowy budynku w linii granicy między nieruchomościami), a jest to bezwzględnie obowiązująca zasada. Można zatem stwierdzić, że w takich okolicznościach faktycznych i prawnych, tj. gdy odbudowanie budynku przy ul. [...] nastąpiło z przekroczeniem granicy nieruchomości hipotecznej nr [...] i usytuowanie budynku w części znajduje się na nieruchomości hipotecznej nr [...], a nadto gdy występujący z roszczeniem dekretowym są spadkobiercami współwłaścicieli nieruchomości hipotecznej nr [...], natomiast nie legitymowali się uprawnieniami dekretowymi w części ani w całości do nieruchomości hipotecznej nr [...] (o czym przesądził wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 2034/20), ustanowienie prawa użytkowania wieczystego z powyższych powodów było niemożliwe. Mając powyższe na uwadze, należy jeszcze odnieść się do umowy jaka została zawarta w dniu 4 listopada 2003 r. Jak przedstawiono na wstępie nieruchomość hipoteczna nr [...] była przedmiotem współwłasności A. W. w udziale 90/104 i J. R. w 14/104. W dniu 4 listopada 2003 r. została zawarta w formie aktu notarialnego rep. A nr [...] umowa sprzedaży praw i roszczeń pomiędzy M. L. (spadkobierczynią J. R.) a M. W. (jednym ze spadkobierców A. W.) na mocy której nabył do majątku wspólnego swojego i małżonki M. W. na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej od M. L. wszelkie przysługujące jej prawa i roszczenia z dekretu warszawskiego, a dotyczące nieruchomości przy ul. [...] i ul. [...], które stanowiły nieruchomość hipoteczną nr [...] za kwotę 80.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku odnosząc się do umowy z dnia 4 listopada 2003 r. w kontekście uchwały NSA z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OPS 1/23 stwierdził, że rozważenia wymaga czy powołana uchwała ma zastosowanie w sytuacji gdy nabywcami roszczeń są spadkobiercy właścicieli nieruchomości dekretowej. Sąd odwołał się do istoty współwłasności ułamkowej powołując art. 195 i art. 196 § 1 k.c., a także art. 206 k.c., stanowiący że każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania i współkorzystania z rzeczy wspólnej oraz na art. 209 k.c. dotyczący czynności zachowawczych. Podniósł, że na gruncie dekretu warszawskiego właściciele traci prawo do gruntu, choć pozostało prawo do budynku jako odrębnej własności. W konkluzji Sąd stwierdził, że powołana uchwala nie ma zastosowania do nabywców roszczeń dekretowych, którzy swą prawnoadministracyjną podmiotowość w postępowaniach dekretowych czerpią z czynności prawnych zdziałanych pomiędzy spadkobiercami byłych właścicieli. Sąd stwierdził również, że przymiot strony przysługuje również M. W., albowiem nabycie przez nią prawa do roszczeń dekretowych nastąpiło w wyniku złożonego przez jej męża oświadczenia woli o nabyciu tego składnika ze środków pochodzących z majątku wspólnego, natomiast M. W. nie była stroną umowy przelewu wierzytelności o której mowa w tezie uchwały. Odnosząc się do powyższego stanowiska należy przede wszystkim wskazać, że w świetle przedstawionych wcześniej uwag związanych z faktem, że budynek przy ul. [...] posadowiony został na nieruchomości hip. nr [...] i w części na nieruchomości hipotecznej nr [...], a występujący z roszczeniem dekretowym nie legitymowali się uprawnieniami dekretowymi w części ani w całości do nieruchomości hipotecznej nr [...] (o czym przesądził wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 2034/20), co powodowało, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego z powyższych powodów było niemożliwe, problematyka dotycząca umowy z dnia 4 listopada 2003 r. stała się z punktu widzenia prawnego irrelewantna, nieistotna, albowiem umowa ta nie wpływała na niemożność ustanowienia użytkowania wieczystego w okolicznościach tej sprawy. Stąd też tylko na marginesie należy zasygnalizować, że odwoływanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do istoty współwłasności ułamkowej i przepisów kodeksu cywilnego, tj. art. 195, art. 196, art. 206 i art. 209, w okolicznościach faktycznych tej sprawy nie było trafne, albowiem wnioskodawcy (beneficjenci decyzji reprywatyzacyjnej) nie pozostawali w stosunku współwłasności. Zgodnie bowiem z art. 1 dekretu warszawskiego grunty przechodziły na własność gminy m.st. Warszawy, natomiast zgodnie z art. 5 posadowione