I OSK 1270/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1128/18, w sprawie ze skargi I. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z 2 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1128/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę I. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku pełnomocnik skarżącego zarzucił: - rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 129 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204, ze zm.), przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu sprzecznego z treścią tego przepisu założenia, że otrzymanie przez osobę wywłaszczoną odszkodowania nie spełnia przesłanki określonej w tym przepisie, mimo że z jednoznacznej jego treści wynika, że wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu dokonać należy w przypadku, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a nie w przypadku jego nieotrzymania, - naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.) – dalej ppsa, przez podjęcie zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o błędne uznanie, że decyzja Wojewody [...] nie naruszyła przepisów prawa materialnego, tj. art. 129 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, co skutkowało tym, że w sposób rażący naruszone zostały przepisy prawa procesowego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 kpa przez jego błędne zastosowanie w sprawie i art. 138 § 2 kpa przez jego nieuzasadnione niezastosowanie w sprawie, pomimo tego, że stan faktyczny sprawy w pełni uzasadniał uchylenie decyzji Starosty [...] w całości i przekazanie mu sprawy do ponownego jej rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację mającą przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Sąd I instancji nie zastosował - powołanego w zarzucie skargi kasacyjnej - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa, lecz wydał wyrok na podstawie art. 151 ppsa. Nie mógł więc naruszyć przepisu postępowania, którego nie stosował, co w konsekwencji wyklucza dopuszczalność oceny naruszenia tego przepisu w powiązaniu z innymi przepisami prawa w sposób wskazany w zarzucie skargi kasacyjnej. W skardze tej nie wskazano natomiast, aby doszło do naruszenia, zastosowanego w zaskarżonym wyroku, art. 151 ppsa w jakimkolwiek powiązaniu z innymi przepisami prawa. Zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu prawa materialnego został odniesiony do art. 129 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, którego to przepisu ustawa ta nie zawiera. Z treści kolejnego zarzutu kasacyjnego, jak również z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika jednak, że zarzut ten należy w istocie odnieść do art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Decyzją z [...] kwietnia 2017 r., znak: [...], Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z [...] listopada 1977 r., nr [...], o ustaleniu na rzecz skarżącego odszkodowania za nieruchomość położoną w mieście [...], gmina [...], o łącznej pow. [...] ha, zapisaną w księdze wieczystej nr [...] i [...], przejętą na własność Skarbu Państwa Zarządzeniem [...] Naczelnika Miasta i Gminy [...] z [...] sierpnia 1976 r. w sprawie ustalenia terenów budownictwa jednorodzinnego w mieście [...] oraz ich podziału na działki budowlane, wydanym na podstawie ustawy z dnia [...] lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 27, poz.192, ze zm.). Stwierdzenie nieważności nastąpiło w wyniku uznania, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy [...] z [...] listopada 1977 r., nr [...], o ustaleniu na rzecz skarżącego odszkodowania wydana została bez podstawy prawnej. W ocenie organu nadzoru ustalenie odszkodowania nie następowało bowiem w drodze decyzji administracyjnej, lecz jego wypłata następowała na podstawie "wykazów odszkodowań za grunty przejęte". Zdaniem organu nadzoru, brak było podstaw prawnych do wydania decyzji administracyjnej o ustaleniu odszkodowania. Wydając decyzję nadzorczą z [...] kwietnia 2017 r. Wojewoda [...] nie zakwestionował jednak prawidłowości wypłaty odszkodowania, która nastąpiła po wydaniu decyzji ustalającej z [...] listopada 1977 r. Z akt wynika zaś, że odszkodowanie to zostało wypłacone po uprzednim uzyskaniu do jego określenia opinii szacunkowych. W takich okolicznościach sprawy prawidłowo Sąd I instancji przyjął, że art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie daje podstaw do ustalenia odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej, skoro odebranie własności nieruchomości zostało wynagrodzone odszkodowaniem, którego podstawy do okreslenia i następnie wypłaty nie zostały zakwestionowane. O ile bowiem w powołanym art. 129 ust. 5 pkt 3 wskazano na jego zastosowanie w razie pozbawienia praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, to w niniejszej sprawie do takiego ustalenia doszło w postaci jego określenia po uzyskaniu stosownych opinii szacunkowych i następnie jego wypłaty skarżącemu z tytułu pozbawienia go prawa własności nieruchomości. Przyjęcie w okolicznościach niniejszej sprawy literalnej wykładni art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami powołanego przepisu o kształcie zaprezentowanym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej skutkowałoby uznaniem, że przepis ten daje podstawę jedynie do ustalenia odszkodowania, brak w nim natomiast literalnej podstawy prawnej do wypłaty ustalonego w sposób w tym przepisie określony odszkodowania. Twierdzenie zaś skarżącego kasacyjnie o jedynie technicznym charakterze czynności wypłaty odszkodowania nie zostało poparte jakąkolwiek argumentacją jurydyczną przez co pozostaje tylko poglądem bez wskazania jakiejkolwiek podstawy prawnej. O wypłacie odszkodowania ustalonego w odrębnej decyzji administracyjnej wydanej na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami traktuje bowiem m.in. art. 132 ust. 1a tej ustawy, co oznacza, że wypłata odszkodowania nie jest wyłącznie czynnością techniczną, jako logiczną konsekwencją jego ustalenia, ale jest to czynność o normatywnie określonych zasadach i terminie jej dokonania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.