na nich budynki pozostawały własnością dawnych właścicieli, jednak w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z budynkiem w rozumieniu art. 5 dekretu. Budynek przy ul. [...] został wybudowany w latach 50-tych ze środków publicznych, stąd też nie mógł stanowić współwłasności dawnych właścicieli. W okolicznościach faktycznych tej sprawy nie istniał pomiędzy wnioskodawcami stosunek współwłasności, stąd też odwoływanie się do dekretu, który w art. 5 stanowił że posadowione na gruncie budynki pozostawały własnością dotychczasowych właścicieli, a w konsekwencji odwoływanie się do przepisów kodeksu cywilnego o współwłasności nie było trafne. Kolejne zagadnienie na które wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2024 r. sygn. akt I OSK 1493/21, a które wymaga wyjaśnienia związane jest z faktem, że grunt objęty decyzją Prezydenta m.st. Warszawy był wyjątkowo specyficzny, albowiem pod budynkiem przebiega w tunelu trasa przelotowa W-Z, będąca droga wojewódzką, a budynek znajduje się na płycie tunelu. W takich okolicznościach rozważenia wymaga stan prawny wynikający zarówno z art. 143, art. 140 i art. 46 § 1 k.c. jak i ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych a to z uwagi między innymi na treść art. 2a, art. 4 pkt 1 i pkt 12 powołanej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym obecnie wyroku odniósł się do powyższego zagadnienia odwołując się między innymi do art. 46 k.c. zawierającego pojęcie nieruchomości oraz art. 143 k.c., który określa granice przestrzenne nieruchomości za pomocą klauzuli generalnej, tj. społeczno-gospodarczego przeznaczenia gruntu. Sąd wskazał, że tunel jest częścią składową rzeczy, tj. drogi i w związku z tym nie może być przedmiotem odrębnej własności co wynika z art. 47 i 48 k.c., natomiast kamienica wybudowana na tym tunelu zlokalizowana jest na innym poziomie niż trasa W-Z i nie jest w żaden sposób z nią powiązana ani funkcjonalnie ani technicznie, nie służy również drodze. Tunel trasy W-Z jest natomiast funkcjonalnie związany z drogą wojewódzką nr 629 - Aleja Solidarności, ale w żadnym razie nie jest związany z nieruchomością budynkową położoną na innym poziomie ziemi i przy innej ulicy. Nie ma, zdaniem Sądu, podstaw do uznania, że zasięg drogi sięga powyżej tunelu a co za tym idzie, że budynek stanowi część drogi w sensie przynależności właścicielskiej. Z tym stanowiskiem nie zgodzili się skarżący kasacyjnie. Skarżąca kasacyjnie Komisja w pk 2 ppkt 1 i ppkt 2 zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2a ust. 1 i 2 w zw. z art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz art. 143 k.c. poprzez błędną wykładnię a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, w konkluzji obszernego uzasadnienia wskazując, że kluczowe dla sprawy jest to, że tunel i posadowiony na nim budynek stanowią części składowe nieruchomości gruntowej, które stosownie do art. 47 § 1 i art. 48 k.c. nie mogą być przedmiotem odrębnej od gruntu własności, chyba, że z przepisów wynika co innego. WSA rozpoznając sprawę nie uwzględnił okoliczności, że budynek wraz ze strukturą budowlaną, na której jest posadowiony stanowi część składową nieruchomości gruntowej w której posadowiony jest tunel trasy W-Z, a zatem część składową nieruchomości stanowiącej pas drogowy. Równocześnie nie ma przepisów szczególnych, które w przedmiotowej sytuacji odrębnie regulowałyby prawo własności tych części składowych, ze względu na przeznaczenie budynku, a zatem stanowisko WSA narusza ww. przepisy. Skarżące kasacyjnie Miasto Stołeczne Warszawa w pkt 1 zarzuciło naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2a ust. 2, art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych w zw. z art. 46 § 1, art. 47 § 1, art. 48, art. 140 art. 143 k.c. w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2, art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. poprzez błędną wykładnię a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie. W obszernym uzasadnieniu między innymi wskazano, że poza sporem jest, że droga publiczna może stanowić przedmiot własności wyłącznie podmiotu publicznego, w tym przypadku, jako że sprawa dotyczy drogi wojewódzkiej nr 629, województwa (art. 2a ust. 2 ustawy o drogach publicznych). Ponieważ tunel trasy W-Z - co także jest niesporne - jest częścią składową rzeczy, tj. drogi wojewódzkiej, będącej własnością województwa, nie może być przedmiotem odrębnej własności (art. 47 i art. 48 k.c.). W konsekwencji, również budynek jako związany konstrukcyjne i funkcjonalnie z tunelem trasy W-Z, nie może być przedmiotem odrębnej własności, w szczególności własności przysługującej użytkownikowi wieczystemu gruntu, co też wykluczało i wyklucza przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Nadto wskazano, że w dacie budowy tunelu oraz budynku mieszkalnego, realizacja dróg publicznych następowała w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 grudnia 1920 r. o budowie i utrzymaniu dróg publicznych w RP, w świetle tych przepisów brak było przeszkód formalnych do budowy budynku na nowowybudowanym tunelu. Natomiast pojęcie pasa drogowego zostało wprowadzone w ustawie z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych, a następnie w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w art. 4 pkt 1 obowiązująca aktualnie definicja legalna pasa drogowego zakłada jego trójwymiarowy charakter. W konkluzji stwierdzono, że na gruncie przedmiotowej sprawy doszło do kolizji mającej trójwymiarowy charakter przestrzeni pasa drogowego z potencjalną mająca również trójwymiarowy charakter przestrzenią użytkowania wieczystego. W obecnym porządku prawnym, przy braku w systemie prawnym rozwiązań prawnych, dotyczących chociażby zagadnienia własności warstwowej, na kanwie analizowanej sprawy, uwzględnienie wniosku dekretowego nie było i nie jest możliwe. Odnosząc się do powyższego zagadnienia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty skarg kasacyjnych są zasadne, albowiem stanowisko prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie jest prawidłowe. Istota spornego zagadnienia sprowadza się do oceny prawnej właściwie niekwestionowanego stanu faktycznego, jednak specyfika tego stanu faktycznego jego złożoność i wyjątkowość powoduje, że w świetle obowiązującego stanu prawnego dokonanie tej oceny może być przedmiotem wątpliwości, a w konsekwencji sporu. Mając na uwadze stanowisko prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz podnoszony przez skarżące kasacyjnie Miasto Stołeczne Warszawa argument, że w polskim systemie prawnym nie występuje instytucja własności warstwowej, warto zwrócić uwagę na ten problem. Niesporne jest, że w polskim systemie prawa nie występuję prawo własności warstwowej (trójwymiarowej), aczkolwiek od kilku lat podejmowane są prace i dyskusje nad ewentualną potrzebą wprowadzenia do porządku prawnego tej instytucji. Biorąc jednak pod uwagę obecny stan prawny i ugruntowaną tradycję własności w dwuwymiarowym układzie współrzędnych, jej wprowadzenie w Polsce wiązałoby się z głęboką reformą systemu prawa. Obecnie obowiązująca definicja legalna nieruchomości zawarta w art. 46 k.c. określa, że nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące przedmiot odrębnej własności, jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Taka definicja wyklucza własność poszczególnych warstw, gdyż koncepcja własności warstwowej zakłada powstanie nieruchomości w trójwymiarowym układzie współrzędnych. Obecnie działki są określane jedynie w dwóch wymiarach: szerokości i długości. Własność nieruchomości nad i pod gruntem przypisana jest do jednej nieruchomości stanowiącej część powierzchni ziemskiej, lecz jedynie w zakresie wyznaczonym społeczno-gospodarczym przeznaczeniem nieruchomości, zgodnie z art. 143 k.c. Zauważyć również należy, że wprowadzenie własności warstwowej wiązałoby się z koniecznością zmiany sytemu katastralnego na wielowymiarowy, obowiązująca obecnie w Polsce ewidencja gruntów i budynków nie uwzględnia "trzeciego wymiaru", zmian wymagałby również ustawa o księgach wieczystych i hipotece. (szerzej E. Żochowska, Nowa instytucja prawa cywilnego: prawo własności czasowej czy prawo zabudowy, Studia Iuridica 95). Nadto istotnej zmiany wymagałaby przede wszystkim definicja nieruchomości zawarta w art. 46 k.c., zgodnie z którą nieruchomością gruntową są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności, definicja ta wprost wskazuje na powierzchnię ziemską, a nie jakąkolwiek inną powierzchnię np. skonstruowaną/ wybudowaną przez człowieka. Można stwierdzić, że koncepcja własności trójwymiarowej (warstwowej) pozostaje ściśle związana ze stworzeniem nowego przedmiotu prawa tego prawa rzeczowego, który można za M. Gdeszem określić jako "pozagruntową część przestrzeni" (M. Gdesz, O odrębnej własności obiektów budowlanych, "Przegląd sądowy" 2009 nr 9). Wprowadzenie w prawie polskim pojęcia nieruchomości przestrzennej (trójwymiarowej działki przestrzennej) do której przysługiwać by miał odrębny tytuł własności, proponuje także D. Felcenloben, autor ten wskazuje na możliwość przyjęcia takiego rozwiązania w odniesieniu do obiektów nieznajdujących się bezpośrednio fizycznie na gruncie (D. Felcenloben, Pojęcie działki przestrzennej jako obiektu przestrzennego umożliwiającego rejestracje trójwymiarowych praw do nieruchomości-kataster 3D, "Świat Nieruchomości" 2013, nr 84). Mając na uwadze, że instytucja własności warstwowej (trójwymiarowej) nie jest znana polskiemu systemowi prawnemu, dokonanie oceny prawnej stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie należy dokonać zgodnie z obowiązującym stanem prawnym. Punktem wyjścia w niniejszych rozważaniach należy uczynić przepisy kodeksu cywilnego, a w pierwszej kolejności należy się odnieść do pojęcia nieruchomości gruntowej. Zgodnie z art. 46 § 1 k.c. nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty). W świetle tej definicji ustawowej dla wyodrębnienia prawnego pojęcia nieruchomości gruntowej istotne są dwa kryteria: pierwsze kryterium wskazuje, że ma to być część powierzchni ziemskiej (kryterium fizyczne) a drugie kryterium ma charakter własnościowy (kryterium prawne). To kryterium fizyczne jednoznacznie wskazuje, że dla spełnienia kodeksowej definicji nieruchomości gruntowej niezbędne jest wskazanie części powierzchni ziemskiej. Odnosząc tą definicję nieruchomości do okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że nieruchomość stanowią grunty na których znajduje się trasa W-Z. Budowa trasy W-Z i tunelu przeprowadzona została metodą odkrywkową, a na tunelu została wybudowana płyta (platforma), na której następnie wybudowano budynki. Tym samym budynki nie zostały wybudowane na części powierzchni ziemskiej, ale na specjalnej płycie skonstruowanej przez człowieka, a trasa W-Z znajduje się na części powierzchni ziemskiej. Należy również zaznaczyć, że dekret z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe zawierał definicję nieruchomości opartą o tożsame kryteria, zgodnie z art. 3 dekretu, nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej, stanowiące odrębny przedmiot własności, a w czasie obowiązywania tego dekretu ukształtowany został stan faktyczny w niniejszej sprawie. Rozważając kodeksową definicję nieruchomości należy również odwołać się do pojęcia części składowej uregulowanej w art. 47 i art. 48 k.c. Zgodnie z art. 47 § 1 k.c., Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. § 2. Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego. § 3. Przedmioty połączone z rzeczą tylko dla przemijającego użytku nie stanowią jej części składowych. Natomiast art. 48 k.c. reguluje problematykę części składowych gruntu, zgodnie z tym przepisem, Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. W podobny sposób uregulowana była problematyka części składowej w dekrecie z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe w art. 4 i art. 5. Zgodnie z art. 5, Drzewa i inne rośliny, dopóki nie zostaną od nieruchomości odłączone, oraz budowle i inne urządzenia trwale z nieruchomością związane uważa się za jej części składowe. Mając na uwadze, że część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych, można stwierdzić że wpływa tym samym na zakres prawa własności rzeczy w tym nieruchomości gruntowych. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy niesporne jest, że budowla tunelu trasy W-Z stanowi część składową nieruchomości gruntowej. Natomiast odnosząc się do relacji prawnych dotyczących budynku, który wybudowany został na płycie tunelu i w sposób trwały został połączony z częścią składową jaką jest tunel, a w ten sposób również z nieruchomością gruntową należy przyjąć, że budynek stanowi również część składową nieruchomości gruntowej. W rozważaniach dotyczących nieruchomości gruntowej w świetle kodeksu cywilnego należałoby jeszcze odwołać się do art. 143 k.c., który określa granice przestrzenne prawa własności do gruntu. Zgodnie z art. 143 k.c., W granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. Przepis ten nie uchybia przepisom regulującym prawa do wód. Tym samym można stwierdzić, że zakres zasięgu własności gruntu przewidziany w art. 143 k.c., ograniczony został przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu, które powinno być wyznaczone każdorazowo w odniesieniu do konkretnej nieruchomości, przy uwzględnieniu miejsca jej położenia, przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz sposobu, w jaki właściciel nieruchomości faktycznie i potencjalnie, zgodnie z przepisami prawa, może z gruntu korzystać. Natomiast w dekrecie z dnia 11 października 1946 r. prawo rzeczowe w art. 30 wskazano, że własność nieruchomości obejmuje przestrzeń nad i pod powierzchnią ziemi, przy czym właściciel nie może sprzeciwiać się działaniom dokonywanym na takiej wysokości i głębokości, które nie zagrażają jego uzasadnionym interesom. Odwołując się do art. 143 k.c.., czy też do art. 30 dekretu Prawo rzeczowe należy zwrócić uwagę, że pojęcie granic przestrzennych prawa własności dotyczy własności gruntu (art. 143 k.c.) obejmuje przestrzeń pod i nad powierzchnią ziemi (art. 30), czyli instytucja granic przestrzennych prawa własności dotyczy nieruchomości gruntowej. Ale mówiąc o nieruchomości gruntowej należy również uwzględniać części składowe gruntu, które nie mogą być przedmiotem odrębnej własności czy innych praw rzeczowych. Do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane. Wymienione w tym przepisie części składowe gruntu zostały wskazane jedynie jako przykłady, za czym przemawia posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem "w szczególności". Pojęcie budynku powinno być rozumiane przez pryzmat przepisów prawa budowlanego, które za budynek uważa obiekt budowlany trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadający fundamenty i dach (art. 3 pkt 2 pr. bud.). Z kolei przez "inne urządzenia", o których mowa w art. 48 k.c., należy rozumieć budowle trwale związane z gruntem i zdefiniowane w art. 3 pkt 3 pr. bud., czyli każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty (...). Wskazane przykładowo części składowe gruntu obrazują jak różnorodny może być ich charakter zarówno ze względu na sposób trwałego związania z gruntem, miejsce ich usytuowania (na powierzchni ziemi, pod powierzchnią ziemi) jak również ich przeznaczenia, wykorzystania, funkcji jaką mogą pełnić. W sytuacji gdy z danym gruntem związane są części składowe mające tak różnorodny charakter to te części składowe determinują sposób korzystania z gruntu, który może tym samym być zróżnicowany i realizować różne funkcje. Wówczas odwoływanie się do art. 143 k.c., który wyznacza granice przestrzenne prawa własności gruntu, stanowiąc że w granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią nie jest trafne. Należy bowiem jeszcze raz podkreślić, że w okolicznościach niniejszej sprawy to części składowe gruntu, które mają różnorodny charakter i pełnią rożną funkcję, wpływają na sposób korzystania z gruntu. Sięganie do art. 143 k.c., a więc próby wyznaczenia granic przestrzennych prawa własności gruntu byłoby zasadne tylko w takich okolicznościach gdyby chodziło o przestrzeń nad i pod jego powierzchnią, ale wykraczającą poza części składowe gruntu. Następnie mając na uwadze, że wybudowana w tunelu trasa W-Z ma charakter drogi publicznej, drogi wojewódzkiej, te ogólne uwagi dotyczące pojęcia nieruchomości gruntowej sformułowane w oparciu o regulacje kodeksu cywilnego należy uzupełnić o rozwiązania zawarte w przepisach ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, naruszenie których zarzucali również skarżący kasacyjnie. Zgodnie z art. 2a ustawy ust. 1, Drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa. Ust. 2. Drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Przepis ten określa strukturę własnościową dróg publicznych w sposób niedopuszczający wyjątków. Z przepisu tego wynika zarazem zakaz przenoszenia własności dróg publicznych na rzecz podmiotów innych niż wymienione w tym przepisie. A zatem z woli ustawodawcy drogi publiczne zostały zaliczone do kategorii rzeczy o ograniczonym obrocie. Jedyna dopuszczalna forma obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne może polegać na przenoszeniu własności między podmiotami wymienionymi w cyt. art. 2a ustawy o drogach publicznych, wyłącznie w razie zmiany przynależności drogi publicznej do określonej kategorii (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2021 r. sygn. akt I OSK 4444/18). W tym miejscu należy przywołać stanowisko Sądu Najwyższego zbieżne z ugruntowanym już orzecznictwem sądów administracyjnych, iż nieruchomości przeznaczone pod drogi publiczne są rzeczami wyłączonymi z obrotu, choć przeznaczonymi do powszechnego użytku. Wyłączenie takich nieruchomości z obrotu ma charakter bezwzględny; jest dokonywane tylko ustawą i oznacza niedopuszczalność jakiejkolwiek zmiany podmiotowej w osobie właściciela, niezależnie od sposobu jej dokonania, nikt więc poza Skarbem Państwa lub jednostkami samorządu nie może być właścicielem gruntu przeznaczonego pod drogi publiczne. Niedopuszczalność zmiany właściciela publicznego na osobę prywatną wyłącza możliwość nabycia własności takiej nieruchomości przez zasiedzenie przez inny podmiot. Innymi słowy, skutkiem wyłączenia z obrotu nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne jest to, że wprawdzie są one przedmiotem prawa własności Państwa lub gminy, lecz może dojść do zmiany właściciela tylko pomiędzy tymi podmiotami i niedopuszczalne jest nabycie tego prawa przez inny podmiot (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2010 r. sygn. akt IV CSK 40/10 pub. OSNC 2011/2/17 oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2006 r. sygn. akt III CZP 72/06, pub. OSNC 2007/6/85). W zarzutach skarg kasacyjnych wskazano również na naruszenie art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych poprzez błędną wykładnię, zgodnie z którą status prawny powierzchni na której posadowiony jest budynek, znajdujący się w przestrzeni nad gruntem na którym posadowiony jest tunel trasy W-Z stanowiący własność publiczną wynika z przeznaczenia budynku, a zatem zasięg drogi nie sięga powyżej tunelu, wobec czego budynek nie stanowi części składowej gruntu, podczas gdy prawidłowa wykładnia powinna prowadzić do wniosku, że inne niż droga przeznaczenie części składowych tej nieruchomości gruntowej nie powoduje, że stają się one przedmiotem odrębnej własności. Powołany art. 4 pkt 1 zawiera definicję pasa drogowego, zgodnie z którą pas drogowy to - wydzielony liniami rozgraniczającymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym jest lub będzie usytuowana droga. Nadto wskazać jeszcze należy na pkt 2 który zawiera definicję drogi, która jest budowlą składająca się z części i urządzeń drogi, budowli ziemnych, lub drogowych obiektów inżynierskich (...), a także pkt 12 zgodnie z którym drogowy obiekt inżynierski to - most, wiadukt, tunel (...). Z powołanej definicja pasa drogowego wynika, że pasem drogowym jest: wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane, obiekty inżynierskie i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Z takiego prawnego ujęcia pasa drogowego wynika więc, iż jest on obecnie rozumiany z punktu widzenia funkcji, celu i roli jaką pełni, tj. zapewnianie prowadzenia, zabezpieczenia i obsługi ruchu drogowego, a nadto zarządzania drogą, będącą jego częścią. Przedstawiona definicja wskazuje również na to, iż pas drogowy rozumiany jest przestrzennie, jako wydzielona granicami bryła geometryczna. Takie rozumienie pasa drogowego odnosi się zarówno do przestrzeni nad gruntem, jak i do przestrzeni pod powierzchnią gruntu, na którym wyznaczono granice pasa, o granicach przestrzennych pasa będą decydować okoliczności danej sprawy, przeznaczenie nieruchomości, możliwość korzystania z niej. Podkreślić jednak należy, że nie można postawić znaku równości między sytuacją prawną w stosunku do pasa drogowego i relacją właściciel – nieruchomość. W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy, odnosząc się do sytuacji prawnej budynku posadowionego na płycie tunelu trasy W-Z, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że tunel jest niewątpliwie częścią składową drogi i w związku z tym nie może być przedmiotem odrębnej własności, co wynika z treści art. 47 i art. 48 k.c. Jednak kamienice wybudowane na płycie tunelu, zlokalizowane są na innym poziomie niż trasa W-Z i nie są z nią w żaden sposób powiązane, nie utrudniają również korzystania z tunelu. Dalej Sąd stwierdził, że tunel trasy W-Z jest funkcjonalnie powiązany z drogą wojewódzką nr 629 - Aleja "Solidarności", ale w żadnym razie nie jest związany z nieruchomością budynkową położoną na innym poziomie ziemi. Nie ma zatem, zdaniem Sądu, podstaw do uznania, że zasięg drogi sięga powyżej tunelu, a co za tym idzie, że budynek stanowi część drogi w sensie przynależności właścicielskiej. Natomiast powyższe stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie zawiera pozytywnej odpowiedzi na podstawowe pytanie, a mianowicie jaki jest status właścicielski budynku usytuowanego na płycie tunelu trasy W-Z. Jak podnoszono wcześniej w polskim systemie prawnym nie ma instytucji własności warstwowej, która w tym szczególnym stanie faktycznym mogłaby okazać się przydatna, stąd też odpowiedzi można poszukiwać na gruncie przepisów kodeksu cywilnego, a w szczególności art. 46 który zawiera definicję nieruchomości gruntowej i art. 47 oraz art. 48 dotyczących części składowej, przepisy te były już wcześniej przedmiotem rozważań. Stąd też odwołując się do tych rozważań należy ponownie stwierdzić, że w tych okolicznościach faktycznych i prawnych budynek usytuowany na płycie tunelu stanowi część składową nieruchomości gruntowej na której usytuowany jest tunel trasy W-Z. Okoliczności faktyczne podnoszone przez Sąd a dotyczące usytuowania budynku na innym poziomie niż trasa W-Z, a przez to z nią niepowiązane, w obowiązującym stanie prawnym nie mają znaczenia dla oceny prawnej istniejącego stanu faktycznego. Również stwierdzenie Sądu, że brak podstaw do uznania, że zasięg drogi sięga powyżej tunelu (stanowi nawiązanie do art. 143 k.c. określającego granice przestrzenne nieruchomości) a co za tym idzie, że budynek stanowi część drogi w sensie przynależności właścicielskiej, nie pozwala na ustalenie jaki jest zdaniem Sądu status właścicielski budynku, a wręcz skłania do pytania jeżeli zasięg drogi nie sięga powyżej tunelu to jaki jest status właścicielski budynku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonując oceny prawnej stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie stwierdzić należy co następuje; nieruchomością gruntową w rozumieniu art. 46 k.c. jest ta część powierzchni ziemskiej na której znajduje się przebiegająca w tunelu trasa W-Z. Z gruntem tym związane są różne części składowe takie jak: tunel przez który przebiega trasa W-Z i wybudowany na platformie tunelu budynek (art. 48 k.c.). Części składowe rzeczy nie mogą być odrębnym przedmiotem własności i innych prawa rzeczowych (art. 47 § 1 k.c.). Z kolei art. 2a ustawy o drogach publicznych określa strukturę własnościową dróg publicznych w sposób niedopuszczający wyjątków. Z przepisu tego wynika zarazem zakaz przenoszenia własności dróg publicznych na rzecz podmiotów innych niż wymienione w tym przepisie. A zatem z woli ustawodawcy drogi publiczne zostały zaliczone do kategorii rzeczy o ograniczonym obrocie. Wyłączenie takich nieruchomości z obrotu ma charakter bezwzględny i jest dokonywane tylko ustawą. Mając powyższe na uwadze, zarzuty skarg kasacyjnych dotyczące naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjnych prawa materialnego są zasadne, albowiem doszło do niewłaściwego zastosowania wskazanych w zarzutach przepisów materialnoprawnych do niekwestionowanych okoliczności stanu faktycznego. Zasadność zarzutów materialnoprawnych skarg kasacyjnych powoduje, że zasadne są zarzuty skarg kasacyjnych dotyczące naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 i pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa. W takich okolicznościach decyzja nr [...] Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 5 lutego 2019 r., którą uchylono decyzję nr [...] Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 27 lutego 2009 r. i odmówiono ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nie narusza prawa. Dodać jeszcze należy, że w wyniku wydania decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 27 lutego 2009 r. nie doszło do zawarcia w formie aktu notarialnego umowy o ustanowieniu użytkowania wieczystego i sprzedaży budynku przy ul. [...], a w konsekwencji nie mogły zaistnieć nieodwracalne skutki prawne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargi. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.